2023-44b D23.292823 Memo afschaffen eigen bijdrag Memo afschaffen eigen bijdrage in het leerlingenvervoer

Memo Aan:

Ambtelijke werkgroep nieuwe verordening leerlingenvervoer Oosterschelde regio

Van:

Jeroen Peters

Datum:

11 april 2023

Betreft:

Eigen bijdrage in het leerlingenvervoer

Inleiding Onder andere vanuit het REA zijn vragen gesteld over de eigen bijdrage voor leerlingen in het Sbo. Zo is aangegeven dat er voorheen er een duidelijke scheiding was tussen het So (Speciaal onderwijs) en Sbo (Speciaal basisonderwijs). Deze grenzen vervagen. Steeds vaker zitten kinderen van So en Sbo door elkaar in de klas. Wat zijn de gevolgen voor het leerlingenvervoer en hoe ga je met de eigen bijdrage om? In de VNG modelverordening bekostiging leerlingenvervoer is voor leerlingen van het speciaal basisonderwijs (Sbo) opgenomen dat er een eigen bijdrage van ongeveer € 600,- per kind per jaar kan worden gevraagd als de ouders een gezamenlijk inkomen hebben van € 28.800,- (voor schooljaar 2023/24). In deze notitie zal worden ingegaan op de vraag of het wenselijk is om een eigen bijdrage voor het Sbo te vragen. Daarnaast zal worden ingegaan op de vraag of er eigen bijdrage bij pleeg- en gezinshuisouders moet worden geheven. Gestart zal worden met het schetsen van het wettelijke kader. Wettelijk kader De Wet primair onderwijs, artikel 4, lid 7 en lid 13 geeft het (onleesbare) wettelijk kader voor de eigen bijdrage (de wettekst is in de bijlage 1 opgenomen). Samengevat geeft de wet de mogelijkheid om in de verordening een eigen bijdrage te vragen tot een hoogte van de kosten van het OV over maximaal 6 kilometer als de ouders meer verdienen als de aangegeven inkomensgrens.

Als de leerling vanwege een handicap niet zelfstandig van het OV gebruik kan maken mag de eigen bijdrage niet worden gevraagd. Model verordening De VNG modelverordening gaat uit van de mogelijkheid om een eigen bijdrage te heffen. Bij de vaststelling van de middelen die in het verleden zijn gestort in het Gemeentefonds voor het leerlingenvervoer is met het heffen van een eigen bijdrage door gemeenten rekening gehouden door het Rijk.

Memo Drempelbedrag bij ouders van (gehandicapte) leerlingen van speciale scholen voor basisonderwijs Aan ouders van leerlingen van speciale scholen voor basisonderwijs (Sbo) die op grond van de verordening aanspraak op leerlingenvervoer maken, mag in principe een drempelbedrag in rekening worden gebracht. Echter, ouders van Sbo-leerlingen die wegens hun structurele handicap op ander vervoer dan openbaar vervoer zijn aangewezen, of wegens een zodanige handicap niet zelfstandig van het openbaar vervoer gebruik kunnen maken, hoeven geen eigen bijdrage te betalen volgens artikel 23, vijfde lid van de modelverordening. Dit onderscheid gaat ook op voor leerlingen van het reguliere basisonderwijs. De meeste leerlingen in het Sbo gaan met aangepast (taxi)vervoer, van deze leerlingen zal moeten worden bepaald of zij door hun handicap hiervan gebruik moeten maken of vanwege andere redenen (Bijv. leeftijd of reistijd). De inkomensafhankelijke bijdrage voor leerlingen van het regulier basisonderwijs die verder dan 20 kilometer van de woning naar school gaan geldt niet voor leerlingen van het Speciaal basisonderwijs (Sbo). Op dit moment is het totale aantal Sbo-leerlingen in het leerlingenvervoer: 260 waarvan 141 een eigen bijdrage betalen en 119 geen eigen bijdrage betalen (in de bijlage is dit per gemeente uitgesplitst).

Al deze ouders dienen jaarlijks inkomensgegevens aan te leveren om te kunnen bepalen of er wel of geen drempelbedrag van toepassing is. Dit is een administratieve belasting van zowel ouders als de ambtelijke capaciteit. Passend Onderwijs Sinds de invoering van Passend onderwijs in 2014 is het streven nog nadrukkelijker om leerlingen zo dichtbij mogelijk bij huis naar school te laten gaan en zo min mogelijk naar het speciaal onderwijs (So). Gevolg hiervan is dat er een verandering van de leerlingpopulatie van het speciaal basisonderwijs (Sbo) gaande is. Leerlingen die voor 2014 naar het speciaal basisonderwijs werden verwezen blijven nu langer in het regulier basisonderwijs terwijl leerlingen die voorheen naar het speciaal onderwijs (So) werden verwezen nu in ruimere mate in het speciaal basisonderwijs (Sbo) terecht komen. Hierdoor is er sprake van een verzwaring van de problematiek op het speciaal basisonderwijs (Sbo) als gevolg van de invoering van passend onderwijs. Hierdoor vallen leerlingen die voorheen geen eigen bijdrage van toepassing was, omdat ze naar speciaal onderwijs (So) gingen, nu wel onder de eigen bijdrage verplichting omdat ze naar het speciaal basisonderwijs (Sbo) gaan.

Memo Drempelbedrag voor pleegouders Pleegouders kunnen als 'ouders' in de zin van de verordening worden aangemerkt. Zij kunnen dus (als zij voldoen aan de voorwaarden) een tegemoetkoming in de vervoerskosten voor het leerlingenvervoer krijgen. Aan pleegouders mogen (net als aan 'gewone' ouders) eventuele financiële verplichtingen die uit een toekenning van de aanvraag voortvloeien opgelegd worden. De gemeente kan pleegouders dus een eigen bijdrage in rekening brengen. Deze kosten kunnen pleegouders als bijzondere pleegzorgkosten declareren bij de pleegzorgorganisatie die dit in rekening kunnen brengen (of in hun tarief krijgen) bij de gemeente die op basis van het woonplaatsbeginsel uit de Jeugdwet verantwoordelijk is voor de jeugdige. Bij voogdij door een gecertificeerde instelling (GI) worden zij ook als 'ouder' aangemerkt. In dat geval kan de voogd van de leerling ook een aanvraag indienen. Van deze voogd kan echter geen drempelbedrag worden gevraagd, omdat de GI geen inkomen in de zin van de Wet op de inkomstenbelasting heeft. Het gaat in deze wet alleen om natuurlijke personen. Dit heeft tot gevolg dat bij een pleegkind waarbij een GI de voogdij heeft en de pleegouders de aanvraag indienen zij wel een eigen bijdrage dienen te betalen, maar als voor hetzelfde kind de GI de aanvraag indient er geen sprake kan zijn van een eigen bijdrage.

Bij gezinshuizen kan er zowel sprake zijn van een aanvraag van een natuurlijk persoon, de gezinshuisouders, als een niet natuurlijk persoon, de gezinshuisorganisatie. Alleen bij natuurlijke personen kan de eigen bijdrage in rekening worden gebracht, dus ook hier als de gezinshuisouder de aanvraagt indient is er sprake van een eigen bijdrage maar als de organisatie die indient is er geen sprake van een eigen bijdrage. Vanuit een pleeggezin of gezinshuis is het juridisch ook mogelijk om op basis van de Jeugdwet vervoer naar een school toe te kennen als de leerling niet naar de dichtstbijzijnde toegankelijke school gaat, in dat geval mag er geen eigen bijdrage worden geheven omdat de Jeugdwet geen eigen bijdrageregeling kent. Advies 1. Wij adviseren om geen eigen bijdrage in rekening te brengen voor leerlingen die naar het speciaal basisonderwijs (Sbo) gaan om de navolgende redenen: •

•

Bij een groot gedeelte van de leerlingen van het Sbo kan geen eigen bijdrage worden geheven omdat het inkomen van de ouders onder het drempelbedrag van € 28.800,ligt. De problematiek van leerlingen van het Sbo is zwaarder geworden en daarmee te vergelijken met wat voorheen naar het So ging waarvoor geen eigen bijdrage mag worden geheven.

Memo • •

De opbrengsten van de eigen bijdrage voor het speciaal basisonderwijs zijn gering ten opzichte van de kosten en administratieve belasting. Ouders van het Sbo hebben over het algemeen geen mogelijkheid om een school binnen de kilometergrens te vinden en moeten daardoor al naar een school buiten de directe leefomgeving.

2. Wij adviseren om geen eigen bijdrage in rekening te brengen bij pleeg- en gezinshuisouders om de navolgende redenen: • • •

Er is een tekort aan pleeggezinnen en gezinshuizen, deze vormen van opvang dient te worden bevorderd en drempels dienen te worden weggenomen; Als de kosten in rekening worden gebracht kunnen deze weer worden gedeclareerd wat een administratieve rompslomp voor alle betrokken met zich mee brengt. Pleeg- en gezinshuisouders kunnen door een andere wijze van aanvragen, namelijk door de gezinsvoogd of de pleegzorgorganisatie onder deze kosten uitkomen, hierdoor krijg je een ongelijke behandeling van gelijke gevallen.

Memo Bijlage 1 Wettekst artikel 4, wet op het primair onderwijs Lid 4 :De regeling kan ten aanzien van ouders wier inkomen tezamen meer bedraagt dan € 17 700 bepalen dat slechts vergoeding wordt verstrekt voor zover de kosten van vervoer de kosten van het openbaar vervoer over de door de gemeenteraad op grond van het achtste lid vastgestelde afstand te boven gaan, welke afstand ten hoogste 6 kilometer bedraagt. Bij de berekening van het inkomen wordt uitgegaan van het inkomen in het tweede kalenderjaar voorafgaand aan het kalenderjaar waarin het schooljaar waarvoor vergoeding wordt gevraagd, begint. De kosten van het openbaar vervoer, bedoeld in de eerste volzin, betreffen de kosten van openbaar vervoer die op grond van de zone-indeling in de regeling die is gebaseerd op artikel 30, eerste lid, van de Wet personenvervoer 2000, voor de afstand redelijkerwijs zouden worden gemaakt, ongeacht de aanwezigheid van openbaar vervoer of het daadwerkelijk gebruik ervan. Ingeval toepassing wordt gegeven aan het tiende lid voorziet de regeling in een overeenkomstig de derde volzin berekende financiële bijdrage van de ouders.

Het bedrag, bedoeld in de eerste volzin, wordt met ingang van 1 januari 1999 jaarlijks aangepast aan de wijziging die het indexcijfer van de regelingslonen van volwassen werknemers heeft ondergaan ten opzichte van het voorafgaande jaar, en afgerond op een veelvoud van € 450. Het aangepaste bedrag treedt in de plaats van het in de eerste volzin bedoelde bedrag. (…) Lid 13: Het zevende tot en met negende lid en het elfde lid zijn niet van toepassing op leerlingen die wegens hun lichamelijke, verstandelijke, zintuiglijke of psychische handicap op ander vervoer dan openbaar vervoer zijn aangewezen, dan wel vanwege een zodanige handicap niet zelfstandig van openbaar vervoer gebruik kunnen maken.

Memo Bijlage 2 aantal leerlingen naar het Speciaal basisonderwijs per gemeente

Aantal SBO-leerlingen met lv per gemeente d.d. 23-2-2023 Gemeente Goes SBO-leerlingen Met eigen bijdrage Zonder eigen bijdrage

Gemeente Reimerswaal

10 3 7

Gemeente Kapelle

SBO-leerlingen Met eigen bijdrage Zonder eigen bijdrage

15

SBO-leerlingen Met eigen bijdrage Zonder eigen bijdrage

39 17 22

Gemeente Tholen

13 5 8

SBO-leerlingen Met eigen bijdrage Zonder eigen bijdrage

Gemeente Borsele

SBO-leerlingen Met eigen bijdrage Zonder eigen bijdrage

71 38 33

Gemeente Schouwen-Duiveland

28 13

Gemeente Noord-Beveland

SBO-leerlingen Met eigen bijdrage Zonder eigen bijdrage

SBO-leerlingen Met eigen bijdrage Zonder eigen bijdrage

53 37 16

Totaal aantal Sbo-leerlingen in het leerlingenvervoer: 260 waarvan 141 een eigen bijdrage betalen en 119 geen eigen bijdrage betalen.

46 28 18