2022-51 RV D22.274331 Raadsadvies Participatienota

*Z0192DF9C73* Zaaknummer Documentnummer

Z22.014725 D22.274331

Raadsadvies Onderwerp

Participatienota.

Advies

Vaststellen van de participatienota. Steller: E. Bouwense-Balkenende

Beeldvormende behandeling Oordeelsvormende behandeling Besluitvormende behandeling

19 juli en 15 september 2022 8 november 2022 29 november 2022

Portefeuillehouder

C.G. Jansen op de Haar

Datum collegevergadering

18 oktober 2022

Aantal bijlagen Documentnummers v/d bijlagen

3 D22.274610 D22.274611 D22.274612

Datum: 29‑9‑2022

Samenvatting Samen beleid maken en uitvoeren is niet nieuw in de gemeente Kapelle. Er zijn grote en kleine voorbeelden van participatie. Van het Strategisch Kompas tot het herinrichten van een straat; de inbreng van inwoners en belanghebbenden speelt steeds een belangrijke rol en draagt bij aan een verdere ontwikkeling van participatie in de gemeente Kapelle. Tot nu toe ontbrak het nog aan een eenduidige visie op participatie. Hierdoor was vooraf niet altijd duidelijk hoe een proces doorlopen zou worden. Met deze participatienota wordt de visie op participatie geboden en het participatieproces inzichtelijk gemaakt. Zo blijft het proces, ondanks dat participatie maatwerk is, voor iedereen herkenbaar. We geven aan hoe we willen samenwerken en we bieden een beleidskader voor participatie.

We combineren de participatienota met de invoering van de Omgevingswet (naar verwachting op 1 juli 2023). Deze wet vraagt om een vastgesteld participatiebeleid. Ook op de verschillende onderdelen van de Omgevingswet is de participatienota van toepassing. De onderdelen in de participatienota die betrekking hebben op de Omgevingswet zijn pas met de komst van de Omgevingswet van toepassing.

-1-

Advies 1. De participatienota vast te stellen.

Inleiding: waar gaat het over? De verhouding tussen overheid en samenleving verandert. Steeds meer inwoners, ondernemers en organisaties willen invloed hebben op en een bijdrage leveren aan de kwaliteit van hun fysieke of sociale leefomgeving. Ook willen zij verantwoordelijkheid nemen bij de grote vraagstukken van vandaag, zoals klimaatverandering of duurzaamheid. De grote opgaves in onze samenleving kunnen we alleen in gezamenlijkheid oppakken. De Omgevingswet speelt hierop in en stimuleert vroegtijdige participatie om tijdig belangen, meningen en creativiteit op tafel te krijgen. Samen beleid maken en uitvoeren is niet nieuw in Kapelle. Er zijn grote en kleine geslaagde voorbeelden van participatie in Kapelle. Ook deze ervaringen dragen bij aan de verdere ontwikkeling van participatie in de gemeente Kapelle. In mei 2021 publiceerde de Rekenkamercommissie het rapport 'Kapelle maakt werk van participatie'. In dit rapport wordt geconcludeerd dat de gemeente Kapelle de visie op het gebied van participatie goed heeft vastgelegd en dat we op de goede weg zijn met participatie. De aanbeveling is om participatiebeleid te ontwikkelen, kaders op te stellen en budget op te nemen voor participatie. De raad heeft de aanbevelingen uit het rapport overgenomen en opdracht gegeven om een participatienota op te stellen met ruimte voor ontwikkeling.

Met deze nota wordt een eenduidige visie op participatie geboden en het participatieproces inzichtelijk gemaakt. Zo blijft het proces, ondanks dat participatie maatwerk is, voor iedereen herkenbaar. We geven aan hoe we willen samenwerken en we bieden een beleidskader voor participatie. Deze participatienota is daarmee geen blauwdruk. Het moet verder vorm krijgen door te proberen, evalueren en reflecteren. Bij de participatienota behoren 2 handreikingen (voor initiatiefnemers en medewerkers). We ondersteunen hiermee initiatiefnemers en de ambtelijke organisatie bij het organiseren van participatie. In de geest van de Omgevingswet kiezen we ervoor om niet voor te schrijven wat er aan participatie moet worden georganiseerd. De handreikingen bieden inzicht in de stappen die bijdragen aan betere participatietrajecten en stimuleren om geschikte participatie bij een plan te organiseren. We willen ervoor zorgen dat participatie telkens transparant en op een uniforme wijze wordt uitgevoerd. Uniform betekent hier niet dat we alles altijd hetzelfde doen; participatie is maatwerk. Uniform gaat hier over het proces van participeren. Het betekent dat we dezelfde taal en methodiek gebruiken. Dit zorgt ervoor dat het proces herkenbaar verloopt.

Verplichte participatie bij de invoering van de Omgevingswet We sluiten aan bij de uitgangspunten van de Omgevingswet door initiatieven aan te wijzen waarbij participatie verplicht is bij een aanvraag omgevingsvergunning voor een buitenplanse omgevingsplanactiviteit. In het aanwijzingsbesluit 'Adviesrecht van de gemeenteraad voor aangewezen gevallen afwijken omgevingsplan en verplichte participatie bij omgevingsvergunningen' is vastgelegd om welke activiteiten dit gaat. In de handreiking voor initiatiefnemers is een omschrijving opgenomen van de ruimtelijke initiatieven waarvoor participatie verplicht is. Relatie met strategisch beleid In het Strategisch Kompas staat dat de gemeenteraad, het college en de medewerkers zichzelf zien als facilitator en aanjager van samenwerkingen. De volgende ambities worden daarbij benoemd:  De drempel naar het gemeentehuis is laag. Medewerkers maken tijd om in gesprek te gaan met inwoners.

-2-

 We vinden het belangrijk dat iedereen wordt gehoord. In participatietrajecten is bijzondere

aandacht voor doelgroepen die lastiger te bereiken zijn, zoals jongeren.  Gemeente als aanjager: om ondernemers en inwoners met goede ideeën elkaar te laten

kennen, brengen we actief samenwerkingen tot stand. In het Programmaplan Omgevingswet staat dat de implementatie van de Omgevingswet een bijdrage moet leveren aan gemeenschapsvorming (participatiesamenleving en gedeeld eigenaarschap) enerzijds en opgavegericht werken anderzijds. Er wordt ingezet op ruimte voor co-creatie.

Argumenten: waarom geven we als college dit advies? 1.1 Participatie vraagt om een transparante en eenduidige aanpak. De inbreng van inwoners en belanghebbenden speelt in onze gemeente nu al een grote rol. We vinden het belangrijk om participatie te stimuleren en in een vroeg stadium in gesprek te gaan met inwoners. We zien tegelijkertijd ook dat participatie niet altijd vanuit een duidelijke visie plaatsvindt waardoor het proces vooraf niet duidelijk was. We willen het participatieproces meer transparant, uniform en daarmee herkenbaar maken. Deze nota biedt hiervoor het kader. 1.2

N.a.v. het rapport van de Rekenkamercommissie 'Kapelle maakt werk van participatie' heeft de raad de aanbevelingen uit het rapport overgenomen en opdracht gegeven om een participatienota op te stellen. In het rapport wordt geconcludeerd dat we op de goede weg zijn met participatie. De aanbeveling is om participatiebeleid te ontwikkelen, kaders op te stellen en budget op te nemen voor participatie. 1.3 Inwoners willen meedoen. We zien steeds meer dat inwoners willen meedenken en meedoen bij veranderingen in hun directe omgeving. We vinden het als gemeente belangrijk om betekenisvolle verbindingen met onze inwoners aan te gaan en hen zoveel mogelijk vanaf het begin te betrekken. In deze participatienota laten we zien hoe we deze ruimte bieden en binnen welke kaders we dit doen. 1.4 De Omgevingswet vraagt om vastgesteld participatiebeleid. Naar verwachting wordt op 1 juli 2023 de Omgevingswet ingevoerd. De Omgevingswet biedt meer ruimte voor ideeën van initiatiefnemers en voor lokale afwegingen. De wet zegt alleen dat participatie moet gebeuren, maar niet hoe dat moet. Dit geeft ruimte om een aanpak te ontwikkelen die past bij de lokale situatie in Kapelle.

Kanttekeningen en risico’s: Participatie is maatwerk. Elk dossier, project of beleid is weer anders. Met deze nota bieden we een kader voor participatie in onze gemeente en zorgen we ervoor dat participatie steeds herkenbaar verloopt. Met het vaststellen van deze participatienota zijn we er niet. We blijven ontwikkelen en experimenteren. De nota is geen blauwdruk. Participatie moet verder vorm krijgen door te proberen, evalueren en reflecteren. Om die manier blijven we stappen zetten om het beleid te verfijnen en te verbeteren.

Financiën: wat gaat het kosten en hoe gaan we dit financieren? Op dit moment zijn er geen financiële consequenties. Wel wordt bij de ontwikkelagenda geadviseerd om vanaf 2024 middelen op te nemen in de begroting om het participatiebeleid structureel vorm te geven. Het gaat hier bijvoorbeeld om de uitvoering van participa-

-3-

tietrajecten, het verder inbedden van beleid in de organisatie, de nodige inzet op het gebied van communicatie en het mogelijk opzetten van een digitaal participatieplatform.

Wat communiceren we? Deze nota is tot stand gekomen met input vanuit uw gemeenteraad, de raadswerkgroep Omgevingswet, de ambtelijke werkgroep Omgevingswet/Dienstverlening en een brede vertegenwoordiging vanuit de ambtelijke organisatie. Voor de gehele uitvoering van de Omgevingswet is uitgebreide communicatie nodig. De communicatieadviseur is hierbij betrokken. De handreiking voor initiatiefnemers krijgt extra aandacht na de invoering van de Omgevingswet. Naast de handreiking wordt een duidelijk en toegankelijk proces ingericht op de website.

Uitvoering/ aanpak Na vaststelling van deze nota gaan we werken volgens de kaders van de participatienota met uitzondering van de onderdelen die betrekking hebben op de Omgevingswet. De onderdelen in de participatienota die betrekking hebben op de Omgevingswet zijn: -

participatie door initiatiefnemers; participatie bij omgevingsdocumenten; handreiking voor initiatiefnemers.

Medio 2023 gaan we in gesprek met elkaar over de kwaliteit van participatieprocessen en stellen we de aanpak bij als dat nodig is. Op basis van ervaringen uit de praktijk en nieuwe behoeften wordt de participatienota geactualiseerd.

Bijlagen -

Participatienota (D22.274610) Handreiking voor initiatiefnemers (D22.274611) Handreiking voor medewerkers (D22.274612)

-4-