2024-33e D24.303909 Bijlage 6 - preventieakkoord D23.292014 Bijlage 6 - Lokaal preventieakkoord Kapelle

Lokaal Preventie Akkoord Gemeente Kapelle 2021

31 mei 2021

1

Voorwoord De gemeente Kapelle heeft gezondheid hoog in het vaandel staan. We willen een gemeente zijn met een gezond leefklimaat en vitale inwoners. Gezondheid kan worden gezien als basis van het sociaal domein. Gezondheid is van invloed op factoren zoals armoede, het hebben van werk en/of schulden, zelfredzaamheid en het hebben van een sociaal netwerk en vice versa. Maar in aanloop naar de invoering van de Omgevingswet zien we steeds meer dat ook gezondheid en omgeving onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn. Met name sinds de decentralisaties in het sociaal domein verschuift de focus van het beleid van curatief naar preventief. Thema’s op het gebied van leefstijl werden daarmee belangrijker. We gaan nu weer een stap vooruit: we verschuiven de huidige focus op leefstijl, naar de leefomgeving van mensen. We willen in Kapelle een leefomgeving die uitnodigt en stimuleert om gezonde keuzes te maken. Op het gebied van bewegen en op het gebied van voeding, maar we willen ook dat de leefomgeving niet uitnodigt tot ongezond gedrag zoals roken. De speerpunten van het regionaal kader gezondheidsbeleid zijn nog steeds actueel: preventie genotmiddelen, gezond gewicht en betere mentale gezondheid en minder psychosociale problematiek. Met dit lokaal preventie akkoord geven wij een extra impuls aan de inzet op deze speerpunten, samen met onze lokale partners.

Dit preventie akkoord is tot stand gekomen in samenwerking met onze buurgemeente Reimerswaal. Met deze gemeente delen wij een groot aantal uitvoerende partners. Het nu voorliggende plan en de hierin opgenomen ambities zijn Kapels. Op basis van stakeholderbijeenkomsten en individuele gesprekken met verschillende partners zijn een aantal concrete acties benoemd die samen het lokaal preventieakkoord in Kapelle vormen.

2

Inhoud Voorwoord .......................................................................................................................................... 2 Inhoud ................................................................................................................................................. 3 Inleiding .............................................................................................................................................. 4 Gezondheid in Kapelle........................................................................................................................ 5 Wat doen we al? .................................................................................................................................. 6 Organisatie van de samenwerking tussen partners.......................................................................... 7 KAPELLE ROOKVRIJ ............................................................................................................................ 8 MINDER ZWAAR EN OVERMATIG ALCOHOL- EN DRUGSGEBRUIK ...................................................... 9 GEZOND GEWICHT ............................................................................................................................

10 GEZONDE LEEFOMGEVING................................................................................................................ 11 Betrokken samenwerkingspartners .................................................................................................. 12 Bijlage 1 Feiten en cijfers .................................................................................................................. 13

3

Inleiding

Een vitaal Kapelle… Dat is wat we willen bereiken met dit lokaal preventieakkoord. Dit doen we samen met inwoners, ondernemers, onderwijs, sport & beweegaanbieders, maatschappelijke organisaties, zorginstelling, etc. Want alleen met gezamenlijke inspanningen kunnen we het preventieakkoord tot een succes maken! We willen graag vitale en gelukkige inwoners in Kapelle. Kinderen die een goede start maken en daar hun leven lang profijt van hebben, actieve volwassenen die fit hun pensioen in gaan en ouderen die veel gezonde levensjaren hebben en zo lang mogelijk mee doen in de samenleving. Gezonde inwoners die de regie hebben over hun eigen leven. Gezonde voeding en voldoende bewegen zijn onderdeel van een gezond en gelukkig leven. Ook voldoende financiële zekerheid en de wetenschap dat je richting en zin kunt geven aan je leven zijn voorwaarden voor geluk. Soms ontwikkelen inwoners gedragspatronen die een gezond leven in de weg staan. Die gedragspatronen willen we graag doorbreken. Van nationaal naar lokaal preventieakkoord In november 2018 is op initiatief van staatssecretaris Paul Blokhuis van Volksgezondheid, Welzijn en Sport het Nationaal Preventieakkoord tot stand gekomen. Het Nationaal Preventieakkoord heeft als doel de Nederlandse bevolking gezonder te maken door een gezonde leefstijl te stimuleren. Het richt zich op de thema’s roken, overmatig alcoholgebruik en overgewicht.

Vertegenwoordigers van de Rijksoverheid, maatschappelijke organisaties en ondernemers hebben het akkoord ondertekend en op elk van de deelonderwerpen doelen en acties vastgesteld. In navolging hiervan sluiten wij in Kapelle een lokaal preventieakkoord. Dit lokaal preventieakkoord sluit niet alleen aan bij de thema’s uit het Nationaal Preventieakkoord, maar zet ook in op een gezonde leefomgeving. Een gezonde leefomgeving is een leefomgeving die als prettig wordt ervaren en uitnodigt tot gezond gedrag. Hierdoor wordt de gezonde keuze automatisch de makkelijke keuze. De leefomgeving moet gezond en veilig zijn, uitnodigen tot bewegen en ontmoeting en prettig om in te wonen. Door de leefomgeving gezonder in te richten kan veel gezondheidswinst worden geboekt. Door het lokaal preventieakkoord te ondertekenen, sluiten organisaties aan bij de beweging voor vitale inwoners en geven zij aan gemotiveerd te zijn om zelf acties met andere partners te willen werken aan vitale inwoners en een gezondere leefomgeving. Dit lokaal preventieakkoord ligt in het verlengde van het Nationaal Preventieakkoord, maar formuleert ook eigen ambities die specifiek betrekking hebben op Kapelle. Op basis van dit akkoord werken partners dus samen aan preventie. Nieuwe partners kunnen altijd aanhaken. Dit maakt het akkoord een levend document.

Het lokaal preventieakkoord is opgesteld met de kennis en input van nu, wat vertaald is naar ambities en acties. Tijdens de operationele fase zal continu worden gekeken of de ambities nog realistisch en haalbaar zijn en of deze waar nodig moeten worden bijgesteld.

4

Gezondheid in Kapelle In bijlage 1 hebben we de gezondheid van onze inwoners zo goed mogelijk in beeld gebracht. Per leeftijdscategorie hebben we een overzicht gemaakt van de beschikbare informatie. De meeste data zijn afkomstig van de Gezondheidsmonitor van de GGD. Sommige cijfers dateren van 2016. Helaas zijn er naar verwachting pas komende zomer nieuwe cijfers beschikbaar. Over het algemeen zijn de Kapelse inwoners gezond. Dit willen we zo houden en waar mogelijk verbeteren. Als uit cijfers blijkt dat we ‘gemiddeld’ scoren vallen er nog steeds zaken te verbeteren: als je hetzelfde scoort als andereen wil dat niet per definitie zeggen dat die score goed is. Zaken die opvallen zijn hieronder samengevat:    

De Kapelse 4-13 jarigen bewegen iets minder dan het Zeeuws gemiddelde. De Kapelse 12-18 jarigen vallen voor het onderwerp alcoholgebruik in negatieve zin op qua het binge drinken. T.o.v. het Zeeuws gemiddelde ligt dat hoog. Ook drinken volwassenen (19 t/m 64 jaar) gemiddeld vaker alcohol, maar er is wel minder sprake van overmatig alcohol drinken. Op het gebied van roken doen inwoners van 19 jaar en ouder van de gemeente Kapelle het goed vergeleken met het Zeeuws gemiddelde.

Uitrol actieprogramma Kansrijke Start Een goede start begint al voor de geboorte, zelfs nog voor de conceptie en de zwangerschap. Kinderen die in de eerste 1000 dagen van hun leven blootstaan aan risicofactoren zoals stress, slechte voeding, rook of mishandeling beginnen met een achterstand. Hierdoor kunnen zij zich op fysiek, mentaal en sociaal gebied minder goed ontwikkelen. Overkoepelend over de in dit lokaal preventie akkoord genoemde thema’s neemt de gemeente Kapelle deel aan het actieprogramma Kansrijke Start. Kraamzorg, verloskundigen en jeugdverpleegkundigen slaan de handen inéén om ieder kind in Kapelle/Reimerswaal de best mogelijke start van zijn of haar leven en een optimale kans op een goede toekomst te geven. In juli 2021 staat een eerste kennismakingsbijeenkomst gepland om deze partijen uit zowel het sociaal als medisch domein aan elkaar te verbinden en te vormen tot een lokale coalitie. Het bouwen van een lokale coalitie rondom de eerste 1000 dagen van een kind is namelijk essentieel voor een kansrijke start van kinderen. Deze coalities realiseren ketenafspraken tussen alle organisaties die een rol spelen bij de geboorte.

5

Wat doen we al? Preventie is in Kapelle niet nieuw. Van oudsher is de gemeente verantwoordelijk voor een preventieve aanpak op het gebied van een gezonde leefstijl. Er gebeurt ook al veel op het gebied van preventie en vroegsignalering. De afspraken in dit lokaal preventieakkoord zijn dan ook bedoeld als aanvulling en versterking van wat we al doen. In dit preventieakkoord komen landelijke, regionale en lokale ontwikkelingen samen. Denk hierbij bijvoorbeeld aan het Nationaal Preventieakkoord, het landelijk actieprogramma Kansrijke Start, de regionale kadernota gezondheidsbeleid, het lokaal sportakkoord, de regionale kadernota sociaal domein en het lokaal plan sociaal domein, het preventie- en handhavingsplan alcoholgebruik en de lokale kadernota preventiebeleid sociaal domein. In andere woorden, dit preventieakkoord is overkoepelend aan al deze ontwikkelingen. In het sociaal domein wordt vanuit een integrale werkwijze de zorg en ondersteuning rondom inwoners georganiseerd. Een brede kijk op gezondheid en specifiek het gedachtegoed van positieve gezondheid past hierbij. Positieve gezondheid is het vermogen zich aan te passen en een eigen regie te voeren, in het licht van de fysieke, emotionele en sociale uitdagingen in het leven.

Hierbij horen 6 dimensies: lichaamsfuncties, dagelijks functioneren, mentaal welbevinden, zingeving, kwaliteit van leven en sociaal maatschappelijk participeren. We willen dat betrokken partners werken aan de doelen op één of meerdere dimensies van positieve gezondheid. Hierbij wordt niet gekeken naar wat iemand niet meer kan, maar wat iemand graag zou willen veranderen. Zo komen inwoners in hun eigen kracht te staan. Stoppen met roken is bijvoorbeeld veel moeilijker als je om welke reden dan ook ongelukkig bent. Ga je op zoek naar de oorzaak van dat gevoel en pak je het aan, dan wordt stoppen met roken opeens een mogelijkheid.

Afbeelding 1. Spinnenwebdiagram wat de mate van positieve gezondheid zichtbaar maakt, ontwikkeld door Machteld Huber.

6

Organisatie van de samenwerking tussen partners Inwoners zijn zelf verantwoordelijk voor het doorbreken van gedragspatronen die een gezonde leefstijl in de weg staan. Om die patronen te kunnen en te willen doorbreken, moeten inwoners eerst weten welke patronen dit zijn. De partners die zich hebben gecommitteerd aan dit lokale preventieakkoord dragen op verschillende manieren bij aan de bewustwording onder inwoners. Door in contact met de inwoners de gedragspatronen aan de orde te stellen als oorzaak van problemen (vroegsignalering) en ze vervolgens te wijzen op mogelijkheden en deze patronen te doorbreken (navigatie). Daarnaast ondersteunen of initiëren partners bewustwordingscampagnes. Preventie wordt onderdeel van het dagelijks leven door het met inwoners en eigen werknemers bespreekbaar te maken. Onderlinge afstemming Veel partners werken vanuit hun eigen organisatie aan preventie en een gezonde leefstijl van inwoners. Echter, programma’s en interventies die al worden uitgevoerd zijn niet altijd bij iedereen bekend. Zeker als deze in andere domeinen dan het eigen werkveld worden uitgevoerd. Daardoor kan het bereik van de doelgroep lager zijn dan wenselijk. Verder is het mogelijk dat inwoners worden doorverwezen naar een interventie die helemaal niet passend is of het meest nabij is.

Het is belangrijk om te stimuleren dat partners steeds meer kennisnemen van elkaar programma’s en interventies. Als dat meerwaarde oplevert, verbinden zij deze aan elkaar. Een verbreding naar nieuwe doelgroepen is ook mogelijk. Doordat partners uit verschillende domeinen samen optrekken ontstaat de mogelijkheid om:    

Nieuwe programma’s en interventies toe te passen; Het bestaande aanbod te verbeteren en uit te breiden; Gerichter door te verwijzen; Beter te kunnen monitoren op de resultaten van de programma’s en interventies.

Delen van informatie Door informatie van verschillende partners te delen en met elkaar te combineren is het beter te voorspellen waar en wanneer een preventieve inzet nodig is. Dit is ook nodig, want in de nieuwe aanpak die focust op het behoud van een gezonde leefstijl, is voorspellende informatie belangrijk. Het verzamelen en koppelen van data gebeurt zorgvuldig. De beschikbare informatie wordt optimaal benut.

7

KAPELLE ROOKVRIJ Ambitie We werken samen toe naar een Rookvrije Generatie in 2040. Sinds 2020 zijn alle kinderopvanglocaties en schoolterreinen rookvrij. We focussen zowel op een rookvrije omgeving voor kinderen en jongeren als op ondersteuningsmogelijkheden om te stoppen met roken. Daarnaast werken we toe naar rookvrije sportcomplexen in 2024 en het uitdragen van rookvrij beleid in zorginstellingen in 2023. Wat willen we bereiken?    

In 2023 hanteren we rookvrij beleid bij de beoordeling van aanvragen voor incidentele subsidies1 voor sport, speelplekken en openbare ruimtes. In 2023 zijn alle openbare ruimtes waar veel kinderen komen, zoals speelplekken, scholen, kinderopvang in de wijken en kernen van de gemeente rookvrij. In 2023 wordt rookvrij beleid in alle zorginstellingen, ondernemingen, verenigingen en maatschappelijke organisaties in Kapelle actief uitgedragen. In 2024 zijn 75% van de Kapelse sportcomplexen in de gemeente rookvrij.

Hoe gaan we dit doen?  



Bij incidentele subsidieverzoeken rookvrij beleid hanteren als toekenningscriterium. Draagvlak ontwikkelen bij stakeholders voor rookvrijbeleid. Via een positieve insteek inwoners ontmoedigen dat roken op sommige plaatsen in de gemeente niet is toegestaan. We plaatsen borden met teksten zoals “Laat u onze kinderen rookvrij spelen?” en doen hiermee een beroep op eigen verantwoordelijkheid van onze inwoners. Begrip ontwikkelen voor rookvrije zones via communicatiekanalen/middelen. Het stimuleren en faciliteren van maatschappelijke organisaties, verenigingen en zorginstellingen om rookvrij beleid uit te dragen via folders, huisregels, afspraakbrieven etc.

Met wie gaan we deze acties uitvoeren?         

Scholen Kinderopvang Sport- en beweegaanbieders Zorginstellingen Dorps-/wijkraden GGD Zeeland Sport Zeeland Maatschappelijke organisaties Ondernemingen

1

Er worden slechts kleine subsidies aan de sportverenigingen verstrekt van enkele honderden euro’s. Die zijn een blijk van waardering, dus met name van symbolische aard. Hieraan worden geen prestaties verbonden. Bij incidentele subsidies, voor bijvoorbeeld accommodatie, opleiding of activiteiten kan wel in de toekenningscriteria worden opgenomen dat de aanvrager een rookvrij beleid hanteert.

8

MINDER ZWAAR EN OVERMATIG ALCOHOL- EN DRUGSGEBRUIK Ambitie We willen dat de keuze om alcohol te drinken en drugs te gebruiken een bewuste keuze is, waarbij mensen weten wat de gezondheidseffecten zijn. Met als resultaat een daling van het alcohol- en drugsgebruik in alle leeftijdsgroepen. We zetten in op bewustwording en kennis, maar ook toezicht en handhaving met specifieke aandacht voor jongeren en hun opvoeders, en ouderen. Wat willen we bereiken?    

Vanaf 2022 verleggen we het accent van onze voorlichting van de jeugd naar de opvoeders. Vanaf 2022 hebben we in de voorlichting extra aandacht voor de doelgroep 55 – 75 jaar. Minder/geen alcohol gerelateerde marketing in sportcomplexen en dorpshuizen zijn. In 2024 opereert in Kapelle een netwerk van organisaties, waardoor een samenhangend aanbod van vroegsignalering/hulpverlening actief is en m.n. binge drinken afneemt.

Hoe gaan we dit doen?  





  

 

We zetten de Toolkit Sport Gezond in voor sport- en beweegaanbieders/verenigingen en houden voorlichtingsbijeenkomsten. Het stimuleren en faciliteren van maatschappelijke organisaties, verenigingen, ondernemers en zorginstellingen om de boodschap m.b.t. ontmoedigen alcohol- en drugsgebruik uit te dragen door cursussen, voorlichting, deskundigheidsbevordering aan professionals/vrijwilligers. We gaan met sportcomplexen en dorpshuizen de situatie met betrekking tot alcohol gerelateerde markering verkennen: deze krijgen ze vaak “gratis”. Wat betekent het als ze deze niet aannemen, wat kost het om alternatieven aan te schaffen en is dat haalbaar? We onderzoeken de mogelijkheid en haalbaarheid om de jeugdverpleegkundigen 5 minuten extra tijd in hun PGO-10 (contactmoment 10-jarig op de scholen) te laten agenderen voor ouders om alcoholpreventie bespreekbaar te maken. Inzetten van ambassadeurs sport en cultuur voor het uitdragen van de boodschappen en het inzetten van kinderburgemeester met een boodschap naar ouders/verzorgers. We bieden partners een netwerkplatform (good practices) dat zich inzet voor het verminderen van alcohol- en drugsgebruik. Dit komt minstens 2 keer per jaar bijeen.

1NUL1, Bureau HALT en gemeente gaan periodiek afstemmen en signalen delen zodat we tot gerichte en effectieve interventies kunnen komen specifiek gericht op jongeren (die qua alcoholgebruik zo ver gaan dat ze in aanraking komen met politie en/of HALT). Onze BOA’s worden getraind op signaleren/doorverwijzen van overmatig gebruik van genotmiddelen. We gaan onze preventie ook richten op de 55+ doelgroep (zie Plan van Aanpak Laat Ze niet Verzuipen).

Met wie gaan we deze acties uitvoeren?     

1NUL1 (Emergis Preventie) GGD Zeeland Middelbare scholen Religieuze instellingen, zoals kerken Bureau HALT 9

GEZOND GEWICHT Ambitie We willen een dalende trend in het aantal mensen met overgewicht en obesitas voor alle leeftijdsgroepen. We stimuleren om meer te bewegen en gezonder te eten, waarbij aandacht is voor mogelijke achterliggende problematiek van inwoners. Wat willen we bereiken?     

In 2023 heeft 50% van de scholen en kinderopvang in Kapelle tenminste 1 themacertificaat Voeding of Sport/Bewegen van de Gezonde School aangevraagd. In 2025 is dit 80%. In 2025 is 80% van de scholen in Kapelle aangesloten bij de methode van de Gezonde School. In 2023 heeft 50% van de sport- en beweegaanbieders, maar ook middelbare scholen een gezond aanbod in hun kantine. Vanaf 2025 verleiden alle supermarkten in Kapelle klanten tot het maken van gezondere keuzes door het promoten van de Schijf van Vijf en gezond eten. In 2023 is bij alle basisscholen de MQ-scan (Zeeuws brede screening) uitgevoerd en het beweeg-ABC afgenomen om inzicht te krijgen in het beweeggedrag, de motoriek, het BMI en zwemvaardigheid van kinderen, waarop een actieplan volgt.

Hoe gaan we dat doen?   

 

 

Ondersteunen en faciliteren van scholen bij het aanvragen van de deelcertificaten Gezonde School. Het stimuleren van scholen en kinderopvangorganisaties om aandacht te hebben voor het maken van gezonde keuzes (gezond traktatiebeleid, schoolfruit). Het inzetten van een gemeentelijke campagne m.b.t. gezonde leefstijl door aandacht te vragen voor gezonde voeding, roken en alcohol- en drugsgebruik. Deze boodschappen laten verspreiden door zorg-gerelateerde instellingen, zoals huisartsen, fysiotherapeuten, etc. Het ondersteunen en faciliteren van gezonde keuzemogelijkheden in kantines bij sportcomplexen, zorginstellingen, scholen en ondernemers. Fooddelta Zeeland gaat met haar 130 aangesloten partners mede bijdragen aan voorlichting over het belang van een gezonde leefstijl en in het bijzonder gezonde voeding. Dit kan zijn gericht op Zorgcentra, onderwijs, sport en bedrijfsleven. Met Food Lab Zeeland worden concrete afspraken gemaakt hoe zij kunnen bijdragen aan bovengenoemde ambities en doelstellingen, voor het stimuleren van gezonde voeding. Kinderen begeleiden met onder andere fysiotherapeuten en diëtisten (Beweegpret en andere interventies).

Met wie gaan we deze acties uitvoeren?     

Scholen Kinderopvang Fooddelta Zeeland Food Lab Zeeland Huisartsen

10

GEZONDE LEEFOMGEVING Ambitie Een overkoepelend thema van dit lokaal preventieakkoord is een gezonde leefomgeving. De leefomgeving bepaalt vaak direct of gezond gedrag mogelijk is. Met leefomgeving bedoelen we bijvoorbeeld thuis, school, buurt, werkplek, kantine, (tank)station en supermarkt. Of inwoners een gezonde keuzes kunnen maken, hangt af van de bereikbaarheid van gezonde keuzes. Zo kan de fysieke leefomgeving gezond gedrag stimuleren of juist belemmeren. Onze ambitie is dat de gezonde keuze de makkelijke keuze is voor alle inwoners van Kapelle. We verschuiven hiermee de huidige focus op leefstijl in gezondheidsbevordering, naar de leefomgeving van mensen. Mentale en fysieke gezondheid hangen vaak nauw samen met bredere maatschappelijke of ruimtelijke omstandigheden. Dit vraagt om een gezonde, sociale leefomgeving. Niet alleen in fysiek opzicht, maar ook in voorzieningen. Met ruimte voor ontmoeting in een zorgzame buurt, een veilige werk- of studieomgeving en een omgeving die uitnodigt tot gezond eten en gezond gedrag. Een omgeving die is ingericht om chronische zorgen en stress te voorkomen. En zo bijdraagt aan gelijke kansen op gezondheid. Wat willen we bereiken?  

Een gezonde leefomgeving die uitnodigt tot bewegen en het maken van gezonde keuzes. Vanaf 2022 wordt het vergroenen van schoolpleinen en de beschikbaarheid van een watertappunt op school(pleinen) actief gestimuleerd en ondersteund. In 2024 is 75% van de schoolpleinen in Kapelle een groen schoolplein. Dit geldt ook voor de omgeving van woon/zorgcentra.

Hoe gaan we dat doen? 

 

Het onderzoeken voor mogelijkheden om beleid op te stellen gericht op het aantrekkelijker maken van gebruik van de openbare ruimte. Hierbij is specifiek aandacht voor watertappunten, bankjes en toiletten. Vanaf 2022 wordt bij het inrichten van de openbare ruimte in Kapelle altijd rekening gehouden met de gezondheid van de inwoners (Omgevingswet). Het stimuleren van het gebruik van de openbare ruimte (gezonde leefstijl op basis van beweging m.b.v. de Zeeuwse Leefstijlroute van Stichting Zeeland In Beweging)

Met wie gaan we deze acties uitvoeren?   

Scholen Kinderopvang Zorginstellingen

11

Betrokken samenwerkingspartners Kapelle en Reimerswaal De volgende partners zijn betrokken bij het tot stand komen van het lokaal preventieakkoord. Onderwijs:    

Ds. G.H. Kerstenschool OBS De Welle OBS De Parelmoer Calvijn College

Zorgcentra: 

Zorggroep Ter Weel

Fysiotherapiepraktijken: 

Fysiotherapie SaFyR Yerseke – Hansweert

Ondernemers en ZZP’ers:     

Albert Heijn Kapelle Albert Heijn Yerseke Lifestyle coach Big Difference Food Delta Zeeland Food Lab Zeeland

Welzijnsorganisaties:    

Cederhof Welzijn Dorpshuis De Vroone Jeugd- en jongerenwerkers Procescoördinator ouderen

Partners op het gebied van preventie:     

1NUL1 GGD Zeeland Stichting Chris en Voorkom Laat Ze Niet (Ver)Zuipen Zeeland/CZW Bureau Bureau HALT

12

Bijlage 1 Feiten en cijfers Wij hebben getracht om de gezondheid van onze inwoners zo goed mogelijk in beeld te brengen. Per leeftijdscategorie hebben we een overzicht gemaakt van de beschikbare informatie. De meeste data zijn afkomstig van de Gezondheidsmonitor van de GGD. Sommige cijfers dateren van 2016. Helaas zijn er naar verwachting pas komende zomer nieuwe cijfers beschikbaar. Zodra die beschikbaar zijn, zullen we die uiteraard opnemen in de laatste versie van ons Lokaal Preventie Akkoord. 0 tot en met 3 jaar: Een gezonde start In de eerste jaren wordt de basis gelegd voor de latere geestelijke en fysieke gezondheid. Opvoeders spelen hierin een belangrijke rol. Zij hebben door hun opvoeding en voorbeeldgedrag grote invloed op de leefstijl en gezondheid van hun kind. Al voor de geboorte worden baby’s op tal van manieren beïnvloed. Roken, drinken en stress tijdens de zwangerschap zijn schadelijke factoren voor het ongeboren kind. Hoe relevant bovenstaande is blijkt wel als we naar een aantal cijfers kijken. Gemeente Kapelle herbergt procentueel gezien veel huishoudens met kinderen; nl. 39%. In vergelijking tot het gemiddelde percentage in Zeeland, 31%, is dat hoog. Andere cijfers die wat zeggen over de gezondheid van onze jongste inwoners hebben betrekking op de vaccinatiegraad. De vaccinatiegraad in Kapelle laat een over het geheel positief beeld zien.

Daar waar het de voorgaande jaren nog wel eens gelijk was aan het Zeeuws gemiddelde, ligt het de laatste jaren ruim boven dat gemiddelde.

Maar ook perinatale cijfers geven ons enig inzicht. In vergelijking tot het landelijk gemiddelde doet gemeente Kapelle het goed met 102,8 geboortes met ondergewicht en/of vroeggeboorten per 1000 geboorten. Op landelijk niveau ligt dat op 157,5 per 1000. Een vergelijkbaar beeld zien we in sterfte rond geboorten. In Kapelle is daar sprake van bij 3,6 van 1000 geboorten, terwijl dat landelijk 4,5 per 1000 geboorten bedraagt. Relatief gezien zijn dat dus goede cijfers, uiteraard mag dat absoluut gezien nóg beter.

13

4 t/m 11 jaar: Werken aan een gezonde basis Op de basisschool leren kinderen de basis voor onder andere rekenen en taal. Aandacht voor een gezonde leefstijl is hierbij ook belangrijk. Het bevorderen van de gezondheid is een onderwijstaak, maar de opvoeders blijven onverminderd verantwoordelijk voor de gezondheid van hun kind. M.b.t. deze leeftijdscategorie zijn voldoende data beschikbaar. Globaal gezien kunnen we stellen dat de inwoners van gemeente Kapelle het goed doen t.o.v. het Zeeuws gemiddelde. Toch willen we ambitieus blijven. Overgewicht geeft een indicatie m.b.t. hoe het gesteld is met de gezondheid. In onderstaande tabel staan het percentage inwoners met (ernstig) overgewicht per leeftijd t.o.v. de Zeeuwse percentages. Kapelle

Zeeland

4 jaar

5%

7,8%

5 jaar

9,2%

10,1%

10 jaar

13,7%

19%

Onderstaande cijfers geven weer dat qua bewegen deze leeftijdscategorie relatief slecht scoort. Daarmee wordt een eerder beeld bevestigd, wat aanleiding was om ambities te formuleren in ons Sportakkoord.

Een andere graadmeter die wat zegt over de gezondheid van deze leeftijdscategorie is het drinken van zoete dranken. De GGD had hiervan in 2018 cijfers beschikbaar. In Zeeland dronk 10,9% van de kinderen in deze leeftijdscategorie meer dan 3 glazen zoete drank per dag. Gelukkig lag dat percentage in Kapelle lager; 8,6%.

14

12 t/m 18 jaar: De brug naar volwassenheid De pubertijd is een fase van grote veranderingen. De basisschool wordt verruild voor het voortgezet onderwijs en opeens wordt er veel verwacht van de jongeren. Opvoeders willen bijvoorbeeld dat ze goede cijfers halen, zich verantwoordelijk gedragen en de verleiding van roken, alcohol en drugs weten te weerstaan. Het netwerk van de jongeren speelt hierin een cruciale rol. De omgeving moet uitnodigen tot het maken van gezonde keuzes. We hebben gemerkt dat we specifiek voor Kapelle over weinig data beschikken als het gaat om de gezondheid van deze leeftijdscategorie. Gelukkig verwachten we komende zomer meer recente, aanvullende informatie. Voor nu hebben we, bijv. m.b.t. (mee)roken gekeken naar landelijke cijfers. Op het gebied van (ernstig) overgewicht zien we dat inwoners van gemeente Kapelle goed scoren, want het percentage ligt onder het Zeeuws gemiddeld. In Kapelle heeft 6% van de inwoners in deze leeftijdscategorie last van (ernstig) overgewicht, terwijl in heel Zeeland 15,2% van de inwoners daar last van heeft. Qua alcoholgebruik in deze leeftijdscategorie valt het binge drinken in negatieve zin op. T.o.v. het Zeeuws gemiddelde ligt dat hoog. In Kapelle is er in 35,3% van de gevallen van alcohol-inname sprake van binge drinken. Over heel de provincie gezien ligt dat percentage veel lager; 31,4%.

Wanneer we kijken naar voldoende beweging, ook een indicator m.b.t. gezondheid, zien we dat er een positieve ontwikkeling te zien is. Deze leeftijdscategorie is in de de periode 2013 tot 2017 meer gaan bewegen. Waar in 2013 nog maar 44% voldeed aan de beweegnorm, was dat in 2017 gestegen naar 53%. In 2013 scoorde Kapelle hiermee ruim onder het Zeeuws gemiddelde, terwijl dat in 2017 gestegen was tot ruim boven het Zeeuws gemiddelde (rond de 50%). Zoals gezegd halen wij onze input m.b.t. roken uit landelijke cijfers. Onderstaande tabellen onderstrepen hoe relevant dit onderwerp nog altijd is als het deze leeftijdscategorie betreft.

15

19 t/m 64 jaar: Gezonde volwassenen, gezonde toekomst Het bevorderen van de gezondheid van volwassenen is erg belangrijk. Gezonde volwassenen voeden gezonde kinderen op en vormen de toekomstige ouderen. De meeste gezondheidswinst bij deze doelgroep is te behalen door het hanteren van een gezonde leefstijl. Uit de gezondheidsmonitor van de GGD valt op te maken dat in deze leeftijdscategorie 88% van de inwoners van gemeente Kapelle alcohol drinkt. In vergelijking tot het landelijk gemiddelde is dat hoog, dat ligt op 83%. Er is in 2,5% van de gevallen sprake van overmatig drinken. In Zeeland ligt dat percentage een stuk hoger; 5,9%. Het percentage m.b.t. inwoners met (ernstig) overgewicht in deze leeftijdscategorie wijkt weinig af van het Zeeuwse percentage; 47,4% t.o.v. 47,6%. In deze leeftijdscategorie geeft 35% van de bevraagden aan niet te voldoen aan de Beweegnorm, landelijk ligt dat percentage in dezelfde leeftijdscategorie op 38%. Op het gebied van roken doen inwoners van gemeente Kapelle het goed als dat vergeleken wordt met het Zeeuws gemiddelde.

16

65 jaar en ouder: Gezond en zelfredzaam blijven Gezond oud worden betekent niet alleen het voorkomen en uitstellen van ziekte en sterfte, maar ook het bevorderen van zelfredzaamheid, participatie en een goede kwaliteit van leven. Zelfs op oudere leeftijd kan verandering in een leefstijl nog gezondheidswinst opleveren. Aanpassingen in het beweegpatroon, voeding, alcoholgebruik en roken kan de kans op sterfte en verschillende aandoeningen verkleinen. Om een beeld te krijgen van de gezondheid van onze inwoners in deze leeftijdscategorie hebben we min of meer dezelfde informatie verzameld. Van de inwoners ouder dan 64 geeft 24% aan niet te voldoen aan de beweegnorm, landelijk ligt dat percentage iets hoger; nl. 26%. M.b.t. roken valt het percentage van Kapelle in positieve zin op; 5% t.o.v. 12% landelijk. En we weten dat 45% meer dan 1 glas alcohol per dag drinkt. Landelijk zijn daar geen cijfers van beschikbaar. Maar wij hopen het percentage in de toekomst te kunnen terugdringen. Qua overgewicht doen inwoners van gemeente Kapelle het goed als dat bijv. vergeleken wordt met het Zeeuws gemiddelde.

17