07. Algemene Beschouwingen D66 Kapelle2025

Algemene beschouwingen 2025 op begroting 2026 Meneer de voorzitter, geachte leden van de raad en het college, geacht publiek,

Algemeen We staan aan de vooravond van verkiezingen – morgen landelijk, en in maart de gemeentelijke verkiezingen. Beide momenten zijn belangrijk, want er is veel te doen. We leven in een wereld die steeds chaotischer en gepolariseerder wordt. Sociale media vergroten tegenstellingen, kunstmatige intelligentie verandert werk en informatievoorziening, en wereldwijd staan democratieën onder druk en krijgen autocratische en polariserende leiders steeds meer de overhand. Ook in Nederland zien we dat rechters, wetenschap, adviesraden en onafhankelijke media ter discussie worden gesteld. Feiten worden verdraaid, de waarheid wordt vloeibaar, en de samenleving raakt verdeeld. Vandaar de boodschap van D66: het kán wél. Met meer samenwerking, meer daadkracht, meer medemenselijkheid en meer positivisme. Hoe kunnen we dat terug zien in onze gemeente?

Financieel beleid en verantwoordelijkheid Want ook in Kapelle hebben we onze uitdagingen. De begroting 2026 is sluitend, maar vooral dankzij incidentele meevallers. Structurele keuzes blijven te vaak uit. Het zogeheten ravijnjaar komt eraan, met vanaf 2028 een veel moeilijkere uitgangspositie. Na jaren van financiële voorspoed vraagt dat nu om visie en durf. D66 wil niet bezuinigen om het bezuinigen, maar toekomstgericht investeren: in jongeren, dorpen, samenleving en duurzaamheid. Daarbij moeten we niet alleen kijken naar euro’s, maar ook naar maatschappelijke waarde en de lange termijn. Dat betekent scherpere keuzes. Door meer regionaal samen te werken kunnen we geld besparen en kwaliteit verbeteren. Niet elke gemeente hoeft voor elk onderwerp eigen ambtenaren en dure adviseurs te hebben. Door beleid te bundelen en middelen te delen ontstaat ruimte voor investeringen die er echt toe doen.

Natuur, duurzaamheid en energietransitie Een van de grootste opgaven is duurzaamheid. Landelijk stokt de vooruitgang, ondanks klimaatverandering, stikstofproblemen en een verslechterende natuur. In Kapelle is er wél een ambitieuze duurzaamheidsagenda, maar de uitvoering verloopt traag en versnipperd. Al 5 jaar praten we over groenstructuurplannen, maar ze zijn nog niet vastgesteld laat staan uitgevoerd. De samenhang tussen plannen ontbreekt vaak en de regionale afstemming schiet tekort. Elke gemeente maakt nu haar eigen duurzaamheidsagenda, terwijl veel beleid – van de Regionale Energiestrategie tot Beleidsplan Zeeland Circulair – juist regionaal is. D66 wil daarom dat duurzaamheid, net als financiële impact, een vaste paragraaf wordt in alle beleidsstukken. Zo kunnen we beter sturen en monitoren. Daarnaast mogen extra middelen worden ingezet voor energiearmoedebestrijding, woningisolatie, lokale energieprojecten, biodiversiteit en waterberging. Geld in duurzaamheid is geen kostenpost, maar een investering in de toekomst van Kapelle.

Jongeren, wonen, zorg en leefbaarheid De grootste zorgen liggen bij jongeren, en dan vooral wonen en de zorg. Betaalbare woningen zijn schaars, zelfs de zogenoemde betaalbare huizen zijn vaak onbereikbaar voor jongeren en starters. De mentale gezondheid van jongeren gaat achteruit, de kosten van de jeugdzorg stijgen, en fysieke gezondheid lijdt onder vapen, drugs, ongezond eten en te weinig sport. Tegelijk worden klimaat, natuur en leefbaarheid bedreigd. We moeten meer doen voor onze jongeren. D66 wil creatieve woonoplossingen: gezamenlijke woonvormen, tiny houses en eenvoudigere regels voor kamerverhuur. Het tekort aan woningen komt niet door de tien statushouders in onze gemeente per jaar, maar door gebrek aan bouw en flexibiliteit. Daarnaast moeten er meer ontmoetingsplekken komen: van jongereninloop in de Wemel tot wellicht een Join Us eenzaamheidsgroep. En laten we niet doorgaan met de laatste groene plekken vol te bouwen of de jeugd weg te pesten bij zeldzaam gezellige plekken als de Sluis. Voor gezondheid en welzijn ligt de sleutel bij preventie en vroegsignalering – beter voorkomen dan genezen. We investeren niet alleen in de toekomst, maar we besparen ook toekomstige kosten. We moeten jongeren ook actief betrekken bij beleid. De mede door D66 ondersteunde kinderraad is een goed begin, maar ook tieners en jongvolwassenen verdienen een stem in lokale plannen.

Zo bouwen we aan een toekomst waarin jongeren zich gehoord en gezien voelen.

Bestuur, samenwerking en toekomstgerichtheid Al deze opgaven vragen om beter bestuur. We kunnen de begroting niet meer met de kaasschaaf aanpakken; het is tijd voor structurele keuzes. Meer regionale samenwerking is essentieel. Een gezamenlijke Bevelandse visie over alle gezamenlijke onderwerpen ontbreekt. D66 wil ook meer gezamenlijke oordeels- en besluitvorming – bijvoorbeeld via regionale raadsadviescommissies, meer vaste overlegstructuren, een regioraad of een open discussie over herindeling. Het ravijnjaar moeten we misschien niet als bedreiging zien, maar als kans om het bestuur toekomstbestendig te maken. Tegelijk moeten we onze dorpen versterken. Elk dorp verdient een eigen dorpsvisie, met een budget en zeggenschap over lokale prioriteiten. Nu beslissen 14 raadsleden uit KapelleBiezelinge en 1 uit Wemeldinge over alle dorpen – dat voelt voor Schore of Wemeldinge niet evenwichtig. Meer lokale autonomie maakt beleid herkenbaarder en versterkt het draagvlak. D66 wil dat inwoners kunnen meebeslissen over zaken die geen regionale impact hebben, maar wel hun eigen omgeving raken. Ook de gemeentelijke organisatie moet moderner. Niet alles hoeft vanuit Kapelle. Regionale balies of digitale loketten kunnen veel dienstverlening dichter bij inwoners brengen.

Voor paspoorten mag je best eens per tien jaar naar Goes, maar kleine vragen of een gesprekje met de wijkagent moeten dichtbij kunnen, in je eigen dorp. Langetermijndenken hoort daarbij. Te vaak worden beslissingen los van elkaar genomen. De discussie over de Juliana van Stolbergschool, de IJsbaan en de milieustraat laat zien dat we integraler moeten plannen. Als we bouwen in Biezelinge, denk dan direct na over een nieuwe school of meer deelmobiliteit. En kijk bij asielopvang niet alleen naar een tijdelijke noodlocatie op een bedrijventerrein, maar naar structurele, humane oplossingen die ook beter betaalbaar zijn. Tot slot vraagt goed bestuur om transparantie en digitale zorgvuldigheid. De invloed van algoritmes en AI op beleid moet inzichtelijk zijn. D66 pleit voor een jaarlijkse maatschappelijke verantwoording waarin niet alleen cijfers, maar ook maatschappelijke effecten worden gemeten. Sturen op brede welvaart betekent dat we verder kijken dan de boekhouding.

Conclusie Onze cunclusie is dat de begroting 2026 financieel solide is, maar inhoudelijk voorzichtig. D66 wil meer ambitie en lef. We moeten investeren in wat Kapelle sterker maakt: jongeren, duurzaamheid, samenwerking en vertrouwen in elkaar. Dat is geen luxe, maar noodzaak voor een toekomstbestendige gemeente. Kapelle is een samenleving van mensen die elkaar kennen en helpen. Laten we die kracht gebruiken. Meer samenwerking in de regio, meer zeggenschap in de dorpen en meer focus op de lange termijn. Zo houden we onze gemeente leefbaar, groen en sociaal. D66 Kapelle gelooft in vooruitgang, in verantwoordelijkheid en in samenwerken. In al onze dorpen en buurtschappen, en in de regio: het kan wél.