06. Algemene Beschouwingen 2025 ChristenUnie

AB programmabegroting 2025-2028 Voorzitter, Allereerst dank voor het verrichtte werk voor deze programmabegroting. Ook dank voor de mogelijkheid van de financieel-technische behandeling vooraf en de kans om input te leveren bij de bespreking van de raadscontouren-nota. Op 10 september is deze raad geschetst wat er binnen de verschillende programma’s speelt en er mogelijk financieel op onze gemeente afkomt. De raad is gevraagd om aanvullende input en richting te geven aan gewenste beelden/uitwerkingen in de programmabegroting, om hier vandaag ons als raad iets passends aan te kunnen bieden. De wens is geuit om keuzes te kunnen maken vanuit bepaalde scenario’s. Daar heeft het college min of meer rekening mee gehouden en daar invulling aan gegeven in begroting en meerjarenperspectief. De bijlage ‘Keuzes in beeld’ geeft een opsomming van welke keuzes er door het college gemaakt worden. En die keuzes zijn helder toegelicht waar het gaat over noodzakelijke taken, wettelijke en niet-wettelijke taken maar ook gewoon gezond boerenverstand gebruiken. Het voornemen is om niet te snijden in diensten, zaken en onderwerpen die onze kwetsbare burgers aangaan. En dat is een goed voornemen.

Over het algemeen, voorzitter, zijn we tevreden met wat hier voorligt. Een aantal zaken zou de fractie van ChristenUnie graag anders zien, dan wel samen met andere fracties de maximale mogelijkheden zoeken om het anders te doen. Daar verwachten we in de vergadering van 12 november as. spijkers met koppen te slaan. We staan voor een aantal ‘magere jaren’ waarbij, zoals in de inleiding wordt genoemd, ‘de broekriem moet worden aangetrokken’. Persoonlijk zou ik, als ik een spreekwoord zou toepassen, dat op de juiste wijze doen en dan het werkwoord ‘aanhalen’ gebruiken (dat is namelijk wél correct) maar dat terzijde. De grote vraag over het aanhalen van de broekriem is: over hoeveel broekriemgaatjes hebben we het? Moeten er misschien nog bij-geponst worden? We zien ook graag nog een helderder uitleg over ‘de langere termijn’ waarover dit gaat plaatsvinden.

We lopen de samenvatting van de gemaakte keuzes even langs: Het tekort op de jeugdzorg in beeld brengen: helder, dat dat tekort bestaat is geen nieuws, het volgt het advies van de VNG, verder weinig ambitie in deze keuze. Risicovoller begroten: begrijpelijk.

In eigen vlees snijden, dat lijkt minder logisch: een taakstelling van 10 % in eigen salaris- en bestedingscomponent en 5 % in GR-en. Nog maar zien hoe dat uitpakt. Het klinkt heel populair om in de eigen organisatie bepaalde vacatures niet in te vullen maar welke collega’s gaan het werk dan doen? Wat gaat dat doen met het ziekteverzuim? Wat wordt het verloop? En wat zijn de sancties voor het management? Zomaar wat vragen die bij deze maatregel opkomen.. En ook de taken en verantwoordelijkheden die in dienstverleningsovereenkomsten bij GR-en zijn vastgelegd niet verminderen maar diezelfde uitvoeringsorganisaties wel de opdracht geven met 5 % minder te besteden Euro’s ONZE taken te doen… (!) We weten hoe het in het verleden is gegaan, toen er bij de start van een aantal uitvoeringsorganisaties al taakstellingen werden meegegeven maar er ook telkens nieuwe wettelijke taken bij deze organisaties werden ondergebracht. Ik durf zelfs te stellen dat we daar bij een aantal GR-en nog elk jaar de negatieve gevolgen van zien… De volgende keuze: Het temporiseren in projecten hoeft helemaal niet te betekenen dat er minder mensen nodig zijn om de taken die bij de lopende projecten horen te kunnen volbrengen.

Sterker nog: in het verleden en nog steeds worden projecten getemporiseerd uitgevoerd vanwege onvoldoende bezetting, maar de verschillende plannen werden en worden door de begrotingsjaren heen steeds maar vooruitgeschoven. De garantie dat dit bezuinigingen op gaat leveren is er ons inziens allerminst. In de context hiervan en ik citeer van blz. 5 uit de programmabegroting: “We zijn niet minder ambitieus, maar hebben gewoon de middelen niet om alles tegelijkertijd te doen” Dat roept bij ons de vraag op: In welk jaar hebben we voor het laatst alles tegelijkertijd gedaan? Wat wordt hier precies mee bedoeld? Wat is het verschil met voorgaande ‘vette jaren’? Het onderzoeken van verschillende mogelijkheden om samenwerkingen anders in te richten en daar keuzes te gaan maken om bezuinigingen in te boeken, dat lijkt ons een verstandig pad. Het vergt dan wel zorgvuldige af- en overwegingen van de effecten die hier mogelijk mee gepaard gaan. We stellen ons zo voor dat nu roepen om bijvoorbeeld preventielessen bij Halt niet meer af te nemen helemaal niet zo verstandig is.. Het is maar een voorbeeld..

Voorzitter, Het gevoel dat overblijft na de financieel-technische behandeling en het doorlezen van de begroting is overwegend positief ondanks wat minder rooskleurige financiële vergezichten. We voelen de positieve bemoeienis van de VNG. We ervaren steun in de ruimte die de toezichthouder biedt bij de besteding van ‘structureel’ dividend. We zien en ervaren de inzet van onze betrokken ambtenaren.

We vertrouwen in de toekomst van onze mooie gemeente, van onze burgers, ook als er even minder middelen beschikbaar zijn. We weten dat onze burgers er ook voor elkaar zijn als de overheid een terugtrekkende beweging maakt. Wie weet welk moois dat oplevert. En na magere jaren komen er ook weer vette jaren, een mooi Bijbels beeld. Dat mag ons inspireren om door deze begroting heen te kijken naar wat hierna komt.

Dank u wel.