2022-03 RV Herijking van Actieplan Jeugdhulp Het Overwegen Waard

*Z015E114908* Zaaknummer Documentnummer

Z21.011832 D21.262355

Raadsadvies Onderwerp

Herijking van Actieplan Jeugdhulp: Het Overwegen Waard.

Inhoud

De beleidsnota Herijking van het Actieplan Jeugdhulp geeft de tussenstand aan over de ontwikkelingen tussen 2019 en 2022. Ook wordt beschreven welke resultaten er zijn behaald. Daarnaast wordt ingegaan op de oorzaken die op dit moment zorgen voor een grote druk op de jeugdhulp en wat kan worden gedaan om de kosten te beïnvloeden. Vervolgens worden de ontwikkelingen beschreven op nationaal niveau en worden factoren benoemd die gemeenten zonder overschrijding met elkaar gemeen hebben. Tenslotte wordt een aantal scenario’s beschreven die de gemeenteraad kan gebruiken bij het vaststellen van de richting naar de toekomst. Wat voor gemeente willen we zijn? De eventuele nieuwe interventies die daar bij horen staan beschreven in het concept uitvoeringsplan dat als bijlage is bijgevoegd. 1. De herijking van het actieplan vast te stellen. 2. Te kiezen voor scenario 3, investeren in het voorliggend veld, en daarnaast de maatregelen genoemd in het actieplan 2019 voort te zetten. Steller: N. Hurks Datum: 11‑01‑2022

Advies om

Beeldvormende behandeling Oordeelsvormende behandeling Besluitvormende behandeling

25 januari 2022 25 januari 2022

Portefeuillehouder

A. Evertz

Datum collegevergadering

11 januari 2022

Aantal bijlagen Documentnummers v/d bijlagen

2 D21.260290 D22.262686

Samenvatting In het herijkte actieplan Jeugdhulp komen de volgende punten aanbod: de resultaten, oorzaken van druk op de jeugdhulp, onze interventies, ontwikkelingen op nationaal niveau, mogelijke nieuwe interventies en aanbevelingen. De nieuwe interventies en aanbevelingen kunnen worden gebruikt door de gemeenteraad om richting te geven naar de toekomst. Daarmee kan de gemeente laten zien wat voor gemeenten we willen zijn. Willen we een gemeente zijn die per se de oplopende kosten wil terugdringen of gaan we investeren in de voorkant? Willen we de komende tijd de nadruk blijven leggen op verantwoording en besparingen of willen we een doorontwikkeling? Dit zijn vragen die we graag aan de gemeenteraad voorleggen.

-1-

Advies 1. De herijking van het actieplan vaststellen. 2. Kiezen voor scenario 3, investeren in het voorliggend veld, en daarnaast de maatregelen genoemd in het actieplan 2019 voortzetten.

Inleiding: waar gaat het over? In 2021 is de wens uitgesproken om het actieplan van 2019 te herijken. Zo’n 97% van de gemeenten probeert op dit moment de jeugdzorgkosten te beïnvloeden. Wat zijn de knoppen waaraan we kunnen draaien? Daarbij hebben we gekeken naar het Rijk, VNG, andere gemeenten en de lokale situatie. Er zijn een aantal scenario’s beschreven die de gemeenteraad kan gebruiken bij het vaststellen van de richting naar de toekomst. Wat voor gemeente willen we zijn? De eventuele nieuwe interventies die daar bij horen staan beschreven in het concept uitvoeringsplan dat als bijlage is bijgevoegd.

Relatie met strategisch beleid In het Strategisch Kompas hebben we onder leefomgeving aangegeven dat we basisvoorzieningen willen voor iedereen. In de lokale kadernota preventiebeleid sociaal domein hebben we aangegeven dat: De gemeente een vangnet biedt in de vorm van regelingen en voorzieningen voor inwoners die niet mee kunnen doen. De inwoners van Kapelle zijn zelf verantwoordelijk voor het herstellen of bevorderen van hun zelfredzaamheid en participatie in de samenleving. Indien nodig biedt de gemeente hierbij actief ondersteuning. De gemeente streeft ernaar dat, als haar inwoners die zorg en/of ondersteuning nodig hebben en eigen familie of netwerk deze zorg en/of ondersteuning niet kunnen verlenen, zij dit van de gemeente ontvangen. Kapelle wil een sociale gemeente zijn. Daarbij past een proactief, actief en op maat afgestemd beleid. Dit beleid moet er toe bijdragen dat inwoners van de gemeente Kapelle daar waar noodzakelijk, tijdig worden ondersteund en bijgestaan zodat doorstroming naar du(u)r(der)e zorg niet of in mindere mate nodig is. Wij willen de gezondheid en het welzijn van de bevolking beschermen en daar waar nodig bevorderen. Dat geldt op lichamelijk, geestelijk en maatschappelijk gebied Daarnaast hebben we in de Kadernota Sociaal Domein Oosterschelderegio 2019-2022 aangegeven dat de inwoner centraal staat.

“Voor zorg en ondersteuning bepaalt hij of zij zelf wat nodig is en maakt daarbij in eerste instantie gebruik van het eigen sociaal netwerk.”

Argumenten: waarom geven we als college dit advies? 1.

2.

De Herijking van het actieplan vast te stellen. 1.1. De beleidsnota Herijking van het Actieplan Jeugdhulp geeft de tussenstand aan over de ontwikkelingen en resultaten tussen 2019 en 2021. 1.2. De nota gaat in op oorzaken die op dit moment zorgen voor een grote druk op de jeugdhulp en wat we op dit moment kunnen doen om de kosten te beïnvloeden. 1.3. In de nota beschrijven we de ontwikkelingen op nationaal niveau en noemen we factoren die gemeenten zonder overschrijding met elkaar gemeen hebben. Dit geeft de gemeente inzicht in mogelijke nieuwe interventies. 1.4. Er worden een aantal scenario’s beschreven die verschillende mogelijke beleidskaders/richtingen aangeven. Kiezen voor scenario 3, investeren in het voorliggend veld, en daarnaast de maatregelen genoemd in het actieplan 2019 voortzetten. 2.1. Met de maatregelen vanuit het Actieplan uit 2019 is een goede start gemaakt. Deze ingeslagen weg zouden we moeten voortzetten. Zo blijven we voortdurend

-2-

2.2. 2.3.

aandacht houden voor hoe we indiceren, de cultuurverandering en de inzet van de coördinator als kwaliteitsmedewerker. Eerder was al aangegeven dat kinderen in nood geholpen worden. Dit kan gedaan worden door te investeren in het voorliggend veld. Door nadrukkelijker in te zetten op preventie verwachten we de kosten voor geïndiceerde jeugdhulp te kunnen verlagen. Daar waar laagdrempelige voorzieningen in een vroeg stadium benut kunnen worden, is zware ondersteuning later minder vaak nodig.

Kanttekeningen en risico’s: 1.

Kiezen voor scenario 3, investeren in het voorliggend veld, en daarnaast de maatregelen genoemd in het actieplan 2019 voortzetten. Gezien de tegenvallende financiële resultaten op het gebied van jeugd vraagt dat om lef. Het lijkt immers in eerste instantie niet logisch om meer geld uit te gaan geven als de uitgaven al groter zijn dan begroot. Als we echter de ambitie hebben bovenstaande kentering teweeg te brengen, zullen we die kracht moeten bijzetten door een structureel budget vrij te maken voor preventie Met dat budget kunnen we gerichte interventies in het voorliggend veld doen.

Financiën: wat gaat het kosten en hoe gaan we dit financieren? In het beleidsplan zijn een aantal scenario’s beschreven. De daarbij mogelijke interventies zijn opgenomen in het concept uitvoeringsplan. Nadat de gemeenteraad één van de scenario’s heeft vastgesteld zullen de bijbehorende interventies verder worden uitgewerkt in het uitvoeringsplan. Met scenario 3 streven we ernaar om met de investering in het voorliggend veld de kosten te stabiliseren naar de aangepaste begroting van 2021. Het is zeer waarschijnlijk dat het tijd nodig heeft voordat onze maatregelen effect sorteren en daarmee de kosten stabiliseren. In eerste instantie zullen we dus een extra investering doen gericht op het voorliggend veld, zoals beschreven in het concept uitvoeringsagenda. Helaas leidt dat niet onmiddellijk tot een 1 op 1-besparing in de totale kosten. Het doel is dat de verdeling van de kosten van geïndiceerde hulp t.o.v. kosten voorliggende voorzieningen verandert.

Geïndiceerde jeugdhulp ten opzichte van kosten voorliggend veld 120 100

2

10 25

80 60 98

90

40

75

20 0 2021

2022 Geïndiceerde hulp

2026

Preventie activiteiten

Tabel 1.

-3-

Daaraan ligt een belangrijke keuze ten grondslag: evt. besparingen herinvesteren om deze kentering door te zetten i.p.v. (slechts) tevreden te zijn met de besparing op zich. Bij scenario 3 wordt gekozen om de besparingen ten aanzien van het woonplaatsbeginsel niet in te boeken als besparing, maar te investeren in het voorliggend veld. We willen daarmee binnen de gewijzigde begroting 2021 van de Inkooporganisatie Jeugdhulp Zeeland (IJZ) blijven. De mogelijkheid blijft bestaan dat de kosten tegenvallen. Denk bijvoorbeeld aan de volgende situaties: Er komen fors meer GGZ jeugdhulpvragen binnen komen. De besparing ten aanzien van het woonplaatsbeginsel wordt niet gehaald. Het nieuwe kabinet gaat bezuinigen op de rijksbijdrage die de gemeente ontvangt voor jeugdhulp. In dat geval is een extra bijdrage nodig om de preventieactiviteiten te kunnen ontwikkelen in de vorm van een experimenteerbudget. Het gaat om een bedrag van € 100.000,- (exclusief eventuele extra ambtelijke capaciteit) om scenario 3 vorm te geven. De uiteindelijke interventies kunnen uiteenlopen van weerbaarheidstraining in het basisonderwijs (kostbaar), kinderopvang plus (kostbaar) tot sportverenigingen ondersteunen in het bereiken van een grotere doelgroep (relatief goedkoop). Bijvoorbeeld het project Steungezinnen betreft een bedrag van € 30.000,-.

Nadat de gemeenteraad het kader heeft vastgesteld zal de uitvoeringsagenda verder worden uitgewerkt. We gaan de interventies strak monitoren. Hierover maken we afspraken in februari met de gemeenteraad.

Wat communiceren we? Monitoring is een randvoorwaarde om aan de slag te gaan met de interventies. Aan de hand van de resultaten kunnen we bepalen of interventies, al dan niet, zijn geslaagd en kunnen worden voortgezet. Daarbij maken we gebruik van data van de IJZ (bijvoorbeeld grootste kostenposten en opvallende stijgers), maar ook input en signalen vanuit het Centrum Jeugd en Gezin (CJG), samenwerkende organisaties en inwoners. Over de invulling van een monitor zullen in februari gesprekken plaatsvinden met vertegenwoordigers van uw raad. Uw wensen over welke informatie en wanneer u deze wilt ontvangen, zullen worden besproken.

Uitvoering/ aanpak De notitie staat op de agenda voor de raadsvergadering van januari. De notitie is bedoeld om de mogelijke richtingen te bespreken en het kader vast te stellen. De interventies bij de gekozen richting kunnen daarna verder worden uitgewerkt in een uitvoeringsagenda. Deze zal dan ter informatie aan de raad worden voorgelegd in het tweede kwartaal van 2022.

Bijlagen -

De beleidsnota – Herijking van het Actieplan (D21.260290) Concept uitvoeringsplan college (D22.262686)

-4-