2024-39f.3 D24.306024 Accountantsverslag 2023 - GR Accountantsverslag 2023 - GR Samenwerking de Bevelanden

Accountantsverslag GR Samenwerking de Bevelanden Boekjaar 2023

1

Vertrouwelijk Aan het Algemeen Bestuur van de Gemeenschappelijke Regeling Samenwerking De Bevelanden Postbus 2144 4460 MC GOES

Goes, 25 april 2024

ONDERWERP: Accountantsverslag 2023 KENMERK: 2404-15817

Geachte leden van het bestuur, In overeenstemming met de opdracht tot de controle van de jaarrekening 2023 van Gemeenschappelijke Regeling Samenwerking De Bevelanden (hierna: GR), zoals overeengekomen in onze opdrachtbevestiging d.d. 5 september 2023, bieden wij hierbij het accountantsverslag aan.

Wij hebben het concept accountantsverslag toegelicht en besproken met de directeur en de medewerkers van de afdeling financiën. We willen u graag bedanken voor de fijne samenwerking, die wij hebben ervaren en de constructieve samenwerking bij het verrichten van onze controlewerkzaamheden.

Het accountantsverslag bevat bevindingen en conclusies die naar aanleiding van onze werkzaamheden naar voren zijn gekomen. Het accountantsverslag is uitsluitend opgesteld voor gebruik door het bestuur.

Wij vertrouwen erop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd en lichten de inhoud van deze rapportage graag nader aan u toe.

Wij hebben onze controle verricht in overeenstemming met Nederlands recht.

Met vriendelijke groet, Baker Tilly (Netherlands) N.V.

Wij hebben u gemachtigd om onze goedkeurende controleverklaring op te nemen in uw jaarrekening 2023. D. Eijke MSc. RA Director Audit

2

Inhoudsopgave

Bestuurlijke samenvatting

Financiële positie

Uitkomsten jaarrekeningcontrole

Bevindingen interne beheersing

Overige onderwerpen

Bijlagen

3

Bestuurlijke samenvatting

1. Bestuurlijke samenvatting Wij hebben bij de jaarrekening 2023 een goedkeurende verklaring verstrekt.

Het jaarverslag is cf. NV COS 720 verenigbaar met de jaarrekening en voldoet aan de laatste actuele voorschriften.

Het Besluit Begroting en Verantwoording is in alle opzichten nageleefd in 2023.

Boekjaar 2023 is het eerste boekjaar waarop de GR rapporteert in het kader van de Rechtmatigheidsverantwoording. Wij constateren dat de GR heeft gekozen om deze rechtmatigheidsverantwoording op te nemen in de jaarrekening. Wij concluderen dat er voor € 273.000 aan bevindingen ten aanzien van het voorwaardencriterium en specifiek op het naleveren van de EU aanbestedingsregels. Aangezien de totale omvang de verantwoordingsgrens overstijgt is deze juist opgenomen in de Rechtmatigheidsverantwoording en de paragraaf Bedrijfsvoering in de jaarstukken 2023.

5

1. Bestuurlijke samenvatting Wij hebben geconstateerd dat er bij het opstellen van de jaarrekening diverse herrubriceringen hebben plaatsgevonden tussen de activa en passiva. Wij hebben hiervoor twee correctievoorstellen opgenomen omdat deze posten gesaldeerd dienen te worden opgenomen onder de passiva. Dit heeft geen resultaat impact.

Uit onze controle met betrekking tot ons oordeel ten aanzien van de getrouwheid blijken geen materiële ongecorrigeerde fouten en onzekerheden. Wij constateren dat de jaarrekening van GR De Bevelanden een getrouw beeld geeft van de grootte en de samenstelling van zowel de baten en lasten over 2023 als van de activa en passiva per 31 december 2023 in overeenstemming met het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten.

Wij hebben geen controleverschillen (fouten en/of onzekerheden) in de verantwoorde informatie in de SiSa-bijlage geconstateerd.

Wij hebben vastgesteld dat de bezoldiging over 2023 in overeenstemming is met de Wet normering topinkomens (WNT) en dat de jaarrekening 2023 van de GR voldoet aan de publicatieverplichtingen van de WNT.

6

Financiële positie

2. Ontwikkelingen in de jaarcijfers 3.1 Verloop van de reserves van GR de Bevelanden De reserves, inclusief het gerealiseerde resultaat, bedraagt per 31 december 2023 volgens de jaarrekening € 1.719.000 en heeft zich de afgelopen jaren als volgt ontwikkeld:

3.2 Analyse van het resultaat Het resultaat voor mutaties in de reserves laat een positief saldo zien. Het gerealiseerde totaal saldo van baten en lasten bedraagt afgerond € 1.180.000 positief. In de begroting was rekening gehouden met een negatief saldo van baten en lasten van € 168.000.

Grafiek ontwikkeling eigen vermogen (x € 1.000)

In de toelichting op het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening wordt vanaf pagina 43 in hoofdlijnen een verklaring gegeven voor de afwijkingen ten opzichte van de begroting na wijziging. Als onderdeel van de toelichting op het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening 2023 wordt overzichtelijk aangegeven welke baten en lasten als incidenteel zijn aan te merken. De belangrijkste incidentele posten betreffen aanvullende kosten t.a.v. het programma WIZ en het uitstellen van diverse begrote kosten, waar in de begroting geen rekening mee was gehouden. Dit zorgt ervoor dat het resultaat in de jaarrekening is gestegen.

2.500.000 2.000.000 1.500.000 1.000.000 500.000 0 2020 Algemene reserve

2021 Bestemmingsreserve

2022

Gewijzigde Begroting

Jaarrekening

Verschil

Totale lasten

-21.277

-20.074

- 1.203

Totale baten

21.109

21.254

145

Totaal saldo van baten en lasten

-168

1.180

1.347

Mutatie in de reserves

168

168

0

Gerealiseerd resultaat

0

1.347

1.347

2023

Gerealiseerd resultaat na bestemmen

Van de totale reserves ter hoogte van € 2.180.000 is € 662.000 opgenomen als algemene reserve. Deze algemene reserve is in 2023 in lijn gebleven met vorig jaar. Per saldo is gedurende 2023 € 168.000 gedoteerd aan de reserves. Deze dotatie (ten laste van het resultaat) vormt samen met het totaal saldo van baten en lasten het gerealiseerde resultaat van € 1.347.000. In boekjaar 2023 zorgen een aantal incidentele baten en het uitstellen van lasten ervoor dat het resultaat is gestegen. Zie hiervoor sectie 3.2.

8

2. Financiële positie 3.3 Weerstandsvermogen en risicobeheersing De analyse van het weerstandsvermogen en de risicobeheersing is een onderdeel van het jaarverslag en de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing. Deze paragraaf bevat de informatie over de weerstandscapaciteit, de risico’s en het beleid dat hieromtrent gedurende 2023 is gevoerd. De GR heeft op basis van een risico-inventarisatie berekend wat de benodigde weerstandscapaciteit is. Hieruit volgt een gekwantificeerd bedrag aan benodigde weerstandscapaciteit van € 252.500 (2021: € 298.500). Dit bedrag is licht afgenomen ten opzichte van vorig jaar. De algemene reserve van € 662.000 is van voldoende omvang om de onderkende risico’s te kunnen dragen.

3.5 Mutaties in de reserves De mutaties in de bestemmingsreserves zoals opgenomen in de jaarrekening kunnen als volgt worden gespecificeerd: Gewijzigde begroting

Jaarrekening

Verschil

Dotaties

385

385

-

Onttrekkingen

217

217

-

Saldo mutaties in de reserves

168

168

-

De begrote dotaties en onttrekkingen komen overeen met de werkelijke dotaties en onttrekking zoals opgenomen in de jaarrekening 2023.

3.4 Bestemming resultaat jaarrekening Van het gerealiseerde saldo ad € 1.347.000 is voorgesteld om een deel van € 249.650 toe te voegen aan de Algemene Reserve (tot het maximum toegestane bedrag), een bedrag van € 660.000 toe te voegen aan de bestemmingsreserve voor i-visie en het project “Digitaliseren en optimaliseren werkprocessen WIZ” en het resterende bedrag terug te betalen aan de deelnemende gemeenten tot een bedrag van € 437.715.

9

Uitkomsten jaarrekeningcontrole

3. Uitkomsten jaarrekeningcontrole Opdracht, scope en uitkomsten 3.1 Reikwijdte van de controle De jaarstukken van de GR bestaan uit: - Het jaarverslag (programmaverantwoording + paragrafen) - De jaarrekening inclusief rechtmatigheidsverantwoording - De verplichte bijlagen voor de verantwoordingsinformatie over specifieke uitkeringen (SiSa) en het overzicht van de gerealiseerde baten en lasten per taakveld. Met de opdrachtbevestiging d.d. 5 september 2023 heeft u ons opdracht gegeven tot het controleren van de jaarrekening 2023. De reikwijdte van onze controle staat omschreven in deze opdrachtbevestiging. Er is gedurende het verloop van de controle geen sprake geweest van een beperking in de reikwijdte van onze controle. In ons controleplan en dit verslag is voor elk bijzonder aandachtsgebied in onze controle terug te lezen wat de kernpunten in onze controle zijn geweest die hebben bijgedragen aan de kwaliteit in onze controle. Tijdens de uitvoering van de controle hebben zich geen wijzigingen van materieel belang in de reikwijdte voorgedaan. 3.2 Overzicht toleranties De materialiteit bij de uitvoering van onze controle is € 202.900. Deze materialiteit sluit aan

Voor de rechtmatigheidsverantwoording heeft u de toleranties bepaald. Dit leidt ertoe dat de opgestelde rechtmatigheidsverantwoording is opgesteld op basis van de volgende toleranties:  De verantwoordingsgrens is door het algemeen bestuur vastgesteld op 1% van de totale lasten inclusief toevoegingen aan de reserves.  De rapporteringstolerantie is door het algemeen bestuur vastgesteld op 5% van de goedkeuringstolerantie. 3.3 Kernpunten en significante risico’s in de controle Wij hebben voldoende en geschikte controle-informatie verkregen, onder andere met betrekking tot de volgende kernpunten van de controle:  Getrouwheid van de rechtmatigheidsverantwoording;  WNT-verantwoording;  Onrechtmatige en/of onnauwkeurige betalingen. 3.4 Uitkomsten Bij de jaarrekening van 2023 voor de GR verstrekken wij een goedkeurende controleverklaring voor getrouwheid. Er is geen sprake van materiële ongecorrigeerde getrouwheidsfouten.

op het door het bestuur vastgestelde controleprotocol. Grondslag

Bedrag

1% lasten inclusief toevoegingen reserves

€ 202.900

Goedkeuringstolerantie onzekerheden 3% lasten inclusief toevoegingen reserves

€ 608.700

Rapporteringstolerantie

€ 10.145

Goedkeuringstolerantie fouten

5% van de goedkeuringstolerantie

11

3. Uitkomsten jaarrekeningcontrole Controlebevindingen Het oordeel bij uw jaarrekening De door ons geconstateerde fouten en onzekerheden inzake getrouwheid passen binnen de door u gestelde goedkeuringstoleranties. In bijlage B hebben wij een overzicht opgenomen van de geconstateerde fouten en onzekerheden. Positieve bedragen hebben een positief effect op het resultaat, een bedrag tussen haakjes heeft een negatief effect op het resultaat.

Managementinzicht en schattingen Wij hebben in het kader van de controle van de jaarrekening geen materiële schattingsposten geïdentificeerd voor de jaarrekening van GR De Bevelanden. Significante uitdagingen/moeilijkheden tijdens de controle Er zijn geen significante uitdagingen/moeilijkheden geweest tijdens de controle.

Het jaarverslag is verenigbaar met de jaarrekening In het jaarverslag worden de beleidsuitgangspunten en beleidsevaluaties zichtbaar. De paragrafen maken deel uit van het jaarverslag en vallen dus niet onder de controle van de jaarrekening. Primair object van de accountantscontrole (op grond van Artikel 213 van de Gemeentewet) is de jaarrekening, waaronder het overzicht van baten en lasten met toelichting en de balans met toelichting, zoals in de jaarstukken 2023 is opgenomen. Voor de accountantscontrole onderzoeken wij het jaarverslag om vast te stellen of het jaarverslag verenigbaar is met de jaarrekening en geen materiële afwijkingen bevat en of het jaarverslag alle informatie bevat die op grond van de Gemeentewet en de Nederlandse Standaard 720 is vereist. Deze werkzaamheden hebben niet dezelfde diepgang als onze controlewerkzaamheden bij de jaarrekening. Wij hebben geen strijdigheden geconstateerd tussen de in het jaarverslag opgenomen informatie en het beeld van de jaarrekening en geen materiële afwijkingen gesignaleerd.

12

3. Uitkomsten jaarrekeningcontrole Sociaal Domein Verantwoording baten en lasten Wij hebben voorgaand jaar geconstateerd dat de sinds oprichting van de GR gehanteerde, en met de deelnemende gemeenten overeengekomen, wijze van verantwoorden van de baten en lasten uit hoofde van de taken op het gebied van het sociaal domein (op basis van mandatering) niet in overeenstemming is met de gewijzigde gemeenschappelijke regeling, waarin wordt gesproken over delegatie. Op basis van het delegatiebesluit zouden alle baten en lasten via de staat van baten en lasten van de GR moeten lopen en zou de GR als uitvoerder verantwoording moeten afleggen via de SiSa-bijlage. De wijze van verantwoording heeft geen impact op het vermogen of resultaat van de GR. Wij hebben begrepen dat de GR met de deelnemende gemeenten in overleg is geweest en dat er stappen zijn gemaakt om de gemeenschappelijke regeling aan te laten passen zodat dit overeenkomt met de wijze van verantwoording. U heeft aangegeven dat dit een lang proces is, waarin al de nodige stappen zijn gezet. Wij wijzen u op tijdige opvolging hiervan, u heeft de huidige stand van zaken onderbouwd middels een memo welke wij hebben beoordeeld. Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers Belangrijke voorwaarde in de uitvoering van de Tozo is het hebben van beleid aangaande Misbruik en Oneigenlijk gebruik (M&O-beleid).

Om te waarborgen dat er geen misbruik wordt gemaakt van de faciliteiten heeft uw gemeente, overeenkomstig aan de gestelde eisen, dit specifieke M&O-beleid geformuleerd voor de Tozo. Wij hebben reeds in voorgaande jaren de opzet, bestaan en werking van dit beleid gecontroleerd. Met dit beleid, dat onder meer bestaat uit een controleplan wordt, naast controles op het aanvraagproces, achteraf vastgesteld dat er geen misbruik is gemaakt. Het belangrijkste onderdeel van dit controleplan is welke signalen van het Inlichtingenbureau worden onderzocht, in welke diepgang deze signalen worden onderzocht en binnen welke periode deze signalen worden onderzocht. Waar geconstateerd wordt dat de aanvrager geen of een lager recht op vergoeding had volgen terugvorderingen.

Energietoeslag Sinds 2022 is de nieuwe regeling Energietoeslag ingevoerd. Met deze regeling is geld beschikbaar gesteld als tegemoetkoming voor de hoge energielasten voor de inwoners van de deelnemende gemeenten. De GR heeft de verantwoordelijkheid voor het uitbetalen van deze regeling namens de deelnemende gemeenten. Vanuit het Rijk hebben de gemeenten een extra bijdrage ontvangen voor de Energietoeslag als onderdeel van de algemene uitkering, dit bedrag wordt niet in de staat van baten en lasten van de GR verantwoord, maar dit loopt via de balans. In het kader van de deelverantwoordingen hebben wij reeds aanvullende werkzaamheden verricht als gevolg van deze nieuwe regeling en hebben wij vastgesteld dat de verrekening met de deelnemende gemeenten juist plaats vindt. Inburgering Van gemeenten wordt verwacht dat zij in aanvulling op het bestaande M&O-beleid specifiek aandacht aan de Wet Inburgering 2021 besteden. Wij hebben vastgesteld dat net als voorgaand jaar, er geen sprake is van een M&O beleid ten aanzien van de Wet Inburgering 2021.

13

3. Uitkomsten jaarrekeningcontrole Overige bevindingen

SiSa-bijlage GR de Bevelanden maakt onderdeel uit van de Arbeidsmarktregio Zeeland. Uit hoofde daarvan dient de GR in 2023 een SiSa-verantwoording op te nemen in de jaarrekening met betrekking tot SiSa-regeling C75B Regiodeals 3e tranche. Dit betreft een 0 verantwoording, omdat er in 2023 geen gelden zijn besteed vanuit de Regiodeal 3e tranche. U heeft in de SiSa-verantwoording aangegeven dat nog geen sprake is van een eindverantwoording. Wij hebben geen bevindingen geconstateerd ten aanzien van de SiSa-bijlage zowel ten aanzien van de getrouwheid als de rechtmatigheid. Herrubriceringen tussen activa/passiva Bij onze werkzaamheden inzake overlopende passiva hebben wij geconstateerd dat er diverse herrubriceringen hebben plaatsgevonden van de overlopende passiva naar de activa in verband met debetbedragen. Wij hebben geconstateerd dat deze herrubriceringen feitelijk salderingen waren, waardoor deze gesaldeerd opgenomen moeten worden. Als gevolg hiervan neemt het balanstotaal af aangezien de herrubriceringen zorgden voor het verhogen van de activa en passiva saldi. De correcties zijn met u besproken en zijn gecorrigeerd in de tweede versie van de jaarrekening.

WNT verantwoording Als onderdeel van onze controle hebben wij de naleving van de Wet normering topinkomens (WNT) gecontroleerd. Op basis van deze wet zijn de bezoldiging van topfunctionarissen in de publieke en semipublieke sector en de uitkeringen wegens beëindiging dienstverband aan topfunctionarissen wettelijk gemaximeerd. Voor topfunctionarissen geldt naast de maximering van de bezoldiging en eventuele uitkering wegens beëindiging van het dienstverband een publicatieverplichting in de jaarrekening. Deze publicatieverplichtingen geldt eveneens voor bezoldiging van niet-topfunctionarissen met een dienstbetrekking, indien hun bezoldiging het algemene bezoldigingsmaximum (naar rato van de omvang van het dienstverband) overschrijdt. Wij hebben vastgesteld dat de bezoldigingen over 2023 niet strijdig zijn met de WNT en dat de jaarrekening voldoet aan de publicatieverplichtingen van de WNT. Wij willen benadrukken dat de naleving van de anticumulatiebepaling (het nagaan of topfunctionarissen van de GR De Bevelanden betrokken zijn bij andere organisatie c.q. nevenactiviteiten hebben welke onder de WNT vallen) geen onderdeel uitmaakt van de controle van de accountant. De WNT-toezichthouders kunnen hier wel zelfstandig onderzoek naar doen en zo nodig handhavend optreden.

14

4. De rechtmatigheidsverantwoording Inleiding In de jaarstukken 2023 is door het dagelijks bestuur verantwoording afgelegd over de rechtmatigheid van de baten en lasten.

De rechtmatigheidsverantwoording Bij onze werkzaamheden hebben wij de volgende bevindingen en aanbevelingen geconstateerd.

Deze verantwoording bestaat uit: − De rechtmatigheidsverantwoording opgenomen in de jaarrekening; en − De toelichting op de rechtmatigheidsverantwoording in de paragraaf bedrijfsvoering

Voorwaardencriterium In het kader van onze controle van de getrouwheid van de rechtmatigheidsverantwoording zoals opgenomen in de jaarrekening 2023 voeren wij controlewerkzaamheden uit ten aanzien van het voorwaardencriterium. Hierbij is met name de naleving van de Europese aanbestedingsrichtlijnen van belang.

Door een wijziging van de gemeentewet in 2023 is deze verantwoording een verplichting voor uw organisatie. De jaarstukken worden opgesteld conform de BBV. Deze verslaggevingstandaard is nog niet geactualiseerd naar de ‘nieuwe’ gemeentewet, waardoor het conform de BBV nog niet verplicht is deze verantwoording toe te voegen aan de jaarstukken. De organisatie heeft er voor gekozen om de rechtmatigheidsverantwoording desondanks toch op te nemen in de jaarrekening en toe te lichten in de paragraaf bedrijfsvoering. Wij willen u erop wijzen dat, vanwege deze wijziging van de gemeentewet, het oordeel in de controleverklaring niet meer toeziet op de rechtmatigheid. De conclusies inzake rechtmatigheid zijn toegelicht door het bestuur op pagina 56 van de jaarrekening. Wij hebben, als onderdeel van de controle op de jaarrekening, de getrouwheid van deze verklaring gecontroleerd.

Uit onze controle op de naleving van de Europese aanbestedingsrichtlijnen blijkt dat voor één inkooptraject met een inkoopwaarde van in totaal € 273.000 niet de juiste procedure is gevolgd. Doordat het totale bedrag de verantwoordingsgrens voor de rechtmatigheidsverantwoording overstijgt moet deze opgenomen worden in de rechtmatigheidsverantwoording. Dit is aangepast in de jaarrekening in de paragraaf bedrijfsvoering als ook in de rechtmatigheidsverantwoording. M&O criterium Wij hebben tot op heden geen bevindingen ten aanzien van het M&O criterium en de begrotingsrechtmatigheid.

15

4. De rechtmatigheidsverantwoording Begrotingscriterium - begrotingsrechtmatigheid Onderdeel van de rechtmatigheidsverantwoording is het begrotingscriterium. De organisatie heeft in dit kader de begrotingsrechtmatigheid gecontroleerd. Wij hebben in dit kader controlewerkzaamheden uitgevoerd om vast te stellen dat de rechtmatigheidsverantwoording een getrouw beeld geeft. Het systeem van budgetbeheer en -bewaking moet waarborgen dat de baten en lasten binnen de begroting blijven en dat belangrijke wijzigingen of dreigende overschrijdingen tijdig worden gemeld aan het Algemeen Bestuur, zodat deze tijdig (binnen het begrotingsjaar) een besluit kan nemen. Een systeem met onvoldoende waarborgen voor tijdige melding aan het Algemeen Bestuur van budgetoverschrijdingen heeft het risico in zich dat inbreuk wordt gemaakt op het budgetrecht van het Algemeen Bestuur. Het begrotingscriterium is verder verfijnd en uitgewerkt in de Kadernota 2023 van de Commissie BBV. Het begrotingscriterium is door de GR nader uitgewerkt in de financiële verordening. Daarin is onder andere opgenomen dat budgetafwijkingen welke in financiële zin binnen de begroting blijven, maar waarbij zeer duidelijk is dat aanzienlijk minder prestaties zijn geleverd c.q.

activiteiten zijn ontplooid dan in de financiële begroting specifiek als doelstelling was aangegeven worden opgenomen in de rechtmatigheidsverantwoording tenzij deze in de jaarrekening zijn toegelicht. Uit de staat van baten en lasten blijven geen overschrijdingen van de begrote lasten en/of baten. In de toelichting op de staat van baten en lasten is een analyse van de afwijkingen tussen begroting en jaarrekening opgenomen. Verschillen ten opzichte van de begroting zijn toereikend toegelicht en passen binnen het bestaande beleid. Daarmee zijn in de Rechtmatigheidsverantwoording terecht geen bevindingen opgenomen ten aanzien van het begrotingscriterium. 16

Bevindingen interne beheersing

4. Bevindingen interne beheersing 4.1 Algemeen Naar aanleiding van onze tussentijdse controle over 2023 hebben wij op 7 november jl. een management letter uitgebracht. Onze doelstelling van deze controle is om een beeld te krijgen of de interne beheersingsomgeving en de daarin opgenomen maatregelen van interne controle toereikend zijn in het kader van onze opdracht tot de controle van de jaarrekening van de GR De Bevelanden. Dit beeld is in belangrijke mate bepalend voor onze risico-inschatting en hiermee voor de omvang en diepgang van onze werkzaamheden die wij bij de jaarrekeningcontrole moeten uitvoeren teneinde de gewenste zekerheid te verkrijgen dat de jaarrekening géén materiële fouten bevat. Uit onze risico-inschatting komt een aantal risicogebieden naar voren die een verhoogd risico met zich meebrengen op een materiële fout in uw jaarrekening, deze zijn opgenomen in hoofdstuk 2 (kernpunten). 4.2 Automatisering Onze controle is niet primair gericht op het doen van een uitspraak omtrent de continuïteit en betrouwbaarheid van de geautomatiseerde gegevensverwerking en wij hebben daartoe ook geen opdracht van het management ontvangen. De jaarrekeningcontrole heeft geen tekortkomingen in de continuïteit en betrouwbaarheid van de geautomatiseerde gegevensverwerking aan het licht gebracht.

4.3 Fraude, corruptie en naleving wet- en regelgeving Fraude Het Dagelijks Bestuur is primair verantwoordelijk voor het voorkomen van fraude, het naleven van wet- en regelgeving en voor een cultuur van eerlijkheid en integriteit en dient zowel preventieve als repressieve beheersingsmaatregelen te nemen om de kans op fraude en overtreding van wet- en regelgeving zo veel mogelijk te beperken. Het Algemeen Bestuur is verantwoordelijk voor het toezicht op het Dagelijks Bestuur in de uitvoering van deze taken. Voor het uitoefenen van deze verantwoordelijkheid maakt het Bestuur gebruik van diverse beheersingsmaatregelen, zoals interne richtlijnen en gedragscodes, controle technische functiescheiding en periodieke rapportages over financiën.

Ten behoeve van onze jaarrekeningcontrole identificeren wij, in het kader van onze beroepsregels (NV COS 240/250), de risico’s met betrekking tot fraude en overtreding van wet- en regelgeving en beoordelen wij de interne beheersingsmaatregelen die gericht zijn op het voorkomen en signaleren van (materiële) fraude en niet-naleving van wet- en regelgeving. Voor zover relevant voor onze controle voeren wij gegevensgerichte controlewerkzaamheden uit. Onze controle is echter niet specifiek gericht op het signaleren van fraude en niet-naleving van wet- en regelgeving. In het kader van onze controle hebben wij geen bevindingen te melden met betrekking tot fraude. Wij hebben als onderdeel van de jaarrekeningcontrole 2023 uw inschatting inzake frauderisico’s met betrekking tot uw organisatie besproken. Fraudebeheersing en onze observaties Om bestuurders en toezichthouders houvast te bieden heeft het NBA in februari 2022 de brochure “Frauderisicobeheersing” uitgebracht. Wij adviseren u om kennis te nemen van de 11 aanbevelingen die hierin zijn gedaan. Onderzoek laat zien dat het grootste deel van de fraudegevallen door middel van een ‘tip’ aan het licht komt. Dit maakt het belang van een fraudemeldpunt en klokkenluidersregeling groot. In het kader van onze controle hebben wij geen bevindingen te melden met betrekking tot de naleving van wet- en regelgeving.

Naleving wet- en regelgeving en overige Wij informeren het Algemeen Bestuur over illegale handelingen waarbij het hoger kader is betrokken en over fraude en illegale handelingen (of deze nu door het hoger kader of door andere werknemers zijn veroorzaakt) die een onjuistheid van materieel belang in de jaarrekening tot gevolg hebben. Gedurende de controle zijn geen significante punten gesignaleerd ten aanzien van feitelijke of vermoedelijke niet-nakoming van wet- en regelgeving, voor zover deze van belang worden geacht voor de mate waarin het bestuur in staat is haar taken te vervullen. 18

4. Bevindingen interne beheersing Corruptie en omkopingsrisico’s GR De Bevelanden maakt onderdeel uit van de overheidssector waarin corruptie vaker dan bij andere sectoren voorkomt. Dit komt onder andere omdat veel transacties met een relatief grote omvang plaatsvinden, de transparantie over marktprijzen niet in alle gevallen voldoende is om te beoordelen en frequent zaken gedaan wordt met andere corruptiegevoelige sectoren (vastgoed, constructie, infrastructuur et cetera). Hierdoor hebben wij dit als aandachtspunt in onze controle meegenomen. Corruptie is een wereldwijd probleem waarbij het uw verantwoordelijkheid is om corruptie binnen de GR te voorkomen. Onze beroepsregels zijn in de praktijkhandreiking “Corruptie, werkzaamheden van de accountant” verder aangescherpt, hetgeen tot aanvullende werkzaamheden heeft geleid. Het vastleggen van procedures ten aanzien van de samenwerking met derden en een intern inkoopen aanbestedingsbeleid is een aandachtspunt voor uw organisatie. Wij hebben de volgende werkzaamheden verricht om eventuele effecten van dit risico ten behoeve van onze controle van de jaarrekening te mitigeren: − Detailcontrole op de inkopen en aanbestedingen om vast te stellen dat alle inkopen conform de geldende Europese aanbestedingsregels en de Aanbestedingswet 2012 zijn aanbesteed.

− Door middel van een steekproef vaststellen of voor alle inkopen welke in rekening zijn gebracht aan de GR ook een prestatie is geleverd door de tegenpartij.

4.4 Verbijzonderde interne controle (VIC) De GR heeft een (verbijzonderde) interne controle functie ingericht voor de inkopen en lonen & salarissen, waarbij gebruik wordt gemaakt van een van de GR onafhankelijke partij. Hiermee is zichtbaar aandacht gegeven aan de aanbeveling uit voorgaand jaar om de (verbijzonderde) interne controle binnen de GR gericht op de rechtmatigheidsrisico’s verder in te richten. GR De Bevelanden heeft voor het boekjaar 2023 een derde ingeschakeld om de verbijzonderde interne controlewerkzaamheden uit te voeren en werkzaamheden voor te bereiden ten behoeve van de accountantscontrole. Bij de werkzaamheden in het kader van de controle van het personeel zijn door de VIC geen bevindingen geconstateerd. Wij hebben hiervoor wel vervolgvragen gesteld richting de VIC omdat de cijferanalyses in eerste instantie niet effectief waren. Daarnaast zijn werkzaamheden ten aanzien van de spendanalyse uitgevoerd. Op basis van een crediteurenoverzicht van de afgelopen 4 jaar is een analyse gemaakt conform het format, dat wij in voorgaande jaren hebben gehanteerd. Wij hebben deze analyse vervolgens gehanteerd voor onze werkzaamheden. Zie voor de conclusies uit deze werkzaamheden het onderdeel rechtmatigheidsverantwoording in dit verslag. Eén geconstateerde fout is door de VIC niet eerder geconstateerd.

Uit bovenstaande werkzaamheden zijn geen bevindingen ten aanzien van corruptie of omkoping voortgekomen.

19

4. Bevindingen interne beheersing 4.5 Zichtbaarheid en toetsbaarheid van beheersingsmaatregelen De GR hanteert in veel van haar belangrijke processen het 4-ogen principe. Op belangrijke handelingen vindt controle plaats door een tweede persoon. Deze controle handeling is echter niet altijd zichtbaar en achteraf toetsbaar geïmplementeerd. Controles vinden regelmatig plaats, zonder dat hiervan een adequate vastlegging is. Het 4-ogen principe wordt door u vaak in de vorm van (informeel) overleg gerealiseerd, maar er wordt niet vastgelegd welke controlerende handeling er plaats vindt. Wij merken op dat het van belang is uw interne beheersing op een dusdanige manier vorm te geven dat deze ook in alle gevallen zichtbaar en toetsbaar is. U kunt op deze manier ook borgen dat controles in alle gevallen consistent zijn uitgevoerd en dat niet zomaar van de afgesproken procesgang kan worden afgeweken. 4.6 Bevindingen interne controle op de uitkeringen Bij onze werkzaamheden ten aanzien van de deelverantwoordingen zullen wij vaststellen of door de (verbijzonderde) interne controle op de uitkeringen bevindingen zijn gedaan. De financiële tekortkomingen komen uit op 0,59% en de financiële onzekerheden op 0,58%. Dit valt binnen de door ons gehanteerde goedkeuringstoleranties voor de deelverantwoordingen.

20

Overige onderwerpen

Overige onderwerpen ESG Het integreren van duurzaamheidsaspecten binnen uw organisatie en bedrijfsvoering wordt de toekomstige norm. De EU zet flink in op het afdwingen van transparantie over het gevoerde duurzaamheidsbeleid. Een voorbeeld daarvan: met ingang van het boekjaar 2025 moeten grote ondernemingen (volgens de jaarrekening criteria) rapporteren over de voortgang en realisatie van hun duurzaamheidsambities (CSRD) en over de bijdrage van hun producten en/of diensten aan een klimaatneutrale economie (EU Taxonomy).

We kunnen concluderen dat het ESG regelgevingskader volop in beweging is. Alles is erop gericht dat organisaties duurzaamheid in hun organisaties verankeren en rapporteren over uw bijdrage/impact op de thema’s Environment, Social en Governance. Vooruitlopend op de wettelijke verplichtingen is eerdere toepassing (op vrijwillige basis) toegestaan. Om sustainability in uw organisatie te integreren kunt u het ESG raamwerk zoals hieronder weergegeven doorlopen.

Hieronder geven wij een opsomming van de meest recente ontwikkelingen op het gebied van duurzaamheid. −

De nadere uitwerking van de CSRD is vorm gegeven in de European Sustainability Reporting Standards (ESRS). Op 31 juli 2023 heeft de Europese Commissie deze ESRS goedgekeurd, waarmee de invoering voor ondernemingen definitief is geworden.

−

De EU Taxonomy (een door de EU opgestelde lijst van producten en diensten die als ‘groen’ aangemerkt mogen worden) wordt ondertussen steeds verder uitgebreid. Aan de lijst worden voortdurend diverse economische activiteiten toegevoegd die gericht zijn op de transitie naar circulariteit, het duurzaam gebruik van water, de preventie en beheersing van vervuiling en de bescherming en het herstel van de biodiversiteit.

−

Een andere verordening die op termijn toepassing zal gaan vinden is de Corporate Sustainability Due Diligence Directive (CSDDD). Deze verordening omvat verplichtingen voor ondernemingen om de impact van haar eigen activiteiten en die van haar waardeketen op het gebied van mensenrechten en natuur en klimaat te identificeren en vervolgens maatregelen te treffen om negatieve consequenties daarvan te voorkomen of te mitigeren. Een onderneming moet kunnen aantonen dat zij al het mogelijke heeft gedaan om hieraan te voldoen. Een belangrijk element uit de verordening is dat bestuurders aansprakelijk kunnen worden gesteld indien niet in voldoende mate gevolg aan deze verordening is gegeven.

Dit is een 8-stappenplan om te komen tot een geïntegreerde duurzaamheidsstrategie en uiteindelijk uw duurzaamheidsverslag. Baker Tilly ESG Advisory kan u bij al deze processtappen (al naar gelang uw behoefte) ondersteunen.

22

Bijlagen

Bijlage A – SiSa-bijlage Het is volgens de Nota verwachtingen accountantscontrole 2023 voorgeschreven dat wij de geconstateerde fouten en onzekerheden per regeling rapporteren door middel van onderstaande verplichte tabel. Deze tabel dient door de GR samen met een aantal andere verplicht voorgeschreven verantwoordingsstukken voor 15 juli 2024 elektronisch bij het CBS te worden aangeleverd.

Nummer

Specifieke uitkering

C75B

Regiodeals (3e tranche) – SiSa medeoverheden

Fout of onzekerheid

Rechtmatigheidsoordeel specifieke uitkeringen (zoals blijkt uit de controleverklaring):

Goedkeurend

Strekking controleverklaring getrouwheid gehele jaarrekening:

Goedkeurend

Financiële omvang in euro’s

Toelichting fout/onzekerheid

24

Bijlage B – Ongecorrigeerde controleverschillen Tijdens onze controle hebben wij de volgende ongecorrigeerde controleverschillen geconstateerd, die zowel individueel als in totaliteit niet van materiaal belang worden geacht in relatie tot de financiële overzichten als geheel. De geconstateerde fouten ten aanzien van getrouwheid en onzekerheden zijn lager dan de door u vastgestelde controletolerantie van 1% respectievelijk 3% van de totale lasten. Positieve bedragen hebben een positief effect op het resultaat, een bedrag tussen haakjes heeft een negatief effect op het resultaat.

Fouten Aard van de ongecorrigeerde controleverschillen (x € 1.000)

Getrouwheid

Opbrengsten regiodeal

15

Test op inkopen fout 2022 (extrapolatie)

- 11

Test op inkopen fout 2024

- 35

Totaal ongecorrigeerde controleverschillen

- 31

Effect niet gecorrigeerde controleverschillen voorgaande jaarrekening

n.v.t

Totaal

- 31

Onzekerheden Aard van de controleverschillen (x € 1.000)

Getrouwheid

-

-

Totaal onzekerheden

-

25

Bijlage C – Controleaanpak Controleaanpak en uitvoering Wij voeren onze controle uit met een mix van systeem- en gegevensgerichte werkzaamheden en een mix van vaste teamleden en ingeschakelde experts. Daarnaast beschikken wij als organisatie over verschillende kwaliteitsborgingsmaatregelen. Dit geheel tezamen leidt tot een kwalitatief goede controle. In ons controleplan en dit verslag is voor elk bijzonder aandachtsgebied in onze controle terug te lezen wat de kernpunten in onze controle zijn geweest die hebben bijgedragen aan de kwaliteit in onze controle. Daarnaast gaan wij in de volgende paragrafen van deze bijlage nog nader in op de samenwerking met de andere accountants en de ingeschakelde experts.

Significante schattingsposten De belangrijkste schattingspost binnen de jaarrekening van GR De Bevelanden betreft de waardering van de vorderingen. Dit is echter voor het controleren van de jaarrekening geen materiële schatting. Het Dagelijks Bestuur is verantwoordelijk voor het maken van schattingen bij het opmaken van de jaarrekening. Als accountant van GR De Bevelanden beoordelen wij deze door het Dagelijks Bestuur gemaakte schattingen. Op basis van de door ons uitgevoerde controlewerkzaamheden concluderen wij dat de gemaakte schattingen door het Dagelijks Bestuur aanvaardbaar zijn.

Onze controleaanpak is onder andere gericht op het in kaart brengen van de voor de jaarrekening van belang zijnde risico’s. Op basis van onze gesprekken met het management over de belangrijke financiële en operationele ontwikkelingen is een aantal punten met een verhoogd risico voor de jaarrekening 2023 onderkend, deze zijn weergegeven op pagina 9 van dit verslag. Inschakeling van externe deskundigen Wij hebben in het kader van onze controle geen gebruik gemaakt van de werkzaamheden van externe deskundigen.

26

Bijlage D – Onafhankelijkheid Bevestiging van onze onafhankelijkheid Op grond van dit verslag zijn wij van mening dat wij in relatie tot uw organisatie, in overeenstemming met de Verordening inzake de onafhankelijkheid van accountants bij assurance-opdrachten (ViO), onafhankelijk hebben gefunctioneerd en dat de objectiviteit van onze oordeelsvorming in het afgelopen jaar niet is aangetast. Kwaliteitsborging Baker Tilly heeft diverse organisatorische maatregelen getroffen om haar onafhankelijkheid en die van haar medewerkers te waarborgen. Deze maatregelen omvatten onder meer: − jaarlijkse bevestiging van onafhankelijkheid door partners, professionals en ondersteunende stafdiensten; − cliënt- en opdrachtacceptatieprocedures, waaronder een beoordeling of er sprake is van mogelijk conflicterende diensten; − in- en extern kwaliteitsonderzoek; − twee registeraccountants betrokken bij controleopdrachten; − reviews door registeraccountants die niet betrokken zijn bij de opdracht ter waarborging van een deugdelijk / deskundig oordeel.

27

Contactgegevens D. Eijke MSc RA Director Audit d.eijke@bakertilly.nl M. Franken MSc RA Manager m.franken@bakertilly.nl

Kantoorgegevens: Baker Tilly (Netherlands) N.V. Stationspark 8b 4462 DZ Goes Postbus 85 4460 AB Goes 0113 – 24 20 00 28