2023-04 RV D23.279306 Tijdelijke afspraken over het opdrachtgeverschap en de bekostiging van beschermd wonen

*Z01A9808A20* Zaaknummer Documentnummer

Z23.015698 D23.279306

Raadsadvies Onderwerp

Tijdelijke afspraken over het opdrachtgeverschap en de bekostiging van Beschermd Wonen

Advies Steller: C de Jonge Beeldvormende behandeling Oordeelsvormende behandeling Besluitvormende behandeling

28 februari 2023 28 maart 2023

Portefeuillehouder

mr. A. Evertz

Datum collegevergadering

31 januari 2023

Aantal bijlagen Documentnummers v/d bijlagen

2 D23.279168 D23.279190

Datum: 11 januari 2023

Samenvatting Het huidige contract Beschermd Wonen loopt af op 1 januari 2024. Het is niet (meer) mogelijk om dit contract te verlengen. Dit betekent dat er opnieuw zal moeten worden aanbesteed om de continuïteit in zorg per 1 januari 2024 te kunnen garanderen. Op dat moment is er nog geen nieuwe governance ingericht voor de inkoop van Beschermd Wonen, terwijl er wel een aanbestedende en opdrachtgevende partij moet zijn. Gelet op het feit dat ervan moet worden uitgegaan dat de financiële doordecentralisatie per 1 januari 2024 van start gaat, zullen er afspraken moeten worden gemaakt over invulling van het opdrachtgeverschap en de daaraan verbonden financiële risico’s en verantwoordelijkheden. Meer concreet gaat het daarbij om afspraken over de wijze waarop de 13 gemeenten willen omgaan met een eventueel overschot alsmede over afspraken die borgen dat de gemeenten gezamenlijk bijdragen in een onverhoopt tekort.

Advies 1. In te stemmen met de tijdelijke afspraken over het opdrachtgeverschap en de bekostiging van de taak Beschermd Wonen, zoals verwoord in de samenwerkingsovereenkomst Beschermd Wonen, en daarmee met: a. de vorming van een regiobudget; b. het (na doordecentralisatie) op uniforme wijze en budget- en resultaatneutraal opnemen van de door de gemeenten te ontvangen Rijksbijdrage Beschermd Wonen in de begroting en de jaarstukken, deze te bestemmen voor het Beschermd Wonen; c. de afspraken over de vraag hoe om te gaan met een eventueel tekort of overschot tussen de 13 gemeenten. 2. Dit raadsbesluit geldt onder voorbehoud van instemming van de gemeenteraden van alle 13 Zeeuwse gemeenten en geldt tot het moment dat een nieuwe governance voor de inkoop van Beschermd Wonen is ingericht en tussen partijen (aanvullende) partnerschapsafspraken zijn gemaakt.

Inleiding: waar gaat het over? Met de doordecentralisatie WMO Beschermd Wonen worden - in plaats van alleen de huidige centrumgemeenten - álle gemeenten verantwoordelijk voor de zorg en ondersteuning van hun inwoners met psychiatrische kwetsbaarheid. De doordecentralisatie is inmiddels een aantal keer uitgesteld, maar de start van de doordecentralisatie vindt op basis van de huidige stand van zaken plaats per 1 januari 2024. Met het oog op deze doordecentralisatie is het noodzakelijk om te komen tot een krachtige regionale samenwerking. Ten behoeve hiervan hebben gemeenten op 26 juni 2020 in VNG-verband ingestemd met de Norm voor Opdrachtgeverschap (hierna: NvO) voor Beschermd Wonen (hierna: BW) en maatschappelijke opvang (hierna: MO). De NvO verplicht gemeenten binnen de eigen regio afspraken te maken over samenwerking en deze samenwerking vervolgens duurzaam vast te leggen. De afspraken in het kader van de NvO geven daarmee op langere termijn richting aan wat je als regio samendoet en hoe dit lokaal en bovenregionaal is verbonden. In dit kader hebben de 13 gemeenteraden in Zeeland in het eerste kwartaal van 2022 ingestemd met de Regiovisie beschermd wonen en maatschappelijke opvang 2022-2025 (hierna: regiovisie). Onderdeel van de regiovisie vormen de partnerschapsafspraken (lees: de zakelijke kant van de samenwerking).

Het huidige contract WMO Beschermd Wonen loopt af op 1 januari 2024. Het is niet (meer) mogelijk om dit contract te verlengen. Dit betekent dat er opnieuw zal moeten worden aanbesteed om de continuïteit in zorg per 1 januari 2024 te kunnen garanderen. Daarvoor is het van belang dat de publicatie van de aanbesteding op TenderNed uiterlijk in april 2023 zal kunnen plaatsvinden. Op dat moment is er nog geen nieuwe governance ingericht voor BW, terwijl er wel een aanbestedende en opdrachtgevende partij moet zijn. Gelet op het feit dat ervan moet worden uitgegaan dat de financiële doordecentralisatie per 1 januari 2024 van start gaat, zullen er afspraken moeten worden gemaakt over invulling van het opdrachtgeverschap en de daaraan verbonden financiële de risico’s en verantwoordelijkheden. Meer concreet gaat het daarbij om afspraken over de wijze waarop de 13 gemeenten willen omgaan met een eventueel overschot alsmede over afspraken die borgen dat de gemeenten gezamenlijk bijdragen in een onverhoopt tekort.

Relatie met strategisch beleid Geen bijzonderheden.

Argumenten: waarom geven we als college dit advies? 1.1 Tot het moment van de nieuwe governancestructuur maken we afspraken over invulling van het opdrachtgeverschap en de daaraan verbonden financiële risico’s en

-2-

verantwoordelijkheden We maken tijdelijke afspraken over het opdrachtgeverschap en de bekostiging van de aanbesteding Beschermd Wonen met alle gemeenten in Zeeland en leggen deze vast in een samenwerkingsovereenkomst (zie bijlagen). 1.2 Een regiobudget beperkt het financieel risico van individuele gemeenten Het regiobudget draagt bij aan het spreiden van de financiële risico's over gemeenten. 2.1 Er wordt een nieuwe Governance ingericht Deze afspraken gaan in vanaf het moment van ondertekening van de overeenkomst en eindigen van rechtswege op het moment dat een nieuwe governance is ingericht en tussen partijen partnerschapsafspraken zijn gemaakt.

Kanttekeningen en risico’s: 1.1 Zonder overeenstemming, geen aanbesteding Indien deze afspraken niet tijdig tot stand komen, is er geen overeenstemming over een gezamenlijke aanbestedingsstrategie en kan er geen aanbestedingsprocedure worden doorlopen waarbij de gemeente Vlissingen kan optreden als aanbestedende dienst en opdrachtgever. Als de aanbesteding niet tijdig kan worden gestart, bestaat een (zeer groot) risico op het ontbreken van continuïteit van zorg voor de inwoners uit Zeeland die gebruik maken van BW c.q. de implementatietijd voor het nieuwe contract wordt erg kort waardoor een zorgvuldige implementatie daarvan niet kan worden gegarandeerd. 1.2 Wanneer de nieuwe governance niet op 1 januari 2025 is ingericht moeten huidige afspraken worden verlengd De aanbesteding heeft een looptijd van 1 jaar (2024), met de mogelijkheid om 1 jaar te verlengen (2025). Mocht de nieuwe governance Beschermd Wonen niet op 1 januari 2025 zijn ingericht dan is er inkooptechnisch (dus) geen probleem. Wel moeten gemeenten op dat moment (halverwege 2024 of zodra bekend is dat 1 januari 2025 niet wordt gehaald) met elkaar rond de tafel om te beoordelen of de huidige afsprakenset kan worden verlengd c.q. aanpassingen daarin nodig zijn.

Financiën: wat gaat het kosten en hoe gaan we dit financieren? Met de doordecentralisatie wordt het totale budget voor BW dat beschikbaar is gesteld aan de centrumgemeente Vlissingen vanaf 1-1-2024 via het objectief verdeelmodel doorgedecentraliseerd naar de 13 Zeeuwse gemeenten. Het tempo is bepaald door het landelijk vastgesteld ingroeipad van 10 jaar. Dus vanaf 2033 is het budget volledig objectief verdeeld (zie onderstaande figuur).

Daartegenover ontvangen individuele gemeenten vanaf de inwerkingtreding van de wetwijziging (zoals thans voorzien op 1 januari 2024) budget voor de nieuwe cliënten BW. Dit hangt samen met de invoering van het woonplaatsbeginsel dat inhoudt dat gemeenten (financieel)

-3-

verantwoordelijk zijn voor de zorg van hun eigen inwoners. Ook wanneer deze zorg buiten de eigen gemeentegrens wordt verleend. Dit bedrag neemt de komende jaren geleidelijk toe, conform het objectief verdeelmodel. De gemeente Vlissingen blijft naast bovenstaande als gastheergemeente Rijksbudget ontvangen (historisch budget) voor cliënten die op 1 januari 2024 al in zorg zijn. Vanaf 2024 zal de integratie uitkering BW voor Vlissingen dus uit twee componenten bestaan, namelijk historische rijksbijdrage en rijksbijdrage op basis van objectief verdeelmodel. Daarnaast ontvangt de gemeente Vlissingen vanaf 2024 de eigen bijdragen voor intramurale cliënten. De grootste verandering van deze overeenkomst betreft hoe we omgaan met de besteding van de rijksbijdragen en de afwikkeling van het resultaat op de BW-middelen. De overschotten en tekorten op het regiobudget (historisch en objectief) zullen vanaf 2024 ten gunste of laste van alle 13 gemeenten worden gebracht. Daarnaast wordt de besteding van de rijksmiddelen bepaald door de 13 gemeenten. Jaarlijks wordt hiervoor een begroting opgesteld. De Rijksbijdrage BW wordt budget- en resultaatneutraal opgenomen en verantwoord in de begroting en de jaarstukken en bestemd voor BW. Dit betekent concreet dat de gelden die gemeenten in dit kader ontvangen geparkeerd blijven bij de gemeenten.

De gelden worden bestemd als regiobudget en worden daarmee nog niet door gemeenten uitgegeven. Deze afspraken zijn tijdelijk van aard en gelden totdat de nieuwe governance is ingericht en aanvullende partnerschapsafspraken zijn gemaakt.

Wat communiceren we? Geen bijzonderheden.

Uitvoering/ aanpak Geen bijzonderheden.

Bijlagen -

Samenwerkingsovereenkomst Beschermd Wonen 2023 (D23.279168) Samenvatting van de samenwerkingsafspraken (D23.279190)

-4-