2025-12 RV D25.326839 Raadsadvie D25.326839 Raadsadvies Zienswijzeprocedure GR Publiek Vervoer Zeeland.DOCX

*Z0273465FC7* Zaaknummer Documentnummer

Z25.023374 D25.326839

Raadsadvies Onderwerp

Zienswijzeprocedure GR Publiek Vervoer Zeeland

Advies

1. 2. 3.

In te stemmen met de concept-Gemeenschappelijke Regeling Publiek Vervoer Zeeland en bijbehorende toelichting; In te stemmen met het advies van het SWVO om aandacht te vragen voor het behoud en borging van de kennis, expertise en kwaliteit van het SWVO; De onder 1 en 2 genoemde punten als zienswijze in te dienen en via het college te delen met de Werkgroep Vervoercentrale.

Beeldvormende behandeling

-

Oordeelsvormende behandeling

27 mei 2025

Besluitvormende behandeling

24 juni 2025

Portefeuillehouder

J.H. Herselman

Datum collegevergadering

8 april 2025

Aantal bijlagen

2

Documentnummers v/d bijlagen

D25.327338; D25.327026

Samenvatting De 13 Zeeuwse gemeenten en de Provincie Zeeland hebben in de afgelopen jaren, via ambtelijke en bestuurlijke overleggen, toegewerkt naar een nieuw samenwerkingsmodel voor publiek vervoer. Dit is een Gemeenschappelijke Regeling (GR) Publiek Vervoer Zeeland, ondersteund door een Mobiliteitscentrale in de vorm van een aparte besloten vennootschap (bv). De GR is daarbij de bestuurlijke tafel waarin de 13 gemeenten en provincie Zeeland afspraken maken over de inrichting van publiek vervoer. Binnen deze GR zijn de democratische spelregels geborgd. De Mobiliteitscentrale Zeeland is daarentegen ondergebracht in een bv. Deze bv is bedoeld om de uitvoerende taken, zoals ritplanning, callcenter en data-analyse, professioneel en bedrijfsmatig te organiseren. Deze bv is echter volledig in publieke handen (GR is 100% aandeelhouder), zodat de overheden zeggenschap en controle behouden via de GR. Tijdens de bijeenkomst van het Overleg Zeeuwse Overheden (OZO) op 12 februari 2025 is voorgesteld en ingestemd om een zienswijzeprocedure te starten. De Gemeenschappelijke Regeling Publiek Vervoer Zeeland en de bijbehorende stukken worden aan alle colleges voorgelegd, die deze vervolgens ter zienswijze aan hun raden aanbieden.

Daarnaast is er een tijdelijke voorziening nodig voor het jaar 2025, waarmee een soepele overgang naar het nieuwe systeem per 1 januari 2026 kan worden bewerkstelligd.

Advies 1. In te stemmen met de concept-Gemeenschappelijke Regeling Publiek Vervoer Zeeland en bijbehorende toelichting; 2. In te stemmen met het advies van het SWVO om aandacht te vragen voor het behoud en borging van de kennis, expertise en kwaliteit van het SWVO; 3. De onder 1 en 2 genoemde punten als zienswijze in te dienen en via het college te delen met de Werkgroep Vervoercentrale. Inleiding Huidig vervoersaanbod Uit de Regionale Mobiliteitsstrategie (RMS), een gezamenlijk beleidskader van de 13 Zeeuwse gemeenten en de Provincie Zeeland, blijkt dat het huidige vervoersaanbod, met name buslijnen met vaste haltes en tijden, niet langer toereikend is voor de veranderende vraag. Veel busroutes zijn in de afgelopen jaren gekrompen of verdwenen, terwijl de behoefte aan maatwerkvervoer en bereikbaarheid van voorzieningen juist groeit. Deze groeiende behoefte komt mede voort uit: - Vergrijzing: Er zijn steeds meer oudere inwoners die minder mobiel zijn en gebruikmaken van bijvoorbeeld Wmo-vervoer of andere vormen van doelgroepondersteuning. - Toenemende vraag naar Jeugdzorg- en Leerlingenvervoer: Verschillende doelgroepen (bijvoorbeeld jongeren met specifieke onderwijs- of zorgbehoeften) hebben extra vervoersvoorzieningen nodig. - Versterken van leefbaarheid door het ook voor jongeren aantrekkelijk te maken om hier te studeren en te werken.

Dit betekent dat studie en stage- en werkplekken ook met het OV bereikbaar moeten zijn. - Versterken van aantrekkelijk werkgeverschap door als bedrijf of bedrijventerrein een goed vervoersaanbod aan de wekrnemers aan te kunnen bieden. Samenwerkingsmodel GR Publiek Vervoer Zeeland De 13 Zeeuwse gemeenten en de Provincie Zeeland hebben in de afgelopen jaren, via ambtelijke en bestuurlijke overleggen, toegewerkt naar een nieuw samenwerkingsmodel voor publiek vervoer. Dit is een Gemeenschappelijke Regeling (GR) Publiek Vervoer Zeeland, ondersteund door een Mobiliteitscentrale in de vorm van een aparte Besloten Vennootschap (bv). -

-

De GR is daarbij de bestuurlijke tafel waarin de 13 gemeenten en provincie Zeeland afspraken maken over de inrichting van publiek vervoer. Binnen deze GR zijn de democratische spelregels geborgd. De Mobiliteitscentrale Zeeland, is daarentegen ondergebracht in een bv. Deze bv is bedoeld om de uitvoerende taken, zoals ritplanning, callcenter en data-analyse, professioneel en bedrijfsmatig te organiseren. Deze bv is echter volledig in publieke handen (GR is 100% aandeelhouder), zodat de overheden zeggenschap en controle behouden via de GR.

Combinatie van lijngebonden OV en Flexvervoer Om in te spelen op de veranderende vervoersbehoefte is een hybride systeem ontworpen, bestaande uit: - Lijngebonden streekvervoer: Vaste dienstregelingen voor reguliere busroutes. - Vraaggestuurd (Flex) vervoer: Vervoer per taxi of minibus op afroep, zodat vervoerscapaciteit optimaal wordt benut.

Dankzij deze combinatie kunnen inwoners, inclusief kwetsbare doelgroepen, gebruikmaken van een toekomstbestendig en betaalbaar vervoerssysteem. Op doelgroep niveau wordt er uiteraard rekening gehouden met welke doelgroepen wél maar ook juist niet te combineren zijn. Denk hierbij aan het Leerlingenvervoer of bepaalde stromingen van het Jeugdzorgvervoer die niet te combineren vallen met reguliere OV reizigers. In Zeeland wordt deze gecombineerde dienstverlening uitgevoerd onder de naam Reizen door Zeeland. Delegatie van taken Op hoofdlijnen wordt de GR verantwoordelijk voor de volgende taken: - Regievoeren inclusief contractbeheer over OV concessie, Flex en contracten doelgroepen vervoer (inclusief jeugdzorg en leerlingenvervoer). - Regievoeren is inclusief regievoeren over de financiële administratie voor de uitvoering van deze contracten (inclusief jeugdzorg en leerlingenvervoer). Dit betekent dat de GR Publiek Vervoer Zeeland zorgt voor rechtmatige betalingen voor gemeenten en provincie. - Beleidsvoorbereiding ten behoeve van de GR als bestuurstafel. Om deze doelmatig en op basis van KPI’s goed aan te kunnen sturen in in te richten worden de taken vanuit de 13 gemeenten gedelegeerd aan de GR.

Besluitvorming OZO (12 februari 2025) Tijdens de bijeenkomst van het Overleg Zeeuwse Overheden (OZO) op 12 februari 2025 is voorgesteld en ingestemd om een zienswijzeprocedure te starten. De Gemeenschappelijke Regeling Publiek Vervoer Zeeland en de bijbehorende stukken worden aan alle colleges voorgelegd, die deze vervolgens ter zienswijze aan hun raden aanbieden. Daarnaast is er een tijdelijke voorziening nodig voor het jaar 2025, waarmee een soepele overgang naar het nieuwe systeem per 1 januari 2026 kan worden bewerkstelligd. Relatie met strategisch beleid Participatie - Werkgroep Vervoercentrale: Een ambtelijke werkgroep met vertegenwoordigers vanuit de gemeenten en de provincie heeft de stukken (concept-GR, financiële verdeelsleutels, taken) voorbereid en geadviseerd. - OZO (Overleg Zeeuwse Overheden): In de vergadering van 12 februari 2025 is besloten om de zienswijzeprocedure in gang te zetten en de stukken aan colleges en raden voor te leggen. - SWVO: Er is een overlap tussen de taken die opgenomen zijn voor de GR Publiek Vervoer en de taken die het SWVO nu verzorgt voor de Oosterschelderegio voor het doelgroepenvervoer. Zoals het nu beschreven is in de tekst van de GR gaat de GR Publiek Vervoer de belangrijkste doelgroepenvervoer taken overnemen van het SWVO.

Dit gaat dus zorgen voor de nodige veranderingen ten opzichte van de huidige situatie in de Oosterschelderegio. De voordelen van de GR Publiek Vervoer komen pas tot hun recht wanneer alle deelnemers alle essentiële taken gaan centraliseren binnen de nieuwe GR. Het is hierbij wel belangrijk dat de zeven gemeenten uit de Oosterschelderegio kritisch zijn en aandacht en zorg vragen richting de GR Publiek Vervoer voor de overdracht en het behoud van de kennis, expertise en kwaliteit van het SWVO voor de doelgroepenvervoerreizigers. De borging van de huidige kwaliteit die er in de Oosterschelderegio is, zou een voorwaarde moeten zijn voor het overbrengen van (eventuele) taken naar de nieuwe GR Publiek Vervoer. Geadviseerd wordt dit op te nemen in de zienswijze. Het advies van het SWVO is als bijlage bij dit advies gevoegd.

Argumenten 1.1 Met één gemeenschappelijke regeling voorkomen we versnippering en bieden we een centraal aanspreekpunt. In één gemeenschappelijke regeling kunnen de 13 gemeenten en de provincie gezamenlijk afspraken maken over organisatie, kwaliteit en financiering. Gemeenten dragen verantwoordelijkheid voor Wmo- en jeugdzorgvervoer, terwijl de provincie busconcessies beheert. In de GR wordt dit met elkaar verbonden, waardoor de reiziger centraal staat en vervoersmiddelen efficiënter worden ingezet. 1.2 Met een gemeenschappelijke regeling blijft besluitvorming transparant en gestuurd door overheden. Waarom een GR én bv en niet alleen een bv?: Een bv kan op zichzelf geen democratische controle en politieke verantwoording bieden. Door de bv te verbinden aan een GR, waar alle deelnemers samen aan tafel zitten, blijft de besluitvorming transparant en gestuurd door de overheden. - Rol van de GR: o Bestuurlijk platform: Hierin zitten vertegenwoordigers van alle gemeenten en de provincie, die de hoofdlijnen bepalen over de inrichting en het beleid. o Vaste stemverhouding: Kleine gemeenten hebben 2 stemmen, grote gemeenten (≥35.000 inwoners) 4 stemmen, provincie 14 stemmen. Bij groei of krimp van een gemeente kan na elke verkiezing de stemverdeling worden aangepast.

- Mobiliteitscentrale Zeeland bv: o De uitvoerende partij, 100% in handen van de GR, die frontoffice-taken (bijvoorbeeld callcenter en ritplanning), mid-office-taken (data-analyse, kwaliteitsmonitoring) en backoffice-taken (facturatie en contractmanagement) op zich neemt. 1.3 We kunnen als gemeente ervoor kiezen om aanvullende taken onder te brengen bij de GR. De GR krijgt verplichte en optionele taken: - Gedelegeerde taken (verplicht): Dit zijn kerntaken die voor alle deelnemers gelden, zoals het organiseren van het publiek vervoer, het beheer van budgetten en de centrale regie. - Gemandateerde taken (optioneel via Dienstverleningsovereenkomst - DVO): Gemeenten kunnen ervoor kiezen om aanvullende taken onder te brengen bij de GR of bij de mobiliteitscentrale, bijvoorbeeld specifieke vormen van doelgroepenvervoer of pilotprojecten. 1.4 Uw raad is bevoegd om binnen 8 weken een zienswijze te geven. Op basis van de ingebrachte zienswijzen volgt er een schriftelijke reactie namens het college en/of de werkgroep vervoercentrale. Het Algemeen Bestuur van de GR weegt alle zienswijzen en stelt vervolgens de definitieve GR vast. In het najaar zal de raad opnieuw geïnformeerd en/of geconsulteerd worden over de uitkomsten. Kanttekeningen en risico’s: 1.1 Er zijn een aantal financiële onzekerheden.

Er is een aanname dat de vraag naar vervoer, zoals Wmo of jeugdzorgvervoer binnen bepaalde grenzen blijft. Bij een forse stijging kan het Algemeen Bestuur besluiten om extra bijdragen te vragen of om bijvoorbeeld wachttijden in te voeren.

Als de kosten voor vraagafhankelijk jeugdzorgvervoer aanzienlijk stijgen of dalen (15%), heeft dit invloed op de gemeentelijke bijdrage. Bij een stijging van flexvervoer ligt deze verantwoordelijkheid bij de provincie. 1.2 Vertraging in besluitvorming kan implementatie van het nieuwe systeem in gevaar brengen. Het is van belang dat 2025 wordt benut om intensief samen te werken aan ICT, personeelsinzet en interne procedures, zodat de start op 1 januari 2026 probleemloos verloopt. Vertraging in besluitvorming, bijvoorbeeld als sommige raden of colleges niet tijdig instemmen, kan de implementatie van het nieuwe systeem in gevaar brengen. 1.3 Er kunnen mogelijke zorgen zijn over de financiële gevolgen en verdeling van middelen. Raads- en statenleden maken zich mogelijk zorgen over de financiële gevolgen en de verdeling van middelen. Heldere communicatie (zoals via webinars en Q&A) is essentieel om onnodige onrust te voorkomen. Gemeenten geven (deels) een mandaat voor regionaal beleid aan de GR. De stemverhoudingen en de zienswijzeprocedure waarborgen echter dat gemeenten en provincie hun invloed behouden. 1.4 Deelnemers kunnen hun deelname aan de GR beëindigen. De deelnemers zijn tot eind 2029 gebonden aan de kerntaken. Voor aanvullende taken, die via een DVO lopen, is eerder uittreden mogelijk.

Na deze periode kan men beslissen om de deelname aan de GR te beëindigen of juist te verlengen, afhankelijk van bestuurlijke keuzes en de resultaten van tussentijdse evaluaties. Financiën 1.1 Voor 2025 wordt een tijdelijke voorziening gevraagd. - Totale kosten: Ongeveer €1,72 miljoen voor personeel, ICT, communicatie en organisatieadvies. - Verdeling: 70% wordt gedekt door de provincie, 30% door de gemeenten gezamenlijk. De bijdrage voor onze gemeente wordt bepaald op basis van de stemverhoudingen binnen de GR. - Dekkingsvoorstel: De éénmalige kosten voor 2025 voor gemeente Kapelle bedragen € 6.336 en worden in de Oosterschelderegio in rekening gebracht als onderdeel van de 2e begrotingswijziging 2025 van SWVO. 1.2 De kosten worden gefixeerd voor de periode 2026-2029. - Uitgangspunt: De uitgaven voor vraagafhankelijk vervoer, bijvoorbeeld Wmo- en jeugdzorgvervoer worden drie jaar lang vastgezet op basis van het niveau van 2024, met indexering volgens de NEA-index. - Vraagafhankelijk vervoer: Als de werkelijke kosten voor vraagafhankelijk Jeugdzorgdvervoer per gemeente meer dan 15% afwijken van het gefixeerde niveau, kan het Algemeen Bestuur bijsturen, meer budget, of, in uiterste gevallen, beperken van het aanbod. • In 2028 beoordeelt het Algemeen Bestuur de werking van de fixatie. Op basis van de bevindingen kan de fixatie worden verlengd, aangepast of beëindigd.

Doordat dit pas effect heeft op de begroting 2030 worden bijdragen tot en met 2029 gefixeerd. 1.3 Bekostiging van de Vervoercentrale (vanaf 2026). - De mobiliteitscentrale krijgt voor front-, mid- en backoffice een meerjarenbegroting. De gemeentelijke bijdrage is evenredig met de stemverhoudingen in de GR.

-

-

-

De kosten voor de vervoercentrale voor de gemeenten worden net als de vervoerkosten gefixeerd voor de jaren 2026, 2027, 2028 en 2029. Indien taken worden uitgebreid dan is dit een besluit van het AB en worden deze voor 30% toebedeeld aan gemeenten en 70% aan provincie. Naast de huidige bijdrage van € 2.040.000 aan de vervoercentrale voor de uitvoering van het doelgroepenvervoer wordt komende drie jaar € 360.000 bekostigd door verschuiving van taken en daarmee middelen naar de vervoercentrale/GR die nu bij de gemeenten zijn belegd, dan wel dat een gemeente er voor kiest hiervoor aanvullend budget beschikbaar stellen. De toedeling van de financiële bijdrage per gemeente is op basis van het stemrecht dat deze heeft binnen de GR. Het hiervoor beschikbaar budget is kader stellend. De hierboven genoemde bedragen kunnen periodiek worden geïndexeerd conform de geldende CAO-afspraken.

Wat communiceren we? Er worden (digitale) bijeenkomsten, zoals webinars, georganiseerd, waarin raads- en statenleden vragen kunnen stellen en achtergrondinformatie krijgen over de GR en de mobiliteitscentrale. De raad ontvangt de concept-GR en kan binnen 8 weken haar zienswijze uitbrengen. De werkgroep Vervoercentrale en de Mobiliteitscentrale Zeeland b.v. voorzien de raad desgevraagd van Q&Adocumenten en eventuele verdiepende informatie. Uitvoering/ aanpak 1. Uw raad kan binnen acht weken na het collegebesluit aangeven wat zij van de conceptstukken vindt. Het college verzamelt en beantwoordt deze zienswijzen in samenspraak met de werkgroep, waarna het Algemeen Bestuur van de GR ze meeweegt in haar besluitvorming. 2. Definitieve GR: Na afronding van de zienswijzen stelt het Algemeen Bestuur (naar verwachting in het najaar) de definitieve GR vast. De gemeenteraad wordt daarna geïnformeerd over de uitkomsten en eventuele wijzigingen. 3. Tijdelijke Voorziening: Zodra het college van B&W akkoord is met de benodigde middelen, kan de tijdelijke voorziening worden ingezet. Daarmee wordt in de loop van 2025 de Mobiliteitscentrale verder ingericht, zodat per 1 januari 2026 de nieuwe organisatie volledig operationeel is. 4. Evaluatie: Rond 2028 volgt een evaluatiemoment voor de fixatie, de samenwerking en de vraag of (en in welke vorm) de GR wordt voortgezet.

Het resultaat van deze evaluatie wordt onderdeel van een zienswijze procedure en is zal daarmee in 2030 geeffectueerd worden. Bijlagen - Concept Gemeenschappelijke Regeling Publiek Vervoer Zeeland (D25.327338) - Ambtelijk advies GR Publiek Vervoer SWVO (D25.327026)