135. Verslag Zeeuwse Woonagenda, Overleg Zeeuwse Overheden, 14 april 2021

Informatiebijeenkomst Woonagenda regio De Bevelanden & Tholen 14 april 2021 Programma 1. Introductie vertegenwoordigers regio’s De Bevelanden en Tholen, en Provincie Zeeland 2. Interview met vertegenwoordiger over aanleiding en belang van de Woonagenda 3. Technisch vragenrondje deelnemers Vertegenwoordigers Hommel, F.J.A.

-

Weststrate, C.

-

Joosse, P.

-

wethouder gemeente Tholen (VVD), vertegenwoordiger woningmarktregio Tholen wethouder gemeente Borsele (CDA), vertegenwoordiger namens de woningmarktregio Bevelanden gespreksleider

Aanleiding bijeenkomst Aanleiding van deze bijeenkomst is de Woonagenda. In OZO afgesproken dat we in regioverband informatiebijeenkomsten zouden organiseren om gemeenteraden te informeren over de Woonagenda. Doel is om in 2040 voldoende, geschikte en betaalbare woningen beschikbaar te hebben. Dit is een informatieve sessie. Verzoek om geen politieke vragen te stellen, wel inhoudelijke of technische vragen. Er zijn drie Zeeuwse bijeenkomsten, opgedeeld per regio(’s) om voldoende aandacht te hebben voor lokale en regionale verschillen. Filmpje Woonagenda Introductie met film ‘wonen in Zeeland’ link naar filmpje: https://www.youtube.com/watch?v=dWR_Vbh6kyw Wat is de aanleiding om deze woonagenda op te stellen? De heer Van der Velde over de sturing in het verleden. Sturing op getallen door de invulling te geven aan wat wettelijk verplicht was. Gemeenten zaten klem en hadden behoefte aan meer. Behoefte aan meer woningen en anders. Daarnaast was er meer aan de hand op het gebied van wonen. In sommige gemeenten zijn bestemmingsplannen die niet gebruikt worden en elders is juist behoefte aan woningen. In toenemende mate ook vanuit de bouwondernemers versnelling van procedures. We zien ook leegstaande gebouwen. Ook behoefte aan verduurzamen en herstructurering van de bestaande woningvoorraad.

Hoe kunnen we als provincie hierbij helpen? Enerzijds door te zorgen voor de argumentatie die ten grondslag ligt aan invullen van de wettelijk taak. Onder goede argumentatie en instrumenten ontwikkelen om gemeenten te helpen en kijken naar mogelijke flexibiliteit wat betreft de ladder voor duurzame verstedelijking. Daarvoor zullen, per gemeente en regio, maatwerk afspraken gemaakt moeten worden. Ook zijn er per regio en per gemeente verschillende uitdagingen. Met partijen om tafel om te kijken wat belangrijk is. Geen oplossingen voor de korte termijn maar wel komen tot een goede afstemming van vraag en aanbod. De heer Weststrate (gemeente Borsele, volkshuisvesting en wonen i.c.m. bestuurlijk platform De Bevelanden) ‘Samenwerking’ een gezamenlijk doel met de Zeeuwse overheden. Kennis en kunde delen en de krachten bundelen. Met de huidige set aan wet- en regelgeving niet of onvoldoende anticiperen op de ontwikkelingen. Equipment bij kleine gemeenten. Hij is positief over de Woonagenda. Voor de lange termijn 2040, maar ook kijken naar de korte termijn. Op lange termijn een gezonde woningvoorraad met kwaliteit en kwantiteit. Nu, als gemeente, onvoldoende voorbereid op wat gaat komen. Zonder samenwerking zal de woonopgave niet opgelost worden. In het belang van Zeeland

2 en de toekomstige inwoners. Anticiperen op ontwikkelingen en vraag op dit terrein. Blij met de woonagenda, nu afspraken maken én uitvoeren. De heer Hommel vindt het belangrijk dat de focus ligt op verbetering van de bestaande woningvoorraad. Voldoet niet aan de huidige eisen. Hiervoor zijn subsidiemogelijkheden. Hiervoor kijken naar de regio en beoordelen. Bij de bestaande Thoolse woningvoorraad ook bouwen aan de randen. Een voorbeeld in Sint Maartensdijk-West waar een hip gebied herontwikkeld wordt, met minder woningen en de focus op energiekwaliteit en biodiversiteit in de wijk. Dit komt de hele dorp ten goede. Wat is het belang van de Woonagenda? De heer Hommel eerder in dit overleg al een voorzet gedaan. Hij vindt het belangrijk dat de focus op de bestaande woningvoorraad wordt gericht. Als voorbeeld noemt hij de kern Sint Maartensdijk. Belangrijk om goede afspraken in de Woonagenda te maken. Geen discussies over details zoals 1 woning meer of minder. Hij vindt innovatie en de ruimte voor flexibilisering van de woningmarkt belangrijk. De heer Westrate over hoe belangrijk samenwerking is. Met deze woonagenda als gezamenlijke overheden een gezamenlijke doel. Nu de krachten bundelen, kennis en kunde delen. Dit vraagt van alle partijen aandacht.

Met de huidige set aan regelgeving nu niet of onvoldoende anticiperen op de vragen en ontwikkelingen die op dit moment op ons afkomen. Vragen niet als individuele gemeenten alleen op te lossen. Deze Woonagenda verder uitwerken en kijken naar de lange termijn (2040). Vooral ook kijken naar de korte termijn (2025). Hij denkt dat dit een goede plaats kan krijgen binnen deze Woonagenda. De heer Joosse vraagt aan de heer Hommel, wat de samenwerking van de woonagenda voor provincie, gemeenten en burgers kan opleveren? Volgens de heer Hommel kan, door samenwerking, het inzetten én bundeling van de focus, ingezet worden op efficiëntie, tijd, geld en kennis. Hierdoor een versnelling aanbrengen van verbetering van de kwaliteit van de woningvoorraad. Ook verbetering van de woonvorm. Hij noemt als voorbeeld een gerealiseerd project in Sint Maartensdijk. Door een goede afstemming appartementen teruggebouwd en minder woningen toegevoegd. Daardoor was het mogelijk een park te realiseren. Financiële regelingen zullen hiervoor tegenovergesteld moeten worden om e.e.a. haalbaar te kunnen maken. Dit met z’n allen aanpakken om een goede Woonagenda in Zeeland en Tholen te realiseren. Wat gaat dit voor burgers uit Zeeland opleveren? De heer Weststrate denkt aan een optimale woningvoorraad. Met name in kwaliteit. De goede woning op de goede plaats en ook voldoende woningen.

Dit is de uitdaging voor nu en in de toekomst. Hoe verhoudt de Woonagenda zich tot de regionale woonvisie? De heer Hommel vindt dat de Woonagenda kaders geeft voor de regionale of Thoolse woonvisie. Daar worden afspraken gemaakt, met de woningcorporaties die een groot deel van het woningbestand in hun bezit hebben. Om ook mooiere woningen te realiseren. Ook kijken naar innovatie van woningtypes. Hij wil bouwen, daar waar behoefte aan is, nu en in de toekomst. De heer Weststrate bevestigd dat hebben De Bevelanden de regionale Woonvisie hebben vastgesteld en de regionale woningmarkt afspraken hebben bekrachtigd. Nu met een overlap in Zeeuwse woonagenda. Hij denkt vooral aan het belang van flexibiliteit, maatwerk de mogelijkheid om snel te kunnen anticiperen om te bouwen voor de vraag die er op dit moment is. Hij is blij met de Woonagenda, maar nu ook tot uitvoering komen. Afspraken maken is één, en de afspraken uitvoeren is twee. Daar hebben we elkaar keihard voor nodig. In het belang van Zeeland en de inwoners of diegene die Zeeuwse inwoner wil worden. Vlot anticiperen. Ook de tijdelijke oplossingen via een innovatieve manier, op de lange termijn, in de visie zoals afgesproken, in de lucht

3 te houden. Aan de andere kant kijken hoe op de korte termijn kunnen anticiperen op datgene wat op ons af komt. Belangrijk binnen deze woonagenda. De heer Joosse vraagt, aan Dick van der Velde, wat hij vindt over wat de wethouders hebben gezegd. De heer Van der Velde is blij met de positieve benadering en positieve houding van beide wethouders. Zoals gezegd is het belangrijk om een visie op te stellen en deze gezamenlijk uit te voeren. Snel de uitvoering aanpakken. Voor de provincie Zeeland is er de taak om maatwerk te leveren. Voor gemeenten de uitdaging om te komen tot een goede balans tussen vraag en aanbod. Zeeland wordt een nog betere plek om te vestigen. De gemeenten bepalen wat en waar er gebouwd wordt moet worden en met wie. De Provincie kijkt, als wettelijke taak, of onderbouwing van de ladder voor duurzame verstedelijking voldoet. Hiervoor is een scala van instrumenten beschikbaar waarbij we de gemeenten kunnen ondersteunen. Het is hartstikke belangrijk dat alle gemeenten de ‘handschoen oppakken’ en samen met de provincie de uitdaging aangaan. Hij heeft geen signalen gekregen dat er geen gemeenten zijn die niet in mee gaan.

VRAGENRONDJE Vraag

Antwoord

G. (Gert) Kruitbosch (Goes) Start van de werkelijke woningbouw duurt te lang. Hoe snel aan de slag, met woningbouwprojecten, om in Goes te kunnen bouwen?

De wethouder Goes is niet aanwezig. De heer Hommel antwoordt dat er voor de lange termijn een visie is. Vraag en aanbod is momenteel niet goed op elkaar afgestemd. Op een innovatieve manier dit probleem oppakken. Niet bouwen voor leegstand. Wel anticiperen op wat de gevolgen van COVID zijn voor de woningmarkt en de verhuisbeweging. Snel reageren door goede afspraken te maken voor tijdelijke oplossingen. De heer Van der Velde vraagt of er een gebrek aan bouwgrond is of aan plancapaciteit? Volgens de heer Kruitbosch is het allebei, grond én plancapaciteit. Hij is niet op de hoogte van nieuwe plannen. Is er gebrek aan grond en/of plancapaciteit? Er is geen communicatie vanuit de gemeente Goes. De heer Van der Velde kan, over het gebrek aan bouwgrond, niet oordelen. Hij heeft niet de indruk dat er een gebrek aan plancapaciteit is in Goes. Afspraken maken, binnen de woonagenda, om te zorgen voor meer verruiming. Plannen voor op lange termijn maken. De heer Weststrate denkt dat de plancapaciteit geen probleem hoeft te zijn. Op dit moment ligt de plancapaciteit op de verkeerde plaats. Hij wil daar op reageren, om in de toekomst, flexibel maatwerk te kunnen leveren. Samen met de provincie een oplossing zoeken om het beste te kunnen aanbieden.

Dhr. I. Melse Aantal beschikbare woningen voor starters. Een tiny house is voor een gezin niet mogelijk. Doorstroming is gewenst. Goede intenties, maar de praktijk is weerbarstig

De heer Hommel wil meer invloed uitoefenen op projectontwikkelaars om te bouwen voor starters. Inspelen op de vraag. Dit is ook een taak voor de gemeenten. Zorgen voor een goede volkshuisvesting, ook voor de toekomst, en hierop sturen. Gemeentelijke grond biedt daarbij mogelijkheden. De heer Weststrate benadrukt dat doorstroming belangrijk is. De huidige prijzen van woningen maken het lastig. Hij ziet ook voor starters en levensloopbestendige woningen. Hier met een innovatieve manier mee omgaan. Versnellen en realiseren. Martijn van Sabben wil bouwen voor de genoemde doelgroepen, ook bij in- en uitbreiding. De gestelde eisen zijn voor iedereen gelijk. Woningen van starters worden later voor een verkoopprijs marktconform verkocht. Dan zijn de woningen niet meer bereikbaar voor starters. Hierover kunnen afspraken over gemaakt worden.

Mevr. Brilleman Vraag en aanbod op elkaar afstemmen. Wat

De heer Hommel durven om, als gemeenten onderling uitwisselen van vraag en aanbod. Kijken waar gebouwd kan worden.

4 houdt dit in? Wat gaat de samenwerking opleveren? Per gemeente anders, onderling uitwisselen? Wat zijn de afspraken? Waar en wanneer wordt er concreet gestart?

Volgens de heer Weststrate is de samenwerking bij de Bevelanden voldoende, ook voor de verdeling van de woningkwaliteit. Vraag en aanbod waarbij nieuwe ontwikkeling zijn. Er zijn mogelijkheden voor flexibilisering en anticiperen, maatwerk leveren. Mevrouw is voldoende op de hoogte over de ontwikkelingen in de kernen in de gemeente Borsele.

De heer De Vroe over het ontbreken van geen smart doelen bij de gemeente Kapelle (inhoud, aantallen, woningtypen). Waar is de mis-match? Informeren over aantallen, problemen en knelpunten definiëren.

De heer Weststrate reageert vanuit de vraag. Hij wil anticiperen op nieuwe ontwikkelingen en de vraag. Passend binnen het kader van de lange termijn. De heer Hommel vraagt zich af of de woonagenda het goede gremia is. In de gemeente dit onderwerp aan de orde stellen. Het is een lokaal probleem. Concreet maken waar en wanneer er gebouwd wordt. Woningbouwplanning en visie bij gemeenten verschillend.

De heer Keurhorst over de huidige woningmarkt die is verziekt. Kan er iets aan de vraagprijs worden gedaan? Starters grijpen mis.

De heer Van der Velde, heeft geen concreet antwoord, stelt dat dit een problemen is voor heel Nederland. De stijging van de prijzen van woningen in Zeeland en de rest van Nederland lopen ‘in de pas’ met de rest van Nederland. Meer aanbod levert meer verloop. De werkelijke vraag is bekend, geen cijfers paraat. Uit het kwalitatief woononderzoek (KWOZ) zijn de cijfers over de behoefte en aanbod bekend. Gesprekken met gemeente en regio voeren.

Mevrouw Van der Ree In het verlengde van mevr. Brilleman over de concrete invulling. Afspraken voor de korte termijn gemaakt? Slechts voor 15 jaar bouwen.

De heer Weststrate ziet de woonagenda als basis om, samen met de provincie, afspraken te maken. Wachten op een bestemmingsplan duurt te lang. Geen oplossing op korte termijn. Flexibel maatwerk leveren om snel te voldoen aan de vraag.

De heer Onno van de Velde. Woonvisie 2023. Bidbook om door beleggers in de woningmarkt te investeren. Na 1,5 jaar geen vordering van het bidbook. Stand van zaken en wanneer is het bidbook gereed?

Adrie van der Maas over de woningmarkt en de versnelling daarvan. Zoeken met stakeholders naar het concrete urgente probleem. De woonagenda is geen oplossing voor de korte termijn. Met de actiegroep komen tot een oplossing van dit probleem. Kijkend naar de andere partijen is het mogelijk in 2021 nog te starten met versnelling van de woningbouw in Noord-Beveland. De woonagenda sluit hierop aan. Dit jaar komen met een versnelling van woningmarkt op De Bevelanden. Belooft e.e.a. op te lossen. Dat sluit aan bij de problemen van Annet van der Ree.

Izaäk Melse (Goes) meten is weten. Kan de prov. een Zeeuws breed marktonderzoek doen naar de woning behoefte voor de toekomst?

De heer Van der Velde vult aan dat de provincie deels bezit over de cijfers. Hij sluit zich aan bij wethouder Van der Maas. Een marktonderzoek naar wie-wat-waar inzetten behoort tot de mogelijkheden. Een locatieonderzoek kan als dat nodig is.

Niels Kampstra Hoe wordt de flexibiliteit gezien qua tijd? Aangezien er procedures (B-plan wijzigingen)

Weststrate: doorlopen van het B-plan kost tijd. Anticiperen op de vraag en e.e.a. oplossen. Kijken, binnen het thema innovatie, kijken naar mogelijke oplossingen om op korte termijn te anticiperen op de vraag.

Volgens de heer Van der Velde wekt de vraag de indruk dat er nu niets gebouwd wordt. Er zijn inmiddels stappen gezet voor meer nieuwe woningen. Ook regelingen PIW en leegstaande panden zijn voor verbetering van de woningvoorraad. Vorig jaar zijn 1.500 woningen gebouwd. Via PIW woningen verbeteren. Regeling leegstaande panden voor het gebruik voor woningbouw. Flexibele woningen voor 15 jaar die geen aanspraak maken op de woningcapaciteit. Tegelijkertijd de Woonagenda met de route voor de toekomst.

De heer Mackintosh over het huidige woningbouwprogramma. Met versnelling woningbouw. Niet over aantallen praten. Dit is niet de oplossing. Gaat om de vraag zijn er voldoende woningen voor starters, jeugd, erfpachtconstructies, huurwoningen (midden segment). Zoals starterswoningen en huurwoningen (middensegment). Een versnelling heeft de aandacht.

De werkgroep Baarland gestart. De kandidaat kopers haken af omdat vaststelling van een bestemmingsplan de ruimte voor te lang duurt. De plancapaciteit ligt soms op het verkeerde moment op de verkeerde plaats.

Dick van de Velde over flexibiliteit in procedures:

5 doorlopen moeten worden.

1. 2. 3.

Luuk Lukasse (gem. Kapelle). Hij hoopt dat de gedeputeerde en wethouders dit landelijk op de agenda zet. Procedure en flexibiliteit versnellen. Anders is er weinig perspectief om binnen 2 jaar te kunnen bouwen.

De provincie kan gemeenten helpen om voldoende capaciteit om procedures af te ontwikkelen. Gesprekken met ministeries om procedures te verkorten. In gesprek/samenwerking met het Rijk.

Volgens Van der Velde zijn er gesprekken worden gevoerd. De heer Lukasse kan zich verzekeren van de inzet van Van der Velde bij het Rijk om zich daaraan te houden en te blijven vragen.

Wat was de belangrijkste indruk van deze avond? Dhr. Hommel betrokkenheid van de deelnemers. Dit leidt tot een positief geleidende schaal van de onderwerpen in de Zeeuwse Woonagenda. Samenwerking centraal met een positieve houding. Dhr. Weststrate basis akkoord. Consensus over de problematiek. Oplossingsrichtingen waaraan gedacht wordt. Dit is de basis om verder te bouwen. Dhr. Van der Velde onder de indruk van de betrokkenheid van de deelnemers. Goed om samen met de lokale bestuurder ervoor zorgen dat gemeenteraden worden bijgepraat. Goed input kunnen leveren. Er is toegezegd om flexibiliteit in de woonagenda te trachten. Hij is ervan overtuigd dat de gemeenten de diverse stappen zullen zetten. Goede input geleverd voor een verdere ontwikkeling. Blij met deze bijeenkomst. Nog meer vragen? Vragen over de Woonagenda kunnen worden gesteld via email: wonen@zeeland.nl