2024-34b D24.307299 Concept Accountantsverslag 2023 Concept Accountantsverslag 2023 dd 30 mei 2024

Accountantsverslag 2023 7 juni 2024, concept

Aan de gemeenteraad van de gemeente Kapelle Kerkplein 1 4421 AA KAPELLE

Dordrecht, 7 juni 2024 Ref.: 1027/JSch/DY/AK

Betreft: Accountantsverslag controle jaarrekening 2023 gemeente Kapelle Geachte leden van de gemeenteraad, Overeenkomstig uw opdracht hebben wij de jaarrekening 2023 van gemeente Kapelle gecontroleerd. In overeenstemming met artikel 213 van de Gemeentewet en Controlestandaard 260 Communicatie met de met governance belaste personen, brengen wij verslag aan u uit over onze bevindingen. Onze controle is uitgevoerd in overeenstemming met Nederlands recht, waaronder de Nederlandse controlestandaarden, het Controleprotocol WNT 2023 en de Controleverordening 2023 van gemeente Kapelle, vastgesteld door de gemeenteraad op 29 februari 2024. Bij de uitvoering van onze controlewerkzaamheden hebben wij de materialiteit voor de jaarrekening als geheel vastgesteld op € 425.000. Ter informatie en ter identificatie vermelden wij de belangrijkste bedragen zoals die blijken uit de door ons gecontroleerde jaarrekening 2023 en het bedrag van de door ons gehanteerde materialiteit bij de planning en uitvoering van de jaarrekeningcontrole:

Gemeente Kapelle (bedragen x € 1.000)

2023

2022

Balanstotaal

€ 87.425

€ 79.864

Eigen vermogen

€ 30.982

€ 28.450

Totaal lasten inclusief reservemutaties

€ 42.546

€ 38.852

Totaal baten inclusief reservemutaties

€ 50.294

€ 44.074

Resultaat (na mutaties in de reserves)

€ 3.668

€ 5.963

Materialiteit

€ 425

€ 393

Jaarrekening

Het college heeft de jaarrekening 2023 vastgesteld op 28 mei 2024. De jaarrekening wordt vastgesteld door de gemeenteraad op 2 juli 2024. Het is de verantwoordelijkheid van het college van B&W van gemeente Kapelle om de jaarrekening op te maken in overeenstemming met het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) en de Wet normering topinkomens (WNT) en de daarop berustende bepalingen. Het college is tevens verantwoordelijk voor de rechtmatige totstandkoming van baten, lasten en balansmutaties in de jaarrekening in overeenstemming met de begroting en met de in de relevante wet- en regelgeving opgenomen bepalingen. Het college heeft in de jaarrekening 2023 op pagina 131 de rechtmatigheidsverantwoording opgenomen en heeft in de paragraaf Bedrijfsvoering in het jaarverslag op pagina 63 de belangrijkste bevindingen, afwijkingen en verbeterpunten nader toegelicht. Het is onze verantwoordelijkheid een controleverklaring over de getrouwheid van de jaarrekening te verstrekken. Ter informatie/wordt verwijderd uit definitief verslag. Wij zijn onder voorbehoud van volledige beantwoording en afronding van de onderstaande punten door gemeente Kapelle voornemens om een goedkeurende controleverklaring voor getrouwheid af te geven bij de jaarrekening 2023. Per 7 juni 2024 dient nog het volgende te worden ontvangen van gemeente Kapelle/ te worden afgerond door Verstegen: 1.

Volledige aanlevering verantwoordingen en controleverklaringen van uitbestede processen bij verbonden partijen.

Wij benadrukken dat dit accountantsverslag uitsluitend is bedoeld om u te informeren over onze controlebevindingen en aanbevelingen. Belanghebbenden kunnen u vragen om een afschrift van onze rapportage(s) voor hun beoordeling van de financiële stand van zaken van gemeente Kapelle en van de risico’s in haar bedrijfsvoering. Wij benadrukken dat wij niet aansprakelijk zijn voor eventuele gevolgen van externe verspreiding. Wij vertrouwen erop u met dit verslag voldoende te hebben geïnformeerd en zijn graag bereid om het nader toe te lichten.

Hoogachtend,

drs. J. Schot RA

CONCEPT Accountantsverslag 2023

Gemeente Kapelle

Pagina 3

INHOUDSOPGAVE 1.

Gemeente Kapelle in beeld ......................................................................................................... 5

2.

Onze belangrijkste boodschappen aan gemeente Kapelle ............................................................ 7

3.

2.1.

Opdrachtbevestiging .................................................................................................................................... 7

2.2.

Materialiteit, normenkader en (rapporterings)toleranties ......................................................................... 7

2.3.

Goedkeurende controleverklaring getrouwheid ......................................................................................... 8

2.4.

Rechtmatigheidsverantwoording ................................................................................................................ 8

2.5.

Het verloop van onze controlewerkzaamheden .......................................................................................... 8

Vermogen, resultaat en continuïteit ........................................................................................... 9 3.1.

Analyse vermogen, resultaat en resultaatontwikkeling .............................................................................. 9

3.2.

Financiële positie en continuïteit............................................................................................................... 10

3.3.

Interne beheersing..................................................................................................................................... 11

3.4.

Weerstandsvermogen ............................................................................................................................... 11

4.

Jaarverslag ............................................................................................................................... 12

5.

Algemene controlebevindingen bij de jaarverslaglegging 2023 .................................................. 13

6.

7.

5.1.

Rechtmatigheid .......................................................................................................................................... 13

5.2.

Grondexploitaties ...................................................................................................................................... 18

5.3.

Sociaal domein ........................................................................................................................................... 19

5.4.

WNT-verantwoording ................................................................................................................................ 20

5.5.

SiSa-verantwoording .................................................................................................................................. 21

5.6.

IT-beheersing ............................................................................................................................................. 22

5.7.

Verwerking van geconstateerde afwijkingen getrouwheid ....................................................................... 22

Overige onderwerpen............................................................................................................... 23 6.1.

Naleving van wet- en regelgeving en frauderisicobeheersing ................................................................... 23

6.2.

Verplichte rapportering fraude en continuïteit in onze controleverklaring .............................................. 24

6.3.

Onafhankelijkheid ...................................................................................................................................... 25

6.4.

Duurzaamheid............................................................................................................................................ 25

Slot .......................................................................................................................................... 27

Bijlage 1 – SiSa bijlage 2023 gemeente Kapelle ................................................................................. 28

CONCEPT Accountantsverslag 2023

Gemeente Kapelle

Pagina 4

1. Gemeente Kapelle in beeld In onderstaand overzicht geven wij een totaalbeeld van de financiële positie en interne beheersing van de gemeente Kapelle met verwijzingen naar de verdere uitwerking in dit verslag. De onder “Financiële positie” opgenomen signalering is uitsluitend een cijfermatige berekening en aansluiting en is geen kwaliteitsaanduiding. De gehanteerde normen onder “Norm” zijn algemene, bruikbare normen waaraan wij de gemeente Kapelle toetsen. Geen noemenswaardige bevindingen

Tekortkomingen en/of aandachtspunten met een verhoogd risico/verhoogde impact

Geen tekortkomingen, wel relevante bevindingen en/of aandachtspunten

Tekortkomingen en/of aandachtspunten met een hoog risico/grote impact

Beperkte tekortkomingen en/of bijzondere aandachtspunten

Onderwerp

Norm / paragraaf

Bevindingen 2023

Signalering 2023

2022

FINANCIËLE POSITIE Saldo van baten en lasten

Gerealiseerde resultaat

Saldo van baten en lasten (€ 2.532.000) als % van totale baten exclusief reservemutaties (€ 49.138.000).

Resultaat na reservemutaties (€ 3.688.000) als % van totale baten (€ 50.294.000).

> 0% < 0% < -2% > 0% < 0% < -2%

Vermogenspositie

Eigen vermogen (€ 30.982.000) als % van totale baten (€ 50.294.000).

> 50% > 25% < 25%

Vermogenspositie

Eigen vermogen (€ 30.982.000) als % van totaal vermogen (€ 87.425.000).

> 30% > 10% < 10%

Het beschikbare weerstandsvermogen als factor van de benodigde weerstandscapaciteit Weerstandsvermogen bedraagt maximaal 13,2 en minimaal 8,7. Een ratio tussen 1,0 – 1,3 wordt intern gezien als ‘voldoende’.

CONCEPT Accountantsverslag 2023

Gemeente Kapelle

> 1,5 > 1,0 < 1,0

Pagina 5

Onderwerp

Norm / paragraaf

Bevindingen 2023

Signalering 2023

2022

n.v.t.

n.v.t.

INTERNE BEHEERSING Jaarrekeningproces

De samenwerking tussen uw organisatie en Verstegen is goed, prettig en constructief verlopen.

Door middel van een opzet frauderisico analyse heeft gemeente Kapelle de beheersing van frauderisico’s nog beperkt in beeld. De frauderisicoanalyse is nog onderhanden bij de gemeente. Het verder inrichten van de frauderisicoanalyse is een belangrijk Risicobeheersings- en aandachtspunt voor uw gemeente. controlesysteem Voor de komende periode is actualisatie en

2.5

3.4

verdere doorontwikkeling van deze analyse nodig, evenals een nadrukkelijkere verankering van de frauderisicoanalyse en fraudepreventie in de verbijzonderde interne controle. Verder is het aan te bevelen om overkoepelend M&O beleid op te stellen. De VIC van gemeente Kapelle is van goede kwaliteit. (Verbijzonderde) interne controle

De VIC werkzaamheden worden door gemeente Kapelle vooralsnog gegevensgericht en achteraf uitgevoerd, wij zien hierin mogelijkheden voor verdere doorontwikkeling van de VIC, ook uit oogpunt van de rechtmatigheidsverantwoording die met ingang van dit jaar geldt.

3.3 / 5.1

Grondexploitaties

Gemeente Kapelle heeft zorgvuldige aandacht besteed aan een correcte waardering van haar grondposities in de jaarrekening 2023.

5.2

Sociaal domein

De controleverklaringen zijn nog niet volledig ontvangen.

5.3

Aanbestedingen

De oplevering van het verantwoordingsdossier rondom de Europese aanbesteding is verbeterd ten opzichte van vorig jaar, tijdige aanlevering van het volledige dossier blijft hier echter een aandachtspunt.

5.1.4

CONCEPT Accountantsverslag 2023

Gemeente Kapelle

Pagina 6

Onderwerp

Norm / paragraaf

Bevindingen 2023

Signalering 2023

2022

Single information, Single audit (SiSa)

Wij signaleren aandachtspunten in de interne beheersing voor wat betreft de getrouwheid en rechtmatigheid van de lasten, baten en balansposities die verband houden met de SiSaregelingen.

5.5

n.v.t.

Overige processen

Voor onze detailbevindingen en onze aanbevelingen over de interne beheersing verwijzen wij naar onze managementletter van 29 januari 2024.

3.3 / 5.1

n.v.t.

2. Onze belangrijkste boodschappen aan gemeente Kapelle 2.1.

Opdr achtbevestiging In onze opdrachtbevestiging hebben wij de tussen gemeente Kapelle en Verstegen accountants en adviseurs gemaakte afspraken ten aanzien van het controleren van de jaarrekening 2023 bevestigd.

2.2.

Materialiteit, normenkader en (rapporterings )toleranties Bij de uitvoering van onze controlewerkzaamheden hebben wij de materialiteit voor de jaarrekening 2023 als geheel vastgesteld op € 425.000. De berekening hebben wij verricht conform het Besluit Accountantscontrole Decentrale Overheden (BADO) en de Controleverordening 2023 van gemeente Kapelle vastgesteld door het college op 31 oktober 2023 en ter kennisname aan de gemeenteraad op 14 november 2023, gebaseerd op 1% van de totale werkelijke lasten over 2023 inclusief de toevoegingen aan de reserves. Afwijkingen als gevolg van fraude of fouten zijn materieel indien redelijkerwijs kan worden verwacht dat deze, afzonderlijk of gezamenlijk, van invloed kunnen zijn op de economische beslissingen die gebruikers op basis van deze jaarrekening nemen. De materialiteit beïnvloedt de aard, timing en omvang van onze controlewerkzaamheden en de evaluatie van het effect van onderkende afwijkingen op ons oordeel. Wij houden ook rekening met afwijkingen en/of mogelijke afwijkingen die naar onze mening om kwalitatieve redenen materieel zijn. Met ingang van verslagjaar 2023 geeft het college van B&W een rechtmatigheidsverantwoording, voor het eerst bij de jaarrekening 2023. Voor de controle van de jaarrekening 2023 heeft u in uw Controleverordening 2023 en in uw Financiële verordening 2023 hierover afspraken gemaakt.

Onze controle is uitgevoerd in overeenstemming met: • Nederlands recht, waaronder de Nederlandse controlestandaarden; en • het Controleprotocol WNT 2023. Wij baseren onze controleopdracht op de uitgangspunten die zijn vastgelegd in:

CONCEPT Accountantsverslag 2023

Gemeente Kapelle

Pagina 7

•

• • •

2.3.

de Gemeentewet, het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) en de normen afkomstig van de Commissie Bedrijfsvoering en Auditing Decentrale Overheden (BADO), allen in aangepaste vorm voor de rechtmatigheidsverantwoording; de geactualiseerde Kadernota Rechtmatigheid 2023 van de commissie BBV, vanwege de rechtmatigheidsverantwoording; de Nota verwachtingen accountantscontrole SiSa 2023; Controleverordening 2023 van gemeente Kapelle en uw eigen verordeningen, kaders en afspraken.

Goedkeurende controleverklari ng getrouwheid Wij hebben de controle van de jaarrekening 2023 van gemeente Kapelle afgerond. Wij geven bij de jaarrekening 2023 een goedkeurende controleverklaring af voor getrouwheid. Dit onder het voorbehoud dat deze jaarrekening ongewijzigd wordt vastgesteld door de gemeenteraad. De accountantscontrole over verslagjaar 2023 leidt hiermee indirect tot een oordeel over de rechtmatigheid van alle baten, lasten en balansmutaties, via een getrouwheidsoordeel over de rechtmatigheidsverantwoording.

2.4.

Rechtmatig heidsv erantwoordi ng Op pagina 131 van de jaarrekening is de rechtmatigheidsverantwoording over boekjaar 2023 van het college van B&W opgenomen. Het college van B&W heeft conform het door de gemeenteraad vastgestelde Controleverordening 2023 en financiële verordening 2023 (artikel 7 lid 2) 1% van de lasten inclusief toevoegingen aan de reserves als verantwoordingsgrens (€ 425.000) gehanteerd. Uit de rechtmatigheidsverantwoording blijkt dat er rechtmatigheidsfouten en/of rechtmatigheidsonduidelijkheden boven deze verantwoordingsgrens zijn geconstateerd. In de paragraaf bedrijfsvoering (pagina 70 tot en met 73) is een nadere toelichting opgenomen ten aanzien van de rechtmatigheid en zijn individuele rechtmatigheidsfouten en/of individuele rechtmatigheidsonduidelijkheden toegelicht. In paragraaf 5.1 van dit verslag hebben wij onze bevindingen bij de rechtmatigheidsverantwoording nader uitgewerkt. Op grond van onze controle zijn wij van oordeel dat de rechtmatigheidsverantwoording een getrouw beeld geeft.

2.5.

Het verloop van onze control ewerkz aamheden Wij hebben onze controlewerkzaamheden uitgevoerd overeenkomstig de tussen de gemeente Kapelle en Verstegen opgestelde opdrachtafspraken. Ter ondersteuning daarvan zijn vooraf risicoanalyses opgesteld, werkafspraken gemaakt en tussentijdse controlewerkzaamheden uitgevoerd. Met betrekking tot het controleproces 2023 constateren wij het volgende: De concept-jaarrekening 2023 was bij aanvang van onze jaarrekeningcontrole gereed en van goed niveau. De rechtmatigheidsverantwoording en de toelichting rechtmatigheid in de paragraaf Bedrijfsvoering zijn nieuw in de jaarstukken 2023. Gemeente Kapelle en Verstegen hebben onderling intensief samengewerkt met als resultaat dat de interne en externe rechtmatigheidscontrole kon worden uitgevoerd en de rechtmatigheidsverantwoording voldoet aan de daaraan gestelde eisen.

CONCEPT Accountantsverslag 2023

Gemeente Kapelle

Pagina 8

De jaarrekening heeft door uw organisatie hoge prioriteit gekregen en de jaarrekeningcontrole heeft u goed voorbereid. De samenwerking tussen uw organisatie en Verstegen is goed, prettig en constructief verlopen. De dossiervorming als basis voor onze controle was goed op het moment van start van onze controle. Vragen en opmerkingen die wij hadden zijn goed en tijdig beantwoord. Het onderwerp rechtmatigheid en specifiek de rechtmatigheidsverantwoording heeft een groot beslag op uw en onze capaciteit gelegd. Dit valt buiten de invloedsfeer van gemeente Kapelle. De wederzijdse afspraken over planning en afronding en uw en onze extra inspanningen hebben ertoe geleid dat de controle binnen de bestuurlijke planning kon worden afgerond. Onze controlewerkzaamheden zijn voor de rechtmatigheidsverantwoording intensiever geweest en hebben ook meer tijd gekost dan vooraf overeengekomen. Wij zijn, rekening houdend met het vorenstaande, van mening dat onze gerealiseerde tijdsbesteding en de door ons gerealiseerde controlewerkzaamheden voldoende zijn voor een kwalitatief toereikende uitvoering van onze controlewerkzaamheden, overeenkomstig de voor ons geldende controle- en overige standaarden (COS).

3. Vermogen, resultaat en continuïteit 3.1.

Analyse vermogen, resultaat en resultaatontwikkeling Het Besluit Begroting en Verantwoording (hierna: BBV) is voor gemeente Kapelle het geldende verslaggevingsstelsel. Hierin wordt onderscheid gemaakt tussen resultaatbepaling en resultaatbestemming. Het is niet toegestaan baten of lasten rechtstreeks in het eigen vermogen te muteren. Mutaties in het eigen vermogen vinden plaats op basis van besluitvorming door de gemeenteraad. De jaarrekening 2023 van gemeente Kapelle is opgesteld in overeenstemming met het van toepassing zijnde model. Bij de jaarrekening 2023 is een SiSa-bijlage gevoegd voor de SiSaregelingen. In paragraaf 5.5 in dit verslag gaan wij hier nader op in. De door ons gecontroleerde jaarrekening 2023 geeft een eigen vermogen aan per 31 december 2023 van € 31,0 miljoen (2022: € 28,5 miljoen) inclusief een positief resultaat na mutaties in de reserves over 2023 van € 3,7 miljoen (2022: € 6,0 miljoen na mutaties in de reserves). Het verschil kent diverse oorzaken. Voor een analyse van de verschillen per programma tussen begroting en realisatie verwijzen wij naar de individuele programmaverantwoordingen in het jaarverslag (pagina 85 tot en met 99). Voor een uitgebreide toelichting op de stortingen en onttrekkingen in de reserves wordt verwezen naar de toelichting op het eigen vermogen op pagina 115 e.v. van de jaarrekening 2023.

CONCEPT Accountantsverslag 2023

Gemeente Kapelle

Pagina 9

3.2.

Financiële positi e en continuïteit Uitgangspunt bij de begroting van gemeente Kapelle is dat de begroting ten minste sluitend is. In de (gewijzigde) begroting 2023 is een resultaat van € 2,0 miljoen opgenomen. De realisatie is uitgekomen op € 3,7 miljoen positief. De begroting 2024-2027 laat tot en met 2025 een sluitend beeld zien. Vanaf 2026 is een (fors) negatief resultaat begroot. Dit is in lijn met het sectorbeeld.De jaarrekening is opgesteld op basis van de continuïteitsveronderstelling. Het college van gemeente Kapelle bevestigt dat er geen twijfel bestaat ten aanzien van de financiële omvang van het vermogen van gemeente Kapelle om de continuïteit te waarborgen. Wij hebben de continuïteitsveronderstelling als basis voor de jaarrekening 2023 beoordeeld en wij kunnen ons verenigen met de toepassing van de continuïteitsveronderstelling in de jaarrekening. Onderstaand overzicht geeft een beeld van de ontwikkeling in het eigen vermogen en de belangrijkste solvabiliteitsindicatoren van de gemeente Kapelle. 2023

2022

x € 1.000 30.982

x € 1.000 28.450

50.294 87.425

44.074 79.864

Opbrengstratio (eigen vermogen/opbrengsten)

62%

65%

Balansratio (eigen vermogen / balanstotaal)

35%

36%

Netto schuldquote

88%

87%

Netto schuldquote (gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen)

84%

84%

Eigen vermogen Opbrengsten Balanstotaal

De netto schuld wordt berekend door de totale passiva te verminderen met het eigen vermogen, de voorzieningen en de kortlopende activa exclusief voorraden. Dit saldo wordt vervolgens gedeeld door de opbrengsten. Een netto schuld van 100% is volgens de VNG zorgelijk en bij 130% staat het “licht op rood”. De schuldquote komt volgens de begroting voor de jaren 2024-2027 uit op of boven de eerste signaleringsgrens van 100%. In 2023 bedraagt de schuldquote 84%, wat aanzienlijk afwijkt van de begroting voor dat jaar. Hierdoor zal het meerjarige beeld naar verwachting positiever uitvallen, rekening houdend met de resultaten over 2023. Het beheersen van de schuldpositie is een zaak van de langere termijn en daarom is het goed dat in de meerjarenbegroting de meerjarenontwikkeling van de schuldpositie inzichtelijk is gemaakt en is het begrijpelijk dat er bij de normstelling schuldquote ruimte is gelaten voor een tijdelijk hogere schuldquote.

CONCEPT Accountantsverslag 2023

Gemeente Kapelle

Pagina 10

3.3.

Interne beheersi ng Als onderdeel van de jaarrekeningcontrole hebben wij een interim-controle uitgevoerd. Onze bevindingen en aanbevelingen met betrekking tot de interne beheersingsmaatregelen hebben wij gerapporteerd in onze managementletter 2023 van 29 januari 2024. Wij verwijzen naar deze managementletter. Vanuit onze controleopdracht hebben wij de kwaliteit beoordeeld van de interne beheersingsmaatregelen die een directe relatie hebben met de externe verslaglegging en jaarrekening van gemeente Kapelle. Als een interne beheersingsmaatregel de basis vormt voor onze verdere controlewerkzaamheden, dan toetsen wij ook de werking ervan gedurende het jaar. Gemeente Kapelle verricht verbijzonderde interne controle (hierna: VIC) voor de belangrijkste processen van de gemeente. Deze verbijzonderde interne controles zijn voor uw organisatie van belang omdat ze inzicht geven in de kwaliteit van de belangrijkste processen en de naleving van de rechtmatigheidseisen waaraan gemeente Kapelle moet voldoen, voorafgaand aan onze controle. Voor onze (externe) controle van gemeente Kapelle maken wij, conform onze afspraken met de gemeente en onze controleaanpak, gebruik van uitgevoerde verbijzonderde interne controle en zijn deze werkzaamheden ondersteunend aan onze controle.

Dat betekent dat onze accountantscontrole uitgaat van een gegevensgerichte controleaanpak, waarbij de VIC van gemeente Kapelle van goede kwaliteit is en op tijd gereed is om er tijdens onze controle gebruik van te maken. De VIC controlewerkzaamheden worden door de gemeente vooralsnog gegevensgericht en achteraf uitgevoerd, hierin zien wij mogelijkheden voor een verdere doorontwikkeling van de VIC, ook in het licht van de rechtmatigheidsverantwoording die vanaf dit jaar van toepassing is. In onze managementletter 2023 hebben wij een aantal adviezen ter doorontwikkeling van de VIC vermeld. Wij vinden dat er binnen gemeente Kapelle – rekening houdend met de aard en omvang van de (administratieve) organisatie – geen sprake is van ernstige tekortkomingen in de voor de jaarrekeningcontrole relevante interne beheersingsmaatregelen. Enkele van onze bevindingen en aanbevelingen behoeven aandacht.

3.4.

Weerstandsvermogen Het weerstandsvermogen heeft de aandacht van management, college en gemeenteraad. Risico’s van gemeenten zijn door de band genomen omvangrijk en daar hoort een passend weerstandsvermogen bij. Risicomanagement vindt onder andere plaats in de vorm van een risicotabel, waarin gemeente Kapelle de risico’s in beeld brengt en periodiek monitort. In de jaarstukken 2023 is een risicotabel opgenomen in de paragraaf ‘weerstandsvermogen en risicobeheersing’. Dit kengetal geeft aan welke ruimte de gemeente heeft om eigen lasten te dragen. In de jaarrekening is aangegeven dat de structurele exploitatieruimte een percentage van 0% (begroot 0,8%) heeft over 2023 en verslechterd is ten opzichte van 2022 (7,0%).

CONCEPT Accountantsverslag 2023

Gemeente Kapelle

Pagina 11

Op basis van de huidige inzichten schat de gemeente Kapelle in dat per eind 2023 volgens de vermelde risicotabel in paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing, een onderbouwde kans bestaat dat een bedrag van € 0,7 miljoen noodzakelijk is om aan de zo reëel mogelijk ingeschatte financiële structurele risico's weerstand te bieden. Voor een nadere specificatie verwijzen we naar pagina 64 van de jaarstukken 2023. Vervolgens is de beschikbare weerstandscapaciteit afgezet tegen weerstandscapaciteit die benodigd zou moeten zijn. Op grond van deze analyse is een weerstandscapaciteit van € 10,0 miljoen (maximaal) en € 6,6 miljoen (minimaal) beschikbaar (2022: € 11,4 miljoen maximaal en € 5,4 miljoen minimaal). De beschikbare ratio weerstandsvermogen komt uit op 13,2 maximaal en 8,7 minimaal (2022: 9,9 maximaal en 4,7 minimaal). Hiermee verwacht Kapelle voldoende weerstandsvermogen beschikbaar te hebben om de genoemde risico’s het hoofd te bieden. Hoewel er geen harde norm is voor de gewenste omvang van het weerstandsvermogen, kan worden gesteld dat uw gemeente voldoende weerstandscapaciteit bezit om onvoorziene financiële tegenvallers op te vangen.

4. Jaarverslag Naast de jaarrekening en onze controleverklaring daarbij, omvatten de jaarstukken 2023 andere informatie, die bestaat uit: jaarverslag, bestaande uit programma’s en paragrafen; overige gegevens. Samen met de jaarrekening, het bestuursverslag en de overige gegevens, publiceert gemeente Kapelle bij de jaarrekening bijlagen die betrekking hebben op: Baten en lasten per taakveld; Sisa- verantwoording. Wij hebben de overige informatie gelezen en vastgesteld dat de daarin opgenomen informatie niet strijdig is met de jaarrekening of onze controlebevindingen. Met onze werkzaamheden hebben wij voldaan aan de vereisten uit het BBV en de Nederlandse Standaard 720 Nadere Voorschriften Controlestandaarden en de verantwoordelijkheden van de accountant met betrekking tot andere informatie. Deze werkzaamheden hebben niet dezelfde diepgang als onze controlewerkzaamheden bij de jaarrekening. Het jaarverslag en andere informatie mag geen ander beeld oproepen bij de lezer dan de jaarrekening. Wij hebben vastgesteld dat het jaarverslag 2023 van gemeente Kapelle de vereiste informatie in voldoende mate weergeeft en niet strijdig is met de jaarrekening of onze controlebevindingen.

CONCEPT Accountantsverslag 2023

Gemeente Kapelle

Pagina 12

5. Algemene controlebevindingen bij de jaarverslaglegging 202 3 5.1.

Rechtmatig heid

5.1.1.

Inleiding In onze managementletter 2023 hebben wij u geïnformeerd over de rechtmatigheidsverantwoording. Gemeente Kapelle heeft actief geacteerd op de komst van de rechtmatigheidsverantwoording. Wij verwijzen naar onze (tussentijdse) bevindingen en de aanbevelingen en aandachtspunten die wij hebben gerapporteerd. Gemeente Kapelle heeft in de jaarrekening een rechtmatigheidsverantwoording van het college van B&W opgenomen. De rechtmatigheidsafwijkingen (rechtmatigheidsfouten en onduidelijkheden) boven de overeengekomen verantwoordingsgrens worden in de rechtmatigheidsverantwoording benoemd. In de paragraaf Bedrijfsvoering in het jaarverslag heeft het college van B&W een nadere toelichting gegeven over de onderwerpen die de rechtmatigheid raken en op welke wijze de interne beheersing en verbeteracties zijn vormgegeven.

5.1.2.

Ontwikkelingen rechtmatigheidsverantwoording Ingangsdatum rechtmatigheidsverantwoording verslagjaar 2023 Op 27 september 2022 is de Wet versterking decentrale rekenkamers aangenomen door de Eerste Kamer. In deze wet is geregeld dat de rechtmatigheidsverantwoording, opgesteld door het college van gemeente Kapelle, onderdeel wordt van de jaarrekening. Hiermee is het college van een gemeente zelf verantwoordelijk voor afleggen van verantwoording over de rechtmatigheid van het gevoerde bestuur en de in de jaarrekening verantwoorde baten, lasten en balansmutaties. Dit betekent dat de accountant met ingang van de jaarrekening 2023 alleen een controleverklaring met een oordeel over de getrouwheid van de jaarrekening (inclusief rechtmatigheidsverantwoording) als geheel afgeeft. Tot en met 2022 was dat een controleverklaring met een oordeel over zowel getrouwheid als rechtmatigheid. Wij hebben u, uw college en uw organisatie hierover eerder geïnformeerd. Aanpassing Gemeentewet, nog geen aanpassing accountantsnormen Eerder is de Gemeentewet aangepast aan de nieuwe rechtmatigheidsverantwoording.

Tegen de voorgestelde wijzigingen in de normen voor de accountantscontrole (het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) en de normen afkomstig van de Commissie Bedrijfsvoering en Auditing Decentrale Overheden (BADO) heeft de Algemene Rekenkamer (AR) begin 2024 fundamentele bezwaren geuit. Dit heeft tot gevolg dat de voorgestelde wijzigingen in het BBV en in het BADO niet definitief zijn en formeel ongewijzigd blijven voor verslagjaar 2023.

CONCEPT Accountantsverslag 2023

Gemeente Kapelle

Pagina 13

Wel een oordeel over rechtmatigheid Gemeenten en gemeenschappelijke regelingen werden opgeroepen om de rechtmatigheidsverantwoording wel op te nemen in de jaarrekening. Dit conform besluitvorming door de Eerste Kamer op 27 september 2022 en de door u inmiddels aangepaste en vastgestelde (interne) verordeningen en afspraken die hierover door vertegenwoordigende organen met de gemeenteraad gemaakt zijn. Omdat de verslaggevings- en accountantsnormen niet zijn aangepast en accountants hiermee geen formele grondslag hebben voor het kunnen afgeven van de controleverklaring bij de jaarrekening 2023, is aan accountants en ook aan Verstegen verzocht om te wachten met het afgeven van de controleverklaring bij de jaarrekening 2023 van gemeenten en gemeenschappelijke regelingen en dus ook bij gemeente Kapelle. Hiermee is het enige tijd onzeker geweest of BBV en BADO nog tijdig konden worden aangepast voor verslagjaar 2023. Dit standpunt hebben wij gevolgd. Medio april jl. hebben wij bericht ontvangen over de wijzigingen in de verantwoordingsen accountantsnormen in het BBV en BADO.

Dit geeft uitsluitsel voor gemeenten, gemeenschappelijke regelingen en controlerend accountants over de het definitief opmaken van de jaarrekening 2023 en de bestuurlijke behandeling en besluitvorming en over de afronding van onze controlewerkzaamheden en het afgeven van de controleverklaring bij de jaarrekening van gemeente Kapelle. De accountantscontrole over verslagjaar 2023 leidt tot een oordeel over de rechtmatigheid van alle baten, lasten en balansmutaties. Het accountantsoordeel komt hiermee tot uitdrukking in een getrouwheidsoordeel over de rechtmatigheidsverantwoording. 5.1.3.

Begrotingsonrechtmatigheid Onderdeel van de (interne) rechtmatigheidscontrole en de rechtmatigheidsverantwoording is begrotingsrechtmatigheid. In het kader van de begrotingsrechtmatigheid beoordeelt gemeente Kapelle de begrotingsafwijkingen per programma voor zowel de lasten en de baten als de afwijkingen op investeringskredieten. Over 2023 heeft gemeente Kapelle volgens de gewijzigde begroting 2023 € 48,7 miljoen aan lasten na bestemming begroot (primitieve begroting 2023 € 43,6 miljoen) tegenover € 42,5 miljoen aan werkelijke lasten na bestemming (2022: € 38,9 miljoen). Aan baten na bestemming heeft gemeente Kapelle over 2023 een bedrag geraamd van € 53,7 miljoen volgens de gewijzigde begroting 2023 (primitieve begroting 2023 € 53,3 miljoen), tegenover € 49,1 miljoen aan werkelijke baten na bestemming (2022: € 44,1 miljoen). Dit betekent een onderrealisatie van de lasten en baten in 2023. Gemeente Kapelle kent zes programma’s. Op deze programma’s is in 2023 sprake van de volgende begrotingsafwijkingen op de lasten en de baten:

CONCEPT Accountantsverslag 2023

Gemeente Kapelle

Pagina 14

Programma

Werkelijk 2023

Begroot (na wijziging) 2023

Afwijking begroting 2023

Lasten Programma 1. Bestuur en veiligheid

€ 4.610.000

€ 4.446.000

Programma 2. Wonen en voorzieningen

€ 5.877.000

€ 5.581.000

Programma 3. Sociaal domein

€ 13.710.000

€ 13.918.000

Programma 4. Economische versnelling en toerisme Programma 5. Klimaat, energie en milieu

€ 2.652.000

€ 8.741.000

€ 2.076.000

€ 2.357.000

Programma 6. Leefomgeving en mobiliteit

€ 7.610.000

€ 7.622.000

+ € 164.000 (overschrijding) + € 297.000 (overschrijding) € 209.000 (onderschrijding) € 6.089.000 (onderschrijding) € 280.000 (onderschrijding) € 12.000 (onderschrijding)

Programma 1. Bestuur en veiligheid

€ 3.697.000

€ 3.286.000

Programma 2. Wonen en voorzieningen

€ 2.108.000

€ 1.833.000

Programma 3. Sociaal domein

€ 1.988.000

€ 1.885.000

Programma 4. Economische versnelling en toerisme Programma 5. Klimaat, energie en milieu

€ 3.174.000

€ 8.303.000

€ 1.893.000

€ 2.161.000

Programma 6. Leefomgeving en mobiliteit

€ 2.616.000

€ 2.615.000

Baten + € 411.000 (overschrijding) + € 278.000 (overschrijding) + € 102.000 (overschrijding) € 5.129.000 (onderschrijding) € 268.000 (onderschrijding) + € 1.000 (overschrijding)

In 2023 is sprake van de volgende (begroting)afwijkingen op de investeringskredieten: Afwijkingen kredieten van gerealiseerde investeringen Totaal overschrijdingen investeringskredieten Totaal onderschrijdingen investeringskredieten

Bedrag nihil nihil

In november 2023 is door de commissie BBV in de gewijzigde Kadernota Rechtmatigheid 2023 een nadere duiding gegeven aan het begrip Begrotingsonrechtmatigheid: 1. Er is hiervan sprake als het college bij de realisatie van doelen en het realiseren van activiteiten de door de gemeenteraad vastgestelde budgetten voor wat betreft de lasten of investeringsbudgetten overschrijdt. 2. Toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves die niet door de gemeenteraad zijn vastgesteld voor het einde van het boekjaar. 3. Bij onderschrijdingen van lasten of investeringskredieten en ook bij lagere/hogere baten dan begroot de begroting niet tijdig* met begrotingswijzigingen is aangepast.

CONCEPT Accountantsverslag 2023

Gemeente Kapelle

Pagina 15

Het derde onderdeel is een uitbreiding van het begrip begrotingsonrechtmatigheid. *Hoe niet tijdig wordt geïnterpreteerd, wordt bepaald door de ‘spelregels’ tussen de gemeenteraad en het college. De spelregels met betrekking tot het informeren en vaststellen van begrotingswijzigingen bij onderschrijdingen van lasten en investeringsbudgetten (kredieten) en bij lagere/hogere baten ten opzichte van de begroting zijn veelal in de financiële verordening art. 212 Gemeentewet opgenomen. In de financiële verordening van de gemeente Kapelle is vastgelegd dat voor zowel exploitatiebudgetten als investeringskredieten geldt dat alle onderschrijdingen van baten en lasten én alle overschrijdingen van baten als tijdig gemeld worden beschouwd wanneer deze in de jaarrekening vermeld zijn en toegelicht worden. Voor de toelichting op de begrotingsafwijkingen per programma, zowel voor de lasten en de baten als voor de afwijkingen op investeringskredieten, verwijzen wij naar uw inhoudelijke analyses in de programmaverantwoordingen (jaarverslag) en de paragraaf rechtsmatigheidsverantwoording. Gemeente Kapelle heeft de afwijkingen gewogen en heeft bepaald welke afwijkingen rechtmatig en onrechtmatig zijn en welke onrechtmatigheden volgens het beleid van de gemeenteraad zoals opgenomen in de financiële verordening 2023 ‘acceptabel’ worden verklaard.

De conclusie is dat er begrotingsonrechtmatigheden zijn vastgesteld bij gemeente Kapelle. De absolute afwijking bedraagt € 861.000, waarvan € 65.000 niet acceptabel is en € 54.000 niet tijdig. Netto, na aftrek van de acceptabele bedragen, blijft er € 388.000 over, inclusief Europese aanbestedingen van € 269.000. Voor nadere toelichting zie paragraaf 5.1.6. 5.1.4.

(Europese) aanbesteding Onderdeel van het vastgestelde normenkader van gemeente Kapelle zijn regels en voorschriften ten aanzien van Europese aanbestedingsregels. gemeente Kapelle controleert of juiste naleving van deze Europese (EU) aanbestedingsregels heeft plaatsgevonden. Deze controle is een belangrijk onderdeel van de (interne) rechtmatigheidscontrole en van de rechtmatigheids-verantwoording. Gemeente Kapelle ziet voorafgaand aan aanbestedingen toe dat bij het aangaan van nieuwe opdrachten de regels ten aanzien van EU-aanbesteding strikt worden nageleefd. Tijdens onze controle en de gesprekken met uw organisatie hierover hebben wij vastgesteld dat dit bewustzijn aanwezig is en dat wij deze aandacht terugzien in uw organisatie op meerdere momenten in het jaar. Uit de (verbijzonderde) interne rechtmatigheidscontrole zijn onrechtmatigheden geconstateerd. Op basis van onze externe controle komen wij tot dezelfde conclusie. Wij verwijzen naar uw inhoudelijke toelichting in paragraaf rechtmatigheidsverantwoording op pagina 131 van het jaarverslag.

CONCEPT Accountantsverslag 2023

Gemeente Kapelle

Pagina 16

5.1.5.

Toetsingskader rechtmatigheid Een toetsingskader is een relevant document voor de interne beheersing op rechtmatigheid door gemeente Kapelle. Een toetsingskader bevat alle relevante artikelen/bepalingen uit de (interne en externe) wet- en regelgeving uit het normenkader die kunnen leiden tot een financiële rechtmatigheidsfout. Met een adequaat toetsingskader maakt gemeente Kapelle inzichtelijk aan welke voorwaarden wordt getoetst en kan gemeente Kapelle zichtbaar maken dat wordt voldaan aan de bepalingen uit de relevante interne en externe wet- en regelgeving. Het controleplan bevat een overzicht van het normen- en toetsingskader. Op basis van dit kader is er een jaarplanning voor 2023 opgesteld, waarin de werkzaamheden met betrekking tot financiële rechtmatigheid zijn opgenomen.

5.1.6.

Rechtmatigheidsafwijkingen 2023 In de rechtmatigheidsverantwoording 2023 in de jaarrekening 2023 heeft u de rechtmatigheidsafwijkingen opgenomen en de afwijkingen die daarvoor in aanmerking komen nader toegelicht in de paragraaf Bedrijfsvoering. Hieronder hebben wij het kader van de gemeenteraad voor de (interne) rechtmatigheidscontrole en de rechtmatigheidsverantwoording opgenomen waaraan gemeente Kapelle moet voldoen. Het kader is uitgebreid met de normen waaraan de accountant voor de getrouwheidscontrole van de jaarrekening moet voldoen. Onderwerp Totale lasten 2023 Realisatie volgens Jaarrekening 2023 Toevoegingen aan de reserves 2023 Realisatie volgens Jaarrekening 2023 Basis voor berekening goedkeuringstolerantie getrouwheid en verantwoordinggrens rechtmatigheid Accountant Materialiteit BADO voor getrouwheidsfouten Materialiteit BADO voor onzekerheden in de controle Rechtmatigheid Verantwoordingsgrens (regulier) voor de financiële rechtmatigheidstoetsing, vastgesteld door de gemeenteraad Rechtmatigheidsafwijking Begrotingsoverschrijding lasten Begrotingsoverschrijding baten Overschrijdingen investeringskredieten Inkopen ten onrechte niet Europees aanbesteed TOTAAL

Percentage/norm n.v.t.

Bedrag € 42.546.000

n.v.t.

Nihil

n.v.t.

€ 42.546.000

1% 3%

€ 425.000 € 1.276.000

1%

€ 425.000

Bedrag afwijking absoluut € 538.000

Onzekerheid

Acceptabel

N.v.t.

€ 473.000

Overig onrechtmatig € 65.000

€ 54.000

N.v.t.

N.v.t.

€ 54.000

N.v.t.

N.v.t.

N.v.t.

N.v.t.

€ 269.000

N.v.t.

N.v.t.

€ 269.000

€ 473.000

€ 388.000

€ 861.000

Wij hebben vastgesteld dat de rechtmatigheidsverantwoording getrouw is.

CONCEPT Accountantsverslag 2023

Gemeente Kapelle

Pagina 17

5.2.

Grondexploitaties

5.2.1.

Algemeen De gemeentelijke grondexploitaties van gemeente Kapelle vormen een belangrijk aandeel van het balanstotaal van gemeente Kapelle. Belangrijk onderdeel van onze controle is de controle van de juiste waardering van de grondexploitaties. Voor alle grondexploitaties van gemeente Kapelle vinden jaarlijks actualisaties plaats. Over de ontwikkelingen wordt de raad tussentijds geïnformeerd. Over de uitkomsten van de actualisatie per 1 januari 2024 wordt de raad geïnformeerd via de Notitie herziening Grondexploitatie. Gemeente Kapelle heeft zorgvuldige aandacht besteed aan een correcte waardering van haar grondposities in de jaarrekening 2023 en het proces dat hiertoe moet leiden. Gemeente Kapelle actualiseert de grondexploitaties waarna deze via het grondbeleid worden aangeboden aan de gemeenteraad. Hierin wordt verantwoording afgelegd en inzicht gegeven in alle activiteiten met betrekking tot het beheren en exploiteren van gronden, bestaande uit de grondexploitaties.

5.2.2.

Actualisatie grondexploitaties 1-1-2024 Om inzicht te krijgen in de verwachte inkomsten en uitgaven en in de risico’s en kansen actualiseert gemeente Kapelle bij het vaststellen van de jaarstukken en het vaststellen van de begroting) de grondexploitatieberekeningen. Dit is voor een groot deel afhankelijk van schattingen. Aan deze schattingen liggen diverse parameters en uitgangspunten ten grondslag, zoals het inflatiecijfer waartegen toekomstige kosten en opbrengsten worden gecorrigeerd, gehanteerde rentepercentages, de looptijd van het project, fasering van geplande opbrengsten en kosten en uitgifteprijzen. Deze variabelen bepalen in hoge mate het verwachte financiële resultaat. De uitgangspunten die bij de actualisaties worden gehanteerd, hebben grote impact op de netto contante waarde van de grondexploitaties van gemeente Kapelle. De uitgangspunten voor de ramingen zijn door gemeente Kapelle inhoudelijk toegelicht en onderbouwd per grondexploitatieberekening, in aansluiting op cijfermatige grondexploitatieberekeningen. De gemeentelijke grondexploitaties van gemeente Kapelle zijn naar de stand van 1 januari 2024 geactualiseerd. Hierbij zijn door gemeente Kapelle belangrijke keuzes gemaakt en standpunten ingenomen.

Met deze berekeningen heeft gemeente Kapelle ook beoordeeld of de onderhanden werk positie in de jaarrekening 2023 op een juiste wijze is gewaardeerd en in welke mate gemeente Kapelle verliesvoorzieningen moet treffen en/of (tussentijds) resultaat moet nemen over 2023. In de paragraaf Grondbeleid en in de toelichting op de balans (voorraden) is dit nader uiteengezet.

5.2.3.

Bevindingen Op basis van een risicoanalyse hebben wij de grondexploitaties gecontroleerd. Naar aanleiding daarvan constateren we dat de beheersing van de projecten en inschatting en bewaking van de belangrijke risico’s toereikend is. De risico’s die gemeente Kapelle loopt zijn toereikend toegelicht in de jaarrekening.

CONCEPT Accountantsverslag 2023

Gemeente Kapelle

Pagina 18

In de actualisatie van de grondexploitaties heeft het college rekening gehouden met de meest recente ontwikkelingen, zoals de gehanteerde veronderstellingen met betrekking tot het uitgiftetempo, de verwachte verkoopprijzen, de ontwikkeling van de plankosten ontleend aan recente verkopen i.c. de belangstelling van potentiële kopers, extern onderzoek, taxatierapporten en statistische gegevens. De mogelijke risico’s zijn door gemeente Kapelle naar beste schatting in kaart gebracht. Het gaat daarbij om algemene risico’s die voor alle projecten gelden (bijvoorbeeld de ontwikkeling van de indexen) en risico’s die verband houden met een specifiek project. De uitgangspunten en onderbouwingen van gemeente Kapelle zijn gebaseerd op gedegen voorbereiding en onderzoek. Hoewel de huidige marktontwikkelingen onzekerheden met zich meebrengen, hebben deze ontwikkelingen volgens de inschatting van de gemeente geen materiële gevolgen voor de schattingen en uitkomsten van de grondexploitaties van gemeente Kapelle en voor vermogen en resultaat. 5.3.

Sociaal domei n Gemeente Kapelle voert diverse regelingen uit in het sociaal domein waarbij taken zijn ondergebracht bij derde partijen. Hieronder hebben wij een overzicht opgenomen van de belangrijkste onderdelen: Onderdeel

Uitvoerder

Uitbesteding

Last boekjaar

Participatiewet WSW Jeugdwet

Mandaat Delegatie Delegatie

WMO

GR de Bevelanden De Betho Inkoop Jeugdzorg Zeeland SWVO

PGB’s

SVB

Mandaat

Werkelijke lasten Werkelijke lasten Vaste bijdrage o.b.v. de begroting Vaste bijdrage o.b.v. de begroting Afrekening op basis van de werkelijke lasten

Delegatie

Participatiewet Gemeente Kapelle heeft de uitvoering van de Participatiewet uitbesteed aan GR de Bevelanden. De gemeente heeft reeds een controleverklaring ontvangen inzake de verantwoording van de lasten met betrekking tot de Participatiewet. Voor wat betreft de kosten van de uitkeringen kunnen wij concluderen dat deze getrouw zijn verantwoord in de jaarrekening 2023. WSW Het uitvoeren van de WSW is door de gemeente Kapelle uitbesteed aan de Betho. De gemeente is afhankelijk van een controleverklaring van de Betho inzake de verantwoording van de lasten met betrekking tot de WSW. De gemeente heeft de concept jaarstukken ontvangen waaruit de afrekening met de Betho blijkt.

CONCEPT Accountantsverslag 2023

Gemeente Kapelle

Pagina 19

Jeugdwet De inkoop van de Jeugdhulp voor de gemeente Kapelle is uitbesteed aan de inkooporganisatie van de GGD Zeeland, die de inkoop voor de 13 Zeeuwse gemeenten verzorgt. De gemeente is afhankelijk van een controleverklaring bij de verantwoording van de inkooporganisatie inzake de in 2023 verrichte inkoop. Wij hebben vastgesteld dat de lasten getrouw en rechtmatig verantwoord zijn in de jaarrekening 2023. WMO De inkoop voor WMO wordt voor gemeente Kapelle uitgevoerd door SWVO. Wij hebben geconstateerd dat de lasten aansluiten op de herziene begroting en zodoende concluderen wij dat de lasten getrouw zijn verantwoord in jaarrekening 2023. Nog te ontvangen. PGB De PGB-bestedingen lopen via de sociale verzekeringsbank (SVB). De SVB controleert of de declaratie binnen de indicatie past, maar er vindt geen controle plaats op prestatielevering. Gemeente Kapelle heeft geen aanvullende werkzaamheden verricht om de prestatielevering zelfstandig vast te stellen. Derhalve merken wij de PGB-besteding van € 109.000 als onzeker aan.

5.4. 5.4.1.

WNT-verantwoor ding Controlebevindingen en aanbevelingen Wij hebben de in de jaarrekening opgenomen WNT-verantwoording 2023 gecontroleerd overeenkomstig de door de minister vastgestelde Regeling controleprotocol WNT 2023. Daarbij zijn door ons geen afwijkingen geconstateerd.

5.4.2.

Beperkingen in de rei kwijdte van onze controlewerkzaamheden Het doel van het controleprotocol WNT is om vast te stellen of de bezoldiging van de directie en het bestuur overeenkomt met de bepalingen van de WNT en juist is gepresenteerd in de WNT-verantwoording. Wij kunnen op grond van de uitvoering van het WNT-protocol niet uitsluiten dat er verschillen zijn tussen de uitbetaalde bezoldiging en de daarover gemaakte afspraken tussen het bestuur en de directie. Bijvoorbeeld omdat wij geen weet hebben van een separaat gemaakte bezoldigingsafspraak. Het kan daardoor voorkomen dat de WNT correct is toegepast, terwijl de bezoldiging afwijkt van gemaakte afspraken. Wij hebben hier overigens geen aanwijzingen voor. Deze opmerking vloeit standaard voort uit onze werkzaamheden en de rapportage daarover door de accountant. Als de in de WNT-verantwoording verantwoorde bezoldiging niet overeenkomt met uw beeld van de gemaakte afspraken of met uw eigen administratie, verzoeken wij u ons zo snel mogelijk daarover te informeren. Wij kunnen dan op grond van uw informatie onze controlebevindingen evalueren.

CONCEPT Accountantsverslag 2023

Gemeente Kapelle

Pagina 20

5.5.

SiSa-verantwoor ding Bij de jaarrekening 2023 voegt gemeente Kapelle als bijlage de SiSa-verantwoording toe. gemeente Kapelle heeft de rechtmatige totstandkoming van de SiSa-bijlage getoetst. Voor deze specifieke uitkeringen is in de wet bepaald dat de accountant in de controleverklaring opneemt of de baten en lasten (alsmede de balansmutaties) met betrekking tot specifieke uitkeringen rechtmatig tot stand zijn gekomen. Dit betekent dat naast het getrouwheidsoordeel bij de jaarrekening als geheel, expliciet nog een oordeel van de accountant wordt gevraagd bij de rechtmatigheid van de specifieke uitkeringen in de SiSa-bijlage. In de controle van de specifieke uitkering (SiSa) is met de komst van de rechtmatigheidsverantwoording hierin niets veranderd. Dat betekent dat wij ook in ons accountantsverslag 2023 rapporteren over de SiSa regelingen en een tabel met bevindingen opnemen per SiSa-regeling. Het is de taak van de accountant om als onderdeel van de controle van de jaarrekening vast te stellen dat gemeente Kapelle de SiSa-correct en volledig heeft ingevuld aan de voorwaarden heeft voldaan. Wij hebben tijdens onze controle de SiSa-bijlage gecontroleerd, die door gemeente Kapelle is opgemaakt, op basis van de nota verwachtingen accountantscontrole SiSa 2023 van 12 januari 2024.

Wij benadrukken dat u als gemeente zelf verantwoordelijk bent voor de volledigheid van de te verantwoorden indicatoren zoals opgenomen in de SiSa-bijlage. Wij merken op dat het aantal SiSa-regelingen voor gemeenten fors is toegenomen. Voor gemeente Kapelle waren dit in 2022 20 regelingen. In de jaarrekening 2023 verantwoordt gemeente Kapelle inmiddels 25 regelingen.

5.5.1.

Opvang Oekraïense vluchtelingen De Rijksoverheid heeft in 2022 alle veiligheidsregio’s opdracht gegeven om gemeentelijke opvangplekken voor Oekraïense vluchtelingen (ontheemden) te realiseren. Medio 2022 is aanvullend het verzoek van de Rijksoverheid ontvangen om asielzoekers tijdelijk op te vangen in crisisnoodopvanglocaties vanwege de capaciteitsuitdagingen van Ter Apel. Gemeente Kapelle voert hiermee vanaf 2022 taken uit voor (eerste) Opvang ontheemden Oekraïne (Oekraïne). De (meer)kosten die de gemeente hiervoor maakt worden onder voorwaarden vergoed. De vergoeding van de meerkosten Oekraïne verloopt via het Rijk (Ministerie van Justitie en Veiligheid). Voor deze opvang is een totaal van € 3.097.726 aan lasten opgenomen in de jaarrekening 2023 hiermee is een resultaat behaald van € 1.823.000 (positief). De kosten voor transitie zijn € 423.000.

CONCEPT Accountantsverslag 2023

Gemeente Kapelle

Pagina 21

Voor de vergoeding van meerkosten en de verantwoording van meerkosten in de jaarrekening 2023 van gemeente Kapelle zijn landelijk afspraken gemaakt, onder meer in het Bekostigingsbesluit en een Verantwoordinginstructie (Oekraïne). De verantwoording over de besteding van de meerkosten opvang ontheemden Oekraïne verloopt via de SiSa-systematiek (Single information, Single audit). In het verantwoordingsoverzicht SiSa 2023 in de jaarrekening 2023 van gemeente Kapelle legt gemeente Kapelle verantwoording af over ontvangen bijdragen en de bestedingen. De bijdrage over 2022 heeft het Rijk definitief vastgesteld. 5.5.2.

SiSa-bijlage Op grond van het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (BADO), artikel 5, lid 4, rapporteren wij in ons accountantsverslag over de fouten en onzekerheden van de specifieke uitkeringen die in 2023 in het kader van SiSa worden verantwoord. Het is volgens de nota verwachtingen accountantscontrole voorgeschreven dat wij de geconstateerde fouten en onzekerheden per regeling rapporteren door middel van onderstaande verplichte tabel. Deze tabel dient door uw gemeente samen met een aantal andere verplicht voorgeschreven verantwoordingsdocumenten elektronisch bij het CBS te worden aangeleverd. Wij hebben de SiSa bijlage van gemeente Kapelle opgenomen in Bijlage 1.

5.6.

IT-beheersi ng Vanuit onze controle van de jaarrekening zijn geen aanwijsbare risico’s geconstateerd voor de betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking. We hebben enkele punten ter verbetering geïdentificeerd en deze besproken met uw organisatie. De benodigde acties zullen worden ondernomen in 2024. Voor meer details verwijzen we naar bijlage 2. Onze werkzaamheden richten zich vooral op de IT-beheersingsmaatregelen die relevant zijn in het kader van onze opdracht voor het controleren van de jaarrekening. Wij benadrukken dat onze werkzaamheden zich niet richten op alle IT-risico’s en -beheersingsmaatregelen, zoals bijvoorbeeld de risico’s en beheersingsmaatregelen die voortvloeien uit cybercriminaliteit.

5.7.

Verwerki ng van g econstateerde afwijkingen getrouwhei d Tijdens de jaarrekeningcontrole zijn naar aanleiding van onze controle geen materiële correcties doorgevoerd in de jaarrekening 2023. Er hebben naar aanleiding van onze controle correcties plaatsgevonden in de jaarstukken, dit betroffen cijfermatige correcties en tekstuele aanpassingen, zoals aanpassingen met betrekking tot presentatie-, rubricerings- en toelichtingsvereisten van het BBV, waarderingsgrondslagen, begrotingsrechtmatigheid en de rechtmatigheidsverantwoording. Inhoudelijk zijn er over de jaarrekening 2023 en de doorgevoerde correcties geen meningsverschillen geweest met uw organisatie.

CONCEPT Accountantsverslag 2023

Gemeente Kapelle

Pagina 22

Naar aanleiding van de door ons uitgevoerde controlewerkzaamheden resteren ongecorrigeerde getrouwheidsfouten en onzekerheden in de controle. De onderstaande tabel geeft een samenvatting van de fouten en onzekerheden ten aanzien van getrouwheid. Betreft

Fout (getrouwheid)

Onzekerheid (getrouwheid)

PGB

109.000

Inkoop Jeugdhulp Zeeland

310.600

Inkoop Jeugdhulp Zeeland

134.900 * TOTAAL

€ 134.900

€ 419.600

* We zullen afstemmen met de accountant van Deloitte of dit als een fout of onzekerheid moet worden aangemerkt.

Herstelbare getrouwheidsfouten werken volgens bijlage 6 ‘Beslisboom getrouwheid- en rechtmatigheidsbevindingen’ van de Kadernota Rechtmatigheid van de commissie BBV niet door als rechtmatigheidsfout voor de rechtmatigheidsverantwoording (voorwaardencriterium).

6. Overige onderwerpen 6.1.

Naleving van w et - en regelgeving en fr auderisicobeheersi ng Wij betrekken bij onze controlewerkzaamheden, overeenkomstig de voor ons geldende standaarden, de naleving van wet- en regelgeving en frauderisico’s. Daarbij richten wij ons op risico’s die kunnen leiden tot een afwijking van materieel belang in de jaarrekening. Wij hebben op basis van onze controlewerkzaamheden de risicofactoren voor overtredingen van wet- en regelgeving en fraude geëvalueerd. Frauderisicofactoren kunnen voortvloeien uit bijvoorbeeld leveranciersselectie, (contant) geldverkeer, bewuste beïnvloeding door het bestuur en/of het management van de presentatie (jaar)cijfers teneinde een ander beeld voor te stellen dan de werkelijkheid en misbruik/oneigenlijk gebruik van bedrijfsmiddelen van gemeente Kapelle. Onze controle heeft geen afwijkingen van wet- en regelgeving of aanwijzingen voor fraude aan het licht gebracht. In de zomer van 2023 is het nieuwe risicobeleid goedgekeurd door de raad. Hoewel er een plan van aanpak is opgesteld voor risico’s in beleid, heeft er nog geen uitwerking plaatsgevonden betreffende de risico’s op alle niveaus binnen de gemeente Kapelle. De vooruitgang van de werkzaamheden werd vertraagd doordat de implementatie extra inzet en capaciteit vereist van zowel de organisatie als de werkgroep.

Wij adviseren hierbij wel om als onderdeel van het risicobeleid periodiek een separate frauderisicoanalyse uit te voeren en daarbij te evalueren of er voldoende beheersingsmaatregelen zijn getroffen. Zie verder paragraaf 6.2.1.

CONCEPT Accountantsverslag 2023

Gemeente Kapelle

Pagina 23

Onze eigen controlewerkzaamheden hebben overigens geen relevante afwijkingen van wet- en regelgeving of aanwijzingen voor fraude aan het licht gebracht. Daarbij merken wij nog wel op dat van ons niet verwacht kan worden dat elke overtreding van wet- en regelgeving of fraude door ons ontdekt wordt. Dat heeft onder andere te maken met het mogelijk opzettelijke karakter van dergelijke overtredingen en fraude. In onze gesprekken met de organisatie is bevestigd dat er geen fraude heeft plaatsgevonden en ook geen vermoeden is van fraude.

6.2.

Verplichte r apporteri ng fraude en continuï teit in onze contr olev erklaring De controle van de jaarrekening van gemeente Kapelle is aan te merken als een wettelijke controleopdracht. Dit impliceert dat wij in onze controleverklaring bij de jaarrekening vanaf 2022 rapporteren over fraude- en continuïteitsrisico’s die relevant zijn geweest bij het plannen en uitvoeren van onze controlewerkzaamheden. Daarbij geven wij aan hoe wij op deze risico’s hebben ingespeeld. De rapportage van de accountant over fraude en continuïteit is in de basis geënt op de verantwoording van frauderisicobeheersingsmaatregelen en de toelichting op de continuïteitsverwachtingen in het jaarverslag. Uiteraard dient de inhoud van het jaarverslag ook op deze thema’s proportioneel te zijn en een juiste en volledige voorstelling van zaken te geven.

6.2.1.

Fraude In de controleverklaring lichten wij toe dat gemeente Kapelle niet beschikt over een actueel en geformaliseerd overkoepelend risicobeheersings- en controlesysteem. De raad heeft de verantwoordelijkheid om toezicht te houden op de fraude beheersing. De gemeente Kapelle heeft geen Misbruik en Oneigenlijk beleid. De gemeente is momenteel hiermee bezig. Voor de komende periode is actualisatie, (door)ontwikkeling en formalisatie van deze frauderisicoanalyse en het M&O beleid nodig, evenals een nadrukkelijke verankering van de fraudepreventie in de (verbijzonderde) interne controle. Hiermee kunnen de belangrijkste frauderisico’s periodiek worden geïnventariseerd, geadresseerd en geëvalueerd. Wij adviseren om een risicobeheersingssysteem, inclusief schriftelijke (fraude)risicoanalyse, te operationaliseren. Wij benadrukken dat wij met onze aanbeveling vooral doelen op een praktische invulling en uitvoering, passend bij de grootte en de activiteiten van gemeente Kapelle en passend binnen uw beschikbare capaciteit en middelen. Meer informatie hierover is te vinden in de NBA-Brochure Verplichte rapportage over fraude en continuïteit in de controleverklaring bij de jaarrekening; wat betekent dit voor u als klant.

6.2.2.

Continuïteit Naast rapportering over frauderisico’s is rapportering over continuïteitsrisico’s vanaf 2022 verplicht in de controleverklaring bij jaarrekening van gemeenten. Gemeente Kapelle heeft in de jaarstukken inzicht gegeven in de toekomstsverwachting van de gemeente. Gemeenten kennen als overheidsorgaan feitelijk geen risico van discontinuïteit. Wel bestaat het risico dat gemeenten (tijdelijk) hun financiële zelfstandigheid verliezen en een zogenoemde artikel 12-status krijgen.

CONCEPT Accountantsverslag 2023

Gemeente Kapelle

Pagina 24

De meerjarenbegroting 2024-2027 van de gemeente Kapelle laat een structureel sluitend beeld zien voor de jaren 2024 en 2025. Dit wordt naast de positieve ontwikkeling van het gemeentefonds vooral begroot als gevolg van bezuinigingen, taakstellingen en ombuigingen die gemeente Kapelle in eerdere jaren heeft ingezet. Er is sprake van grote onzekerheid over de hoogte van de algemene uitkering vanaf het boekjaar 2026 doordat het Rijk vanaf 2026 forse bezuinigingen inrekent op het gemeentefonds. Voor het begrotingsjaar 2026 is uw gemeente uitgegaan van een daling van de algemene uitkering. De meerjarenbegroting 2024-2027 toont voor 2026 een tekort van € 1,9 miljoen en voor 2027 € 2,2 miljoen. De provincie heeft regulier repressief toezicht op gemeente Kapelle.

6.3.

Onafhankelijkheid Het waken voor onze onafhankelijkheid is primair onze eigen (vaktechnische) verantwoordelijkheid. Daarvoor treffen wij – overeenkomstig onze standaarden en interne kwaliteitsprocedures – diverse maatregelen. Op basis van de uitvoering van deze maatregelen kunnen wij bevestigen dat wij de controleopdracht voor de jaarstukken van gemeente Kapelle op onafhankelijke wijze hebben kunnen uitvoeren en afronden. Aanvullend daarop rapporteren wij u jaarlijks – voor uw beoordeling van onze onafhankelijkheid – de werkzaamheden die door ons zijn verricht naast het controleren van financiële verantwoordingen en het uitoefenen van onze natuurlijke adviesfunctie. Met betrekking tot het verslagjaar 2023 hebben wij geen werkzaamheden verricht naast onze controlewerkzaamheden en de direct daaruit voortvloeiende ondersteuning en advisering over de invoering van de rechtmatigheidsverantwoording. Tot slot bevestigen wij dat geen sprake is van een langdurige betrokkenheid (zeven jaar of meer) van één van de teamleden bij de controleopdracht voor de gemeente Kapelle.