2023-27d DELOITTE Accountantsverslag Betho 2022 (Definitief)
Tekst van het document
Accountantsverslag 2022 Gemeenschappelijke regeling De Betho
Deloitte Accountants B.V. Park Veldzigt 25 4336 DR Middelburg Postbus 7056 4330 GB Middelburg Nederland Tel: 088 288 2888 Fax: 088 288 9895 www.deloitte.nl
VERTROUWELIJK Aan het Algemeen Bestuur van gemeenschappelijke regeling De Betho Klein Frankrijk 2 4461 ZM GOES Datum
5 april 2022 Behandeld door
drs. F.J. de Koeijer RA 088 288 0318 Ons kenmerk
2304AC608C/YW
Geacht bestuur, Graag bieden wij u hierbij ons concept accountantsverslag aan met betrekking tot de controle van de jaarrekening 2022 van De Betho. Wij hebben zijn voornemens een goedkeurende controleverklaring af te geven bij de jaarrekening 2022 die sluit met een balanstotaal van € 15.144.000 en een gerealiseerd resultaat van € 0 nadat aan de gemeenten terugstortingen zijn verantwoord van € 1.126.000. Deze rapportage beschrijft op hoofdlijnen onze controleaanpak en de belangrijkste aangelegenheden die wij tijdens onze controle in overweging hebben genomen. Wij zijn van mening dat de reikwijdte van onze werkzaamheden en de resultaten daarvan een deugdelijke basis vormen voor ons oordeel over de jaarrekening 2022 van De Betho. Onze controle is uitgevoerd in overeenstemming met onze opdrachtbevestiging van 6 december 2022. Wij maken u erop attent dat voor dit accountantsverslag een beperkte verspreidingskring geldt. Het accountantsverslag is bestemd voor het algemeen en dagelijks bestuur en de deelnemende gemeenten in het kader van de behandeling van de jaarstukken. Hoogachtend, Deloitte Accountants B.V.
drs. R.M.J. van Vugt RA
Op alle opdrachten verricht door Deloitte, behoudens M&A Diensten, zijn de Algemene Voorwaarden Dienstverlening Deloitte Nederland, januari 2020 gedeponeerd bij de Kamer van Koophandel onder nummer 24362837 van toepassing. Deloitte Accountants B.V. is ingeschreven in het handelsregister van de Kamer van Koophandel te Rotterdam onder nummer 24362853. Deloitte Accountants B.V. is een zogenoemde affiliate van Deloitte NSE LLP en maakt onderdeel uit van het internationale netwerk van Deloitte Touche Tohmatsu Limited.
Inhoudsopgave
Bestuurlijke samenvatting controle 2022
4
Inleiding
5
De financiële positie van De Betho
7
Belangrijkste bevindingen uit onze controle
10
Interne beheersing
13
Overige aangelegenheden
14
Bijlagen
15
2304AC608C/YW
3
Bestuurlijke samenvatting controle 2022 Conclusies jaarrekeningcontrole 2022 Getrouwheid en rechtmatigheid
Wij hebben een goedkeurend oordeel afgegeven voor getrouwheid en rechtmatigheid.
De controle voor 2022 is uitgevoerd
Er resteren geen openstaande punten meer.
Kwaliteit verslaggeving en waardering voorzieningen
Wij hebben het door het management toegepaste proces met betrekking tot belangrijke verslaggevingspraktijken geëvalueerd en hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd. Indien nodig, hebben wij specialisten betrokken bij het beoordelen van de toepassing van de juiste methodiek, de aannames, de berekeningen en de consistente toepassing van de betrokken modellen en/of de van toepassing zijnde financiële verslaggeving. Wij zijn van mening dat de verslaggevingspraktijken en de toegepaste inschattingen redelijk zijn en consistent worden gebruikt.
De gehanteerde materialiteit voor fouten en onzekerheden bedraagt € 203.000 respectievelijk € 609.000.
2304AC608C/YW
4
Inleiding Wij hebben een goedkeurende controleverklaring bij de jaarrekening 2022 verstrekt
Geen feitelijke niet-gecorrigeerde controleverschillen geïdentificeerd met betrekking tot rechtmatigheid
Wij hebben onze controle van de jaarrekening 2022 van De Betho uitgevoerd en hebben een goedkeurende controleverklaring voor zowel getrouwheid als rechtmatigheid verstrekt bij deze jaarrekening.
De in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties over 2022 zijn in alle van materieel belang zijnde aspecten rechtmatig tot stand gekomen in overeenstemming met de begroting en met de in de relevante wet- en regelgeving opgenomen bepalingen, zoals opgenomen in het door uw bestuur vastgestelde toetsingskader 2022.
Geen feitelijke niet-gecorrigeerde controleverschillen geïdentificeerd met betrekking tot het vermogen en het resultaat Wij hebben tijdens onze controle geen niet-gecorrigeerde feitelijke afwijkingen geïdentificeerd groter dan onze rapporteringsdrempel die van invloed zijn op het vermogen of het resultaat van De Betho. Geen feitelijke niet-gecorrigeerde controleverschillen geïdentificeerd met betrekking tot de Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT)
Op basis van de uitgevoerde controlewerkzaamheden met betrekking tot de naleving van de Europese aanbestedingsrichtlijnen hebben wij geen onrechtmatigheden vastgesteld die impact hebben op de strekking van de controleverklaring. De begrotingsoverschrijdingen zijn in de jaarrekening toegelicht. Er is geen sprake van controleverschillen (feitelijke afwijkingen) ten aanzien van rechtmatigheid.
Onze opdracht is ongewijzigd uitgevoerd Met de opdrachtbevestiging van 6 december 2022 heeft u ons opdracht gegeven tot het controleren van de jaarrekening 2022. Naast de opdrachtbevestiging zijn bepalend (geweest) voor onze controle: •
Het besluit accountantscontrole decentrale overheden (Bado).
•
De Controleverordening De Betho (op grond van artikel 213 van De Gemeentewet).
•
Het door uw bestuur op 8 december 2022 vastgestelde controleprotocol inclusief normenkader en het toetsingskader 2022.
De reikwijdte van onze controle staat omschreven in de opdrachtbevestiging. Er is gedurende het verloop van de controle op geen enkele wijze sprake geweest van een beperking of wijziging in de reikwijdte van onze controle. Wij achten de reikwijdte van onze controle voor 2022 voldoende voor de doelstelling van onze controle.
Wij hebben tijdens onze controle geen niet-gecorrigeerde feitelijke afwijkingen geïdentificeerd groter dan onze rapporteringsdrempel die van invloed zijn op de WNT.
2304AC608C/YW
5
Inleiding (vervolg) Verslaggevingsgrondslagen
Wij zijn onafhankelijk van De Betho
Significante verslaggevingsgrondslagen en de toepassing hiervan zijn zeer belangrijk voor de presentatie van de financiële positie en de resultaten van De Betho. Daarnaast vereisen zij van het management het toepassen van oordeelsvorming ten aanzien van moeilijke, subjectieve en complexe posities, vaak vanwege de noodzaak om inschattingen te moeten maken over het effect van zaken die inherent onzeker zijn.
Ons zijn geen relaties bekend tussen Deloitte Accountants B.V. en haar zuster- en/of dochterondernemingen of de memberfirms van Deloitte Touche Tohmatsu Limited en hun respectievelijke zuster- en/of dochterondernemingen en De Betho, die naar ons professionele oordeel mogelijk van invloed kunnen zijn op onze onafhankelijkheid.
De belangrijkste verslaggevingsgrondslagen van De Betho zijn uiteengezet in de toelichting in de jaarrekening 2022. Wij hebben het door het management toegepaste proces met betrekking tot belangrijke verslaggevingspraktijken geëvalueerd en hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd. Indien nodig, hebben wij specialisten betrokken bij het beoordelen van de toepassing van de juiste methodiek, de aannames, de berekeningen en de consistente toepassing van de betrokken modellen en/of de van toepassing zijnde financiële verslaggeving.
Onze volledige onafhankelijkheidsbevestiging is te vinden in bijlage B bij deze rapportage.
Wij hebben de jaarrekeningcontrole 2022 uitgevoerd met inachtneming van de volgende toleranties, zoals opgenomen in de door u vastgestelde controleverordening: •
Voor fouten bedraagt de tolerantie 1% van het totaal van de lasten inclusief toevoegingen aan de reserves: € 203.000.
•
Voor onzekerheden bedraagt de tolerantie 3% van het totaal van de lasten inclusief toevoegingen aan de reserves: € 609.000.
Als rapportagetolerantie voor fouten en onzekerheden geldt een percentage van 5% van bovengenoemde bedragen.
Wij zijn van mening dat de verslaggevingspraktijken en de toegepaste inschattingen redelijk zijn en consistent worden gebruikt.
2304AC608C/YW
6
De financiële positie van De Betho Balansposten Ten opzichte van voorgaand jaar zijn de balansposten als volgt te analyseren: Jaarrekeningpost
2022
2021
Verschil
Toelichting
Materiële vaste activa
€ 5.737.000
€ 6.002.000
€ -265.000
1
Vlottende activa
€ 9.407.000
€ 9.812.000
€ -405.000
2
Eigen vermogen
€ 11.567.000
€ 11.863.000
€ -296.000
3
€ 465.000
€ 170.000
€ 295.000
4
€ 3.577.000
€ 3.951.000
€ -374.000
5
Voorzieningen Vlottende passiva
De toelichtingen op de voornaamste verschillen zijn als volgt: 1. De mutaties zijn het gevolg van reguliere investeringen, desinvesteringen en afschrijvingen. In 2022 is beperkt geïnvesteerd in vervoermiddelen en machines. De jaarlijkse afschrijvingen zijn hoger dan de investeringen waardoor de boekwaarde van de materiele vaste activa daalt. 2. Betreft met name de daling van de uitzettingen in ‘s Rijks schatkist met € 597.000. 3. De mutaties betreffen onttrekkingen die zijn verantwoord conform de doelen waarvoor deze bestemmingsreserves zijn gevormd. Totaal onttrekkingen ligt redelijk in lijn met de vastgestelde begroting 2022. De afwijking van de begroting is in totaal € 4.000 hoger dan begroot. Echter per bestemmingsreserve zijn er wel grotere verschillen. De onttrekking bestemmingsreserve bestemmingsreserve reorganisatiekosten participatiewet is € 37.000 hoger dan begroot en de onttrekking bestemmingsreserve actueel houden machinepark € 45.000 lager dan begroot. 4. In 2021 is een voorziening gevormd voor kosten (oud) personeel ad € 58k op basis van een in 2021 overeengekomen beëindiging overeenkomst met een werknemer. De voorziening ten aanzien van deze werknemer is gemuteerd met € 13k. In 2022 is een dotatie van € 308k gedaan voor voorziening (oud) personeel welke is gevormd doordat 3 personeelsleden langdurig ziek zijn.
Per balansdatum is de voorziening gevormd voor het achterstallig onderhoud aan de kantinevloer (€ 112.000). 5. Het saldo gemeentelijke terugstortingen is in deze post opgenomen voor € 1.126.000, wat € 636.000 lager is dan vorig jaar als gevolg van vervallen van de gemeentelijke bijdrage, maar is wel € 628.000 hoger dan was begroot. Daarnaast zijn de crediteuren, overlopende passiva en de verlofverplichtingen toegenomen ten opzichte van voorgaand jaar. Op basis van de financiële prestaties en indicatoren bij de Betho op dit moment zien wij geen indicatoren die wijzen op een mogelijke verslechtering van het financiële beeld. 2304AC608C/YW
7
De financiële positie van De Betho (vervolg) Resultaatanalyse Ten opzichte van de begroting en voorgaand jaar is het resultaat als volgt te analyseren: 2022
2022 begroot
2021
2022 t.o.v. begroot
2022 t.o.v. 2021
Toelichting voornaamste verschillen
Netto omzet exclusief omzet bonus
€ 5.568.000
€ 5.340.000
€ 5.553.000
€ 228.000
€ 15.000
1
Omzetbonus gemeenten
€ -218.000
€ -190.000
€ -217.000
€ -28.000
€ -1.000
1
Netto omzet
€ 5.350.000
€ 5.150.000
€ 5.336.000
€ 200.000
€ 14.000
1
Loonkosten Wsw
€ -11.199.000
€ -11.340.000
€ -11.520.000
€ 141.000
€ 321.000
2
Bedrijfslasten
€ -7.046.000
€ -6.089.000
€ -6.794.000
€ -957.000
€ -252.000
3
Doorbetaalde subsidie rijk
€ 11.176.000
€ 10.700.000
€ 11.583.000
€ 476.000
€ -407.000
4
Gemeentelijke bijdragen (BTO en Beschut werken, overig)
€ 2.345.000
€ 2.175.000
€ 1.946.000
€ 170.000
€ 399.000
5
Saldo programma De Betho
€ 626.000
€ 596.000
€ 552.000
€ 30.000
€ 74.000
Algemene dekkingsmiddelen
€ -1.000
€ 2.000
€ 1.000
€ -3.000
€ -2.000
Overhead
€ -1.217.000
€ -1.181.000
€ -1.127.000
€ -36.000
€ -90.000
Gerealiseerd saldo van baten en lasten
€ -592.000
€ -575.000
€ -577.000
€ -17.000
€ -15.000
€ 591.000
€ 587.000
€ 577.000
€ 4.000
€ 14.000
0
0
0
0
0
€ 1.126.000
€ 498.000
€ 1.762.000
€ 628.000
€ -636.000
8
€ 218.000
€ 190.000
€ 217.000
€ 28.000
€ 1.000
8
2304AC608C/YW
8
Jaarrekeningpost
Toevoeging/onttrekking aan reserves Gerealiseerd resultaat
Gemeentelijke terugstortingen (in bedrijfslasten opgenomen) Omzet bonus gemeenten
6
7
De financiële positie van De Betho (vervolg) De toelichtingen op de voornaamste verschillen zijn als volgt: 1. De netto omzet is redelijk in lijn met 2021 (beperkte stijging). In de begroting was rekening gehouden met een lichte daling van de netto omzet. 2. Door de afname van het aantal Wsw personeelsleden nemen de loonkosten jaarlijks af. Het gemiddeld aantal fte’s WSW is afgenomen van 362 naar 343. 3. De stijging van de bedrijfskosten is enerzijds het gevolg van het behaalde resultaat dat teruggestort wordt aan de gemeenten (- EUR 636k) en anderzijds de hogere loonkosten staff (EUR 346k) en hogere diverse bedrijfslasten(EUR 611k met name door hogere kosten als gevolg van toegenomen aantallen beschut werkers). 4. De totale doorbetaalde subsidie rijksoverheid neemt in beginsel jaarlijks af doordat dit afhankelijk is van de landelijke vaststelling van het macrobudget. Met dit feit is in de begroting rekening gehouden. Ten opzichte van de begroting valt de definitieve vaststelling voor De Betho hoger uit. 5. De gemeentelijke bijdragen voor BTO en beschut werkers zijn bijdragen voor de activiteiten die de Betho uitvoert. Deze zijn in 2022 € 170.000 hoger dan begroot en € 399.000 dan voorgaand boekjaar. Dit is met name het gevolg van toegenomen aantallen beschut werkers. 6. De overheadkosten bedragen € 1.217.000 en zijn hoger dan begroot (€ 1.181.000) en vorig jaar (€ 1.127.000).
De omvang is vooral afhankelijk van het personeelsverloop van de medewerkers die onder overhead worden geclassificeerd alsmede door prijsstijgingen. 7. De mutaties aan de bestemmingsreserves zijn redelijk in lijn met begroting en met voorgaand jaar. In 2022 zijn geen nieuwe bestemmingsreserves gevormd en hebben alleen onttrekkingen plaatsgevonden. Conform vermeld in de weerstandsparagraaf is de hoogte van de algemene reserve (€1.005.000) gelijk aan het gestelde maximum van 5% van de inkomsten (€1.005.000). 8. In het BBV, de verslaggevingsregels van gemeenten, wordt een duidelijk onderscheid gemaakt tussen resultaatbepaling en resultaatbestemming. Alle baten en lasten dienen via het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening te lopen. Er mogen geen baten of lasten rechtstreeks in het eigen vermogen worden gemuteerd. Op grond van de hernieuwde gemeenschappelijke regeling worden de positieve resultaten van De Betho teruggestort aan de deelnemende gemeenten. In de jaarrekening is deze post als last genomen onder de diverse bedrijfskosten. Het gerealiseerde resultaat is daardoor nihil, conform voorgaand boekjaar en conform de begroting 2022. Naast de terugbetaling van de positieve resultaten is er sprake van terugbetaling van een deel van de omzet in de vorm van omzetbonussen per gemeenten op basis van overeengekomen regelingen.
2304AC608C/YW
9
Belangrijkste bevindingen uit onze controle Evaluatie van de belangrijkste inschattingen van het management De Betho heeft voorzieningen gevormd voor verliezen, risico’s of verplichtingen die hun oorsprong vinden in het huidige boekjaar of eerdere boekjaren, maar waarvan de (verwachte) uitgaven in de toekomst liggen. De voorzieningen zijn naar hun aard gebaseerd op veronderstellingen en schattingen van het management, die op basis van haar kennis van De Betho en haar omgeving inschat wat het effect van de te voorziene risico’s, verplichtingen en kosten zal zijn in de komende jaren en wat de omvang van de voorzieningen moet zijn. Wij hebben voor deze gebieden het proces beoordeeld waarmee het management schattingsposten ontwikkelt, en hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd. Een en ander in de context van onze verklaring bij de jaarrekening als geheel en niet bedoeld om ons een oordeel te vormen over individuele schattingsposten.
Geen niet-gecorrigeerde controleverschillen geïdentificeerd met betrekking tot rechtmatigheid van Europees aanbesteden Naar aanleiding van de uitgevoerde controlewerkzaamheden inzake de naleving van de Europese aanbestedingsrichtlijnen hebben wij geen onrechtmatigheden vastgesteld die een impact hebben op de strekking van de controleverklaring. Wij hebben geen fouten geconstateerd met betrekking tot de naleving van de Wet Normering topinkomens (WNT) Ingevolge onze opdracht hebben wij conform het controleprotocol WNT 2022 gecontroleerd of Betho voldoet aan de eisen die zijn gesteld in de WNT. Hierbij hebben wij vastgesteld dat de directeur en de leden van het Algemeen bestuur zijn aangemerkt als topfunctionaris. De algemene bezoldiging voor een topfunctionaris mag voor 2022 niet meer bedragen dan € 216.000 per jaar.
Indien nodig hebben wij specialisten ingeschakeld (bijv. actuarissen, taxateurs, belastingspecialisten en derivaten specialisten) bij het beoordelen van de toepassing van de juiste methodiek, de aannames, de berekeningen en de consistente toepassing van de betrokken modellen en/of de van toepassing zijnde financiële verslaggeving. Wij zijn van mening dat de verslaggevingspraktijken en de toegepaste inschattingen redelijk zijn en consistent worden gebruikt.
2304AC608C/YW
10
Belangrijkste bevindingen uit onze controle (vervolg) De bezoldiging van de topfunctionarissen past binnen de kaders van de WNT. Derhalve heeft er geen onverschuldigde betaling aan topfunctionarissen plaatsgevonden. In 2022 zijn er geen overige functionarissen geweest die een bezoldiging boven de WNT-norm hebben genoten, zodat geen verdere publicatie nodig is geweest in de jaarrekening Begrotingsoverschrijdingen zijn toegelicht in de jaarrekening Naast de controle op de rechtmatige totstandkoming van de baten, lasten en balansmutaties in de jaarrekening 2022 hebben wij de begrotingsrechtmatigheid gecontroleerd. De toe te passen normen voor dit begrotingscriterium zijn gebaseerd op de artikelen 189, 190 en 191 van Gemeentewet en moeten door het bestuur zelf nader worden ingevuld en geconcretiseerd. Dit gebeurt door middel van de begroting en via de verordening op het financieel beheer ex artikel 212 van de Gemeentewet. Het systeem van budgetbeheer en -bewaking moet waarborgen dat de baten en lasten binnen de begroting blijven en dat belangrijke wijzigingen of dreigende overschrijdingen tijdig worden gemeld aan het algemeen bestuur, zodat deze tijdig (binnen het begrotingsjaar) een besluit kan nemen.
Een systeem met onvoldoende waarborgen voor tijdige melding aan het algemeen bestuur van budgetoverschrijdingen heeft het risico in zich dat inbreuk wordt gemaakt op het budgetrecht van de raad.
Het jaarverslag is verenigbaar met de jaarrekening
Het begrotingscriterium is verder verfijnd en uitgewerkt in de Kadernota 2018 van de Commissie BBV. De belangrijkste inhoudelijke aanpassing betreft de vaststelling dat het overschrijden van de begroting altijd onrechtmatig is, maar niet in alle gevallen hoeft te worden meegewogen in het accountantsoordeel. Deze kostenoverschrijdingen moeten dan wel goed herkenbaar in de jaarrekening zijn opgenomen.
•
Het jaarverslag 2022 (programmaverantwoording en verplichte paragrafen).
•
In het kader van de begrotingsrechtmatigheid moet gekeken worden naar de lastenoverschrijdingen per programma.
De jaarrekening 2022 (balans met toelichting, overzicht van baten en lasten in de jaarrekening met toelichting).
•
De overige gegevens 2022 (diverse bijlagen en resultaatbestemming).
Zoals blijkt uit de toelichting in de jaarrekening is op het programma van De Betho een begrotingsoverschrijding op de lasten te constateren. Wij verwijzen voor een inhoudelijke analyse van deze overschrijding naar de analyse begrotingsrechtmatigheid, zoals opgenomen in de toelichting van de jaarrekening 2022. Hiermee legt De Betho verantwoording af over de rechtmatigheid van de lasten over 2022. De geconstateerde kostenoverschrijdingen die formeel als onrechtmatig worden aangemerkt hebben - gezien de oorzaak en de toelichting geen gevolgen voor de strekking van onze controleverklaring. Het bestuur dient tijdig op de hoogte te worden gebracht van belangrijke wijzigingen of dreigende overschrijdingen van de begroting. Wij merken op dat De Betho in 2022 geen begrotingswijzigingen heeft opgesteld. Het bestuur wordt geïnformeerd tijdens de periodieke bestuursvergaderingen.
De jaarstukken 2022 van De Betho bestaan uit:
Op basis van Nederlandse wetgeving en de Nadere Voorschriften Controle- en Overige Standaarden (NVCOS) 720 is de accountant verplicht bepaalde werkzaamheden uit te voeren met betrekking tot het jaarverslag en de andere informatie die in de jaarstukken is opgenomen. Als onderdeel van dit vereiste hebben wij de volgende werkzaamheden uitgevoerd: •
Wij hebben vastgesteld dat het jaarverslag de vereiste informatie bevat op basis van artikel 24 lid 2, artikel 25 en artikel 26 BBV.
•
Wij hebben, voor zover wij kunnen beoordelen, vastgesteld dat de verklaringen van De Betho in het jaarverslag en de andere informatie zoals opgenomen in de jaarstukken verenigbaar zijn met de beweringen en verklaringen die in de jaarrekening zijn opgenomen.
•
Wij hebben vastgesteld dat de verklaringen in het jaarverslag overeenstemmen met de resultaten van de uitgevoerde controlewerkzaamheden.
2304AC608C/YW
11
Belangrijkste bevindingen uit onze controle (vervolg) De beoordeling door de directie van het risico van materiële fouten in de jaarrekening als gevolg van fraude of van een overtreding van wet- en regelgeving De directie is primair verantwoordelijk voor het voorkomen en ontdekken van fraude en voor de naleving van wet- en regelgeving. Recente ontwikkelingen laten zien dat de handhaving van anticorruptiewetgeving aan globalisering onderhevig is, waardoor ook gemeenschappelijke regelingen in toenemende mate te maken krijgt met anticorruptieregels. Als onderdeel van onze controle hebben wij de directie verzocht inzicht te geven in de eigen inschatting van het risico dat de jaarrekening een materiële afwijking zou kunnen bevatten als gevolg van fraude of van het overtreden van weten regelgeving (corporate compliance), inclusief de aard, omvang en frequentie van deze inschattingen, het proces dat de directie daarbij hanteert, alsook de communicatie daarover met het personeel en met de rekeningencommissie. Tijdens deze gesprekken heeft de directie aangegeven zich bewust te zijn van mogelijke frauderisico’s, waaronder het belang van corporate compliance en de analyse van corruptievraagstukken. Hierbij heeft de directie ook voorbeelden gegeven van de manier waarop het deze beheerst.
Wij hebben in 2022 u geattendeerd op het belang van periodieke frauderisicoanalyses, bijvoorbeeld met gebruikmaking van de ‘fraudedriehoek’, als vast onderdeel van de internebeheersingsomgeving. Wij hebben vastgesteld dat de frauderisicoanalyses nog niet zijn uitgewerkt in een formeel opgesteld beleid (inclusief het corruptierisico). Wij adviseren u om het fraudebeheersingsproces formeel in te richten en te formaliseren, en de uitkomsten hiervan zichtbaar te evalueren en te borgen in het planning-en-controlsysteem. Geen wijzigingen in onze initiële inschatting van het frauderisico en geen aanwijzingen voor fraude De primaire verantwoordelijkheid voor het voorkomen en detecteren van fraude berust bij de directie, inclusief het invoeren en onderhouden van interne beheersingsmaatregelen met betrekking tot de betrouwbaarheid van de financiële verslaggeving, de werking en de efficiency van de bedrijfsvoering en de naleving van de van toepassing zijnde wet- en regelgeving. Als accountant verkrijgen wij een redelijke, maar geen absolute zekerheid dat de jaarrekening als geheel geen afwijkingen van materieel belang bevat als gevolg van fraude of fouten.
Bij fraude is het risico dat een afwijking van materieel belang niet ontdekt wordt groter dan bij fouten. Bij fraude kan sprake zijn van samenspanning, valsheid in geschrifte, het opzettelijk nalaten transacties vast te leggen, het opzettelijk verkeerd voorstellen van zaken of het doorbreken van de interne beheersing. Onze controle is uitgevoerd met een hoge maar geen absolute mate van zekerheid, waardoor het mogelijk is dat wij tijdens onze controle niet alle fouten en fraudes hebben ontdekt. Wij hebben deze accountantscontrole professioneel-kritisch uitgevoerd en professionele oordeelsvorming toegepast in overeenstemming met de Nederlandse controlestandaarden, ethische voorschriften en de onafhankelijkheidseisen.
Druk
Gelegenheid
Rationalisatie
2304AC608C/YW
12
Interne beheersing Administratieve organisatie en interne beheersing Als onderdeel van de jaarrekeningcontrole hebben wij in het najaar van 2022 een interim-controle uitgevoerd. Deze interim-controle is primair gericht op de opzet, het bestaan en de werking van maatregelen van administratieve organisatie en interne beheersing (AO/IB), voor zover van belang voor onze controle op de betrouwbaarheid en rechtmatigheid van de in de jaarrekening opgenomen gegevens. Op basis van onze tussentijdse en jaareinde controlewerkzaamheden hebben wij geen significante tekortkomingen geïdentificeerd in de interne-beheersingsmaatregelen voor de financiële verslaggeving. Wel hebben wij een aantal bevindingen die wij onder uw aandacht willen brengen. Memoriaalboekingen De memoriaalboekingen worden periodiek beoordeeld maar jaarlijks wordt beoordeling achteraf zichtbaar gedocumenteerd en geautoriseerd door de manager FEZ en de directeur. Functiescheiding bankapplicatie De interne procedures van De Betho schrijven voor dat altijd dubbele autorisatie moet plaatsvinden. Deze dubbele autorisatie is in de (huidige) betaalapplicatie van de Rabobank niet mogelijk, waardoor de mogelijkheid bestaat zelfstandig betalingen te verrichten. Wij hebben vastgesteld dat in het boekjaar 2022 wel steeds dubbele autorisaties zijn gezet op de hardcopy documenten.
Inkoopbeleid en aanbesteden
Automatisering
Wij hebben vastgesteld dat het huidige inkoopbeleid en de daarbij horende werkprocedures verder zijn uitgewerkt in 2022.
Met betrekking tot de geautomatiseerde gegevensverwerking hebben wij vastgesteld dat er sprake is van IT-beleid in de vorm van een handboek automatisering en een vastgelegd verwerkingsregister. Voor de interne beheersing zij belangrijke aspecten ten aanzien van de IT-omgeving:
Uit onze gesprekken met het management heeft het management aangegeven zich bewust te zijn van de geldende regelgeving op dit punt, als zodanig invulling te geven aan de benodigde werkzaamheden en waar nodig tijdig specialistische kennis in te schakelen. Aanbestedingen worden vanaf de gestelde limieten getekend door het management en beoordeeld op de geldende regelgeving. Op onderdelen is het een en ander nog wel te documenteren. Wij adviseren u in uw interne beheersing een formeel beleid te formuleren die waarborgt dat bij het aangaan van verplichtingen formele vastlegging wordt gedocumenteerd. Verder is het aan te bevelen de afwegingen voor aanbesteden op een consistente wijze te documenteren. Van iedere specifieke inkoop is dan achteraf altijd zichtbaar welke afwegingen door het management zijn gemaakt met betrekking tot het al dan niet (Europees) aanbesteden.
•
Een formeel vastgestelde autorisatie en functie matrix voor het inrichten van gebruikersrechten in de applicaties.
•
Procedures voor het periodiek controleren van de gebruikersrechten in de applicaties op actualiteit en mogelijke functievermenging.
•
Formeel IT-beleid met betrekking tot wachtwoordvereisten, inloggen en superusers.
Wij hebben begrepen dat procedures wel plaatsvinden maar dat de formalisatie en zichtbare documentatie van deze procedures ontbreekt. Wij onderschrijven het belang hiervan en adviseren u specifieke beheersingsmaatregelen hierin uit te werken om de risico's uit hoofde van IT binnen uw organisatie te adresseren.
2304AC608C/YW
13
Overige aangelegenheden In dit onderdeel geven wij een samenvatting van overige aangelegenheden en bepaalde vereiste communicaties. Onze communicatie met het management
Bescherming van persoonsgegevens
Bevestigingen van het management
Sinds mei 2018 is de GDPR (General Data Protection Regulation) binnen de EU van kracht, in Nederland geïmplementeerd op basis van de AVG (Algemene verordening persoonsgegevens). Wij controleren de naleving van GDPR-regelgeving niet. Echter, in verband met onze verantwoordelijkheid voor het controleren van de jaarrekening stellen wij wel vast of er sprake is van materiële afwijkingen in de jaarrekening in het kader van GDPR. Daarnaast informeren wij u over overige zaken die voor GDPR relevant zijn, voor zover wij deze gedurende onze controlewerkzaamheden hebben vastgesteld.
Wij hebben het management ter confirmatie een aantal schriftelijke bevestigingen gevraagd aangaande zijn verantwoordelijkheden inzake de financiële verslaggeving. Geen meningsverschil met het management of beperking in reikwijdte van de controle Er zijn geen meningsverschillen met het management geweest en er waren geen beperkingen bij de uitvoering van onze controle. Naar onze mening is ons bij de uitvoering van onze controleopdracht door het management en de medewerkers van De Betho de volledige medewerking verleend en hebben wij volledige toegang tot de benodigde informatie gehad.
Onze controle heeft geen verdere aangelegenheden geïdentificeerd die op dit gebied aan u gerapporteerd moeten worden.
Controleverklaring
Cyberrisicoanalyse
Wij zijn voornemens de jaarrekening 2022 van De Betho van een goedkeurende controleverklaring te voorzien.
Cyber is een onlosmakelijk onderdeel geworden van onze samenleving. Dagelijks werken wij met digitale oplossingen, zowel privé als zakelijk. Door het gebruik van het internet, bedrijfsnetwerken en -applicaties hebben alle organisaties, ongeacht hun omvang, te maken met aan cyber gerelateerde risico’s, zoals cybercrime. Als cyberrisico’s zich voordoen, kunnen deze een (significante) impact hebben op de financiële systemen, op de interne beheersing, en daarmee ook op de jaarrekeningcontrole.
Wij geven de controleverklaring af onder voorbehoud van goedkeuring van deze jaarrekening door het Algemeen Bestuur. Graag ontvangen wij daartoe een exemplaar van de goedgekeurde jaarrekening 2022. Mochten nog wijzigingen in de definitieve versie worden aangebracht, dan verzoeken wij u ons hiervan in kennis te stellen. Wij dienen deze wijzigingen alsdan te beoordelen alvorens wij onze controleverklaring verstrekken.
Aangezien cyberrisico’s voor iedere organisatie ernstige gevolgen kunnen hebben, attenderen wij u op het belang van een cyberrisicoanalyse als vast onderdeel van het interne-controlesysteem dat relevante financiële, operationele en rapportagerisico’s onderkent, het belang en de waarschijnlijkheid daarvan adequaat inschat, en de interne beheersing daarop toegespitst. Als onderdeel van onze controle hebben wij de directie verzocht inzicht te geven in de eigen inschatting van het risico dat de jaarrekening een materiële afwijking zou kunnen bevatten als gevolg van cyberrisico’s, bijvoorbeeld als dit heeft geleid tot ongeautoriseerde wijzigingen in de IT-systemen of in de gegevens die met deze systemen worden beheerd, tot het openbaar worden van persoonsgegevens, andere vertrouwelijke gegevens of Intellectual Property, of tot het verstoren van de bedrijfsvoering. Tijdens deze gesprekken heeft de directie aangegeven zich bewust te zijn van cyberrisico’s. Hierbij wordt ook gesteund op de uitvoering door de serviceorganisatie (Databyte). Hierbij is van belang dat de Betho vaststelt dat de serviceprovider in de SLA overeengekomen afspraken op dit gebied naleeft.
2304AC608C/YW
14
Bijlagen
Bijlage A1a - Niet-gecorrigeerde controleverschillen In de onderstaande tabel is een overzicht opgenomen van niet-gecorrigeerde controleverschillen boven de rapportagedrempel van € 10.500.
Aard van de controleverschillen
Rechtmatigheid
Getrouwheid
N.v.t.
N.v.t.
Effect niet-gecorrigeerde controleverschillen huidige periode
€ 56.355
€ 56.355
Rechtmatigheidsfout is tevens getrouwheidsfout
N.v.t.
N.v.t.
Rechtmatigheidsfout is per saldo ook een getrouwheidsfout
€ 56.355
€ 56.355
(Sub)totaal getrouwheidsfouten
€ 56.355
€ 56.355
Extra absolute waarde rechtmatigheidsfouten
N.v.t.
Extra foutieve financiële beheershandelingen zonder direct financieel effect vanuit externe regels (EU-aanbesteding/Fido/etc.)
N.v.t.
Extra foutieve financiële beheershandelingen zonder direct financieel effect vanuit interne regels (gedoogbeleid)
N.v.t.
Overige rechtmatigheidsfouten
N.v.t.
Totaal rechtmatigheidsfouten
N.v.t.
Effect niet-gecorrigeerde controleverschillen voorgaande periode
* In het besluit accountantscontrole decentrale overheden (Bado), de Kadernota Rechtmatigheid 2018 en controleprotocol inclusief normenkader en het toetsingskader in het kader voor de controle op de financiële rechtmatigheid opgenomen.
2304AC608C/YW
16
Bijlage A1b - Onzekerheden in de controle In de onderstaande tabel is een overzicht opgenomen van onzekerheden in de controle boven de rapportagedrempel van € 30.600.
Aard van de onzekerheden
Rechtmatigheid
Getrouwheid
Onzekerheden in de getrouwheidscontrole
N.v.t.
N.v.t.
(Sub)totaal onzekerheden in de getrouwheidscontrole
N.v.t.
N.v.t
Extra absolute waarde onzekerheden rechtmatigheid
N.v.t.
Extra financiële beheershandelingen met een onzeker direct financieel effect vanuit externe regels (EU-aanbesteding/Fido/etc.)
N.v.t.
Extra financiële beheershandelingen met een onzeker direct financieel effect vanuit interne regels (gedoogbeleid)
N.v.t.
Overige onzekerheden inzake rechtmatigheid
N.v.t.
Totaal onzekerheden in de rechtmatigheidscontrole
N.v.t.
* In het besluit accountantscontrole decentrale overheden (Bado), de Kadernota Rechtmatigheid 2018 en controleprotocol inclusief normenkader en het toetsingskader in het kader voor de controle op de financiële rechtmatigheid opgenomen.
Wij hebben van de directie de bevestiging bij de jaarrekening opgevraagd, waarin de directie het bovenstaande heeft bevestigd. Dit houdt in dat eventuele niet-geconstateerde en daardoor niet-gecorrigeerde afwijkingen, zowel individueel als in totaal, in het kader van de jaarrekening niet materieel zijn. De directie heeft tevens bevestigd geen kennis te hebben van andere niet-gecorrigeerde afwijkingen.
2304AC608C/YW
17
Bijlage A2a – Details niet gecorrigeerde controleverschillen De onderstaande tabel bevat alle afzonderlijk geïdentificeerde en niet gecorrigeerde afwijkingen boven de rapportagedrempel van € 10.500.
Aard van de niet gecorrigeerde controleverschillen
Rechtmatigheid
Getrouwheid
Feitelijke controleverschillen (beide zien toe op rubriceringsverschillen)
•
Presentatie/rubricering: Uitsplitsing ontvangen UWV vergoedingen en uitbetaalde transitievergoedingen (nu in mindering op de lasten – hoort afzonderlijk in de baten)
€ 35.534
€ 35.534
•
Afwijking raming nog te ontvangen LIV subsidie (hoger dan geraamd – op moment van opstellen van de jaarstukken was de definitieve beschikking nog niet ontvangen)
€ 20.821
€ 20.821
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
€ 56.355
€ 56.355
Inschattingverschillen Niet van toepassing Geprojecteerde (inschattings)verschillen Niet van toepassing Totaal
* In het besluit accountantscontrole decentrale overheden (Bado), de Kadernota Rechtmatigheid 2018 en controleprotocol inclusief normenkader en het toetsingskader in het kader voor de controle op de financiële rechtmatigheid opgenomen.
2304AC608C/YW
18
Bijlage A2b – Aanpassingen naar aanleiding van de controle De onderstaande tabel bevat alle afzonderlijk geïdentificeerde en gecorrigeerde afwijkingen boven de rapportagedrempel van € 10.500.
Aard van de gecorrigeerde controleverschillen
Rechtmatigheid
Getrouwheid
Feitelijke controleverschillen (beide zien toe op rubriceringsverschillen)
Niet van toepassing
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
Inschattingverschillen Niet van toepassing Geprojecteerde (inschattings)verschillen Niet van toepassing Totaal
* In het besluit accountantscontrole decentrale overheden (Bado), de Kadernota Rechtmatigheid 2018 en controleprotocol inclusief normenkader en het toetsingskader in het kader voor de controle op de financiële rechtmatigheid opgenomen.
2304AC608C/YW
19
Bijlage A3 - Tekortkomingen in de toelichtingen Onze controlestandaarden vereisen dat wij afwijkingen van materieel belang in de toelichting signaleren om het bestuur in staat te stellen een inschatting te maken van de gevolgen daarvan voor de jaarrekening. De tabel hierna bevat een weergave van díe onderwerpen uit de toelichting waarvan wij denken dat het bestuur deze nader dient te beoordelen.
Toelichting
Bron van de toelichtingvereiste
Kwantitatieve of kwalitatieve overwegingen
Niet van toepassing
N.v.t.
N.v.t.
2304AC608C/YW
20
Bijlage B - Onafhankelijkheidsbevestiging Bevestiging onafhankelijkheid De voorschriften in het kader van onafhankelijkheid zijn binnen de Koninklijke Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants (de NBA) opgenomen in de “Verordening inzake Onafhankelijkheid (ViO)” en vormen een belangrijk onderdeel van het ‘normenkader’ waaraan een accountant moet voldoen. De naleving van de ViO is binnen de organisatie van Deloitte ingebed. Wij bevestigen dat onze onafhankelijke positie ten opzichte van De Betho in overeenstemming met de Nederlandse wettelijke en beroepsvoorschriften is gewaarborgd. Wij zijn van mening dat onze objectiviteit gedurende het afgelopen jaar niet is aangetast.
•
Procedures voor de organisatie van periodieke trainingen inzake de toepassing van de onafhankelijkheidsvoorschriften.
•
Procedures die erop gericht zijn dat onze gevolmachtigden en werknemers in specifieke casussen en omstandigheden de onafhankelijkheidsvoorschriften naleven.
•
De benoeming van professionals op seniorniveau die verantwoordelijk zijn voor het continu actualiseren van de procedures en voorschriften, de tijdige bekendmaking ervan en het adequaat functioneren van het gehele stelsel van waarborgen.
•
Procedures voor een schriftelijke rapportage per controlecliënt waarin is vastgelegd of sprake is van omstandigheden die de onafhankelijkheid van de accountant die de controleopdracht uitvoert bedreigen, op welke wijze met potentiële bedreigingen is omgegaan en, indien er bedreigingen zijn gesignaleerd, welke maatregelen dan zijn genomen om deze bedreigingen voor de onafhankelijkheid weg te nemen. De vastlegging van deze beoordeling, inclusief een gemotiveerde conclusie (de zogenoemde ‘onafhankelijkheidsevaluatie’), wordt in het dossier opgenomen.
•
Procedures die vereisen dat een daartoe geëigende afdeling binnen Deloitte wordt geconsulteerd, als sprake is van een mogelijke aantasting van de onafhankelijkheid in relatie tot een specifieke cliënt. Indien de bestuursstructuur van de controlecliënt voorziet in een raad van commissarissen of audit committee, overwegen wij ook een van deze beide instanties te raadplegen.
•
Procedures voor het interne toezicht in relatie tot de toetsing en bewaking van de naleving van de onafhankelijkheidsvoorschriften.
Stelsel van waarborgen om onze onafhankelijke positie te waarborgen Deloitte beschikt over een stelsel van maatregelen om haar onafhankelijke positie bij controlecliënten te waarborgen. Dit stelsel van maatregelen is een integraal onderdeel van de bestuurlijke organisatie en van het voor de gehele organisatie van toepassing zijnde stelsel van kwaliteitsbeheersingsmaatregelen. Bijgaande niet-limitatieve opsomming geeft u een indruk van de maatregelen die bijdragen aan het waarborgen van onze onafhankelijke positie: •
•
Schriftelijke onafhankelijkheidsbepalingen waarin alle bestaande onafhankelijkheidsvereisten en de risico’s ten aanzien van de bedreiging van de onafhankelijkheid en de daaraan gerelateerde waarborgen zijn verwerkt. Procedures voor tijdige bekendmaking van de voorschriften en de daarin aangebrachte wijzigingen aan alle gevolmachtigden en werknemers bij Deloitte.
De opzet en werking van ons stelsel van maatregelen worden periodiek door de externe toezichthouder getoetst.
2304AC608C/YW
21
Bijlage B - Onafhankelijkheidsbevestiging (vervolg) Interne roulatie
Geschenken en persoonlijke uitingen van gastvrijheid
Een te grote mate van vertrouwdheid of vertrouwen kan een bedreiging vormen voor de onafhankelijkheid van de accountant wanneer bepaalde leden van het controleteam geregeld en voor lange tijd aan de wettelijke controle van een controlecliënt meewerken.
De Nederlandse onafhankelijkheidsregels vereisen dat de eindverantwoordelijke accountant de met governance belaste organen informeert over geschenken en persoonlijke uitingen van gastvrijheid die Deloitte, een bestuurder of interne toezichthouder van Deloitte of een lid van het controleteam heeft ontvangen van of verstrekt aan De Betho of een bij De Betho betrokken persoon. Hierbij is een drempel van € 100 opgenomen in de regels.
Wij beoordelen de bedreiging voor de onafhankelijkheid die kan voortvloeien uit de langdurige betrokkenheid van andere leden van het controleteam bij de controleopdracht. Waar nodig nemen wij maatregelen om deze bedreiging weg te nemen. Onze beoordeling heeft geen aanleiding gegeven om het komend boekjaar teamleden bij De Betho te rouleren. Persoonlijke, zakelijke of financiële relaties met De Betho
Wij hebben geen geschenken en persoonlijke uitingen van gastvrijheid die een (geschatte) waarde van meer dan € 100 hebben ontvangen of verstrekt en zijn daarom van mening dat er geen sprake is van een bedreiging voor de onafhankelijke uitvoering van de controleopdracht.
Wij hebben een evaluatie gemaakt van persoonlijke, zakelijke en financiële relaties tussen Deloitte, haar gevolmachtigden en haar medewerkers en De Betho die van invloed kunnen zijn op onze onafhankelijkheid. Bij deze evaluatie zijn ons geen zaken gebleken die aan u gerapporteerd dienen te worden.
2304AC608C/YW
22
Bijlage C - Urenbesteding jaarrekeningcontrole 2022 Een van de maatregelen om te komen tot verdere verbetering van de kwaliteit van de accountantscontrole is dat de accountant aan het toezichthoudend orgaan van de gecontroleerde rechtspersoon rapporteert hoeveel partner-/director- en team-uren hij daadwerkelijk heeft besteed (nacalculatie) aan de uitvoering van de jaarrekeningcontrole. In overeenstemming met deze maatregel hebben wij onderstaand de tijdbesteding weergegeven ten opzichte van de tijdbesteding van vorig jaar.
Functieniveau
Werkelijke urenbesteding 2022
In %
Werkelijke urenbesteding 2021
In %
Staff (assistent)
170
55%
220
70%
Senior staff/Junior Manager (controleleider)
50
16%
22
7%
Senior manager
80
26%
60
19%
Eindverantwoordelijk accountant
5
2%
10
3%
WNT-specialisten
0
0%
4
1%
IT-specialisten
3
1%
0
0%
Totaal
308
100%
413
2304AC608C/YW
100%
23
Bijlage D - Rechtmatigheid 2022 Op 27 september 2022 heeft de eerste kamer de Wet versterking decentrale rekenkamers vastgesteld. Een onderdeel van deze wet vormt de invoering van de rechtmatigheidsverantwoording. Met ingang van 2023 zal niet langer de accountant een oordeel geven over het al dan niet rechtmatig handelen door het dagelijks bestuur, maar zal het dagelijks bestuur hierover zelf verantwoording afleggen in de jaarrekening. Dit betreft de rechtmatigheidsverantwoording. Wij zullen als uw accountant de rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening toetsen zoals wij ook andere toelichtingen in de jaarrekening toetsen. Een belangrijk element binnen de rechtmatigheidsverantwoording betreft de verantwoordingsgrens. De verantwoordingsgrens is de grens waarboven het dagelijks bestuur de afwijkingen rapporteert in de rechtmatigheidsverantwoording. Deze verantwoordingsgrens moet liggen tussen de 0% en 3% van uw lasten. Het algemeen bestuur kan naast de verantwoordingsgrens een rapporteringsgrens meegeven aan het dagelijks bestuur waarboven een nadere uiteenzetting in de paragraaf bedrijfsvoering wordt verwacht. Daarbij kan het algemeen bestuur afspreken dat het dagelijks bestuur rapporteert over de wijze waarop zij opvolging gaat geven aan de gerapporteerde afwijkingen in de rechtmatigheidsverantwoording.
Over zowel de verantwoordingsgrens als de rapporteringsgrens moeten nog besluiten worden genomen door het bestuur van de Betho. Verantwoordelijkheid van het dagelijks bestuur Het dagelijks bestuur voert het met de algemeen bestuur overeengekomen beleid uit binnen de door het algemeen bestuur vastgestelde kaders. Het dagelijks bestuur is met ingang van 2023 verantwoordelijk voor: •
Het opmaken van de jaarrekening die het vermogen en resultaat getrouw dient weer te geven in overeenstemming met het Besluit Begroting en Verantwoording (hierna BBV). Daarin is begrepen de zogenaamde rechtmatigheidsverantwoording, die een getrouw beeld geeft van de rechtmatige totstandkoming van de in de jaarrekening opgenomen lasten, baten en balansmutaties.
•
Een zodanig systeem van interne beheersing, inclusief het operationaliseren van het normenkader naar een rechtmatigheidstoetsingskader, dat noodzakelijk is om het opmaken van de jaarrekening inclusief de rechtmatigheidsverantwoording mogelijk te maken zonder afwijkingen van materieel belang als gevolg van fraude of fouten.
De verantwoordelijkheid van het dagelijks bestuur voor het opstellen van een betrouwbare rechtmatigheidsverantwoording brengt met zich mee dat het dagelijks bestuur moet zorgdragen dat de administratie adequate onderbouwing bevat voor de beweringen in de rechtmatigheidsverantwoording. In dat kader dient het dagelijks bestuur te borgen dat (rechtmatigheids)bevindingen (centraal) worden geregistreerd. Op basis van deze registratie heeft het dagelijks bestuur inzicht in de ontwikkeling van de onrechtmatigheden (gedurende het jaar en over jaargrenzen heen), kan corrigerend worden opgetreden om onrechtmatigheden te voorkomen en waar mogelijk (tijdig) te herstellen. Het dagelijks bestuur is verantwoordelijk voor het vormgeven van zodanige interne beheersing dat te allen tijde rechtmatig wordt gehandeld. Dit kan middels interne beheersing in de lijnorganisatie (zoals voldoende controle technische functiescheiding, formats voor beschikkingen, toetsingsrapportages, etc.), werkzaamheden door ondersteunende afdelingen (planning & control) en eventuele overige verbijzonderde interne controles (VIC). In het kader van bovenstaande is het belangrijk dat rollen en verantwoordelijkheden nader scherp worden gesteld. Waar staat de Betho nu? De Betho heeft een controlebeleid opgesteld.
Hierin wordt nog directe relatie gelegd met de stromen vanuit de begroting of jaarrekening die relevant zijn voor de rechtmatigheidsverantwoording. Het is in dit kader van belang op basis van een risico inschatting in beeld te brengen welke processen en stromen onderdeel worden van de controle op rechtmatigheid. Verder is de formele verantwoordings- en rapporteringsgrens nog niet bestuurlijk overeengekomen en zijn de financiële- en controleverordening en normenkader voor 2023 hier nog niet op aangepast. 2304AC608C/YW
24
Deloitte refers to one or more of Deloitte Touche Tohmatsu Limited (“DTTL”), its global network of member firms, and their related entities. DTTL (also referred to as “Deloitte Global”) and each of its member firms are legally separate and independent entities. DTTL does not provide services to clients. Please see www.deloitte.nl/about to learn more. Deloitte is a leading global provider of audit and assurance, consulting, financial advisory, risk advisory, tax and related services. Our network of member firms in more than 150 countries and territories serves four out of five Fortune Global 500®companies. Learn how Deloitte’s approximately 264,000 people make an impact that matters at www.deloitte.nl. This communication contains general information only, and none of Deloitte Touche Tohmatsu Limited, its member firms or their related entities (collectively, the “Deloitte network”) is, by means of this communication, rendering professional advice or services. Before making any decision or taking any action that may affect your finances or your business, you should consult a qualified professional adviser. No entity in the Deloitte network shall be responsible for any loss whatsoever sustained by any person who relies on this communication. © 2023 Deloitte The Netherlands