2021-11 RV Plan van aanpak draagvlak opvang asielzoekers Zeeland

*Z012BE747FB* Zaaknummer Documentnummer

Z21.009214 D21.251330

Raadsadvies Onderwerp

Plan van aanpak Draagvlak opvang asielzoekers Zeeland

Inhoud

Bijdrage Kapelle aan Zeeuwse aanpak Asielopvang

Advies

1.

Beeldvormende behandeling Oordeelsvormende behandeling Besluitvormende behandeling

20-04-2021 25-05-2021

Portefeuillehouder

A.M.T. Naterop

Datum collegevergadering Besluitnummer Aantal bijlagen Documentnummers v/d bijlagen

30 maart 2021 2021-11 2 D21.247820, D21.250977.

Kennis te nemen van het plan van aanpak Draagvlak opvang asielzoekers Zeeland. 2. Ermee akkoord te gaan dat het college geen verdere stappen onderneemt voor het realiseren van een tijdelijke of duurzame opvanglocatie in Kapelle. 3. In te stemmen met het voornemen van het college om een bijdrage te leveren door prestatieafspraken te maken met de woningcorporatie ten behoeve van de realisering van extra huurwoningen, waaronder een gedeelte voor de huisvesting van statushouders, dan wel via het sluiten van een regiodeal. Steller: drs. S.M.P. van TerDatum: 30‑3‑2021 heijden

Samenvatting Op 26 januari 2021 heeft het college ingestemd met het plan van aanpak voor de opvang van asielzoekers in Zeeland. De gemeenteraad is over deze aanpak geïnformeerd in de nieuwsbrief van het college. Ook is in OZO-verband een webinar gehouden voor alle gemeenteraden waarna regionale vragensessies voor raadsleden hebben plaatsgevonden. Het college wil de raad meenemen in de totstandkoming van de bijdrage van de gemeente Kapelle aan de Zeeuwse opgave. Op basis van dit raadsvoorstel heeft de portefeuillehouder bovendien een kader om in regionale afstemming tot een concreet aanbod van Kapelle te komen.

-1-

Advies 1. 2. 3.

Kennis te nemen van het plan van aanpak Draagvlak opvang asielzoekers Zeeland. Ermee akkoord te gaan dat het college geen verdere stappen onderneemt voor het realiseren van een tijdelijke of duurzame opvanglocatie in Kapelle. In te stemmen met het voornemen van het college om een bijdrage te leveren door prestatieafspraken te maken met de woningcorporatie ten behoeve van de realisering van extra huurwoningen, waaronder een gedeelte voor de huisvesting van statushouders, dan wel via het sluiten van een regiodeal.

Inleiding: waar gaat het over? In mei 2020 zijn op de Landelijke Regietafel Migratie en Integratie (LRT) de Uitvoeringsagenda Flexibilisering Asielketen en de kwantitatieve uitwerking hiervan vastgesteld. In iedere provincie ligt de opgave om meer opvangplekken te creëren op korte en middellange termijn. Er is gevraagd om per provincie een plan in te dienen om aan de huisvestingsvraag te voldoen. De Commissaris van de Koning in Zeeland heeft alle Zeeuwse colleges gevraagd na te denken over de opvang van asielzoekers en een oproep gedaan om met alle gemeenten een gezamenlijk aanbod te doen aan het COA om de opgave te kunnen realiseren. Op 6 oktober 2020 is in OZO-verband een themabijeenkomst georganiseerd. Daar bleek bestuurlijk draagvlak aanwezig te zijn om gezamenlijk een aanbod te formuleren en daarvoor een werkgroep in te stellen. Deze werkgroep heeft een plan van aanpak opgesteld (bijlage 1). Ons college is op 26 januari jl. akkoord gegaan met het plan van aanpak. Wij moeten nu concreet aangeven op welke manier Kapelle haar verantwoordelijkheid neemt. Een van de doelen van de Uitvoeringsagenda Flexibilisering Asielketen is de samenwerking tussen het Rijk, provincies en gemeenten te versterken om de opvangcapaciteit voor asielzoekers flexibeler mee te laten bewegen met de veranderingen in de instroom van vluchtelingen.

Ook moet de overgang van asielopvang naar huisvesting en integratie in de gemeenten worden verbeterd. Dit sluit aan bij de nieuwe Wet Inburgering, waarin de gemeente een regierol krijgt bij de inburgering van statushouders. Voor de provincie Zeeland betekent de totale kwantitatieve opgave het realiseren van duurzame en flexibele opvang voor circa 440470 personen. Op dit moment is er alleen in Middelburg een asielzoekerscentrum. Dat bestaande centrum sluit uiterlijk in juni 2025. Van belang is dat de mogelijkheid wordt geboden om - naast grootschalige opvanglocaties – door middel van 10 pilots in Nederland ook kleinschaligere opvang te realiseren (minimaal 150 opvangplaatsen). Varianten In het plan van aanpak zijn vier varianten geformuleerd voor de wijze waarop een gemeente haar aandeel kan leveren in de Zeeuwse opgave voor asielopvang. Zie ook bijgaande infographic (bijlage 2). 1. Een tijdelijke opvanglocatie Op korte termijn heeft het COA een capaciteitsvraag van 417 personen in Zeeland. Hiervoor is een tijdelijke opvanglocatie noodzakelijk voor de duur van 1 tot 2 jaar. Deze tijdelijke opvang is een opgave die prioriteit heeft in Zeeland. Omdat deze locatie al in 2021 nodig is, zijn alleen locaties of gebouwen geschikt die al beschikken over een planologische titel waarbinnen huisvesting van asielzoekers is toegestaan.

De voorwaarden waaraan de opvanglocatie moet voldoen, zijn weergegeven in het plan van aanpak. De locatie moet ruimte bieden voor het huisvesten van minimaal 150 personen. 2. Een duurzame opvanglocatie Naast een tijdelijke opvanglocatie, moet er ook worden gezocht naar een duurzame opvanglocatie. Deze locatie moet vanaf 2023-2025 beschikbaar zijn voor een duur tot 15 jaar. De voorwaarden voor duurzame opvanglocaties zijn weergegeven in het plan van aanpak. Een -2-

locatie moet ruimte bieden voor het huisvesten van minimaal 150 personen. In totaal bedraagt de benodigde duurzame opvangcapaciteit voor Zeeland een opgave aan huisvesting voor 430-470 personen. 3. Extra opvang statushouders Naast het aanbieden van locaties voor tijdelijke of duurzame opvang, kan een gemeente er ook voor kiezen om een bijdrage te doen door het extra huisvesten van statushouders. Doel hiervan is dat de druk op asielopvang locaties verlicht wordt. Voor de eerste helft van 2021 is de taakstelling voor de gemeente Kapelle al behoorlijk verhoogd ten opzichte van 2020. De extra opvang komt bovenop deze taakstelling. 4. Een bijdrage leveren in een regiodeal De vierde mogelijkheid om bij te dragen aan de opgave asielopvang is het leveren van een bijdrage in een regiodeal. Dit houdt in dat we als gemeente Kapelle een bijdrage leveren aan een duurzame opvanglocatie elders in de regio of provincie. Hoe deze bijdrage er precies uit zal zien, is nog niet bekend. Gedacht kan worden aan een financiële bijdrage voor kosten die niet door COA worden vergoed (denk aan vervoer naar onderwijslocaties) of de inzet van personeel. Verder kan in het kader van de regiodeal verdere regionale of provinciale samenwerking worden gestimuleerd op het gebied van inburgering, arbeidsmarkt en huisvestingsvormen.

Relatie met strategisch beleid Het versterken van samenwerking in de regio is één van de ambities uit het Strategisch kompas.

Argumenten: waarom geven we als college dit advies? 1.1 In het plan van aanpak wordt duidelijk op welke wijze Zeeland samenwerkt om aan de opgave voor asielopvang te voldoen Het plan van aanpak is opgesteld door de Zeeuwse werkgroep. In deze werkgroep zitten vertegenwoordigers van alle Zeeuwse gemeenten, de provincie Zeeland en het COA. Het doel hiervan is om met alle gemeenten samen het benodigde aantal opvangplaatsen te leveren waarbij een voortvarende match wordt gerealiseerd van de kansrijke statushouder aan woning en werk in Zeeland. Hierbij wordt ingezet op arbeidsmarkt, huisvestingscombinaties en integratie. Het belang van regionale samenwerking, solidariteit en het nemen van verantwoordelijkheid staat daarbij centraal. Elke gemeente geeft aan op welke wijze zij een bijdrage levert. 2.1 Er zijn geen geschikte locaties in Kapelle Er zijn in Kapelle geen locaties beschikbaar voor het realiseren van duurzame opvang. Gezien de schaalgrootte van de Kapelse kernen ligt een opvanglocatie voor tenminste 150 personen voor een periode van 15 jaar binnen onze gemeente niet direct voor de hand. Een tijdelijke opvanglocatie zou planologisch gezien in Zuidhoek 3 gerealiseerd kunnen worden, maar deze locatie is hard nodig om in onze eigen woningbouwopgave te kunnen voorzien.

3.1 Hiermee neemt Kapelle haar verantwoordelijkheid in de Zeeuwse opgave In 2021 heeft Kapelle een verhoogde taakstelling voor de huisvesting van statushouders gekregen ten opzichte van 2020. Voor het eerste halfjaar van 2021 hebben we de opgave om 10 statushouders te huisvesten. In 2020 was de taakstelling 9 statushouders voor het hele jaar. Voor 2021 kunnen we dus een verdubbeling in het aantal te huisvesten statushouders verwachten. Dit betekent een extra druk op de sociale huurvoorraad. Andere doelgroepen kunnen daardoor minder snel aan een woning worden geholpen. De verwachting is dat de taakstelling de komende jaren niet naar beneden zal gaan. Daar komt bij dat de mutaties in de huurvoorraad in Kapelle heel laag zijn. Meer statushouders huisvesten dan op grond van de huidige extra taakstelling is vereist, is alleen haalbaar als ook de huurvoorraad toeneemt. -3-

Dat vraagt een inspanning van de gemeente en de woningbouwcorporatie. Het college wil hierover prestatieafspraken maken. Als het niet lukt om passende prestatieafspraken te maken, lijkt het leveren van een bijdrage in een regiodeal voor de gemeente Kapelle enige optie (zie variant 4 in de Inleiding). De exacte bijdrage kan pas worden bepaald wanneer een andere gemeente concreet aan de slag gaat met het ontwikkelen van een duurzame opvanglocatie. Op dit moment heeft alleen de gemeente Middelburg een positieve uitspraak gedaan over de realisering van duurzame opvanglocatie. Ook in de overige regio’s zijn gemeenten die de mogelijkheden voor een duurzame opvanglocatie verkennen. Het overleg over een regiodeal vindt plaats met alle Zeeuwse gemeenten en die in de Oosterschelderegio in het bijzonder. Ook de provincie Zeeland en het COA zijn daarbij betrokken.

Kanttekeningen en risico’s: 3.1 De totstandkoming van regiodeals vraagt voortvarendheid en bestuurlijke urgentie. De planning is dat Zeeland voor de zomer met een passend aanbod aan het COA komt met betrekking tot de benodigde duurzame opvangplaatsen. Die opvangplaatsen zullen gelet op de minimale omvang van een locatie (150-300 opvangplekken) slechts in enkele gemeenten worden gerealiseerd. De gemeente Middelburg heeft al uitgesproken mee te willen werken aan zo’n locatie. De opgave is evenwel breder dan alleen het realiseren van opvangplaatsen voor asielzoekers sec. Het gaat ook om de invulling van maatschappelijke plichten met betrekking tot statushouders. Gelet op het bestuurlijk commitment van alle Zeeuwse gemeenten om een bijdrage te leveren aan de brede opgave, is het belang voortvarend in te zetten op de totstandkoming van een regiodeal en niet af te wachten totdat duidelijk is waar alle opvangplaatsen worden gerealiseerd. Met een integrale regionale aanpak op het gebied van arbeidsmarkt, huisvesting en integratie worden kansen gecreëerd voor de statushouder, de gemeenten en de samenleving.

Financiën: wat gaat het kosten en hoe gaan we dit financieren? Op dit moment kan niet worden gezegd welke kosten zijn verbonden aan de huisvesting van extra statushouders of de regiodeal. Daarvoor is te veel onbekend. Overleg met stakeholders als de woningbouwcorporatie, de provincie, het COA, maar ook de regiogemeenten moet duidelijk maken hoe de bijdrage er precies uit gaat zien en wat daar vervolgens de kosten van zijn. Ons college zal u daarbij besluitvormend betrekken als daarvoor aanvullende middelen nodig zijn die niet binnen de bestaande begroting kunnen worden opgevangen.

Wat communiceren we? Het OZO (Overleg Zeeuwse Overheden) kan worden geïnformeerd dat de gemeente Kapelle geen locatie beschikbaar heeft voor tijdelijke of duurzame opvang. Wel kan de principeuitspraak worden gedaan dat we ons zullen inzetten om extra statushouders op te vangen en als dat niet of onvoldoende lukt een bijdrage te leveren aan een regiodeal.

Uitvoering/ aanpak Ons college treedt in overleg met de woningbouwcorporatie om prestatieafspraken te maken voor de bouw van extra huurwoningen. Deze extra woningen moeten ten goede komen van de algemene vraag naar huurwoningen in Kapelle en die ten behoeve van de huisvesting van extra statushouders in het bijzonder. In de werkgroep Asielopvang van het OZO worden concrete voorstellen voor een regiodeal voorbereid. Daarin wordt zowel regionaal (provincie Zeeland) opgetrokken als subregionaal binnen de Oosterschelderegio.

-4-

Hierbij wordt ingezet op onder meer samenwerking op het gebied van inburgering in de Oosterschelderegio, het realiseren van tussenvoorzieningen om de doorstroming in opvanglocaties te bevorderen (bijvoorbeeld voor de tijdelijke huisvesting van alleengaande statushouders die in afwachting zijn van gezinshereniging) en het opstellen van een profiel voor asielzoekers die aansluit bij de vraag op de Zeeuwse arbeidsmarkt. Wij houden u op de hoogte over de totstandkoming van deze regiodeal. Bijlagen − Plan van aanpak asielopvang Zeeland (D21.247820) − Infographic Zeeuwse aanpak (D21.250977)

-5-