2021-06a. D21.249667 2021 Uitvoeringsplan Armoede en Schulden gemeente Kapelle

Uitvoeringsplan Armoede & Schulden 2021 gemeente Kapelle Een uitwerking van ‘Leven zonder (geld)zorgen – Kadernota Armoede & Schulden De Bevelanden 2021-2024’

Datum: 25 februari 2021 Cindy de Jonge, Afdeling Beleid en Dienstverlening

Inhoud 1

Inleiding

2

2

Wat doen we al

2

3

Activiteiten 2021

3

4

Financiering en vervolg

4

4.1

Financiële dekking

4

4.2

Vervolgstappen

4

Bijlage 1 Overzicht van activiteiten, regelingen en samenwerking rondom armoede en schulden in gemeente Kapelle

5

Bijlage 2 Overzicht kaders uit ‘Leven zonder (geld)zorgen – Kadernota armoede en schulden 2021-2025 De Bevelanden’

9

1

1

Inleiding

Armoede en schulden hebben een grote impact op iemands leven. De Bevelandse gemeenten en de afdeling Werk, Inkomen en Zorg (WIZ) van GR de Bevelanden werken samen rondom armoede en schulden. Dit doen we met vele andere organisaties in het Sociaal Domein. Eind 2020 heeft de gemeenteraad de nota ‘Leven zonder (geld)zorgen kadernota armoede & schulden De Bevelanden 2021-2024’ vastgesteld. De kadernota beschrijft de kaders op hoofdlijnen. Door het opstellen van jaarlijkse uitvoeringsplannen zijn we flexibel en maakt het mogelijk om mee te bewegen met de maatschappelijke ontwikkelingen.

2

Wat doen we al

In bijlage 1 is een uitgebreid overzicht opgenomen van alle activiteiten die we organiseren of financieren (soms samen met ander gemeenten of WIZ). In diverse overlegvormen krijgt het thema armoede aandacht, zoals het Buurtteam Kapelle, het LEA (Lokaal Educatieve Agenda) en in het overleg met de diaconieën. Dit sluit aan bij de gezamenlijke verantwoordelijkheid die we hebben in de aanpak van armoede en schulden. Om vroegtijdig de kans op armoede en/of schulden op te sporen of ergere problemen te voorkomen, kennen we de volgende initiatieven: • We verstekken subsidies voor de volgende projecten: Humanitas Thuisadministratie, Startpunt Geldzaken, Schuldhulpvrijwilligers Zeeland en de cursus Grip op Geld • Bij vragen op het gebied van armoede en schulden kunnen inwoners terecht bij Cederhof Welzijn en Maatschappelijk Werk van SMWO • Met het project Vroegsignalering ontvangen we signalen bij betalingsachterstanden • We zetten in op het verminderen van het aantal laaggeletterden • We pakken schoolverzuim vroegtijdig aan • Door de inzet van wijkcirkels bieden we een sociaal netwerk voor de meest kwetsbare inwoners Met de Formulierenbrigade helpen we inwoners om regelingen aan te vragen waar ze recht op hebben. We willen dat kinderen gelijke kansen hebben in het onderwijs en de samenleving. Kinderen mogen niet de dupe zijn van de financiële problemen thuis.

Daarom hebben we de volgende regelingen: • We verstekken subsidies voor de volgende projecten: Jeugdfonds Sport en Cultuur, Stichting Leergeld, vakantieregeling minima, gratis naschoolse activiteiten Dagarrangementen voor minima, Speel-o-theek Kapelle, Bibliotheek, Rommeldam, jongerenactiviteiten en een gezinscoach via ‘Ik ben het zat!’ • Vergoeding kinderopvang vanwege sociaal medische indicatie • Maatwerkvoorziening schoolgaande kinderen (onderdeel bijzondere bijstand) • We bestrijden onderwijsachterstanden en gaan schoolverzuim tegen.

2

3

Activiteiten 2021

De komende jaren willen we vooral inzetten op het vroegtijdig en preventief aanpakken van armoede en schulden, het bieden van gelijke kansen voor kinderen en verzachten van gevolgen van armoede. Daarmee maken we in 2021 een start.

Speerpunten gemeente Kapelle: -

Voorkomen van problematische schulden Armoede onder kinderen aanpakken Verzachten van de gevolgen van armoede

De onderstaande activiteiten willen we in 2021 uitvoeren. Activiteiten Aanpak Alle 17-jarigen worden geïnformeerd Informatieboekje van NIBUD over de veranderingen op het moment ‘Bijna 18 en nu?’ aanbieden aan dat ze 18 jaar (life-event) worden. inwoners die dat jaar 18 worden. We stimuleren scholen om aan de slag Samen met de directeur van De te gaan met de handreiking ‘Omgaan Linge stellen we een advies op met armoede op scholen’ die het basisover deze handreiking, waarmee en voortgezet onderwijs kan helpen om we samen met scholen aan de armoede te signaleren, gezinnen in slag kunnen. armoede te ondersteunen en kansengelijkheid in het onderwijs te bevorderen. Het gebruik van de activiteiten van We onderzoeken hoe we kunnen Dagarrangementen en Rommeldam stimuleren dat kinderen in stimuleren zodat kinderen gelijke kansen armoede meedoen aan deze hebben. De activiteiten dragen bij aan de activiteiten, door deze ontwikkeling van kinderen zodat bijvoorbeeld gratis aan te bieden ongelijkheid wordt voorkomen. aan minima. Organiseren van trainingen/workshops De serieus game van NIBUD voor netwerkpartners (buurtteam, CJG, ‘Voor 1 dag arm’ geeft inzicht in kerk, vrijwilligers enz.) om armoede en wat geldstress met mensen doet financiële problemen te signaleren, en is gericht op professionals en bespreekbaar te maken en de weg te vrijwilligers in het sociaal domein.

wijzen naar hulp en ondersteuning We organiseren de serieus game in samenwerking met Cederhof welzijn en eventueel andere Bevelandse gemeenten Herzien van de vakantieregeling voor We onderzoeken in hoeverre de minima. vakantieregeling bijdraagt aan de beleidsdoelen en welke alternatieven er zijn. Heldere communicatie over waar moet Samen met Bevelandse men zijn als er vragen zijn op het gebied gemeenten en WIZ stellen we de van financiën. communicatieboodschap op. Via verschillende kanalen (website, welzijn, regionale bladen, Social Media, kerken) aanbod kenbaar maken.

Wanneer Q2 2021 Q2 2021

Q2 2021

Q3 2021

Q3 2021

Q3 2021

3

Samen met Bevelandse gemeenten en WIZ verzamelen van antwoorden op de meest gestelde vragen over financiën. Samen met diaconieën en andere maatschappelijke partners ideeën uitwisselen om armoede te verzachten We onderzoeken of we een schuldsaneringsfonds kunnen oprichten. Met dit fonds kunnen schulden bij diverse schuldeisers worden opgekocht, waardoor er één overzichtelijke betalingsregeling over blijft. Bespreekbaar maken van het hebben van schulden om taboe te doorbreken.

Op de website een lijst van meest gestelde vragen en antwoorden publiceren. In het najaar organiseren we een bijeenkomst en stellen we een plan op hoe we gezamenlijk armoede kunnen verzachten. We onderzoeken hoe we hier samen met de Bevelandse gemeenten, WIZ, kerken, particulieren en ondernemers invulling aan kunnen geven. We kijken hiervoor naar voorbeelden in andere gemeenten. Samen met Bevelandse gemeenten en WIZ via diverse kanalen inzetten van campagnemateriaal ‘Kom uit je Schuld/ Kom jij eruit?’.

Q3 2021 Q4 2021

Q4 2021

Q4 2021

WIZ komt in 2021 met een plan hoe schuldenproblematiek bij ondernemers sneller opgespoord kunnen worden en waar ze terecht kunnen voor vragen. Verder zijn ze gestart met structurele inbedding van het project Vroegsignalering om betalingsachterstanden op te sporen en inwoners vroegtijdig te helpen. Ook passen ze brieven en (aanvraag)formulieren aan naar zo eenvoudig mogelijk taalgebruik.

4

Financiering en vervolg

4.1 Financiële dekking Dekking van de kosten kan worden gevonden doordat in 2021 een structurele besparing is gerealiseerd door het verlagen van de aanvullende verzekering voor minima. Het betreft een structurele besparing van € 37.000 waarvan € 25.000 benut wordt om de stijgende kosten voor minimaregelingen en bijzondere bijstand op te vangen en € 12.000 benut wordt voor dekking van kosten uit het uitvoeringsplan. Activiteit Begroting 2021 Cursus/training signaleren armoede € 1.000 Budget voor plan diaconiën voor verzachten armoede € 1.000 Budget voor schuldenfonds, Nederlandse schuldhulproute, ondernemers met schulden € 7.000 Stimuleren gebruik Dagarrangementen en Rommeldam € 500 Informatieboekje van NIBUD ‘Bijna 18 en nu?’ € 1.500 Communicatiebudget voor stockfoto's en campagnemateriaal ‘Kom uit je Schuld’ € 1.000 Totale begroting kosten uitvoeringsplan 2021 € 12.000

4.2 Vervolgstappen Jaarlijks wordt een uitvoeringsplan opgesteld. Na afloop van het jaar wordt de voortgang van de activiteiten gerapporteerd. In 2024 evalueren we de beleidsdoelen van de regionale kadernota.

4

Bijlage 1 Overzicht van activiteiten, regelingen en samenwerking rondom armoede en schulden in gemeente Kapelle Voor de uitwerking van de Kadernota armoede en schulden 2021-2024 willen we inzicht in onze huidige activiteiten. Hieronder alle activiteiten die we lokaal of samen met ander gemeenten of WIZ organiseren of financieren. We subsidiëren/ financieren onderstaande initiatieven die een bijdrage leveren aan het tegengaan van armoede: • Jeugdfonds Sport en Cultuur Het Jeugdfonds Sport & Cultuur betaalt de contributie/het lesgeld (tot een gemaximeerd bedrag) voor kinderen en jongeren (van 0 tot 18 jaar) uit gezinnen waar te weinig geld is voor een sportclub of creatieve club. • Stichting Leergeld De stichting stelt zich tot doel om kinderen deel te laten nemen aan activiteiten binnen (bijv. schoolreisjes, kampen) en buiten school (bijv. sport of muzische vorming) ter voorkoming van sociaal isolement om financiële redenen. Stichting Leergeld verzorgt bijvoorbeeld de aanschaf van schoolspullen, zoals een tas, agenda, kaftpapier of gymkleding, of een tweedehands fiets om mee naar school te kunnen. • Vakantieregeling minima Het aanbieden van een gratis vakantie aan gezinnen met kinderen tot 18 jaar. • Humanitas Thuisadministratie Humanitas biedt tijdelijke ondersteuning bij thuisadministratie, waardoor een beroep op schulddienstverlening kan worden voorkomen.

• Startpunt Geldzaken Startpunt Geldzaken bestaat uit online geldplannen die huishoudens stap voor stap en op de door hen gewenste tijd en plaats helpen om de eigen geldzaken in balans te krijgen en te houden. Hiermee kunnen mensen financiële problemen voorkomen én oplossen. De geldplannen zijn voor alle inwoners beschikbaar, waardoor ook mensen worden bereikt die nu niet in beeld zijn bij de gemeente of schulddienstverlening. • Voedselbank de Bevelanden Het bieden van voedselhulp aan de mensen die dat het meest nodig hebben en voorkomen dat kwalitatief goede voeding wordt verspild. • Schuldhulpvrijwilligers Zeeland (onderdeel van Leger des Heils) Biedt schuldhulpbegeleiding en administratieve ondersteuning en begeleiding. Zij bieden inwoners met financiële problemen administratieve ondersteuning met het doel om te voorkomen dat inwoners in een (duurder) schuldhulpverleningstraject terecht komen. • Kwijtschelding gemeentelijke belastingen Mensen met een minimum inkomen kunnen in aanmerking komen voor kwijtschelding van een deel van de afvalstoffenheffing, rioolheffing en hondenbelasting. • Gratis naschoolse activiteiten Dagarrangementen voor minima In overleg met de directeuren van de basisscholen kunnen kinderen uit gezinnen met een laag inkomen gratis deelnemen aan naschoolse activiteiten van Dagarrangementen. • Speel-o-theek Kapelle Uitleen van divers speelgoed.

• Bibliotheek Iedereen tot 18 jaar kan gratis lid worden van de Bibliotheek Oosterschelderegio. 5

•

•

•

Rommeldam Voor kinderen uit de gemeente Kapelle die tegen een geringe bijdrage een leuke week in de zomervakantie mee kunnen doen met allerlei activiteiten. Er is een regeling waar ouders een beroep op kunnen doen via de organisatie van Rommeldam, wanneer de bijdrage een probleem is. Jongerenactiviteiten In de Wemel is er voor jongeren tot 13 jaar wekelijks een (gratis) plek waar ze kunnen chillen. Iedere vrijdagmiddag is er een gratis sportuurtje in de gymzaal in de Kromomme in Wemeldinge. Verder is jongerencentrum de Kelder in Wemeldinge gratis te bezoeken voor jongeren van 10-18 jaar. Vergoeding kinderopvang vanwege sociaal medische indicatie Sociaal medische indicatie (SMI) is een vangnetregeling die gemeenten de mogelijkheid geeft om gezinnen tijdelijk financieel te ondersteunen in de kosten van kinderopvang, als zij door bepaalde medische of sociale omstandigheden kinderopvang nodig hebben. Dit geldt alleen voor gezinnen die tijdelijk geen recht hebben op kinderopvangtoeslag.

Financiële regelingen op basis van de Participatiewet • Bijzondere bijstand Onverwacht noodzakelijke kosten, die iemand niet zelf kan betalen. Het kan om eenmalige of structurele kosten gaan. Bijvoorbeeld kosten bewindvoering, bril of eigen bijdrage rechtsbijstand. Hoogte vergoeding afhankelijk van de kosten en individuele situatie. • Individuele inkomenstoeslag De Individuele inkomenstoeslag is bedoeld voor mensen die 36 maanden of langer een laag inkomen hebben en, gelet op de persoonlijke omstandigheden, geen uitzicht hebben op inkomensverbetering. De toeslag wordt een keer per 12 maanden uitgekeerd (38% van de bijstandsnorm). • Individuele studietoeslag Iemand is vanwege arbeidshandicap niet in staat om naast een studie een bijbaan te hebben. • Gemeentelijke Collectieve Zorgverzekering Minima (bijzondere bijstand) Dit is een collectieve zorgverzekering voor inwoners met een laag inkomen. Door deze polis hebben mensen toegang tot een betaalbare aanvullende zorgverzekering. Dit kan hoge eigen betalingen of ongewenste zorgmijding voorkómen. • Tegemoetkoming chronisch zieken en gehandicapten (bijzondere bijstand) Bij een (chronische) ziekte of handicap worden extra kosten, die samenhangen met deze ziekte of handicap, vergoed. Bijvoorbeeld voor het eigen risico van de zorgverzekering.

• Declaratiefonds Vergoedingen voor sportieve, maatschappelijke en culturele activiteiten voor volwassen en kinderen. Ook voor kosten die niet vergoed worden door Jeugdfonds sport en cultuur. • Maatwerkvoorziening gezinnen met schoolgaande kinderen (bijzondere bijstand) Vergoeding voor reiskosten naar school, een fiets, een computer en voor overige indirecte schoolkosten op basis van aanvraag.

Overlegvormen waar het thema armoede aandacht krijgt / onderwerp van gesprek is • Buurtteam Kapelle 6

•

•

LEA Lokaal Educatieve Agenda Directeurenoverleg met alle directeuren van de basisscholen / kinderopvanglocaties in de gemeente Kapelle Diaconieën overleg

Er is in 2018 een bijeenkomst georganiseerd voor maatschappelijke organisaties (in het bijzonder de diaconieën) uit de gemeente Kapelle. De thema’s gedragsbeïnvloeding en schaamte/taboe zijn behandeld.

Overig: • Formulierenbrigade Wanneer iemand moeite heeft met het invullen van formulieren of het bijhouden van de administratie en niemand uit de omgeving kan daarmee helpen, dan helpen de vrijwillig burgeradviseurs van de formulierenbrigade mensen verder. Deze hulp is alleen bedoeld voor mensen met een minimum inkomen. • Hulp bij vragen via Cederhof Welzijn en Maatschappelijk Werk van SMWO Beiden bieden ondersteuning aan voor alle inwoners die daar behoefte aan hebben. De Sociaal Juridische Dienstverleners van Maatschappelijk Werk kunnen helpen met specifieke vragen over financiële zaken en uitkeringen. • Deelname aan het landelijke onderzoek naar verborgen armoede Het doel is om te onderzoeken hoe we de doelgroepen m.b.t. verborgen armoede kunnen vinden en hoe we verborgen armoede bespreekbaar kunnen maken. • Cursus ‘Grip op je geld’ In de gratis cursus 'Grip op je geld' leer je hoe je, je inkomen kan verdelen over de maand. Je leert zelf de controle te houden en hoe je meer kan doen met minder geld. De cursus vindt alleen plaats bij voldoende deelnemers. • Vroegsignalering In april 2019 is het project ‘Vroegsignalering van schulden’ gestart door het ondertekenen van een samenwerkingsconvenant. Door middel van het project Vroegsignalering wordt ingezet op het voorkomen van problematische schulden bij huishoudens waar een betalingsachterstand gesignaleerd wordt.

• Ik ben het zat! In het project ‘Ik ben het zat!’ krijgen kwetsbare Zeeuwse gezinnen die het moeilijk hebben, negen tot twaalf maanden intensieve begeleiding van een persoonlijke gezinscoach. Het gaat hierbij om gezinnen met bijvoorbeeld financiële problemen of waarbij sprake is van geen of slecht betaald werk. Daarnaast spelen problemen op het gebied van alcohol, drugs, gamen of gokken. De coach helpt de gezinnen concrete stappen te zetten naar een leven met meer geluk en minder zorgen. • Aanpak laaggeletterdheid Verminderen van het aantal laaggeletterden door het aanbieden van laagdrempelige taal bevorderende activiteiten, bijvoorbeeld via het Taalhuis. Op 1 januari 2019 is het Taalakkoord Zeeland ondertekend door 5 Zeeuwse gemeenten, UWV, Leerwerkloket Zeeland, taalhuizen, taalaanbieders, werkgevers, scholen en welzijnsorganisaties. Laaggeletterdheid blijft ondanks alle inspanningen van afgelopen jaren in Nederland een groot maatschappelijk probleem. Het ontbreken van voldoende basisvaardigheden is een drempel om mee te doen, waardoor mensen geen werk kunnen krijgen of moeite hebben werk te behouden. Door het bundelen van krachten wordt samengewerkt aan het 7

•

•

•

•

vergroten van het bewustzijn, het verlagen van de drempel naar de arbeidsmarkt en een meer toegankelijk opleidingsaanbod (formeel en non-formeel) dat aansluit bij de vraag van werkgevers, werknemers en werkzoekenden. Bestrijding onderwijsachterstanden Begin 2020 is er een nieuw regionaal beleidsplan voor bestrijding van onderwijsachterstanden vastgesteld. Het doel van het beleidsplan is om tot een integrale aanpak te komen bij het bestrijden van onderwijsachterstanden, zodat kansenongelijkheid bij kinderen wordt tegengegaan. Voorkomen voortijdig schooluitval Vanuit RBL wordt schoolverzuim aangepakt en wordt geprobeerd om voortijdige schooluitval te voorkomen door kinderen/jongeren, ouders en scholen te helpen bij het oplossen van problemen die een succesvolle schoolcarrière belemmeren. Daarnaast wordt ingezet op kinderen/jongeren die langdurig thuiszitten, en wordt geprobeerd om deze thuiszitters weer naar school te herleiden. Tegengaan eenzaamheid Het vormen van een lokale coalitie ‘Een tegen eenzaamheid’. Het doel van Eén tegen eenzaamheid is om eenzaamheid onder ouderen te doorbreken door met veel verschillende partners eenzaamheid eerder te signaleren en te doorbreken.

Wijkcirkels In 2019 is gestart met de Wijkcirkel, met als doel om te onderzoeken of ondersteuning aan kwetsbare inwoners (bijvoorbeeld inwoners die moeite hebben om contact te leggen/ eenzaam zijn) lokaal en vanuit het informele netwerk georganiseerd kan worden.

8

Bijlage 2 Overzicht kaders uit ‘Leven zonder (geld)zorgen – Kadernota armoede en schulden 2021-2025 De Bevelanden’

De kaders uit ‘Leven zonder (geld)zorgen De aanpak van armoede en schulden is een gezamenlijke verantwoordelijkheid Omdat er zoveel raakvlakken zijn met andere levensgebieden kan alleen samenwerking een structureel antwoord bieden. Dit doen we samen met de sociale wijkteams, kerken, maatschappelijk werk, vrijwilligers, scholen, GGD, ondernemersverenigingen en overige maatschappelijke partners. We helpen inwoners met kans op armoede en/of schulden vroegtijdig en preventief Voorkomen is beter dan genezen. Hoe eerder we armoede en/of schulden signaleren, hoe sneller we (grotere) problemen kunnen voorkomen. Met een vroegtijdige inzet kunnen we grotere maatschappelijke kosten achteraf bestrijden. Door laagdrempelige, logische en begrijpelijke ondersteuning sluiten we aan bij de leefwereld van de mensen We weten dat veel mensen het moeilijk vinden om de drempel van de gemeente over te gaan en dat veel wet- en regelgeving complex is. Uitgerekend de ondersteuning van de gemeente en de afdeling WIZ moet daarom laagdrempelig, logisch en begrijpelijk zijn. Professionals moeten zich bewust zijn dat armoede en schulden stress bij mensen oplevert en wat de mogelijke invloed hiervan is op het gedrag.

Kinderen moeten gelijke kansen hebben in het onderwijs en de samenleving, zij mogen niet de dupe zijn van de financiële problemen thuis We zetten extra in op kinderen die uit een thuissituatie komen met financiële problemen. De stress thuis leidt vaak tot mindere schoolprestaties en minder ontwikkelingskansen. Dat maakt het extra belangrijk dat kinderen een eerlijke kans krijgen om zich op school en in de samenleving te ontwikkelen. Verder is het belangrijk dat voorzieningen voor kinderen eenvoudig te vinden en aan te vragen zijn.

9