2021-14b. D21.252023 8d2. Jaarstukken VRZ 2020 8d2. Jaarstukken VRZ 2020

Jaarstukken 2020

Inhoud Jaarverslag....................................................................................................................................................... 4 1.

Inleiding jaarverslag ............................................................................................................................ 4

2.

Programmaverantwoording ................................................................................................................ 9

3.

2.1

Programma Bevolkingszorg......................................................................................................... 9

2.2

Programma Gemeenschappelijke Meldkamer Zeeland (GMZ)................................................. 12

2.3

Programma Risicobeheersing ................................................................................................... 13

2.4

Programma Brandweer ............................................................................................................. 22

2.5

Programma Crisisbeheersing .................................................................................................... 31

2.6

Programma Geneeskundige Hulpverlening in de Regio (GHOR) .............................................. 37

2.7

Programma Maritieme Veiligheid ............................................................................................. 43

2.8

Programma Nucleaire Veiligheid .............................................................................................. 49

2.9

Overhead en kostentoerekening .............................................................................................. 53

2.10

Algemene Dekkingsmiddelen .................................................................................................... 54

2.11

Onvoorzien ................................................................................................................................ 55

Paragrafen ......................................................................................................................................... 56 3.1

Onderhoud kapitaalgoederen ................................................................................................... 56

3.2

Algemene bedrijfsvoering VRZ .................................................................................................. 60

3.3

Verbonden partijen ................................................................................................................... 63

3.4

Financiering ............................................................................................................................... 65

3.5

Weerstandsvermogen en risicobeheersing .............................................................................. 67

Jaarrekening .................................................................................................................................................. 72 4.

Overzicht van baten en lasten in de jaarrekening ............................................................................ 72

5.

Overzicht van baten en lasten in de jaarrekening en toelichting per programma ........................... 76 5.1

Programma Bevolkingszorg....................................................................................................... 76

5.2

Programma Gemeenschappelijke Meldkamer Zeeland (GMZ)................................................. 77

5.3

Programma Risicobeheersing ................................................................................................... 79

5.4

Programma Brandweer ............................................................................................................. 81

5.5

Programma Crisisbeheersing .................................................................................................... 86

5.6

Programma Geneeskundige Hulpverlening in de Regio (GHOR) .............................................. 88

5.7

Programma Maritieme Veiligheid ............................................................................................. 89

5.8

Programma Nucleaire Veiligheid .............................................................................................. 90

5.9

Overhead en kostentoerekening .............................................................................................. 91

5.10

Algemene Dekkingsmiddelen ................................................................................................ 94

5.11

Onvoorzien ............................................................................................................................ 95

6.

Incidentele/structurele lasten en baten ........................................................................................... 96

7.

Balans per 31 december ................................................................................................................... 98

8.

Grondslagen van resultaatbepaling en waardering .......................................................................... 99

9.

Toelichting balans ........................................................................................................................... 101 9.1

Activa ....................................................................................................................................... 101

9.2

Passiva ..................................................................................................................................... 104

9.3

Niet uit de balans blijkende verplichtingen ............................................................................ 109

10.

SiSa 2020 ..................................................................................................................................... 110

11.

Wet Normering Topinkomens 2020............................................................................................ 111

12.

Vaststelling jaarrekening 2020 .................................................................................................... 115

Bijlagen ........................................................................................................................................................ 116 Bijlage 1 Kwaliteitszorg ........................................................................................................................... 117 Bijlage 2 Operationele gegevens............................................................................................................. 119 Bijlage 3 Taakstellingen (voortgang) ....................................................Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd. Bijlage 4 Realisatie begrote investeringen 2020 ..................................................................................... 135 Bijlage 5 Overzicht van baten en lasten per taakveld ............................................................................. 137

Jaarverslag 1.

Inleiding jaarverslag

Voor u liggen de jaarstukken 2020 van VRZ. Deze jaarstukken bestaan uit het jaarverslag en de jaarrekening. Het jaarverslag concentreert zich daarbij op bestuurlijke en operationele gegevens. De financiële stand van zaken is in de jaarrekening opgenomen. Bestuurlijke ontwikkelingen & speerpunten 2020 Hieronder wordt op de belangrijkste ontwikkelingen in 2020 ingegaan. In hoofdstuk 2 wordt gerapporteerd op de speerpunten, per programma, die zijn opgenomen in de programmabegroting 2020. Deze speerpunten zijn afgeleid uit het meerjarenbeleidsplan 2016-2021. Covid-19 crisis De crisisorganisatie is sinds 12 maart operationeel onder een GRIP-4 structuur en per 1 december onder de Tijdelijk Wet Maatregelen Covid-19 (TWM Covid-19). Hieraan voorafgaand was al een bestuurlijk adviesteam en expertteam actief. Vanwege de duur van de crisis is in juli 2020 een tussentijdse rapportage opgesteld waarin het verloop van de gebeurtenissen en de genomen besluiten uiteen zijn gezet. De rapportage brengt verslag uit over de periode van 12 maart tot en met 15 juni. In het najaar heeft de voorzitter middels twee webinars gemeenteraadsleden nader geinformeerd, ondersteund door de Directeur Publieke Gezondheid en de Coordinerend Gemeentesecretaris.

Na het van kracht worden van de TWM Covid-19 per 1 december 2020 heeft de voorzitter VRZ conform de wet schriftelijk verantwoording afgelegd aan de gemeenteraden over de periode 12 maart 2020 t/m 1 december 2020. Deze rapportage is op xxx aan de gemeenteraden aangeboden. De Covid-19 crisis heeft de bedrijfsvoering van de veiligheidsregio in de brede zin aanzienlijk beïnvloed. Enerzijds door de rol die de veiligheidsregio heeft bij het bestrijden van deze crisis en anderzijds door de kabinetsmaatregelen die zijn uitgevaardigd op basis van de adviezen van het RIVM. VRZ heeft, net als vele andere organisaties de werkzaamheden aan moeten passen aan de ontstane situatie. In 2020 is vorm en inhoud gegeven aan het thuiswerken en zijn werkzaamheden voor 2021 voorbereid. Voorbeeld zijn digitale opleidingen/oefeningen en controles. Daarnaast is capaciteit vrijgemaakt ter ondersteuning van de crisisorganisatie. Intern zijn in een vroeg stadium van de Covid-19 crisis beheersingsafspraken gemaakt om de kosten ten aanzien van onder andere personeelslasten en inkoop van deze crisisorganisatie te beheersen. Deze afspraken hebben als doel om te waarborgen dat de voorzitter van de veiligheidsregio achteraf en separaat van het jaarverslag over deze GRIP-4 structuur verantwoording kan afleggen aan onder andere de gemeenteraden.

De verantwoording aan de gemeenteraden bevat eveneens rekenschap over de besluitvorming gedurende de crisis. In het kader van de continuïteit van de organisatie zijn de vitale processen geborgd in een continuïteitsplan. Dit alles ook voor een aantal taken die door de crisis niet meer uitgevoerd worden of uitgesteld zijn, waaronder vakbekwaamheid (opleidings- en oefenprogramma brandweer) en het geven van voorlichting vanuit Brandveilig Leven. Her prioriteren doelstellingen en resultaten als gevolg van o.a. Covid-1 Hieronder treft u een nadere toelichting aan op de doelstellingen/ resultaten in 2020 waarbij de effecten van de Covid-19 crisis zijn meegewogen. Jaarstukken 2020

4

In bijlage 1 is de meer gedetailleerde toelichting per programma weergegeven. Programma Crisisbeheersing Bevolkingszorg Bevolkingszorg werkt tijdens de Covid-19-crisis conform de in de eerste maanden van 2020 afgeronde nieuwe structuur bevolkingszorg (efficiëntere werkwijze met minder mensen). Ontwikkelen van MOTO-beleid/ investeren in vakbekwaamheid van functionarissen in de hoofdstructuur Tot 1 september hebben geen vakbekwaamheidsactiviteiten plaatsgevonden. Deze tijd is gebruikt om alternatieven voor multidisciplinaire oefeningen voor de tweede helft van 2020 te onderzoeken. Vanaf september is weer gestart met het organiseren en uitvoeren van opleidingen en oefeningen, hetzij in beperkte omvang en uiteraard is voldaan aan de geldende richtlijnen. Het ontwikkelen van het MOTO beleidsplan is gekoppeld aan de ontwikkeling van het meerjarenbeleidsplan 2022-2025 en zal medio 2021 vastgesteld worden. De nieuw opgedane ervaringen rondom digitaal oefenen worden hierin meegenomen.

Programma Brandweer Traject toekomst brandweerzorg In het afgelopen jaar is op diverse manieren aandacht besteed aan de ontwikkelingen met betrekking tot de brandweer. In januari is een brief hierover gezonden aan alle gemeenteraden. In deze brief is benadrukt dat deze (externe) ontwikkelingen complex zijn en, de uitwerkingen in oplossingen en implementatie een lange doorlooptijd (kunnen) hebben, omdat deze grotendeels buiten onze invloedssfeer liggen. De komende jaren wordt vanuit onze eigen verantwoordelijkheid ingezet om samen na te denken over wat nodig is om op regionaal niveau de gewenste brandveiligheidszorg in stand te houden, waarbij toekomstbestendig en toekomstgericht kernwoorden zijn. Dit zal onderdeel zijn van het beleidsplan 20222025 van VRZ. Het geplande vervolg op de brief aan de raden was het organiseren van informatiesessies met ploegleiders én informatiesessies met gemeenteraadsleden. Deze sessies zijn in verband met de Covid-19 crisis uitgesteld en zullen in het traject richting het meerjarenbeleidsplan passend worden opgepakt. In het tweede half jaar van 2020 heeft het Algemeen Bestuur gesproken over de wijze waarop de aanpak voor een toekomstige brandweer moet worden vormgegeven. De uitkomsten hiervan worden samengevoegd in een brief aan alle raden, die begin 2021 zal worden verzonden.

Vanuit het Veiligheidsberaad is het traject omtrent taakdifferentiatie in maart 2020 opgeschort. In juli zijn de eerste stappen gezet om dit traject te vervolgen, waarbij de eerdere denkrichting in het tweede half jaar verder is uitgewerkt. Besluitvorming in het Veiligheidsberaad in december 2020 bleek niet haalbaar, waarna dit is doorgeschoven naar februari 2021. Zorgen voor voldoende goed opgeleid en geoefend brandweerpersoneel In verband met de Covid-19 crisis zijn alle fysieke opleidingen en oefeningen voor brandweerpersoneel tijdelijk stopgezet. VRZ volgt op alle punten op dit gebied de richtlijnen van het Instituut Fysieke Veiligheid (IFV). In de tussenperiode is, zoveel als mogelijk, ingezet op het digitaal aanbieden van leerstof om de vakbekwaamheid op peil te houden. Per 1 juni zijn er, onder strikte voorwaarden, fysieke oefeningen opgestart conform de landelijke richtlijnen. Per 15 december zijn alle fysieke oefeningen weer stilgelegd. Omdat er tussentijds fysieke oefeningen hebben plaatsgevonden is de geoefendheid voldoende. In 2021 wordt een actieplan opgesteld om vrijwilligers op voldoende niveau te houden. Het tijdelijk stopzetten van de opleidingen heeft tot nu toe vertraging van een half jaar opgelopen. Dit geeft een risico op uitstroom

Jaarstukken 2020

5

van vrijwilligers, die na een intensief wervingstraject zijn aangenomen. Om hier komend jaar extra op in te zetten is voorgesteld om, vanuit het positieve resultaat over 2020, hiervoor € 300.000 te reserveren. Deelname gebiedsgerichte opkomsttijden Vanuit Brandweer Nederland loopt sinds 2015 het project Rembrand. Eén van de deelprojecten die hieruit voortvloeien is ‘Gebiedsgerichte opkomsttijden’. Van alle 25 regio’s is Zeeland, met Amsterdam, IJsselland, Flevoland, Groningen en Hollands-Midden, uitgekozen als deelnemer aan de ‘pilot Gebiedsgerichte opkomsttijden’. Dit project is vertraagd. In de zomerperiode van 2020 is het project daadwerkelijk van start gegaan. Het project moet voorzien in een landelijke handreiking voor het opstellen van uniforme dekkingsplannen.

Programma Risicobeheersing Controles op brandveiligheid op basis van risico’s De fysieke controles die gepland waren in 2020, in het kader van de bestuurlijk vastgestelde meerjarenplanning, hebben door de Covid-19 maatregelen vertraging opgelopen. Toch is de jaarplanning voor een groot deel gehaald. Dit vooral door een intensieve controleperiode tijdens de verminderde maatregelen die na juni 2020 speelden. Bovendien waren er in 2020 veel controles op kampeerterreinen en jachthavens gepland, die vooral konden doorgaan omdat dit in de open lucht speelt. Ook is er een controletool voor ‘controles op afstand’ ontwikkeld zodat er in sommige situaties geen fysieke controle ter plaatse nodig was. Echter, deze ‘controles op afstand’ hebben niet volledig zicht gegeven op bouwerken voor wat betreft brandveiligheid. De geplande controles voor 2020 die niet zijn uitgevoerd, worden doorgeschoven naar 2021. Gezien het aantal wordt verwacht dat dit geen significante hoeveelheid extra werk zal opleveren. Tenzij de coronacrisis zich nog langere tijd in 2021 doorzet. Adviezen en controles voor evenementen De Covid-19 maatregelen hebben ervoor gezorgd dat er in 2020 geen evenementen hebben plaatsgevonden. Er zijn dan ook geen beoordelingen gedaan en adviezen gegeven.

Zodra de maatregelen worden versoepeld en evenementen weer worden toegestaan, zal er naar waarschijnlijkheid een onevenredig aantal aanvragen binnenkomen, die in gezamenlijkheid met de gemeenten afgehandeld moeten worden. Inrichtingen voor vuurwerkopslag Door het verbod op vuurwerk in 2020, hebben de controles op deze opslagplaatsen onder regie van de RUD beperkt plaatsgevonden. Brandonderzoek en Brandveilig Leven Brandonderzoeken zijn regulier uitgevoerd, te weten bij woningen en bij branden met een onduidelijke oorzaak, een bijzonder brandverloop en/of slachtoffers. Het jaarplan Brandveilig leven is gelet op de Covid-19 crisis herzien en aangepast. Een groot deel van de activiteiten (met uitzondering van vragen over brandveiligheid) zijn stopgezet. Gedurende het jaar is bekeken, afgezet tegen de op dat moment geldende maatregelen t.a.v. de crisis, welke activiteiten alsnog doorgang konden vinden. Zo zijn een aantal acties, o.a. in het kader van een “light” versie van de Zeeuwse week van de veiligheid in oktober, opgepakt. Programma Zeeland Veilig Zeeland Veilig omvat alle activiteiten op het gebied van risico- en crisiscommunicatie, met als doel de zelfredzaamheid van inwoners en bezoekers in Zeeland te vergroten. Vanaf maart heeft Zeeland Veilig zich volledig gericht op communicatie over het virus, de handelingsperspectieven en overheidsmaatregelen op nummer één.

Met ruim 250 blogberichten en andere informatie op www.zeelandveilig.nl/corona bepaalde het virus in hoge mate de dagelijkse agenda en was er, zeker tot in de zomer, weinig of geen ruimte voor Jaarstukken 2020

6

andere onderwerpen. Het tweede half jaar zorgde aanvankelijk voor enige rust, waardoor het mogelijk was om ook dit jaar een (online) Zeeuwse Week van de Veiligheid te organiseren. Vanaf oktober laaide het virus weer op en daarmee ook de berichtgeving. Toch slaagden we erin om de laatste maanden van het jaar ook weer wat meer aandacht te besteden aan reguliere thema’s als brandveiligheid, risico’s rond gevaarlijke stoffen en verkeersveiligheid. Inspecties en advisering industriële veiligheid In 2020 zijn de BRZO-inspecties door de Covid-19 maatregelen hoofdzakelijk op afstand uitgevoerd. Vanwege inzet in de crisisorganisatie zijn in Q2 2020 zijn drie BRZO-inpsectief uitgevoerd door een extern ingehuurde BRZO-inspecteur. Vooralsnog wordt verwacht dat de Covid-19 crisis in 2021 minimale impact zal hebben op de geplande BRZO-inspecties en de uit te voeren werkzaamheden op het gebied van industriële veiligheid. Advisering op het gebied van externe veiligheid (omgevingsveiligheid) Bij de advisering voor dit taakveld is de aanstaande invoering van de Omgevingswet goed merkbaar. Veel gemeenten en de Provincie Zeeland focussen zich momenteel op het maken van een omgevingsvisie, waarbij de VRZ een sterke adviserende rol heeft. De adviezen voor omgevingsvisies vragen ook significant meer tijd dan een advies voor een gemiddeld bestemmingsplan.

Dit wordt mede veroorzaakt door intensieve afstemming met partners zoals de GGD en RUD Zeeland. Naast de advieswerkzaamheden bereidt VRZ zich ook op beleidsmatig en tactisch niveau voor op de komst van de Omgevingswet. Dit door participatie in het Samenwerkingsplatform Omgevingswet Zeeland (SPOZ), periodiek overleg met GGD en RUD Zeeland (waarbij gestreefd wordt naar integrale advisering) en kennisdeling met andere veiligheidsregio’s. Door de Covid-crisis hebben dit soort overlegplatformen in 2020 vooral digitaal plaatsgevonden.

Algemeen / Bestuurlijk Meerjarenbeleidsplan De beoogde planning (afronding in 2020) van het meerjarenbeleidsplan 2020-2023 is niet gehaald. VRZ hecht er grote waarde aan dat het nieuwe beleidsplan breed wordt gedragen door de interne organisatie, het bestuur, de gemeenteraden en de externe netwerkpartners. Dit heeft ertoe geleid dat in het Algemeen Bestuur van 9 juli 2020 een besluit is gevraagd om het meerjarenbeleidsplan 2016-2019 voor een periode van twee jaar te verlengen tot en met 2021 en het nieuwe meerjarenbeleidsplan vast te stellen voor de periode 2022-2025. Het Algemeen Bestuur heeft op 9 juli hiermee ingestemd. Grensoverschrijdend risicoprofiel In aanvulling op het laatst vastgestelde risicoprofiel stond het voorleggen van een grensoverschrijdend risicoprofiel aan het AB gepland in Q4 2020. Dit is niet gerealiseerd. In verband met Covid-19 zal worden bezien in welke vorm dit zal plaatsvinden en welke planning hierin gevolgd gaat worden. De intentie was om het profiel vast te stellen voorafgaand aan het beleidsplan, echter deze planning wordt niet gehaald. Begroting 2021 In het Algemeen Bestuur van 9 april 2020 is de concept-programmabegroting voor 2021 behandeld. Na behandeling is deze begroting voor zienswijze aan de gemeenteraden aangeboden.

Voor de geplande informatieve raadsbijeenkomsten over de begroting 2021 is een alternatief aangeboden, namelijk digitale informatiebijeenkomsten. In het Algemeen Bestuur van 9 juli 2020 is de begroting 2021 definitief vastgesteld. De begroting 2021 is beleidsarm, waarbij het niveau van dienstverlening en veiligheid gestoeld is op het huidige beleid uit het beleidsplan 2016-2019, verlengd tot en met 2021. Bijvoorbeeld werken binnen de kaders van Maatwerk in Brandweerzorg met het in stand houden van de daarin genoemde brandweerposten. Jaarstukken 2020

7

In de begroting 2021 is het plan van aanpak taakstelling met maatregelen verwerkt om de taakstelling 2020 uit de meerjarenbegroting 2020-2023 op te kunnen lossen. In 2019/2020 zijn reeds een aantal maatregelen genomen. VRZ had gepland om in 2020 (en 2021) nog (rest) maatregelen uit te werken met input van medewerkers en leidinggevenden van VRZ. Door de Covid-19 crisis is dit laatste traject vertraagd. VRZ verwacht verder dat bestuurlijke keuzes en wijziging van de beleidskoers noodzakelijk zijn op basis van het nieuwe beleidsplan 2022-2025. Dit om het totaal openstaand bedrag aan taakstelling uit de (meerjaren)begroting 2020 en het structureel tekort uit de meerjarenbegroting 2021 (ontstaan door exogene ontwikkelingen) uiteindelijk op te kunnen lossen binnen de huidige financiële kaders. Samenwerking GGD / RUD / VRZ Eind 2019 hebben de Algemeen Besturen van GGD, RUD en VRZ ingestemd met een bestuurlijke opdracht voor het uitvoeren van een verkenning naar samenwerking tussen de drie gemeenschappelijke regelingen. Een onafhankelijke bureau voert de verkenning uit. De verkenning naar samenwerking is in maart 2020 tijdelijk opgeschort als gevolg van de Covid-19 crisis. In juni 2020 is dit traject weer opgestart. Het plan van aanpak van het onderzoeksbureau is in oktober 2020 vastgesteld door de Algemeen Besturen van GGD, RUD en VRZ.

Hierna is gestart met het daadwerkelijk uitvoering geven aan de verkenning. Het is de verwachting dat het eindrapport van de verkenning medio 2021 wordt opgeleverd aan de Algemeen Besturen van GGD, RUD en VRZ. Visitatie veiligheidsregio’s De landelijke visitatie zou in juni 2020 hebben plaatsgevonden. Vooralsnog is dit onderzoek uitgesteld. Over het verdere traject bestaat begin 2021 nog geen duidelijkheid. Doelmatigheidsonderzoek VZG In afwachting van de resultaten van de verkenning naar samenwerking tussen GGD, RUD en VRZ vindt het doelmatigheidsonderzoek na 2022 plaats. Traject integriteit Eén van de trajecten die nog lopen vanuit Emergo is integriteit. In 2019 is dit intern opgepakt. In 2020 zou dit worden uitgerold onder de vrijwilligers, maar dit loopt vertraging op. Integriteit blijft een onderwerp dat binnen VRZ, ook nu, constant de aandacht heeft. Vakbekwaamheid heeft evenwel de prioriteit, waardoor integriteit wordt uitgesteld naar 2021.

Jaarstukken 2020

8

2.

Programmaverantwoording

2.1

Programma Bevolkingszorg

Omschrijving en wettelijk kader Bij een ramp of crisis heeft de gemeentelijke overheid een aantal taken om de effecten van een ramp of crisis voor de burgers zoveel mogelijk te beperken. Op grond van artikel 10 Wet veiligheidsregio's heeft VRZ de opdracht om rampenbestrijding en crisisbeheersing te organiseren. In het onderliggende Besluit veiligheidsregio's staat eveneens dat het college van burgemeester en wethouders een team Bevolkingszorg aanwijst dat belast is met een aantal taken. Hoofdzakelijk worden de volgende vijf taken voor bevolkingszorg benoemd vanuit art. 2.1.3. Besluit veiligheidsregio's: Het geven van voorlichting aan de bevolking; Het voorzien in opvang en verzorging van de bevolking; Het verzorgen van nazorg voor de bevolking; Het registreren van slachtoffers; Het registreren van schadegevallen, Advisering regionaal operationeel team Wat wilden we bereiken? Zorgdragen voor een optimale en passende zorg aan de bevolking bij rampen

De acute bevolkingszorg is op orde

Een snelle en goede herstelzorg

Investeren in vakbekwaamheid functionarissen Bevolkingszorg

Voorzien in contactbehoefte bevolking met hulpinstanties

Kunnen voorzien in opvang en verzorging

Zorgen voor een plan van aanpak voor de herstelfase

Een adequate crisiscommunicatie

Tijdig communiceren van feitelijke informatie Ondersteunen burgemeester in de rollen van boegbeeld en burgervader

Informeren verwanten SIS

Adviseren van het Regionaal Operationeel Team

Evacuatie

Jaarstukken 2020

9

Wat hebben we hiervoor gedaan? De acute bevolkingszorg is op orde In deze periode is de nieuwe structuur van bevolkingszorg afgerond. Binnen deze structuur wordt met minder mensen een optimale en passende zorg aan de bevolking geleverd. De formele afronding zou op 1 april plaatsvinden, maar deze bijeenkomst is in verband met Covid-19 niet meer doorgegaan. In de praktijk wordt in de grip-4 voor Covid-19 reeds gewerkt conform de nieuwe structuur. Investeren in vakbekwaamheid Bevolkingszorg functionarissen Sinds het tweede kwartaal zijn veel activiteiten uit het jaarplan vakbekwaamheid (opleiden en trainen) bevolkingszorg weggevallen door de Covid-19 crisis. Prioriteit is gegeven aan de certificering van Officier van Dienst (OvD) en Algemeen Commandant Bevolkingszorg functionarissen, uitgestelde examens van vóór de zomer zijn alsnog ingepland in de tweede helft van het jaar. In september zijn 5 OvD’s Bevolkingszorg geslaagd voor het OvD examen. Het examen Algemeen Commandant Bevolkingszorg heeft niet plaats gevonden en is uitgesteld naar volgend jaar. Ook is geparticipeerd in de CoPi dilemmatraining Vlaketunnel in december. Focus lag verder op het vakbekwaam krijgen van nieuw ingestroomde collegae binnen Bevolkingszorg, via MSTeams en fysiek waar mogelijk.

Er is een rapport opgesteld naar aanleiding van de evaluatie inzet van Bevolkingszorg bij de bestrijding van de Covid-19 crisis. De extra kosten zijn gedekt met het vrijgekomen budget van de geannuleerde activiteiten. Het voorzien in opvang en verzorging In 2020 is een start gemaakt met de actualisatie van samenwerkings-en of waakvlamovereenkomsten in het kader van Opvang en Verzorging. Het registreren van slachtoffers en schadegevallen Het mandaat van de Stichting Salvage, zoals beschreven in het protocol (2019) van samenwerkingsafspraken tussen Stichting Salvage en het Landelijk Netwerk Bevolkingzorg, is in 2020 uitgebreid. Advisering van het Regionaal Operationeel Team Bij de start van de Covid-19-crisis is bewust gekozen om vier ‘vaste’ gemeentesecretarissen in te zetten voor de rollen van algemeen commandant bevolkingszorg (AC-BZ) en strategisch adviseur bevolkingszorg (SA-BZ). Zodat naast de advisering, ook continuïteit, kennishistorie en informatieoverdracht meer gegarandeerd is. Een snelle en goede herstelzorg Zorgen voor een plan van aanpak herstelfas In 2020 is het Plan van Aanpak NaFase geactualiseerd en is een format Overdrachtsdocument Preparatie NaFase opgesteld. Het Plan van Aanpak NaFase Covid-19 is in juli 2020 opgeleverd. Een adequate crisiscommunicatie Tijdig communiceren van feitelijke informatie Het jaar 2020 verliep totaal anders dan verwacht.

Informatie over incidenten is tijdig gecommuniceerd, maar vanaf maart is onze planning overhoopgehaald door de komst van het coronavirus (Covid-19). Vanaf dat moment stond de communicatie over het virus, de handelingsperspectieven en overheidsmaatregelen op nummer een. Met ruim 250 blogberichten en andere informatie op www.zeelandveilig.nl/corona bepaalde het virus in hoge mate de dagelijkse agenda en was er, zeker tot in de zomer, weinig of geen ruimte voor andere onderwerpen. Het tweede half jaar zorgde aanvankelijk voor enige rust, waardoor het Jaarstukken 2020

10

mogelijk was om ook dit jaar een (online) Zeeuwse Week van de Veiligheid te organiseren. Vanaf oktober laaide het virus weer op en daarmee ook de berichtgeving. Toch slaagden we er in om de laatste maanden van het jaar ook weer wat meer aandacht te besteden aan reguliere thema’s als brandveiligheid, risico’s rond gevaarlijke stoffen en verkeersveiligheid. Ondersteunen burgemeester in de rollen van boegbeeld en burgervader In 2020 hebben we vanaf 12 maart te maken gekregen met een GRIP 4 situatie als gevolg van de coronapandemie. Vrijwel direct na deze datum is er een crisiscommunicatieteam gestart om alle communicatieacties uit te voeren. Vanuit dat team is er ook een communicatieadviseur BT (met een vervanger) benoemd die met name het RBT en de voorzitter Veiligheidsregio heeft ondersteund in de rol van boegbeeld van deze crisis. Ook zijn andere RBT-leden ondersteund, zoals de Directeur Publieke Gezondheid (opgepakt tezamen met communicatieprofessionals van de GGD) en de portefeuillehouder Handhaving. Wat heeft het gekost? Primitieve Begroting Rekening begroting na wijziging 2020 2020 2020 1 Programma Bevolkingszorg Gerealiseerd totaal van baten en lasten Lasten Baten Gerealiseerd resultaat

Jaarstukken 2020

269.800 436.800 -167.000 269.800

270.550 451.550 -181.000 270.550

225.028 406.027 -180.999 225.028

Saldo

V/N

-45.522 V -45.523 V 1 N -45.522 V

11

2.2

Programma Gemeenschappelijke Meldkamer Zeeland (GMZ)

Omschrijving en wettelijk kader De meldkamers van Zeeland en Midden- en West-Brabantzijn op 9 juni 2020 samengevoegd als onderdeel van een landelijke reorganisatie van de meldkamers. Wat wilden we bereiken? Het realiseren van een soepele overdracht van taken en personeel van de meldkamer Zeeland aan de nieuwe meldkamer in Bergen op Zoom in 2020. Wat hebben we hiervoor gedaan? Per 1 januari 2020 is de overgang van het personeel naar de Nationale Politie (ICT/functioneel beheer) en Veiligheidsregio Midden- en West-Brabant (centralisten) afgerond. De financiële afwikkeling heeft in 2020 plaatsgevonden. Heirvoor wordt verwezen naar de jaarrekening 2020. Op 18 mei en 19 mei 2020 is een pre-migratie van de meldkamer succesvol verlopen. De fysieke overgang van de meldkamer is succesvol gerealiseerd op 9 juni 2020. Wat resteert is de fysieke ontmanteling van de meldkamer in Middelburg. Wat heeft het gekost?

2 Programma GMZ / Meldkamer Zeeland-Brabant Gerealiseerd totaal van baten en lasten Lasten Baten Mutaties Reserves Baten Gerealiseerd resultaat

Jaarstukken 2020

Primitieve Begroting Rekening begroting na wijziging 2020 2020 2020

Saldo

1.175.792 1.175.792 0 -548.120 -548.120 627.672

14.722 N -10.601 V 25.323 N 0 0 14.722 N

952.620 1.273.120 -320.500 -349.184 -349.184 603.436

967.342 1.262.520 -295.177 -349.184 -349.184 618.158

V/N

12

2.3

Programma Risicobeheersing

Omschrijving en wettelijk kader Zeeland is een regio die als kwetsbaar en risicodragend tegelijkertijd kan worden gekenmerkt. De kwetsbaarheid wordt duidelijk door de ligging in de Schelde-delta, waar de regio wordt omringd door niet alleen water, maar ook door een omvangrijke hoeveelheid risicobronnen in de omringende regio’s en over de grens in België. Risicodragend door de aanwezige havengebieden, de (zware) industrie, de kerncentrale en het transport van gevaarlijke stoffen dat hieraan is verbonden. De nadruk in dit programma ligt niet op bestrijding, maar op het voorkomen en beheersbaar maken van branden en incidenten (onder andere artikelen 3 en 25 Wet veiligheidsregio’s). Daarbij wordt tevens gewezen op de eigen verantwoordelijkheid van burgers en bedrijven. Zeelandveilig.nl is hierbij hét platform voor inwoners waar veiligheidsinformatie is gebundeld, snel is terug te vinden en eenvoudig te gebruiken.

Jaarstukken 2020

13

Wat wilden we bereiken?

Het scheppen en instandhouden van een (brand)veilige leefomgeving in Zeeland

Risicobeheersing, waaronder het voorkomen en beperken van brand

Dynamische analyse van risico's Controles op (brand)veiligheid o.b.v. risico's Advisering over brandveiligheid, brandveilig gebruik, ontbranding van vuurwerk en evenementenveiligheid

Adequate risico-communicatie en een veerkrachtige samenleving

De Zeeuwse bevolking is zich meer bewust van de grootste risico's en weet wat te doen, o.a. via Brandveilig Leven en risicocommunicatie Zeelandveilig.nl is actueel, volledig en bekend

Thematische werkzaamheden: Geen Nood Bij Brand en STOOM Advisering op omgevingsveiligheid en fysieke leefomgeving

Inspecties en advisering industriële veiligheid

Bevordering en borging van kennisontwikkeling

Jaarstukken 2020

14

Wat hebben we hiervoor gedaan? Risicobeheersing, waaronder het voorkomen en beperken van brand Invloed Covid-19 crisis De Covid-19 crisis heeft ook binnen de werkvelden van Risicobeheersing veel invloed gehad op de uitvoering van de taken. Een aantal onderwerpen is op een alternatieve wijze opgepakt en veelal online ingevuld. Onderwerpen die door de Covid-19 crisis vertraagd zijn betreffen o.a. de implementatie van het risicoprofiel en het opstellen van een grensoverschrijdend risicoprofiel. Het weer oppakken van deze taken blijft een uitdaging door de voortdurende crisis. Het heeft prioriteit om 2021 de uitvoering van taken te hervatten, hierbij nadrukkelijk aandacht voor de wijze van uitvoering geven aan het grensoverschrijdend risicoprofiel. Dit geldt ook voorde implementatie van de Omgevingswet en het werken aan het meerjarenbeleidsplan van Risicobeheersing. Dynamische analyse van risico's Aan het inrichten van een dynamische analyse van risico’s is in 2020 geen invulling gegeven. Controles op (brand)veiligheid op basis van risico’s Vanaf maart 2020 hebben de Covid-19 maatregelen veel invloed gehad op de brandveiligheids-controles. Controles ter plaatse werden bemoeilijkt of zelfs geannuleerd. Daardoor is niet de volledige jaarplanning gehaald. Enkele controles zijn doorgeschoven naar 2021. Gaandeweg 2020 is er een controletool voor ‘controles op afstand’ ingevoerd.

Voor horeca, grote winkel- en bijeenkomstfuncties is daarvoor een checklist ontwikkeld waardoor de gebruiker in grote lijnen zelf een controle kan uitvoeren. Voor de situaties waarbij er twee jaar eerder al een controle heeft plaatsgevonden, is voortbordurend op die controle een (telefonische) controle op afstand uitgevoerd. Voorlichting in dergelijke acties was essentieel. Controles van het grote aantal kampeerterreinen en jachthavens konden vaak wel doorgang vinden omdat dit voornamelijk in de open lucht plaatsvindt. Desondanks zijn de meeste geplande controles uitgevoerd en zijn er slechts enkele doorgeschoven naar 2021. Opvallend is dat ondanks de coronacrisis, de bouw in 2020 is doorgegaan. Op het gebied van bouwcontroles heeft de coronacrisis dan ook weinig of geen invloed gehad.

Aantal controles brandveiligheid*

Streefwaarde 2020 850

Realisatie 2020 712

*Totaal aantal controles n.a.v. 1) meerjarenplanning, 2) verzoeken gemeenten, 3) evenementen, 4) vuurwerkopslag.

Advisering over brandveiligheid en brandveilig gebruik Advisering bestaat uit advieswerkzaamheden op onder meer bouwplannen, evenementen, Programma’s van Eisen (PvE’s) voor brandmeldinstallaties en ontbrandingstoestemmingen voor vuurwerk. Het advieswerk is gedurende de Covid-19 crisis doorgegaan, omdat preventisten deze werkzaamheden vanuit huis kunnen doen. Preventisten zijn, naast het reguliere advieswerk, betrokken geweest bij advisering over brandveiligheid ten behoeve van objecten die aangepast werden voor de opvang van Covid-19 patiënten. Het aantal brandveiligheidsadviezen die in 2020 zijn uitgebracht ligt net als in 2019 boven de planning, met name voor de werkgebieden Walcheren/Schouwen-Duiveland en Zeeuws-Vlaanderen. In Zeeland worden verschillende grote nieuwe complexen gebouwd (nieuwe sluis Terneuzen, recreatieparken, complexe appartements- en logiesgebouwen, hoge appartementsgebouwen etc.). De advisering op zowel de activiteit bouwen als de activiteit brandveilig gebruik neemt, door de complexiteit, ook veel meer tijd in beslag dan de geplande adviestijd voor een omgevingsvergunning bouwen of

Jaarstukken 2020

15

brandveilig gebruik. Vooralsnog heeft deze toename nog niet voor capaciteitsproblemen geleid, echter de extra benodigde tijd gaat wel ten koste van tijd voor de andere taakvelden. De Covid-19 maatregelen hebben ertoe geleid dat er in 2020 nagenoeg geen evenementen plaatsvonden. Ook het aantal aanvragen van schriftelijke adviezen en de APV-/evenementenoverleggen waren hierdoor lager. Alleen de eerste twee maanden van het jaar is hier nog invulling aan gegeven. In de maanden november en december is er veelvuldig (telefonische) overleg geweest en advies gegeven in verband met het vuurwerkverbod voor oudjaarsnacht in relatie tot de aanwezigheid van vuurwerk in opslaglocaties. De controles op de opslagplaatsen onder regie van de RUD Zeeland hebben beperkt plaatsgevonden.

Aantal adviezen brandveiligheid en brandveilig gebruik Aantal adviezen PvE’s, UPD en overig Aantal adviezen evenementen Aantal adviezen vuurwerk

Streefwaarde 2020 1000

Realisatie 2020

195

194

123

19**

24

9

1021*

* dit betreft definitief afgeronde adviezen. In het verleden is ook gerapporteerd op tussentijdse adviezen, hierop is ook de streefwaarde gebaseerd. Met de introductie van het digitale systeem Squit kan op dit moment alleen nog maar op definitieve adviezen gerapporteerd worden. **Dit betreft schriftelijke adviezen. Hiernaast worden ook mondelinge adviezen gegeven tijdens APV overleggen. Deze zijn niet in de telling meegenomen. Wel zijn de 9 uitgebrachte interdisciplinaire adviezen grote evenementen in deze telling meegenomen. Deze adviezen zijn gegeven t.a.v. Bevrijdingsfestival Vlissingen, Four Freedom Awards, HRIEPS, Vestrock, Concert at SEA, Rescue, Mosseldag Reimerswaal, Visserijfeesten Sluis, Kustmarathon.

Thematische werkzaamheden: geen nood bij brand en STOOM Geen Nood Bij Brand In deze periode hebben, vanwege de Covid-19 crisis en doordat de beschikbare capaciteit op andere taakvelden is ingezet, geen activiteiten op dit project plaatsgevonden.

Aantal uitgevoerde expedities Aantal getekende convenanten

Streefwaarde 2020 2

Realisatie 2020

2

0

0

Structureel terugdringen ongewenste en onechte meldingen brandmeldinstallaties Binnen het project STOOM wordt gestreefd om het aantal uitrukken op ongewenste en onechte meldingen van openbare meldsystemen (OMS) en Particuliere Alarmcentrales (PAC’s) de komende jaren op het niveau van 2019 te houden en waar kan verder terug te dringen. Voor 2020 is het van belang dat we de

Jaarstukken 2020

16

gerealiseerde reductie blijven handhaven en zorgen dat er geen stijging plaatsvindt in het aantal loze uitrukken. De opening van de meldkamer in Bergen op Zoom is een factor die hierop invloed heeft .

Streefwaarde reductie uitrukken

Realisatie reductie uitrukken 2020

430

433

Handhaving reductie uitrukken op OMS- en PACmeldingen t.a.v. 2019 maximaal 644 uitrukken p/j

Advisering op omgevingsveiligheid en fysieke leefomgeving Omgevingsveiligheid gaat over de vraag hoe we de beperkte ruimte in Nederland veilig kunnen benutten en de risico’s die mensen lopen door o.a. opslag, productie, gebruik en vervoer van gevaarlijke stoffen in hun omgeving zoveel mogelijk kunnen beperken. VRZ geeft daartoe veiligheidsadviezen op inpassingsplannen, bestemmingsplannen, omgevingsvergunningen en structuurvisies. Ook de advisering over bereikbaarheid voor de hulpdiensten en bluswaterwinning wordt hierin betrokken. Binnen de advieswerkzaamheden is de aanstaande invoering van de omgevingswet goed merkbaar. Veel gemeenten en de provincie focussen zich momenteel op het maken van een omgevingsvisie, waarbij de VRZ een adviserende rol heeft. De adviezen voor omgevingsvisies vragen ook significant meer tijd dan een advies voor een gemiddeld bestemmingsplan. Dit wordt mede veroorzaakt door intensieve afstemming met partners zoals de GGD en RUD Zeeland. Naast de advieswerkzaamheden bereidt VRZ zich ook op beleidsmatig niveau voor op de komst van de Omgevingswet. Dit door participatie in het Samenwerkingsplatform Omgevingswet Zeeland (SPOZ), periodiek overleg met GGD en RUD Zeeland (waarbij toe gestreefd wordt naar integrale advisering) en kennisdeling met andere veiligheidsregio’s.

Door de Covid-crisis hebben dit soort overlegplatformen in 2020 vooral digitaal plaatsgevonden.

Aantal adviezen omgevingsveiligheid

Streefwaarde 2020 95

Realisatie 2020 77

De advisering in 2020 had veelal betrekking op woningbouw, commerciële gebouwen (hotels, restaurants, verzorgingstehuizen), recreatieterreinen en tijdelijke huisvesting voor arbeidsmigranten. Alle ingediende adviezen zijn tijdig afgehandeld.

Jaarstukken 2020

17

Inspecties en advisering industriële veiligheid Bedrijven waar grote hoeveelheden gevaarlijke stoffen aanwezig zijn boven een bepaalde drempelwaarde, vallen onder de werking van het Besluit risico’s zware ongevallen 2015 (Brzo 2015). VRZ heeft een wettelijke verplichting om toe te zien op de veiligheid bij Brzo-bedrijven via advisering en inspecties. Dit in gezamenlijkheid met de inspectie SZW en omgevingsdienst DCMR. Naast de zogenaamde Brzo-inspecties is VRZ verantwoordelijk voor het aanwijzen van bedrijfsbrandweren bij industriële inrichtingen. De aangewezen bedrijfsbrandweren worden periodiek beoordeeld. Tot slot worden door VRZ-inspecties uitgevoerd bij risicovolle bedrijven waar gevaarlijke stoffen staan opgeslagen, maar die niet onder het Brzo vallen, de zogenaamde Bevi-bedrijven (Besluit externe veiligheid inrichtingen). Naast de inspecties brengt VRZ-veiligheidsadviezen uit, zoals de advisering op vergunningaanvragen en meldingen van Brzo- en Bevibedrijven. Daarnaast worden de veiligheidsrapportages van Brzo bedrijven beoordeeld, met name de informatie voor de rampenbestrijding en het bedrijfsbrandweerrapport. VRZ kent voor het onderwerp Industriële Veiligheid een samenwerkingsverband met de veiligheidsregio’s Rotterdam Rijnmond, Zuid-Holland-Zuid, Haaglanden en Hollands Midden. Jaarlijks worden ambities ten aanzien van deze samenwerking geformuleerd.

Enkele ambities zijn eenduidige advisering aan het bevoegd gezag, gezamenlijk waarborgen van kennis en het waarborgen van capaciteit voor landelijke initiatieven.

Aantal geplande BRZOinspecties Aantal niet routinematige BRZO-inspecties Aantal BRZOincidentenonderzoeken Aantal adviezen BRZO Aantal adviezen BEVI Actualisaties aanwijzingen bedrijfsbrandweer Bedrijfsbrandweerinspecties

Streefwaarde 2020 20

Realisatie 2020

4

5

4

6

150 75

104 47

3

4

5

6

20

Streefwaarde is niet gehaald a.g.v. Covid-19-crisis

Multidisciplinaire uitvoering In 2020 zijn in totaal 20 geplande inspecties en 5 niet-routinematige inspecties uitgevoerd in samenwerking met inspectiepartners zoals DCMR, I-SZW en RWS. Op het gebied van handhaving wordt intensiever samengewerkt. Dit heeft geleid tot meer uitgevoerde hercontroles. Incidenten In 2020 speelden een aantal incidenten waarbij gevaarlijke stoffen zijn vrijgekomen, danwel de kans hierop aanwezig was. Dit heeft geleid tot 6 niet-routinematige inspecties. Tijdens deze inspecties zijn de incidenten onderzocht en is geïnspecteerd of het bedrijf de juiste maatregelen heeft genomen. Invloed COVID-19 crisis • In 2020 zijn de Brzo-inspecties hoofzakelijk op afstand uitgevoerd. Daarbij is de landelijke richtlijn vanuit de Brzo+ organisatie consequent gevolgd. Het interviewen van bedrijven en het beoordelen van documenten is online uitgevoerd. Per Brzo-inspectie is maximaal 4 uur doorgebracht bij het bedrijf. In deze beperkte tijd is specifiek gekeken naar de aanwezigheid en staat van technische veiligheidsmaatregelen;

Jaarstukken 2020

18

• •

De hierboven geschetste uitvoering van Brzo-inspecties is minder effectief. Het verkrijgen van het juiste en complete beeld is voor een inspecteur op afstand lastig. Het is mogelijk dat door deze inspectiewijze punten t.a.v. veiligheid gemist worden; In Q2 2020 zijn een aantal specialisten industriële veiligheid ingezet in de crisisorganisatie rondom het coronavirus. Mede om deze redenen zijn drie Brzo-inspecties uitgevoerd door een extern ingehuurde Brzo-inspecteur.

In 2020 is wederom een aanzienlijk aantal adviezen gegeven omtrent Brzo en niet-Brzo inrichtingen. Deze adviezen zijn gerelateerd aan gevaarlijke stoffen en met name bestemd voor DCMR en RUD-Zeeland. Deze organisaties verwerken de adviezen van Veiligheidsregio Zeeland bijna zonder uitzondering in de vergunningvoorwaarden/considerans behorende bij de omgevingsvergunning. Verandering waarneembaar Wat betreft de uit te brengen adviezen is een verandering waarneembaar. Het gaat steeds om wijzigingen in het kader van de energietransitie en de nodige modificaties met betrekking tot het terugdringen van de uitstoot CO2 en NOx. Vooroverleg / Advisering Voor bedrijven en overheden is een vlotte afhandeling van een omgevingsvergunning van belang. In 2020 heeft een werkgroep, met deelname vanuit Veiligheidsregio Zeeland, onderzocht hoe e.e.a. te optimaliseren. Het maken van procesafspraken is hierin belangrijk gebleken. E.e.a. start met goed georganiseerd vooroverleg. Hiertoe lopen reeds procesafspraken met o.a. DCMR. Daarnaast blijkt o.a. het vooroverleg een goed instrument om invulling te geven aan artikel 25, lid 1e Wet veiligheidsregio’s: de wettelijke taak van Veiligheidsregio Zeeland om gevraagd/ongevraagd te adviseren. Zo wordt aan de voorkant actief meegedacht en invloed uitgeoefend om de fysieke veiligheid te verbeteren.

Keerzijde van deze pro-actieve aanpak is de aanzienlijke tijdsinvestering. De bedrijfsbrandweerinspecties zijn conform planning uitgevoerd. De wijziging in de uitvoering van bedrijfsbrandweerinspecties is door de bedrijven als positief ervaren, omdat er meer tijd en ruimte is voor de audit van het beheerssysteem. Bevordering en borging van kennisontwikkeling: brandonderzoek Brandonderzoek betreft onderzoek naar het ontstaansgebied, de oorzaak (toedracht) en het verloop van een brand, de werking van de brandpreventieve voorzieningen en de technische staat van het gebouw of object. Brandonderzoek vergroot het inzicht in het ontstaan en de ontwikkeling van brand en levert daarmee een bijdrage aan de veiligheid van de samenleving en het lerend vermogen van de organisatie. Tijdens de Covid-19 crisis is het uitvoeren van uitgebreide brandonderzoeken ter plaatse beperkt tot branden, waarbij dit echt noodzakelijk werd geacht. Hierbij valt te denken aan branden met een onduidelijke oorzaak, een bijzonder brandverloop en/of slachtoffers. In 2020 zijn 20 van dergelijke onderzoeken uitgevoerd. Daarnaast is de 100% inventarisatie en registratie van woningbranden gecontinueerd (132 woningen). Deze werkzaamheden kunnen brandonderzoekers op afstand doen, zodat dit tijdens de Covid-19 crisis gecontinueerd is.

Mogelijk gevolg van het stilleggen van een deel van de brandonderzoeken is dat er geen onderzoek plaatsvindt bij branden waar dit wel gewenst was. Dit kan leiden tot aantasting van het lerend vermogen van de organisatie.

Jaarstukken 2020

19

Inventarisatie en registratie woningbranden Uitgebreide brandonderzoeken

Streefwaarde 2020 100%

Realisatie 2020

100%

20 (100%)

132 (100%)

Adequate risico-communicatie en een veerkrachtige samenleving De Zeeuwse bevolking is zich meer bewust van de grootste risico’s en weet wat te doen, o.a. via Brandveilig Leven en risicocommunicatie Brandveilig Leven Brandveilig Leven omvat alle activiteiten gericht op het voorlichten van burgers over hetgeen zij kunnen doen om brand te voorkomen en de gevolgen te beperken. Dit met als doel om het veiligheidsbewustzijn te vergroten en daarmee branden te voorkomen. Ook Brandveilig Leven heeft te maken gekregen met de invloed van de Covid-19 crisis. Medewerkers zijn ingezet in de crisisorganisatie en het gehele programma is in de loop van maart 2020 stil komen te liggen. Na de zomer en in de laatste maanden van 2020 is nog wel aandacht besteed aan een aantal reguliere thema’s. In het najaar 2020 is invulling gegeven aan terugkerende activiteiten zoals de brandpreventiecampagne tijdens de brandpreventieweken en de Zeeuwse week van de Veiligheid (beiden volledig aangepast aan Covid-19 maatregelen dus digitaal). Ook activiteiten op verzoek zoals woningchecks, lezingen en schoolbezoek zijn beperkt in 2020 uitgevoerd. Deelname aan evenementen heeft in 2020 niet plaatsgevonden. Streefwaarde 2020

Realisatie 2020

Lezingen/ presentaties voor groepen

30

5

Activiteiten basisonderwijs/ voortgezet onderwijs Woningchecks op verzoek Voorlichting tijdens evenementen Info verzoeken Speciale verzoeken (Pop-Up Store, open dagen, e.d.) Uitgifte springkussen(s) Uitgifte troostberen (bij operationele dienst bij incidenten) Aantal ambassadeurs

25

20

20 30 150

12 0 116 5 dg

0

4 36

70

88

Zeeland Veilig Zeeland Veilig omvat alle activiteiten op het gebied van risico- en crisiscommunicatie, met als doel de zelfredzaamheid van inwoners en bezoekers in Zeeland te vergroten. Zeeland Veilig faciliteert dat mensen zelfredzaam kunnen zijn tijdens een incident en adviseert hoe mensen kunnen bijdragen aan het voorkómen van incidenten. Centrale pijlers: vraaggericht werken (behoefte inwoners + actualiteit centraal), integrale samenwerking in Zeeland (met zoveel mogelijk partners) en communicatie organiseren rondom het online informatieplatform ZeelandVeilig.nl. Jaarstukken 2020

20

Het jaar 2020 verliep totaal anders dan verwacht. Vanaf maart is onze planning overhoopgehaald door de komst van het coronavirus (Covid-19). Vanaf dat moment stond de communicatie over het virus, de handelingsperspectieven en overheidsmaatregelen op nummer een. Met ruim 250 blogberichten en andere informatie op www.zeelandveilig.nl/corona bepaalde het virus in hoge mate de dagelijkse agenda en was er, zeker tot in de zomer, weinig of geen ruimte voor andere onderwerpen. Het tweede half jaar zorgde aanvankelijk voor enige rust, waardoor het mogelijk was om ook dit jaar een (online) Zeeuwse Week van de Veiligheid te organiseren. Vanaf oktober laaide het virus weer op en daarmee ook de berichtgeving. Toch slaagden we er in om de laatste maanden van het jaar ook weer wat meer aandacht te besteden aan reguliere thema’s als brandveiligheid, risico’s rond gevaarlijke stoffen en verkeersveiligheid.

Aantal bezoekers Zeelandveilig.nl (sessies) Aantal volgers op Twitter Aantal volgers op facebook

Streefwaarde 2020 105.000

Realisatie 2020 Aantal bezoekjes website 2.072.794

15.000

16.334

7.000

14.243

Wat heeft het gekost?

3 Programma Risicobeheersing Gerealiseerd totaal van baten en lasten Lasten Baten Mutaties Reserves Baten Gerealiseerd resultaat

Jaarstukken 2020

Primitieve Begroting Rekening begroting na wijziging 2020 2020 2020

Saldo

2.777.250 3.062.850 -285.600 0 0 2.777.250

-114.298 V -73.421 V -40.878 V 23.974 N 23.974 N -90.324 V

2.731.851 2.997.451 -265.600 -23.974 -23.974 2.707.877

2.617.553 2.924.030 -306.478 0 0 2.617.553

V/N

21

2.4

Programma Brandweer

Omschrijving en wettelijk kader Het instellen en in stand houden van een brandweer in Zeeland is een gemeentelijke taak (art. 2 Wvr) die is neergelegd bij het bestuur van de Veiligheidsregio Zeeland (art. 10 Wvr). De Wet veiligheidregio’s creëert de voorwaarden om de kwaliteit van de brandweer te verhogen. Het biedt een wettelijke basis voor het stellen van landelijke, uniforme kwaliteitseisen waaraan de brandweerzorg ten minste moet voldoen. Het uitgangspunt is: één brandweerorganisatie voor de gehele regio onder leiding van één regionale brandweercommandant. De brandweer heeft tot taak (art. 14, 15 en 25 Wvr): • het voorkomen, beperken en bestrijden van brand; • het beperken en bestrijden van gevaar voor mensen en dieren bij ongevallen anders dan bij brand; • het opstellen van een dekkingsplan op basis van het risicoprofiel en de regels voor de opkomsttijden die zijn gesteld; • het adviseren van andere overheden en organisaties op het gebied van brandweerzorg en brandbestrijding en het voorkomen, beperken en bestrijden van ongevallen met gevaarlijke stoffen; • het verkennen van gevaarlijke stoffen en het verrichten van ontsmetting • het waarschuwen van de bevolking;

Jaarstukken 2020

22

Wat wilden we bereiken?

Zorgen voor een (brand)veilige leefomgeving in Zeeland door middel van een robuuste en toekomstbestendige brandweerzorg waarbij vakmanschap, verbinding met de vrijwilligers en vertrouwen centraal staan

Zorgen voor voldoende en betrouwbaar brandweermaterieel en materiaal (zie paragraaf onderhoud kapitaalgoederen en investeringsplan)

Zorgen voor voldoende opgeleid en geoefend brandweerpersoneel en een goede operationele voorbereiding

Zorgen voor een goede evaluatie van incidentbestrijdingen

Het bestrijden van brand

Operationeel houden brandweerposten volgens dekkingsplan t.b.v. de basisbrandweerzorg en t.b.v. grootschalig brandweeroptreden en uitrukken binnen de vastgestelde normtijden Paraat zijn voor specifieke risico's als tunnelbrand, natuurbrand en industriebrand Samen met gemeenten en bedrijven zorgen voor voldoende bluswatervoorzieningen

Jaarstukken 2020

Het beperken en bestrijden van gevaar voor mens en dier anders dan bij brand

Operationeel houden en inzetten van de hulpverleningsteams

Operationeel houden en inzetten van het MIRGteam (zie programma Maritieme veiligheid)

Het verkennen van gevaarlijke stoffen, het verrichten van ontsmetting en het waarschuwen van de bevolking

Operationeel houden en inzetten van de waarschuwings- en verkenningsdienst, gaspakkenteams en deco-unit

Operationeel houden en inzetten van de duikteams

Operationeel houden en inzetten van het Rope Rescue Team

23

Wat hebben we gedaan? Zorgen voor een (brand)veilige leefomgeving in Zeeland door middel van een robuuste en toekomstbestendige brandweerzorg waarbij vakmanschap, verbinding met de vrijwilligers en vertrouwen centraal staan Ontwikkelingen brandweerzorg De brandweerzorg staat, ook landelijk gezien, de komende jaren onder toenemende druk als gevolg van diverse wettelijke en maatschappelijke ontwikkelingen. De druk op vrijwilligheid neemt toe en de paraatheid van de posten neemt af. Een analyse van gegevens in de periode 2013-2018 laat een aantal trends zien die in lijn zijn met maatschappelijke en demografische ontwikkelingen. Er is een aanmerkelijk verschil tussen de beschikbaarheid onder werktijd en in de periode avond/nacht/weekend. De helft van de vrijwilligers stopt voor zijn/haar 50ste levensjaar. Sinds 2013 neemt het aantal nieuwe vrijwilligers af met ca. 1,5% per jaar. De opkomst van het aantal vrijwilligers bij een alarm neemt met ca 2% per jaar af. Verder is sinds 2016 is een trendbreuk te zien op diverse onderdelen. De opkomst van de gealarmeerde brandweer binnen de bestuurlijk vastgestelde normtijd neemt verder af. Het aantal vrijwilligers dat binnen de opleidingsperiode, of direct daarna, vertrekt neemt toe. De opleidingsbehoefte is al een aantal jaren hoger dan de beschikbare capaciteit binnen vakbekwaamheid.

Een inschatting van het aantal benodigde opleidingen voor het komende decennium laat zien dat de opleidingsbehoefte nog verder stijgt. We hebben er de afgelopen jaren voor gezorgd dat aan de behoefte aan opleidingen werd voldaan door aanvullende opleidingscapaciteit extern in te kopen. Analyses laten ook zien dat de robuustheid van de piketorganisatie voor de operationele leiding brandweer (officier van dienst, Hoofd officier van dienst, adviseur gevaarlijke stoffen en coördinator verkenningseenheden) onder druk staat door vergrijzing en beschikbaarheid van voldoende opgeleid personeel. Landelijk erkend probleem Het beeld van de praktijk is niet uniek voor Zeeland, maar een landelijk erkend probleem. Ook zijn de cijfers logisch te verklaren gezien de demografische ontwikkelingen. Eind 2018 heeft het Veiligheidsberaad, met de minister van Justitie en Veiligheid, de opdracht verstrekt aan Brandweer Nederland om te komen tot een meerjarig Programma Vrijwilligheid. Dit moet leiden tot meer inzicht in de problematiek en mogelijke oplossingsrichtingen. Relevante externe ontwikkelingen Ook pleiten wettelijke, bestuurlijke en branche-gerelateerde ontwikkelingen voor een nieuwe kijk op brandweerzorg. Met zowel de komst van de Omgevingswet als de nieuwe Gebiedsgerichte Opkomsttijden vanuit het landelijke project RemBrand wordt ingezet op risicogericht werken.

Daarnaast wordt de Wet Normalisering Rechtspositie Ambtenaren (WNRA) de komende jaren ingevoerd. Dit heeft consequenties voor de rechtspositie van onder andere de brandweervrijwilliger die hierdoor een nieuwe arbeidsrelatie en werkgeversorganisatie moet krijgen. Een belangrijk gevolg hiervan is dat ook de zgn. Europese Deeltijdrichtlijn onderdeel uitmaakt van de nieuwe arbeidsvoorwaarden. Als gevolg hiervan loopt vanuit het Veiligheidsberaad en het ministerie van Justitie en Veiligheid een nader onderzoek naar de opties om te komen tot een juridisch houdbaar systeem van vrijwilligheid binnen de brandweer. Uit eerder onderzoek is gebleken dat op grond van de Europese deeltijdrichtlijn de huidige inrichting en werkwijze ten aanzien van vrijwilligheid bij de brandweer niet behouden kan worden. Al deze ontwikkelingen hebben direct effect op het huidige systeem van brandweerzorg. Een ‘Denktank’, die hiervoor is ingesteld door de Minister en het Veiligheidsberaad, onderzoekt of taakdifferentiatie tussen beroeps- en vrijwillig brandweerpersoneel een mogelijkheid biedt om een bepaalde mate van vrijwilligheid in stand te houden. VRZ heeft als een van vier pilotregio’s deelgenomen aan een eerste toets van de mogelijke gevolgen. Hieruit is naar voren gekomen een dergelijke toets met een verbeterde takenmatrix door alle regio’s gedaan moet worden om de gevolgen in beeld te brengen.

Door covid-19 is dit traject begin 2020 vertraagd. In de tweede helft van 2020 heeft de denktank, in samenwerking met alle 25 regio’s, de denkrichting verder uitgewerkt.

Jaarstukken 2020

24

Oorspronkelijk stond besluitvorming over de te kiezen denkrichting gepland voor het Veiligheidsberaad van december 2020. Dit is niet haalbaar gebleken en uitgesteld naar februari 2021. Toekomstverwachting De gevolgen van de ontwikkelingen zijn dat de streefwaarde voor het aantal betrouwbare en toekomstbestendige brandweerposten, zoals verwacht in Maatwerk, niet gehaald zullen worden. Sterker, met voornoemde trends en voorspelde verdere maatschappelijke- en demografische ontwikkelingen zien we dat het aantal toekomstbestendige brandweerposten verder zal afnemen. Aanpak In januari 2020 heeft VRZ alle Zeeuwse gemeenteraden geïnformeerd over de bovengenoemde ontwikkelingen in relatie tot de brandweerzorg in Zeeland. In deze brief is benadrukt dat deze ontwikkelingen complex zijn, de uitwerkingen in oplossingen en implementatie een lange doorlooptijd (kunnen) hebben omdat deze voor een aanzienlijk deel buiten onze invloedssfeer liggen. Het is daarom noodzakelijk om samen na te denken over wat nodig is om op regionaal niveau de gewenste brandveiligheidszorg in stand te houden, waarbij toekomstbestendig en toekomstgericht kernwoorden zijn. Dit samen nadenken zal onderdeel zijn van het komende beleidsplan van VRZ. Hoe deze aanpak verder moet worden vormgegeven is in het tweede half jaar met het Algemeen Bestuur verder verkend.

In het eerste kwartaal van 2021 zullen alle gemeenteraden per brief worden geïnformeerd over de stand van zaken omtrent de brandweerzorg.

Het bestrijden van brand Operationeel houden brandweerposten volgens dekkingsplan t.b.v. de basisbrandweerzorg en t.b.v. grootschalig brandweeroptreden en uitrukken binnen de vastgestelde normtijden Paraatheid VRZ dient de brandweerzorg 24/7 te kunnen leveren. In de begroting 2020 is inzicht gegeven in de sterkte per Q4 2018, wat betreft personeel en functies, van onze brandweerposten. Betrouwbaarheid en toekomstbestendigheid 2018 Kan op beoogde sterkte (6 pers) uitrukken Kan niet op beoogde sterkte uitrukken Kan niet uitrukken, staat buiten dienst Totaal Tussenstand betrouwbaarheid en toekomstbestendigheid 2020 Kan op beoogde sterkte (6 pers) uitrukken Kan niet op beoogde sterkte uitrukken Kan niet uitrukken, staat buiten dienst Totaal