2025-07b CO2 footprint eigen organ CO2 footprint eigen organisatie maart 2025 Gemeente Kapelle
Tekst van het document
CO2 - footprint eigen organisatie Gemeente Kapelle
maart 2025
CO2 - footprint Gemeente Kapelle: Eigen organisatie 2025
Uitstoot van de gemeentelijke organisatie als basis voor de bouwsteen verduurzaming eigen organisatie
1
CO2 - footprint eigen organisatie Gemeente Kapelle
maart 2025
Inhoud Inleiding ..................................................................................................................................3 Afbakening ..............................................................................................................................4 Footprint gemeentelijke organisatie .......................................................................................6 Personele bezetting ..............................................................................................................6 Gebouwen: elektriciteit en verwarming (Scope 1&2) ...............................................................6 CO2 - compensatie ...............................................................................................................6 Vervoer .................................................................................................................................7 Woon-werk verkeer (Scope 3) ................................................................................................8 Totaal uitstoot eigen organisatie ............................................................................................9 Bronnenlijst............................................................................................................................ 11
2
CO2 - footprint eigen organisatie Gemeente Kapelle
maart 2025
Inleiding In 2025 is de bouwsteen verduurzaming eigen organisatie opgesteld door de gemeente Kapelle. In deze bouwsteen komen doelstellingen die op verschillende thema’s laten zien hoe de gemeente Kapelle het goede voorbeeld kan geven wat betreft duurzaamheid. Verduurzaming kan echter alleen met goede monitoring. Waar komen we vandaan, waar staan we dit jaar, welke kant gaan we op? De CO2 - footprint van de eigen organisatie is daarom weer geactualiseerd. De vorige footprint is in 2023 vastgesteld door het college, met cijfers van 2022. In deze nieuwe versie zijn de gegevens van 2023 en 2024 meegenomen. Deze footprint geldt voor de uitstoot van de gemeentelijke organisatie, verdeeld over drie aspecten: elektriciteitsgebruik, verwarming en mobiliteit. We maken de footprint bewust in twee delen. Eén van onze eigen organisatie en éen voor het hele grondgebied van de gemeente. We maken dit jaar ook een losse footprint van het hele grondgebied. We vullen de CO2 - footprint ieder jaar aan met actuele cijfers. Op deze manier brengen we het effect van toekomstige maatregelen uit het duurzaamheidsbeleid op de CO2 -footprint van de gemeente in beeld. Deze versie is uitgebracht in maart 2025.
3
CO2 - footprint eigen organisatie Gemeente Kapelle
maart 2025
Afbakening Omvang
De CO2- footprint berekenen we voor de gemeentelijke organisatie. Dit doen we over drie aspecten: uitstoot door elektriciteitsverbruik, verwarming (gasverbruik) en door mobiliteit.
Meeteenheid
In deze CO2- footprint maken we gebruik van CO2-equivalenten (eq.) als meeteenheid. Dit betekent dat de andere broeikasgassen die bij verbruik worden uitgestoten, omgerekend zijn naar het opwarmend vermogen van CO2- moleculen.
Emissiefactoren Aan de hand van de CO2- emissiefactoren van https://www.co2emissiefactoren.nl/ rekenen we het gebruik van elektra, gas, benzine en diesel om in CO2 - uitstoot1
Scopes Volgens de internationale ISO (14064) richtlijn over het rapporteren van CO2- emissies, maken we gebruik van drie scopes. Ook de nationale CO2 prestatieladder gebruikt deze scopes (SKAO 2020, p. 29). Deze zijn opgedeeld als volgt: - Scope 1 emissies zijn directe emissies, die uitgestoten worden door installaties door de organisatie (zoals cv-ketels en de emissies van het wagenpark). - Scope 2 emissies zijn indirecte emissies die ontstaan door de opwekking van gebruikte elektriciteit, warmte, koeling en stoom die niet tot de eigen organisatie behoren; - Scope 3 emissies zijn de overige indirecte emissies die ontstaan als gevolg van de activiteiten van de organisatie, maar voortkomen uit bronnen die geen eigendom zijn van de organisatie. Let op: woon-werkverkeer valt dus onder scope 3, maar heeft daardoor geen inferieure waarde.
Verschijningsvorm
De cijfers presenteren we in een nog op te stellen en overzichtelijke infographic. Dit document dient als achtergrondrapport van de infographic.
Niet meegerekende uitstoot
In de CO2-footprint berekenen we de uitstoot van onderdelen die onder de operationele controle van de gemeente Kapelle vallen. Daarvoor moet een onderdeel aan twee voorwaarden voldoen: 1. Het dagelijks energieverbruik wordt beheerd door personeel in dienst van- of opdracht van de gemeente Kapelle 2. De energiekosten worden betaald door de gemeente Kapelle Daarnaast richt de doelstellingen van de bouwsteen eigen organisatie, zich alleen op scope 1 & 2 emissies en in scope 3: woon- werkverkeer. Daarom is het niet relevant om overige scope 3 emissies te monitoren en worden deze dus ook niet meegenomen.
Sommige emissiefactoren worden jaarlijks gewijzigd door emissiefactoren.nl. Voor de berekening van 2023 en 2024, hebben we de emissiefactoren van 2023 gebruikt. 1
4
CO2 - footprint eigen organisatie Gemeente Kapelle
maart 2025
Onderdeel
Operationele controle
Scope
Gemeentehuis Gemeentewerf Geëxploiteerd vastgoed Voertuigen in eigendom van gemeente Woonwerkverkeer
Ja Ja Nee Ja
1+2 1+2 Niet meegenomen 1
Ja
3
In de CO2 - footprint van de eigen organisatie nemen we de volgende onderdelen niet mee: • Uitstoot door dienstreizen eigen vervoer • Uitstoot door inhuurkrachten • Uitstoot in inkoopketen • Uitstoot ingehuurde aannemers • Uitstoot infrastructuur openbare ruimte Deze onderdelen nemen we niet mee, soms vanwege het feit dat er teveel aannames moeten worden gedaan om tot uitstootcijfers te komen, maar ook omdat er geen actuele cijfers bekend waren (voor b.v. dienstreizen). Deze onderdelen kunnen we daarom ook niet realistisch monitoren.
5
CO2 - footprint eigen organisatie Gemeente Kapelle
maart 2025
Footprint gemeentelijke organisatie Personele bezetting Er is sinds 2021 een kleine groei in het aantal medewerkers van de gemeente Kapelle. De organisatie bestond in 2021 nog uit 81 medewerkers, in 2023 was dit 99 , en in 2024 is er toegegroeid naar 105 medewerkers. De bezetting in FTE nam tussen 2021 en 2024 toe van respectievelijk 67,7 naar 86,1 FTE2. Meer personeel betekent niet automatisch meer CO2 - uitstoot. Sommige medewerkers werken bijvoorbeeld meer thuis dan andere. Toch zie je met name bij het woon-werkverkeer, dat er meer kilometers (met de auto) worden gemaakt. Daarom is de CO2footprint van 2024 ook hoger dan de jaren ervoor in 2023 en 2022, toen we de uitstoot van het woon-werkverkeer voor het eerst monitorden.
Gebouwen: elektriciteit en verwarming (Scope 1&2) De gemeente bezit verschillende gebouwen. We maken onderscheid tussen gebouwen die de gemeente zelf gebruikt en exploiteert, en gebouwen die andere organisaties exploiteren. Dit betekent dat voor sommige gebouwen bijvoorbeeld het gasverbruik en elektriciteitsverbruik niet in beeld zijn omdat de gemeente geen contracthouder met de energieleverancier is. Daarom kiezen we ervoor om alleen gebouwen die de gemeentelijke organisatie gebruikt mee te nemen in de berekening, dit komt neer op het gemeentehuis en de werkplaats. Gebruikte (WTW) emissiefactoren vanaf 2023: • Elektriciteit: 0,456 Kg CO2 - eq. per kwh. • Gas: 2,079 Kg CO2 - eq. per m33. CO2 uitstoot in ton
2016
2017
2018
2019
2020
2021
2022
2023
2024
CO2 uitstoot verwarming gebouwen
57,70
61,92
74,83
55,19
51,49
51,80
44,16
47,70
43,45
CO2 uitstoot elektriciteit
65,48
47,57
42,19
42,14
37,53
35,11
42,24
40,57
38,61
Bron: Gegevens gas- en elektriciteits-leveranciers, co2emissiefactoren.nl
CO2 - compensatie De gemeente Kapelle compenseert al het gasverbruik via het Zeeuws Klimaatfonds (ZKf)4 en het elektriciteitsverbruik via Nederlandse windenergie. Voor deze compensatie betalen we een bedrag per ton CO2. Van dit geld ondersteunt ZKf (Zeeuwse) projecten of initiatieven die de uitstoot van CO2 tegengaan. Bron: Sociaal Jaarverslag gemeente Kapelle 2023 Doordat er steeds meer gas wordt geïmporteerd, verandert de voorketenemissie van aardgas. De laatste jaren is de emissiefactor van aardgas daarom toegenomen, wat de emissies voor verwarming verhoogd. 4 Bedrijven, overheidsinstellingen, organisaties en burgers hebben de mogelijkheid hun CO2 emissies te compenseren, door een bepaald percentage over te maken naar het ZKf. Met dit geld financieert het fonds verschillende duurzame projecten in Zeeland. Zoals bijvoorbeeld postcoderoos projecten, het plaatsen van zonnepanelen op scholen, het vervangen van verlichting op voetbalvelden en het stimuleren en ondersteunen van deelmobiliteit. 2 3
6
CO2 - footprint eigen organisatie Gemeente Kapelle
maart 2025
Vervoer Voertuigen in eigendom van de gemeente Kapelle (scope 1) We brengen het eigen vervoer in beeld door middel van de brandstofgegevens die de brandstofleverancier waar de gemeente Kapelle brandstof afneemt met ons deelt. De brandstof wordt geregistreerd per tankpas die aan een kenteken is verbonden. De dienstauto’s zijn auto’s die gebruiken voor het kantoorpersoneel van het gemeentehuis. De andere auto’s gebruiken we voor de buitendienst. De getankte brandstoffen zijn benzine en diesel. Aan de hand van de betreffende emissiefactoren rekenen we het aantal liters brandstof om naar het aantal ton CO2 - uitstoot. Het resultaat van deze berekeningen is hieronder zichtbaar. Helaas ontbreken er gegevens voor het jaar 2019. CO2 uitstoot gemeentelijke voertuigen in ton Totaal gemeentelijke voertuigen
2016
2017
2018
2019
2020
2021
2022
2023
2024
17,72
15,2
13,6
onbekend 12,32
14,32
14,85
19
12
Bron: lijsten CZAV tankpas, co2emissiefactoren.nl
7
CO2 - footprint eigen organisatie Gemeente Kapelle
maart 2025
Woon-werk verkeer (Scope 3) De emissies die vrijkomen door het verkeer van de werknemers van huis naar de werkplek, namen we niet mee in de vorige footprint. Om een vollediger beeld te geven hebben we dat nu voor het eerst wel gedaan. Ook is het belang van de gemeentelijke uitstoot toegenomen door het aankomende beleid vanuit het Rijk, om organisaties met meer dan 100 werknemers te verplichten hun CO2 - uitstoot in woon-werkverkeer te rapporteren vanaf 1 januari 2024 (RVO, 2025). Zoals aangegeven , werken er sinds 1 januari 2024 105 medewerkers bij de gemeente Kapelle. En daarmee vallen wij onder de rapportageverplichting. Afgezien daarvan, nemen ook andere gemeentes woon-werkverkeer vaak mee in hun footprint. De methode is als volgt: de werknemers van de gemeente Kapelle krijgen maandelijks een kilometervergoeding. Hierbij hanteert de gemeente een lijst waarin de kilometers tussen het thuisadres en de werkplek staan, samen met hoeveel dagen per week de werknemer naar kantoor komt. Deze lijst gebruikten we (geanonimiseerd) voor de analyse van het jaar 2022. De lijst geeft echter geen duidelijkheid over welk type vervoer (auto, trein, fiets) en welk type brandstof. Hieronder laten we zien hoe we het aantal kilometers per auto schatten, zonder de kilometers die per trein / fiets zijn afgelegd. Voor de emissiefactor kozen we voor ‘brandstof onbekend’, en van “Well-to-Wheel”5.
We berekenden het gereden aantal kilometers als volgt. Het aantal kilometer tussen woonplaats en werkplek, hebben we vermenigvuldigd met twee (heen en weer) en daarna vermenigvuldigd met het aantal reisdagen per week per werknemer. Omdat de gemeente voor de kilometervergoeding rekent met 214 dagen werken, en er vijf werkdagen per week zijn, komen we uit op 42 werkweken per jaar. Het aantal kilometers per week per werknemer, vermenigvuldigden we met 42, en dit telden we bij elkaar op voor de hele organisatie. Dit komt uit op ongeveer 530.000 gereden kilometers voor alle werknemers in het jaar 2024. In 2022 was dit nog 400.000, in 2023 was dit 450.000. Vanuit de afdeling P&O blijkt dat de meeste werknemers die hun kosten declareren met de auto komen. Het is echter aannemelijk dat de 30 werknemers die binnen een straal van 6 kilometer wonen (bijvoorbeeld in de gemeente Goes), ook regelmatig per fiets naar werk gaan. Het gereden aantal kilometers van deze groep werknemers in 2024 kwam uit op ongeveer 33.000 kilometer per jaar. Dit aantal werd daarom van de totaal gereden kilometers afgetrokken. Dit komt uit op 530.000 – 33.000 is ongeveer 500.000 kilometer per jaar. Hiernaast komen er ook nog een deel van de werknemers per trein naar het werk. Volgens het CBS worden ongeveer 13% van de totale reizigerskilometers voor woon-werkverkeer per trein afgelegd (CBS, 2023).
Voor de gemeente Kapelle in 2023 komt dat dan uit op 530.000*0,13 =69.000 kilometer per jaar per trein. Deze kilometers werden van het totaal afgetrokken. In totaal komt het woon-werkverkeer per auto dan uit op afgerond 430.000 kilometers per jaar. De emissiefactor WTW is 0,193, dus het uitgestoten CO2 - equivalent voor woon-werkverkeer was in 2024 ongeveer 83 ton CO2 - eq. voor alle werknemers die met de auto komen. Bovenstaande berekening is op basis van gegevens van 2024. In de vorige CO2- footprint is er voor het eerst een berekening voor het woon-werkverkeer gemaakt6. Toen lag de uitstoot (met gegevens van 2022), op 64 ton. In 2023 lag de uitstoot woon-werkverkeer op 70 ton. Er zijn meer kilometers gemaakt in 2024, wat de verhoging verklaard. Dit zou deels te wijten kunnen zijn aan de toename van het personeelsbestand, maar er kan ook minder thuisgewerkt zijn in 2024. Dit is 0,193 kg CO2- equivalenten per kilometer Voor 2021, 2020 en de jaren daarvoor zijn geen data bekend, maar vanwege de corona maatregelen is het onwaarschijnlijk dat de emissies in die jaren vergelijkbaar zijn met de cijfers van 2022. 5 6
8
CO2 - footprint eigen organisatie Gemeente Kapelle
maart 2025
Totaal uitstoot eigen organisatie De totaal uitstoot van de gemeentelijke organisatie is een opsomming van de uitstoot door verwarming van het gemeentehuis en de werkplaats, elektriciteit van het gemeentehuis en de werkplaats, dienstauto’s en de buitendienst en woon-werkverkeer. De uitstoot van woonwerkverkeer (scope 3) is onderaan de tabel opgenomen. Totaal eigen organisatie in ton
2016
2017
2018
2019
2020
2021
2022
2023
2024
CO2 uitstoot verwarming gebouwen
57,70
61,92
74,83
55,19
51,49
51,80
44,16
47,70
43,45
CO2 uitstoot elektriciteit
65,48
47,57
42,19
42,14
37,53
35,11
42,24
40,57
38,61
17,7
15,2
13,6
-
12,3
14,3
14,8
19
12
140,88
124,69
130,62
97,33
101,32
101,21
101,2
107,27
94,06
-
-
-
-
-
-
64
71
83
CO2 uitstoot totaal gemeentelijke voertuigen Totaal CO2 uitstoot gemeentelijke organisatie in ton (scope 1 & 2)
CO2 uitstoot woonwerkverkeer (w.w.)7 (scope 3)
Analyse & vervolg
Wat ten eerste opvalt is dat zowel het elektriciteits- en gasverbruik van de gemeentelijke organisatie sinds 2018 afnamen. Hiermee nam ook de uitstoot af. Echter blijkt wel dat deze afname de laatste jaren stabiliseert. Een tweede punt van aandacht is dat de uitstoot van het woonwerkverkeer door het personeel van de gemeente, een grote bron van uitstoot is. Dit door het feit dat veel medewerkers met de auto naar kantoor komen, en daardoor veel kilometers per jaar rijden. Daarnaast is de personele bezetting van de gemeente Kapelle gegroeid; daardoor worden er meer kilometers gemaakt. Zowel voor woon-werkverkeer als voor reizen met gemeentelijke voertuigen. Voor beleid om de uitstoot te verlagen, is een logische keuze dan ook om het personeel te stimuleren een duurzamere vervoerswijze te kiezen. En om de gemeentelijke voertuigen tijdens het vervangmoment te vervangen door elektrische wagens.
De uitstoot van woon-werkverkeer is in 2022 voor het eerst uitgerekend, voor de jaren 2016-2021 zijn daarom geen emissies geregistreerd in de tabel 7
9
CO2 - footprint eigen organisatie Gemeente Kapelle
maart 2025
Benchmarking Gemeente Soest (ong. 47.000 inwoners, 230 medewerkers). Eigen uitstoot van 442 ton CO2 in 2022. CO2-footprint | Gemeente Soest Gemeente Zeist (ong. 65.000 inwoners, 600 medewerkers). Eigen uitstoot van 819 ton CO2 in 2023. ZEI 24-0433 Aanpassen infographic CO2 voetafdruk V_2.2 CMYK.indd
10
CO2 - footprint eigen organisatie Gemeente Kapelle
maart 2025
Bronnenlijst Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). (2023). Hoeveel wordt er met het openbaar vervoer gereisd? Geraadpleegd op: Hoeveel reisden inwoners van Nederland van en naar het werk? | CBS Emissiefactoren.nl. (2023). Geraadpleegd op: Lijst emissiefactoren | CO2 emissiefactoren PwC. (2023). CO2-registratieplicht mobiliteit uitgesteld naar 1 januari 2024. Geraadpleegd op: CO2-registratieplicht mobiliteit uitgesteld naar 1 januari 2024 (pwc.nl) Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO). (2025). Rapportageverplichting werkgebonden personenmobiliteit. https://www.rvo.nl/onderwerpen/rapportage-wpm Stichting Klimaatvriendelijk Aanbesteden & Ondernemen (SKAO). (2020). Handboek CO2 Prestatieladder 3.1. Geraadpleegd op: Prestatieladder Handboek 3.1_22-6-2020.pdf (co2prestatieladder.ams3.digitaloceanspaces.com) Sociaal Jaarverslag gemeente Kapelle (2023). Sociaal jaarverslag 2023.pdf (grdebevelanden.nl)
11