2022-49 RV D22.272697 Raadsadvies bindend adviesrecht gemeenteraad (Omgevingswet)

*Z018BB7E0B7* Zaaknummer Documentnummer

Z22.014253 D22.272697

Raadsadvies Onderwerp Advies

Adviesrecht gemeenteraad voor aangewezen gevallen afwijken omgevingsplan en verplichte participatie bij omgevingsvergunningen 1. Bij raadsbesluit de aangewezen gevallen voor aanvragen omgevingsvergunningen voor een buitenplanse omgevingsplanactiviteit vast te stellen, waarvoor de gemeenteraad als adviseur is aangewezen. 2. Bij raadsbesluit de aangewezen gevallen van verplichte participatie bij aanvragen omgevingsvergunning voor buitenplanse omgevingsplanactiviteiten vast te stellen Steller: P. Vogel Datum: 3‑10‑2022

Beeldvormende behandeling Oordeelsvormende behandeling Besluitvormende behandeling

15‑9‑2022 8‑11‑2022 29‑11‑2022

Portefeuillehouder

S.A. Mackintosh

Datum collegevergadering

18‑10‑2022

Aantal bijlagen Documentnummers v/d bijlagen

-

Samenvatting De Omgevingswet treedt (naar verwachting) op 1 juli 2023 in werking. Ter voorbereiding hierop moet de gemeenteraad enkele formele besluiten nemen. Dit raadsadvies gaat over de aangewezen gevallen voor omgevingsvergunningen voor een buitenplanse omgevingsplanactiviteit (bopa), waarvoor de gemeenteraad als adviseur is aangewezen. Onderdeel hiervan is een werkafspraak tussen de gemeenteraad en het college over de toepassing van de uitgebreide procedure bij aanvragen omgevingsvergunning. Ook gaat dit advies over het aanwijzen van de gevallen waarvoor participatie bij aanvragen omgevingsvergunning voor een buitenplanse omgevingsplanactiviteit (bopa) verplicht is.

-1-

Advies 1. 2.

Bij raadsbesluit de aangewezen gevallen voor aanvragen omgevingsvergunningen voor een buitenplanse omgevingsplanactiviteit vast te stellen, waarvoor de gemeenteraad als adviseur is aangewezen; bij raadsbesluit de aangewezen gevallen van verplichte participatie bij aanvragen omgevingsvergunning voor een buitenplanse omgevingsplanactiviteit vast te stellen.

Inleiding: waar gaat het over? De invoering van de Omgevingswet, naar verwachting 1 juli 2023, vraagt om enkele formele besluiten van de gemeenteraad. Deze besluiten zijn nodig om te kunnen werken volgens de Omgevingswet. Het gaat bijvoorbeeld om de juiste juridische borging van wettelijke bevoegdheden. Dit raadsadvies gaat over de aangewezen gevallen van een buitenplanse omgevingsplanactiviteit, waarvoor de gemeenteraad als adviseur is aangewezen. Voor activiteiten die in strijd zijn met het omgevingsplan, kan een initiatiefnemer een aanvraag omgevingsvergunning indienen bij de gemeente. Dit is dan een aanvraag voor een buitenplanse omgevingsplanactiviteit (bopa). De Omgevingswet legt de bevoegdheid om te besluiten op een aanvraag omgevingsvergunning bij het college van burgemeester en wethouders. Ook voor aanvragen voor buitenplanse omgevingsplanactiviteiten. De gemeenteraad kan op grond van de Omgevingswet gevallen aanwijzen waarin zij zelf is aangewezen als adviseur. Dit adviesrecht van de gemeenteraad is bindend voor het college bij haar besluitvorming. Veel van de vergunningaanvragen zullen vallen onder de ‘reguliere procedure’. Dit betekent dat in beginsel binnen 8 weken een besluit moet zijn genomen op die aanvraag.

Het is dan ook van belang om een werkwijze te ontwikkelen die: recht doet aan de bevoegdheden van college en gemeenteraad; recht doet aan de belangen van alle betrokkenen; past binnen de wettelijke beslistermijn. In de afgelopen jaren is een werkwijze ontwikkeld, waarbij de gemeenteraad in een vroeg stadium wordt geïnformeerd over (ruimtelijke) initiatieven die niet passen binnen het bestemmingsplan. Met een startnotitie en eventueel een presentatie van het initiatief. Dit is vrijwel altijd plaats in de fase van vooroverleg (soms ook wel principeverzoek genoemd). Deze werkwijze kan naar verwachting onder de Omgevingswet worden voortgezet. Als uit ervaringen blijkt dat die werkwijze aanpassingen nodig heeft, dan gaan we daar met uw raad over in gesprek. Met bovenstaande werkwijze heeft de gemeenteraad in de fase van vooroverleg al de mogelijkheid zich uit te spreken over een initiatief. Het kan echter voorkomen dat een initiatiefnemer ervoor kiest om direct een formele aanvraag omgevingsvergunning in te dienen in plaats van vooroverleg te voeren. De Omgevingswet biedt de mogelijkheid aan het college om, in plaats van de reguliere procedure, de uitgebreide voorbereidingsprocedure volgens afdeling 3.4 van de Algemene wet bestuursrecht van toepassing te verklaren.

Het moet dan gaan om een aanvraag omgevingsvergunning voor een activiteit die aanzienlijke gevolgen heeft voor de fysieke leefomgeving en; waartegen naar verwachting verschillende belanghebbenden bedenkingen zullen hebben. Toepassing van deze wettelijke bevoegdheid is onderdeel van het raadsbesluit en de daarbij behorende toelichting. Ook gaat dit advies over de bevoegdheid van de gemeenteraad om gevallen van activiteiten aan te wijzen, waarin participatie verplicht is voordat een aanvraag omgevingsvergunning voor een buitenplanse omgevingsplanactiviteit (bopa) kan worden ingediend. -2-

Relatie met strategisch beleid Dit onderwerp gaat over: 1. de verdeling van bevoegdheden tussen het college en de gemeenteraad en 2. het kunnen bieden van een goede dienstverlening aan aanvragers met voldoende aandacht voor de fysieke leefomgeving, belanghebbenden en stakeholders. In de Raadscontourennota staat ‘het versterken van de relatie tussen het college en de gemeenteraad, ieder vanuit de eigen rol en verantwoordelijkheid’. Het gaat daarbij om goede informatievoorziening en de invulling van het dualisme. Dit is intern gericht. De Raadscontourennota benoemt ook ‘Onze dienstverlening organiseren we toegankelijk’. Dit is gericht op onze inwoners en ondernemers (extern). Dit raadsadvies en -besluit sluit aan bij bovengenoemde punten uit de Raadscontourennota en kan invulling geven aan deze ambities.

Argumenten: waarom geven we als college dit advies? 1.1

Als adviseur in aangewezen gevallen houdt de raad voeling met initiatieven die naar verwachting aanzienlijke gevolgen hebben voor de fysieke leefomgeving. Onder de nu geldende wet- en regelgeving heeft de gemeenteraad ook een rol bij ruimtelijke initiatieven van enige omvang. Meestal in de vorm van de vaststelling van een bestemmingsplan en in een enkel geval in de vorm van een omgevingsvergunning waarvoor van de gemeenteraad een verklaring van geen bedenkingen wordt gevraagd. Met de voorgestelde aangewezen gevallen blijft de gemeenteraad betrokken bij dit soort initiatieven. 2.1 Het vroegtijdig betrekken van belanghebbenden bij initiatieven is belangrijk. Participatie is een belangrijk onderdeel van de Omgevingswet. Het is verplicht voor het bevoegd gezag zelf. In processen voor een omgevingsvisie, -plan of een programma (producten die door de gemeente zelf worden opgesteld en vastgesteld) moeten inwoners, bedrijven, organisaties en andere belanghebbenden de mogelijkheid hebben om te participeren. Bij een aanvraag omgevingsvergunning is het aan de aanvrager om de participatie uit te voeren. Maar als er onvoldoende of niet aan participatie is gedaan, is dat geen grond om de omgevingsvergunning te weigeren. Er kunnen initiatieven zijn, die grote gevolgen hebben voor de fysieke leefomgeving en/of waartegen naar verwachting belanghebbenden bedenkingen hebben.

Artikel 16.55 van de Omgevingswet geeft de mogelijkheid aan de gemeenteraad om voor die gevallen participatie verplicht te stellen. Dit kan alleen voor activiteiten die niet passen binnen het omgevingsplan en waarvoor afwijking door middel van een buitenplanse omgevingsplanactiviteit (bopa) of een aanpassing van het omgevingsplan noodzakelijk is. Wij stellen u voor om bij invoering van de Omgevingswet te besluiten tot verplichte participatie voor die gevallen waarvoor de gemeenteraad ook is aangewezen als adviseur. Participatie vervangt niet de rechtsbescherming. Er blijft altijd de mogelijkheid om in de formele procedure een zienswijze of bezwaar naar voren te brengen en uiteindelijk beroep in te stellen tegen het besluit.

-3-

2.2 Participatie is maatwerk De vorm van participatie is afhankelijk van het initiatief en de impact daarvan. In de participatienota is dit verder uitgewerkt. Onderdeel van de participatienota zijn twee handreikingen. Een voor initiatiefnemers en een voor ambtelijke medewerkers van de gemeente. Met initiatiefnemers zal met behulp van de handreiking worden besproken welke vorm of vormen van participatie het beste bij hun initiatief past. De handreikingen zijn ook bedoeld om een gelijk speelveld te creëren voor initiatiefnemers en als toetsingskader voor de gemeente om te beoordelen of er aan de opdracht is voldaan.

Kanttekeningen en risico’s: 1.1 Is de lijst volledig? De lijst is opgesteld vanuit de ervaringen in de afgelopen 10 jaar met (postzegel)bestemmingsplannen en omgevingsvergunningen. Werken met de Omgevingswet is leren door te ervaren. De ervaringen gaan we regelmatig met elkaar evalueren en als er aanleiding voor is, kan het besluit wat u nu neemt worden aangepast. 1.2 Datum inwerking treden Omgevingswet? Op het moment van het opstellen van dit raadsadvies, is de datum van inwerking treden van de Omgevingswet nog niet zeker. Uitgangspunt was 1 januari 2023, maar het definitieve besluit in de Eerste kamer wordt verwacht eerste helft november 2022. Inmiddels heeft de verantwoordelijk minister aangegeven dat de invoering wordt uitgesteld naar 1 juli 2023. In het besluit is daarom opgenomen dat het in werking treedt op het moment dat de Omgevingswet in werking treedt. 2.1

Zie kanttekening 1.1 en 1.2

Financiën: wat gaat het kosten en hoe gaan we dit financieren? Geen bijzonderheden, dit besluit heeft geen financiële gevolgen.

Wat communiceren we? Uw besluit wordt gepubliceerd als beleidsregels op www.overheid.nl. Dit is de formele en wettelijk verplichte publicatie. Voor de invoering van de Omgevingswet is uitgebreide communicatie nodig. Deels wordt dit vanuit het rijk opgepakt en deels regionaal en lokaal. De communicatieadviseur is hierbij betrokken.

Uitvoering/ aanpak Nadat de Omgevingswet in werking is getreden, wordt er gehandeld in overeenstemming met dit besluit.

Bijlagen -

-4-