Voortgangsmonitor 2023
Tekst van het document
VOORTGANGSMONITOR 2023
Inhoudsopgave: Leeswijzer Programma 1 Bestuur en regio Programma 2 Sociaal domein Programma 3 Ruimte en leefomgeving Algemene dekkingsmiddelen Overhead, vennootschapsbelasting en onvoorzien ➢ Financieel totaaloverzicht ➢ ➢ ➢ ➢ ➢ ➢
p. 1 p. 3 p. 5 p. 9 p. 12 p. 14
p. 15
Leeswijzer Leeswijzer
Voor u ligt de Voortgangsmonitor van 2023. Een jaar waarin het college naast alle reguliere dagelijkse werkzaamheden aan de slag is gegaan met de acties en ambities uit het college uitvoeringsprogramma. Net als vorig jaar wordt u ook dit jaar geïnformeerd over de afwijkingen op de cijfers van de programmabegroting. Dit betekent dat de beleidsdoelen, inspanningen en budgetten die niet genoemd of toegelicht worden conform programmabegroting en de daarin beschikbare budgetten worden uitgevoerd. De inspanningen op de acties uit het college uitvoeringsprogramma zijn echter wel apart meegenomen in de bijlage omdat hier voor het jaar 2023 extra middelen zijn toegekend en daarmee voor 2023 niet binnen de reguliere dagelijkse werkzaamheden vallen. In de Context- en Kadersavond van 11 oktober is de mogelijkheid om per programma een toelichting te krijgen op de overige inzet. Het raadsvoorstel hierbij is bedoeld om de financiële consequenties die voortvloeien uit deze voortgangsmonitor, door de raad te laten vaststellen. De toelichting op de baten en lasten per programma is als volgt opgebouwd: Baten en lasten Hierin worden de totale baten en de totale lasten per programma gepresenteerd. Ook worden de verschillen tussen begroting na wijziging en prognose weergegeven, voor zowel de baten als de lasten per programma.
Apart zijn de mutaties in de reserves per programma in dit overzicht opgenomen. Toelichting op de verschillen De belangrijkste verschillen tussen de begrote baten en lasten na wijziging en de geprognosticeerde baten en lasten 2023 zijn hierin weergegeven en toegelicht. Waar hebben we ons geld aan uitgegeven In dit cirkeldiagram is per programma in één oogopslag zichtbaar hoe de verdeling van de geprognosticeerde lasten over de verschillende programmaonderdelen is. Investeringen Hierin zijn de lopende investeringskredieten en de af te sluiten investeringskredieten met het kredietbedrag en het restantkrediet per programma weergegeven.
1
Waar zitten we in de P&C-cyclus?
Begroting (okt/nov)
Voortgang huidig jaar (sep)
Jaarrekening vaststellen (jul)
Verantwoording vorig jaar (mrt)
Richten komend jaar (jun)
2
Programma 1 Bestuur en regio CUP1.0 en CUP2.0 Bij de vaststelling van het CUP2.0 heeft het college de raad toegezegd geen structurele verplichtingen aan te gaan voor het jaar 2023. Dat leidt er toe dat het budget 2023 (640K), geheel vrijvalt bij deze voorgangsmonitor. Het CUP1.0 wordt wel gerealiseerd conform planning. In de bijlage is een separate rapportage opgenomen over de inhoudelijke voortgang.
Financiën BATEN EN LASTEN
Taakveld
Primaire begroting 2023 Lasten
Geprognosticeerd totaalsaldo van baten en lasten
4.442
0 0 0 -52 0 0 -52
0.10
0 4.442
-284 -337
0.1 0.5 0.8 1.1 5.3 6.1
2.314 Bestuur 7 Treasury 11 Overige baten en lasten 2.108 Crisisbeheersing en brandweer Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie3 0 Samenkracht en burgerparticipatie
Baten
Mutaties reserves
Geprognosticeerd resultaat
Saldo
Begroting 2023 na wijziging Lasten Baten Saldo
Prognose 2023 Lasten
Baten
Saldo
x € 1.000 Prognose vs begroting (na wijziging) Lasten Baten Saldo
2.314 7 11 2.056 3 0 4.390
3.335 7 11 2.109 3 0 5.464
0 0 0 -52 0 0 -52
3.335 7 11 2.056 3 0 5.412
2.721 7 11 2.109 3 0 4.850
0 0 0 -52 0 0 -52
2.721 7 11 2.056 3 0 4.797
-615 0 0 0 0 0 -615
0 0 0 0 0 0 0
-615 V 0 0 0 0 0 -615 V
-284 4.106
0 5.464
-284 -337
-284 5.128
0 4.850
-284 -337
-284 4.513
0 -615
0 0
0 -615 V
TOELICHTING OP DE VERSCHILLEN
Toelichting 0.1
Bestuur
Dit voordeel bestaat uit enerzijds de CUP2.0 middelen (640k), die naar verwachting niet worden besteed dit jaar. Anerzijds is er een nadeel vanwege extra uitgave (donatie slachtoffers aardbeving Turkije) 20K en een aanvullende opdracht voor de accountant 5K.
Overige verschillen <€ 15.000 Geprognosticeerd totaalsaldo van baten en lasten
x €1.000 verschil verschil I/S lasten baten -615 V 0 I
0 -615 V
0 0
I
0.10 Mutaties reserves Mutaties reserves
0 0
0 0
I
Geprognosticeerd resultaat
-615 V
0
3
WAAR HEBBEN WE ONS GELD AAN UITGEGEVEN
INVESTERINGEN
x 1.000 kredietnr.
€ 104
€0
€ 104
€0
Lopend
7004152
Vervanging vloerbedekking / toegangssysteem gemeentehuis Vervanging werkplekken 2022
Restant krediet 2023 € 0 overschot -€ 104 V
€ 93
€ 25
€ 68
€0
€0
€0
Lopend
31-12-2024 (was 2023) 31-12-2023
7004153
Aanpassingen huisvesting (vervangingskrediet)
€ 43
€0
€0
-€ 43 V
€ 43
€0
Lopend
31-12-2024
7004130
krediet omschrijving
Totaal krediet
Uitgegeven krediet t/m 2022
Prognose 2023
Prognose Restant 2024 e.v. krediet einde project
Status
Einddatum
* zie voor nadere toelichting kredieten bijlage 2 van het raadsvoorstel.
4
Programma 2 Sociaal domein
Jeugdhulp Gemeente Kaag en Braassem heeft medio februari 2023 besloten om per 1 januari 2024 een jeugden gezinsteam in te richten voor het lokaal bieden van jeugdhulp in verbinding met de lokale partners en professionals. Voor de specialistische hulp sluiten we vanaf 2024 aan bij de overeenkomsten die regionaal zijn gesloten. We zijn als gemeente druk bezig met de voorbereidingen hiervan, waarbij continuïteit van zorg voor onze inwoners en onze professionals en partners voorop staat. Tot op heden verloopt alles volgens planning. Aan het inrichten van de jeugdhulp 2024 zijn wel, in 2023, incidentele kosten verbonden. Hiervoor is een incidenteel budget van € 175.000 benodigd voor juridisch advies, het inrichten van een ICT-systeem en voor de voorbereidende werkzaamheden door Cardea en de SOZ. Dit is door de raad op 3 juli jl vastgesteld. Tekort BUIG Gemeenten ontvangen van het Rijk een gebundelde uitkering (BUIG) voor het bekostigen van de uitkeringen in het kader van de Participatiewet, IOAW, IOAZ en Bbz 2004 (levensonderhoud startende ondernemers) en voor de inzet van loonkostensubsidie. De stijging van het aantal uitkeringsgerechtigden in onze gemeente lijkt grotendeels verklaard te worden door de stijging in het aantal statushouders. Dit komt natuurlijk door de verhoogde taakstelling die we hebben wat betreft het aantal statushouders dat gemeenten moeten huisvesten.
En zo goed als alle statushouders beginnen met een bijstandsuitkering, aangezien ze de taal nog moeten leren. Als we 1-7 als peildatum pakken, zien we dat het aantal statushouders met een bijstandsuitkering in 2023 met 33% gestegen is ten opzichte van 2022. Los van de stijging van het aantal bijstandsuitkeringen, zijn ook de kosten per uitkering gestegen. Dit heeft twee oorzaken: • Bijstandsuitkeringen zijn per 1 januari 10,2% gestegen, per 1 juli weer geïndexeerd. Kosten per uitkering levensonderhoud zijn dus gestegen. • Ruimhartigere vrijlatingen voor inkomsten uit arbeid voor arbeidsbeperkten leidt tot hogere uitkeringen Daarnaast zijn de kosten voor de loonkostensubsidie gestegen. De loonkostensubsidie vergoedt het verschil tussen loonwaarde en minimumloon. Met loonkostensubsidie krijgt de werknemer het normale salaris. De overheid betaalt de werkgever voor de kleinere productiviteit, of voor aanpassingen die nodig zijn om de werknemer in te zetten. Denk bijvoorbeeld aan een traplift, of aanpaste werkschoenen. Sinds 1 juli 2023 is de wet Breed Offensief in gegaan. Het Breed Offensief is een pakket aan maatregelen om meer mensen met een arbeidsbeperking aan een baan te helpen en aan het werk te houden. Onderdeel van deze wet is dat de aanpassingen van de werkplek vergoed worden door gemeenten, waarbij dit eerst bij het UWV lag.
Hiervoor krijgen we geen compensatie vanuit het Rijk. Het gaat hierbij alleen om meeneembare voorzieningen voor motorische en visuele aanpassingen, en begeleiding (jobcoaches). Dus niet om liften en gebouwaanpassingen e.d.
5
Financiën BATEN EN LASTEN
x € 1.000 Taakv eld
Primaire begroting 2023 Lasten
400 College Uitvoeringsprogramma (CUP)
Baten 0
0 600 Corona Maatregel 30 114 Sociaal Domein breed / Onderzoek & advies 881 199 Sociaal Domein breed / Overige 159 202 Gezondheid & veiligheid / ASV en meer 791 205 Gezondheid & veiligheid / GR Gezondh. 82 299 Gezondheid & veiligheid / Overige 35 307 Inburgering / Inkomensondersteuning 67 310 Inburgering / Opdr. Inburgering 30 315 Inburgering / Welzijn & Preventie 10 402 Jeugd & Onderwijs / ASV en meer 405 Jeugd & Onderwijs / GR Gezondh. 940 680 408 Jeugd & Onderwijs / Leerlingenvervoer 371 409 Jeugd & Onderwijs / Onderwijs 5.303 411 Jeugd & Onderwijs / Jeugdhulp reg. 27 414 Jeugd & Onderwijs / Onderzoek & advies 113 415 Jeugd & Onderwijs / Welzijn & Preventie 711 416 Jeugd & Onderwijs / TWO Jeugdhulp 10 499 Jeugd & Onderwijs / Overige 318 501 Maatsch.vastgoed / Aann.-beheerd.ovk 887 502 Maatsch.vastgoed / ASV en meer 1.576 504 Maatsch.vastgoed / Eigenaarschap 13 505 Maatsch.vastgoed / GR Gezondh. 800 509 Maatsch.vastgoed / Onderwijs 50 602 Begeleiding (WMO) 2.295 606 Ondersteuning / Ind. voorz. Wmo 3.023 612 Ondersteuning / Ondersteuning 613 Ondersteuning / Ondersteuning + wonen / Sub-reg. 364 10 614 Ondersteuning / Onderzoek & advies 0 699 Ondersteuning / Overige 32 702 Welzijn & preventie / ASV en meer 1.900 715 Welzijn & preventie / Welzijn & Preventie 0 799 Welzijn & preventie / Overige 1.694 803 Werk & Inkomen / DVO Part.wet 5.492 807 Werk & Inkomen / Inkomensonderst.
8 814 Werk & Inkomen / Onderzoek & advies 100 899 Werk & Inkomen / Overige 0 Noodopvang vluchtelingen Geprognosticeerd totaalsaldo van baten en lasten
0.10
Mutaties reserves
Geprognosticeerd resultaat
28.801 0 28.801
0 0 -9 -72 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 -22 -180 0 0 -52 0 -1.034 0 0 0 -122 0 0 0 0 0 0 0 0 -4.567 0 0 0 -6.058 -50 -6.108
Begroting 2023 na wijziging
Saldo
Lasten
0 0 21 809 159 791 82 35 67 30 10 940 680 371 5.303 5 -67 711 10 266 887 542 13 800 50 2.173 3.023 364 10 0 32 1.900 0 1.694 925 8 100 0 22.743 -50 22.693
44 0 30 918 159 789 82 35 503 30 10 940 680 371 5.303 27 469 711 10 318 887 3.172 13 800 50 2.295 3.023 403 10 0 32 2.330 0 1.694 5.902 8 336 1.143 33.526 0 33.526
Baten 0 0 -9 -100 -95 -4 0 0 -296 0 0 0 0 0 0 -22 -469 0 0 -52 0 -1.034 0 0 0 -122 0 0 0 0 0 -404 0 0 -4.567 0 0 0 -7.173 -540 -7.713
Prognose 2023
Saldo
Lasten
44 0 21 819 64 785 82 35 208 30 10 940 680 371 5.303 5 0 711 10 266 887 2.137 13 800 50 2.173 3.023 403 10 0 32 1.926 0 1.694 1.335 8 336 1.143 26.352 -540 25.812
44 0 30 918 159 748 90 70 468 68 10 981 670 389 5.478 27 469 711 10 350 887 2.938 13 904 50 2.404 3.141 717 20 0 38 2.330 0 1.855 6.972 8 316 1.201 35.481 7.374 42.856
Baten 0 0 -9 -100 -95 -4 0 0 -296 0 0 0 0 0 0 -22 -469 0 0 -52 0 -1.034 0 0 0 -139 0 -412 0 0 0 -404 0 0 -4.890 0 0 0 -7.925 -820 -8.745
Saldo 44 0 21 819 64 745 90 70 173 68 10 981 670 389 5.478 5 0 711 10 298 887 1.903 13 904 50 2.264 3.141 306 20 0 38 1.926 0 1.855 2.082 8 316 1.201 27.556 6.554 34.110
Prognose vs begroting (na wijziging) Lasten 0 0 0 0 0 -40 8 35 -35 38 0 40 -10 18 175 0 0 0 0 32 0 -234 0 104 0 109 118 314 10 0 6 0 0 161 1.070 0 -20 58 1.956 7.374 9.330
Baten 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 -17 0 -412 0 0 0 0 0 0 -323 0 0 0 -752 -280 -1.032
Saldo 0 0 0 0 0 -40 V 8 N 35 N -35 V 38 N 0 40 N -10 V 18 N 175 N 0 0 0 0 32 N 0 -234 V 0 104 N 0 92 N 118 N -98 V 10 N 0 6 N 0 0 161 N 747 N 0 -20 V 58 N 1.204 N 7.094 N 8.298 N
6
TOELICHTING OP DE VERSCHILLEN
Toelichting 205 Gezondheid &
(betreft correctie codering, zie ook 405) veiligheid / GR Gezondh. 307 Inburgering / Het nadeel op de lasten betreft de kosten voor de reisproducten van statushouders. Deze worden Inkomensondersteu gedekt uit de doeluitkering van het rijk waardoor deze afwijking per saldo budgetneutraal is. ning 310 Inburgering / Opdr. Het voordeel op de lasten wordt ingezet voor de reisproducten van statushouders waardoor deze Inburgering afwijking per saldo budgetneutraal is. 315 Inburgering / Maatschappelijke begeleiding statushouders; vergoeding via de algemene uitkeringen. Welzijn & Preventie 405 Jeugd & Onderwijs / (betreft correctie codering, zie ook 205)
x €1.000 verschil verschil I/S lasten baten -40 V 0 I
35 N
0
I
-35 V
0
I
38 N
0
I
40 N
0
I
GR Gezondh. 409 Jeugd & Onderwijs / Het nadeel op de lasten wordt voor 14k verklaard door een hogere indexatie dan begroot en voor 4k Onderwijs door incidentele extra leertrajecten en regionale VSV projecten 411 Jeugd & Onderwijs / Het verschil in lasten betreft de incidentele budgetten voor jeugd die in juli door de raad zijn toegekend Jeugdhulp reg. 501 Maatsch.vastgoed / Het nadeel op de lasten betreft de indexering van de overeenkomst voor het onderhoud van Aann.-beheerd.ovk buitensportaccomodaties
18 N
0
I
175 N
0
I
32 N
0
I
504 Maatsch.vastgoed / Het voordeel op de lasten wordt verklaard door lager uitvallende rentelasten vanwege uitgestelde
-234 V
0
I
investeringen 28V. Restantbedrag kunstgrasmiddelen met dekking uit de algemene reserve valt vrij 206k V. 509 Maatsch.vastgoed / Het nadeel op de lasten wordt veroorzaakt door hogere indexaties dan in de begroting zijn opgenomen Onderwijs 602 Begeleiding (WMO)
104 N
0
I
0
0
I
606 Ondersteuning /
Op basis van de halfjaarrapportage WMO wordt verwacht dat de lasten 99k hoger zullen uitvallen dan begroot. Daarnaast zijn de lasten voor de regiotaxi 10k hoger dan begroot. Het voordeel van 17k betreft de niet begrote eigen bijdrage Regiotaxi. Het nadeel op de lasten wordt voor 20k verklaard door een hogere indexatie van het budget voor PGB begeleiding. Daarnaast worden er extra lasten verwacht voor maatschappelijke zorg ondersteuning (98k). Deze worden gedekt uit de bijdrage vanuit de gemeente Leiden die op taakveld 613 geraamd zijn.
109 N
118 N
0
Het nadeel op de lasten lasten worden veroorzaakt door hogere kosten voor beschermd wonen (224k) en maatschappelijke zorg opvang (90k). Hiertegenover staat een bijdrage van 412k vanuit de gemeente Leiden voor zowel beschermd wonen en maatschappelijke zorg opvang als maatschappelijke zorg ondersteuning op taakveld 612. Het nadeel op de lasten wordt verklaard door een hoger aantal buiguitkeringen waardoor de uitvoering arbeidsinschakeling en inkomensondersteuning tot hogere kosten zal leiden. Het voordeel van 323k betreft een hogere verwachte doeluitkering van het rijk (incl. vangnetuitkering). Het nadeel van 1070k betreft voor 700k extra uitkeringen onder de participatiewet, voor 100k loonkosten subsidies voor 180k bijzondere bijstand om niet en voor 90k hogere kwijtschelding van belastingen.
314 N
-412 V I
161 N
0
1.070 N
-323 V I
Dekking voor extra investeringen bestaande regelingen vanuit actieplan armoede.
-20 V
0
I
Leerlingenvervoer en meerkosten sociaal domein; vergoeding via de algemene uitkeringen.
58 N
0
I I
Eigenaarschap
Ind. voorz. Wmo 612 Ondersteuning /
Ondersteuning
613 Ondersteuning /
Ondersteuning + wonen / Sub-reg. 803 Werk & Inkomen /
DVO Part.wet 807 Werk & Inkomen / Inkomensonderst.
-17 V I
I
I
Het bedrag aan uitkeringen participatiewet is toegenomen doordat bijstandsuitkeringen per 1 januari 2023 met 10,2% zijn gestegen en per 1 juli opnieuw zijn geïndexeerd. Verder is er een toename van het aantal bijstandsontvangers, veroorzaakt door de verhoogde taakstelling mbt het aantal statushouders die gemeenten moeten huisvesten. Bijna alle statushouders beginnen in de bijstand, doordat ze de taal nog moeten leren. De toename van loonkostensubsidies heeft te maken met een nieuwe wet om meer mensen met een arbeidsbeperking aan een baan te helpen en aan het werk te houden. Onderdeel van deze wet is dat de aanpassingen van de werkplek vergoed worden door gemeenten, waarbij dit eerst bij het UWV lag. Hiervoor krijgen we geen compensatie.
899 Werk & Inkomen /
Overige Noodopvang vluchtelingen
Overige verschillen <€ 15.000 Geprognosticeerd totaalsaldo van baten en lasten
14 N 1.956 N
0 -752 V
0.10
7.374 N
-280 V I
Mutaties reserves
Mutaties reserves Geprognosticeerd resultaat
Reserve Sportpad (1) In aanvulling op het raadsbesluit businesscase deelproject 2 Sportpad, zal de dekking van de bijdrage overheveld worden van de algemene reserve naar reserve Sportpad € 6.542k N. (2)Tevens zullen de dekkingen van de afkoopsommen voor 3 velden (DOSR, WVC,HCA) overheveld worden van de algemene reserve naar reserve Sportpad € 832k N. (3) Dekking gebiedsontwikkeling Sport voorbereidingskosten fase 2 (P3) 280k V.
7.374 N 9.330 N
-280 V -1.032 V
7
WAAR HEBBEN WE ONS GELD AAN UITGEGEVEN
INVESTERINGEN
x 1.000 kredietnr.
krediet omschrijving
Totaal krediet
Uitgegeven krediet t/m 2022
Prognose 2023
Restant krediet 2023 € 65 overschot €0
Prognose Restant 2024 e.v. krediet einde project
Status
Einddatum
7042003
IKC Leimuiden 2020
€ 6.724
€ 6.659
€0
€0
Lopend
31-12-2023
7042007
IKC Woubrugge
€ 5.378
€ 70
€ 96
-€ 5.212 V
€ 5.212
€0
Lopend
31-12-2026
7042008
Nieuwbouw IKC Oude Wetering
€ 1.105
€ 165
€ 600
-€ 340 V
€ 340
€0
Lopend
7042009
Uitbreiding IKC Kaskade/Kiem
€ 300
€0
€ 300
€0
€0
€0
Lopend
31-12-2026 (was 2025) 31-12-2025
7052001
Nieuwbouw Tweesprong
€ 1.105
€ 226
€ 879
€0
€0
€0
Lopend
(was 2023) 31-12-2026
7042011
Gymnastiekvoorziening Rsw 2022
€ 207
€ 202
€5
€0
€0
€0
Lopend
31-12-2023
7057009
Uitvoering speelruimtebeleidsplan 2023
€ 474
€0
€ 140
-€ 334 V
€ 334
€0
Lopend
31-12-2023 (ivm
* zie voor nadere toelichting kredieten bijlage 2 van het raadsvoorstel.
8
Programma 3 Ruimte en leefomgeving Verkeer en Vervoer Exploitatie openbare ruimte. Dit jaar worden wij geconfronteerd met een aantal forse kostenstijgingen (538K) in het beheer en onderhoud van onze buitenruimte, en dan met name bij onze bruggen en de kosten van energie van de openbare verlichting. In de onderliggende overzicht ‘Toelichting op de verschillen’ is dit nader gespecificeerd. Kredieten wegen en riolering. Uw raad heeft een aantal (jaar)kredieten voor wegen en riolering beschikbaar gesteld. We verwachten dat een belangrijk deel van deze kredieten pas volgend jaar zal worden besteed. Dit jaar is een prioriteitenlijst opgesteld van civiele projecten die de komende jaren uitgevoerd moeten worden. In veel gevallen geldt dat binnen deze projecten zowel de weg als het riool vervangen wordt. Dit overzicht is medio 2023 afgerond en bevat een aantal grote en kostbare reconstructies, waardoor het nodig is om jaaroverstijgend te schuiven. Daarnaast hebben de voorbereiding, met het uitvoeren van onderzoeken, ontwerpen, participeren, afstemmen met nutspartijen en aanbestedingsprocedures tijd nodig en lukt het niet om dat in 2023 volledig af te ronden. Van de eerste projecten van die prioriteitenlijst zijn de voorbereidingen inmiddels wel in volle gang.
De verwachting is dat de uitvoering van deze projecten voor het grootste deel in, of zelfs pas vanaf, 2024 in uitvoering zullen zijn. In het onderliggende overzicht ‘Investeringen’ is per investering de financiële planning inzichtelijk gemaakt. Overige ontwikkelingen Sportpad fase 2. De voorbereidingen van fase 2 van het sportpad lopen voortvarend. De verenigingen streven er naar eind 2023 een subsidie aanvraag met gedetailleerde onderbouwingen te kunnen voorleggen aan de gemeente. We doen daarom dit jaar nog een extra onttrekking (280K) uit de reserve sportpad ter dekking van de voorbereidingskosten. Huisvesting van bijzondere doelgroepen. Bij de jaarrekening 2022 heeft uw raad middelen beschikbaar gesteld voor de huisvesting van bijzondere doelgroepen (250K). Het lukt ons dit jaar niet om hier invulling aan te geven. Wij stellen u voor dit budget door te schuiven naar 2024. Onze verwachting is dat we in de eerste helft van volgend jaar de woonvorm ‘Skaeve Huse’ kunnen realiseren.
9
Financiën BATEN EN LASTEN Taakveld
Primaire begroting 2023 Lasten
Saldo
Prognose 2023 Lasten
Baten
Saldo
x € 1.000 Prognose vs begroting (na wijziging) Lasten Baten Saldo
-330 -267 0 -270 -60 -5 0 -11 0 0 0 -53 -4.097 -4.822 0 -63 0 -1.686 -1.378
416 -145 619 4.423 223 394 0 22 130 65 16 2.731 -1.228 -1.282 1.169 121 1.401 90 41
750 291 654 5.565 282 1.561 181 33 235 85 16 2.940 2.869 3.566 1.169 288 1.958 2.613 1.698
-330 -427 0 -270 -60 -697 0 -11 0 0 0 -115 -4.097 -4.828 0 -63 0 -2.523 -1.378
420 -136 654 5.295 223 865 181 22 235 85 16 2.825 -1.228 -1.262 1.169 225 1.958 90 320
812 339 654 6.086 309 1.561 181 39 237 86 16 2.906 3.009 3.587 1.169 303 2.238 2.591 1.448
-480 -712 0 -270 -60 -697 0 -11 -1 0 0 -115 -4.237 -4.674 0 -63 0 -2.501 -1.422
332 -373 654 5.816 250 865 181 28 236 86 16 2.791 -1.228 -1.087 1.169 240 2.238 90 25
62 48 0 522 27 0 0 7 2 0 0 -34 140 21 0 15 280 -23 -250
-150 -285 0 0 0 0 0 0 -1 0 0 0 -140 154 0 0 0 23 -45
Geprognosticeerd totaalsaldo van baten en lasten
22.247 -13.041
9.206
26.754 -14.798
11.956
27.569 -15.241
12.328
815
-444
372 N
0.10
335 -101 22.582 -13.142
234 9.440
335 -966 27.089 -15.764
-631 11.325
335 -1.085 27.904 -16.327
-750 11.578
0 815
-119 -563
-119 V 253 N
0.2 0.3 1.2 2.1 2.5 3.1 3.2 3.3 3.4 5.5 5.6 5.7 7.2 7.3 7.4 7.5 8.1 8.2 8.3
Burgerzaken Beheer overige gebouwen en gronden Openbare orde en veiligheid Verkeer en vervoer Openbaar vervoer Economische ontwikkeling Fysieke bedrijfsinfrastructuur Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen Economische promotie Cultureel erfgoed Media Openbaar groen en (openlucht) recreatie Riolering Afval Milieubeheer Begraafplaatsen en crematoria Ruimtelijke ordening Grondexploitatie (niet bedrijventerreinen) Wonen en bouwen Mutaties reserves
Geprognosticeerd resultaat
746 122 619 4.693 282 399 0 33 130 65 16 2.784 2.869 3.540 1.169 184 1.401 1.776 1.419
Baten
Begroting 2023 na wijziging Lasten Baten Saldo
-88 V -237 V 0 522 N 27 N 0 0 7 N 1 N 0 N 0 -34 V 0 175 N 0 15 N 280 N 0 -295 V
TOELICHTING OP DE VERSCHILLEN
Toelichting 0.2
0.3
2.1
2.5 5.7
7.2 7.3
7.5 8.1 8.2
8.3
Burgerzaken
Het nadeel op de lasten ontstaat door hogere kosten bij de verkiezingsronde in maart (dubbele verkiezingen: 17K) en een nieuwe verkiezingsronde in november icm aanschaf nieuwe stemhokjes(44K). Baten: er wordt op basis van de reeds gerealiseerde leges een netto voordeel voorzien van 150K Beheer overige Het nadeel in de lasten betreft hoofzakelijk de hogere energielasten (stroom en gas). Het voordeel in de gebouwen en baten betreft een plus in de geraamde grondverkopen (272k), in het bijzonder de verkoop van Sotaweg gronden 60, een aantal schade/kostenvergoedingen voor de Herenweg (13k). Verkeer en vervoer Dit nadeel is opgebouwd uit de volgende posten: hogere lasten voor het beheer en het onderhoud van onze bruggen (190K), hogere kosten voor energie van de openbare verlichting (208k), prijscompensatie voor aannemers bij onderhoud aan de wegen (140k), vrijval van kapitaallasten vanwege achterblijvende investeringen (25k voordeel), waterschapsbelastingaanslagen uit voorgaande jaren voor het wegenareaal (7k). Openbaar vervoer Onze pontveren concessies: het nadelige verschil ontstaat door indexatie op de consessiebijdragen en subsidie (28K) en een gescheurde brandstoftank (9K). Openbaar groen en Het voordeel betreft lagere kapitaallasten voor investeringen in speelplekken die niet zijn gerealiseerd.
(openlucht) recreatie Riolering Dit nadeel betreft hoofdzakelijk de hogere energielasten van de installaties; welke worden verrekend met de voorziening riolering. Afval De hogere lasten betreffen onderhoud van de inventaris en extra uitgaven ivm kapotte perscontainers. Voor de baten is een actuele prognose gemaakt van de opbrengsten op basis van verbruikscijfers. Deze wijzen op een tegenvaller in de baten van 154K. Begraafplaatsen en De hogere lasten betreffen de noodzakelijke uitbreiding van de urnenmuur en de gestegen crematoria energielasten. Ruimtelijke Het budget voor plan- en voorbereidingskosten van sportpad fase 2 wordt nog dit jaar verhoogd. De ordening ontwikkeling gaat harder dan verwacht. Dekking vindt plaats vanuit de reserve sportpad. Grondexploitatie Kapitaallasten via onderhanden werk doorberekend naar de balans (budget neutraal). (niet bedrijventerreinen) Wonen en bouwen De lagere last betreft de middelen voor huisvesting van bijzondere doelgroepen. De realisatie van de zogenaamde Scheve huisjes zijn nu voorzien voor 2024.. De extra bate betreft de plus op de vooroverleges (45k).
Overige verschillen <€ 15.000 Geprognosticeerd totaalsaldo van baten en lasten 0.10
Mutaties reserves
Mutaties reserves Geprognosticeerd resultaat
Reserve Wegeninfra Uit het nieuwe raamcontract zijn extra onderhoudswerkzaamheden gekomen voor vervanging kunstwerken (bruggen). Het budget is per abuis opgenomen als krediet en wordt overgeheveld naar exploitatie; van waar het onderhoudsdeel wordt gedekt uit de reserve wegeninfra 73k V. Verder extra dekking vvoor wegeninfra projecten met name wegens prijsindexatie; hierbij is de reserve wegeninfra niet toereikend en wordt het resterende saldo onttrokken ad 46k V.
x €1.000 verschil verschil I/S lasten baten 62 N -150 V I
48 N
-285 V I
522 N
0
I
27 N
0
I
-34 V
0
I
140 N
-140 V I
21 N
154 N I
15 N
0
I
280 N
0
I
-23 V
23 N I
-250 V
-45 V I
8 N 815 N
-1 V I -444 V
0
-119 V I
0 815 N
-119 V -563 V
10
WAAR HEBBEN WE ONS GELD AAN UITGEGEVEN
INVESTERINGEN
x 1.000 kredietnr.
krediet omschrijving
Totaal krediet
Uitgegeven krediet t/m 2022
Prognose 2023
Restant krediet 2023 € 1.591 overschot -€ 483 V
Prognose Restant 2024 e.v. krediet einde project
Status
Einddatum
31-12-2024 (was 2023) 31-12-2024
7021012
IMNOR wegen 2022
€ 3.742
€ 1.668
€ 483
€0
Lopend
7021013
IMNOR wegen 2023
€ 1.751
€0
€5
-€ 1.745 V
€ 1.745
€0
Lopend
7072019
GRP2022 Vrij verval
€ 5.807
€ 2.320
€ 494
-€ 2.994 V
€ 2.994
€0
Lopend
7072022
GRP2023 Vrij verval
€ 3.377
€0
€ 315
-€ 3.062 V
€ 3.062
€0
Lopend
7021015
Aanleg infrastructuur Sportpad
€ 150
€ 46
€ 30
-€ 74 V
€ 74
€0
Lopend
(was 2023) 31-12-2026
7021016
Vervanging kunstwerken 2021
€ 67
€0
€ 62
-€ 5 V
€0
€0
Lopend
AFSLUITEN
7021017
Vervanging kunstwerken 2022
€ 176
€1
€0
-€ 175 V
€0
€0
Lopend
AFSLUITEN
7021020
Infrastructuur IKC Woubrugge 2024
€ 309
€ 14
€0
-€ 295 V
€ 295
€0
Lopend
31-12-2026
7021021
Uitbreiding Kaskade Infra
€ 142
€2
€ 70
-€ 70 V
€ 70
€0
Lopend
31-12-2025
7025001
Vervanging veerstoepen Kaag
€ 300
€ 182
€ 60
-€ 58 V
€ 58
€0
Lopend
7072020
GRP2022 Vervangen gemalen
€ 625
€ 100
€ 526
€0
€0
€0
Lopend
31-12-2024 (was 2023) 31-12-2023
7072021
GRP2022 Bouwkundige vervangingen
€ 276
€ 58
€ 218
€0
€0
€0
Lopend
31-12-2023
7021018
Vervanging kunstwerken 2023
€ 919
€0
€0
-€ 919 V
€ 919
€0
Lopend
31-12-2024 (was 2023)
(was 2023) 31-12-2024 (was 2023) 31-12-2024
* zie voor nadere toelichting kredieten bijlage 2 van het raadsvoorstel.
11
Algemene dekkingsmiddelen
BATEN EN LASTEN
Taakveld
Primaire begroting 2023 Lasten
0.5 0.61 0.62 0.64
0.7 0.8 3.4
Saldo
2.252 -3.100 -849 Treasury 329 -4.750 -4.421 OZB woningen OZB niet-woningen 0 -1.459 -1.459 0 -23 -23 Belastingen overig 0 -40.554 -40.554 Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds 2.462 0 2.462 Overige baten en lasten Economische promotie 0 -337 -337
Geprognosticeerd totaalsaldo van baten en lasten
0.10
Baten
Mutaties reserves
Geprognosticeerd resultaat
5.042 -50.222 -45.180 0 -300 -300 5.042 -50.522 -45.480
Begroting 2023 na wijziging Lasten Baten Saldo 2.252 329
-3.100 -4.750
-849 -4.421
0 -1.459 -1.459 0 -23 -23 0 -40.931 -40.931 1.188 0 1.188 0 -337 -337 3.769 -50.600 -46.831 0 -6.501 -6.501 3.769 -57.101 -53.332
Prognose 2023 Lasten 1.383 329
Baten -2.133 -4.964
Saldo
x € 1.000 Prognose vs begroting (na wijziging) Lasten Baten Saldo
-750 -4.635
-868 0
967 -214
99 N -214 V
0 -1.436 -1.436 0 -23 -23 0 -41.750 -41.750 -2 0 -2 0 -337 -337 1.710 -50.643 -48.932 0 -13.570 -13.570 1.710 -64.213 -62.502
0 0 0 -1.190 0 -2.058 0 -2.058
23 0 -819 0 0 -43 -7.069 -7.112
23 N 0 -819 V -1.190 V 0 -2.101 V -7.069 V -9.170 V
TOELICHTING OP DE VERSCHILLEN
Toelichting 0.5
0.61 0.62 0.64 0.7
0.8
Treasury
Cashmanagement Cashmanagement betreft enerzijds de wijziging in externe rentelastelasten- en baten en rente die wordt berekend over voorzieningen die tegen contante waarde zijn gewaardeerd, en anderzijds toegerekende rente aan projectfinanciering en taakvelden; waarna het renteresultaat tot uitdrukking komt bij de post "overige baten en lasten''. Gevolg is een per saldo neutrale mutatie ad 802k V in de lasten en 802k N in de baten.
Deelnemingen en beleggingen De winstuitkering van Alliander en BNG is reeds ontvangen 16k N. Verder ontvangen we een vergoeding voor het beschikbaar stellen van het eigen vermogen binnen de VOF B'land. Bijstelling 149k N doordat inleg eigen vermogen in 2022 niet is doorgegaan en is doorgeschoven naar 2023 wegens uitgestelde grondaankopen. Hierdoor tevens lagere kapitaallasten door lagere boekwaarde VOF Braassemerland 66k V. 0 OZB woningen De ozb inkomsten gerealiseerd tot na de zomer, geven een vrij nauwkeurig beeld van de werkelijke 0 OZB niet-woningen realisatie (historisch minimaal 99% nauwkeurigheid). Er wordt daarom nu al per saldo (woningen & niet0 Belastingen overig woningen) een voordeel verwacht op de ozb inkomsten (191K). 0 Algemene uitkering 1.De algemene uitkering valt 460K hoger uit. Dat zit op de volgende onderdelen: Accresontwikkeling en overige (371k), afrekening oude jaren (18k), taakmutatie flankerend beleid energiearmoede (39k) + taakmutatie uitkeringen aanpak armoede en schulden (32k) gemeentefonds 2.Drie doeluitkeringen zijn verstrekt voor 96K: Maatschappelijke begeleiding 38k, Leerlingenvervoer Oekraïne 30k, Meerkosten Oekraïne sociaal domein 28k. 3.In de uitkering sociaal domein is er vrijval van de compensatieregeling nieuw woonplaatsbeginsel (264k).
Overige baten en Het voordeel bestaat uit 252k renteresultaat, en daarnaast kan 938k van de budgettaire ruimte vrijvallen. -1.190 V lasten De budgettaire ruimte is(was) primair bedoeld voor structurele budgettaire claims.
Overige verschillen <€ 15.000 Geprognosticeerd totaalsaldo van baten en lasten 0.10
x €1.000 verschil verschil I/S lasten baten -868 V 967 N I
Mutaties reserves
Mutaties reserves Geprognosticeerd resultaat
Reserve Algemeen (1) In aanvulling op het raadsbesluit businesscase deelproject 2 Sportpad, zal de dekking van de bijdrage overheveld worden van de algemene reserve naar reserve Sportpad € 6.542k V. (2) Tevens zullen de dekkingen van de afkoopsommen voor 3 velden (DOSR, WVC,HCA) overheveld worden van de algemene reserve naar reserve Sportpad € 832k V. (3) Restantbedrag kunstgrasmiddelen met dekking uit de algemene reserve valt vrij 206k N. (4) Verder wordt voorgesteld het (rest)budget met dekking uit de algemene reserve voor huisvesting bijzondere doelgroepen 250k N en rechtmatigheid en horizontaal toezicht 330k N door te schuiven naar 2024. Reserve Covid Reserve Covid kan vrijvallen 475k V na dekking lasten Covid op P2 6k V.
0 -2.058 V
-214 V I 23 N I 0 I -819 V I
0
I
0 I -43 V
0
-7.069 V I
0 -2.058 V
-7.069 V -7.112 V
12
WAT ZIJN DE BESCHIKBARE ALGEMENE DEKKINGSMIDDELEN
INVESTERINGEN
Niet van toepassing.
13
Overhead, vennootschapsbelasting en onvoorzien
OVERHEAD BATEN EN LASTEN
Taakveld
Primaire begroting 2023 Lasten
0.4
Overhead
Geprognosticeerd totaalsaldo van baten en lasten Geprognosticeerd resultaat
Baten
9.305 9.305 9.305
-64 -64 -64
Saldo 9.241 9.241 9.241
Begroting 2023 na wijziging Lasten Baten Saldo
Lasten
11.131 11.131 11.131
11.112 11.112 11.112
-64 -64 -64
11.066 11.066 11.066
Prognose 2023 Baten -64 -64 -64
Saldo 11.048 11.048 11.048
x € 1.000 Prognose vs begroting (na wijziging) Lasten Baten Saldo -19 -19 -19
0 0 0
-19 V -19 V -19 V
TOELICHTING OP DE VERSCHILLEN
Toelichting 0.4
Overhead
Op de middelen voor rechtmatigheid en horizontaal toezicht houden we dit jaar naar verwachting 330k over. De inzet wordt in 2024 gecontinueerd. Uw raad wordt hierover steeds separaat geinformeerd. Op energie, schoonmaak en andere bedrijfsvoeringsuitgaven verwachten we een nadeel van 126K, op de inhuur (VTH, burgerzaken, KCC) en wervingskosten verwachten we een nadeel van 185k.
x €1.000 verschil verschil I/S lasten baten -19 V 0 I
Overige verschillen <€ 15.000 Geprognosticeerd totaalsaldo van baten en lasten
0 -19 V
0 0
Geen mutaties reserves Mutaties reserves Geprognosticeerd resultaat
0 -19 V
0 0
I
INVESTERINGEN
x 1.000 kredietnr.
divers
krediet omschrijving
Vervoermiddelen / gereedschappen
Totaal krediet € 198
Uitgegeven krediet t/m 2022 € 12
Prognose 2023
Restant krediet 2023 € 151 overschot -€ 35 V
Prognose Restant 2024 e.v. krediet einde project € 35
€0
Status
Einddatum
Lopend
2022 - 2025
* zie voor nadere toelichting kredieten bijlage 2 van het raadsvoorstel.
VENNOOTSCHAPSBELASTING Met ingang van 1 januari 2016 is vennootschapsbelasting voor overheidsbedrijven ingrijpend gewijzigd. Intussen hebben wij aangifte gedaan over de jaren 2016 tot en met 2022. De hoogte van de aangifte ligt onder het budget van € 1.000 per jaar, dat wij hiervoor hebben geraamd. ONVOORZIEN Bij het vaststellen van de begroting is het bedrag voor onvoorzien bepaald op € 0. Dit beleid is voortgezet in de meerjarenbegroting.
14
Financiën Totaaloverzicht
De Voortgangsmonitor sluit met een bijstelling van het geprognosticeerd resultaat van € 1.252.654 voordelig. Dit resultaat is opgebouwd uit enerzijds een voordeel in de exploitatie van € 1.158.711 en anderzijds een voordeel in de mutaties reserves van € 93.943. Programma
x € 1.000 Prognose vs begroting (na wijziging)
Primaire begroting 2023
Begroting 2023 na wijziging
lasten
baten
saldo
lasten
baten
saldo
lasten
baten
saldo
lasten
baten
saldo
4.442 28.801 22.247 5.042 9.305 1 0
-52 -6.058 -13.041 -50.222 -64 0 0
4.390 22.743 9.206 -45.180 9.241 1 0
5.464 33.526 26.754 3.769 11.131 1 0
-52 -7.173 -14.798 -50.600 -64 0 0
5.412 26.352 11.956 -46.831 11.066 1 0
4.850 35.481 27.569 1.710 11.112 1 0
-52 -7.925 -15.241 -50.643 -64 0 0
4.797 27.556 12.328 -48.932 11.048 1 0
-615 1.956 815 -2.058 -19 0 0
0 -752 -444 -43 0 0 0
-615 1.204 372 -2.101 -19 0 0
Geprognosticeerd totaalsaldo van69.838 baten en -69.438 lasten
400
80.644
-72.687
7.957
80.724
-73.926
6.798
80
-1.239
-1.159 V
1 Bestuur en regio 2 Sociaal domein 3 Ruimte en leefomgeving Algemene dekkingsmiddelen Overhead Vennootschapsbelasting Onvoorzien
1 Bestuur en regio 2 Sociaal domein 3 Ruimte en leefomgeving
Prognose 2023
V N N V V
Algemene dekkingsmiddelen
0 0 335 0
-284 -50 -101 -300
-284 -50 234 -300
0 0 335 0
-284 -540 -966 -6.501
-284 -540 -631 -6.501
0 7.374 335 0
-284 -820 -1.085 -13.570
-284 6.554 -750 -13.570
0 7.374 0 0
0 -280 -119 -7.069
0 7.094 N -119 V -7.069 V
Mutaties reserves
335
-735
-400
335
-8.292
-7.957
7.709
-15.760
-8.051
7.374
-7.468
-94 V
70.173
-70.173
0
80.979
-80.979
0
88.433
-89.686
-1.253
7.454
-8.707
-1.253 V
Geprognosticeerd resultaat
%
-11% 5% 3% 4% 0%
Resumé: De bijstelling van het geprognosticeerd resultaat is € 1.252.654 voordelig. [ € 0,1 mln – mutaties reserves ] Een deel van de budgetten in 2023 wordt gedekt uit of verrekend met de door de raad reeds vastgestelde reserves. Bij afwijkingen of verschuivingen van budgetten zijn de reserves hierop bijgesteld, dit zal per saldo het resultaat niet beïnvloeden. [ € 1,3 mln – resultaat ] Op hoofdlijnen wordt de bijstelling van het geprognosticeerde resultaat deels veroorzaakt door een aantal budgetten die zijn vrijgevallen; zoals vrijval van de budgettaire ruimte dat primair was bedoeld voor structurele claims 938k; vrijval budget CUP 2.0 gezien het college de raad heeft toegezegd geen structurele verplichtingen aan te gaan voor dit jaar 640k; en de reserve Covid kan vrijvallen na dekking lasten Covid 475k. Daarnaast positieve bijstelling van de algemene uitkering gemeentefonds bij de meicirculaire 691k; grondverkopen (met name Sotaweg) 285k; renteresultaat 252k; OZB-inkomsten door hogere WOZ-waarde van woningen 191k; en diverse leges 150k. Anderzijds zijn er ook tegenvallers met name door hogere taakstellingen en diverse prijsstijgingen / indexaties (o.g.v. energie, materieel, subsidie, uitvoering, ed.).
We hebben hogere lasten met name in het sociaal domein op het gebied van stijging van het aantal bijstandsuitkeringen (door stijging aantal statushouders/ verhoogde taakstelling); en zijn de kosten per uitkering en loonkostensubsidie gestegen 876k. Tevens zijn er hogere lasten voor jeugd mbt voorbereidende werkzaamheden voor het inrichten van jeugdhulp 193k (incidenteel budget ad 175k is reeds door de raad op 3 juli jl vastgesteld); en hogere lasten WMO 99k. Daarnaast worden wij dit jaar geconfronteerd met een aantal forse kostenstijgingen in het beheer en onderhoud van onze buitenruimte, en dan met name bij onze bruggen en de kosten van energie van
15
de openbare verlichting 403k; en voor onderhoud van buitensportaccomodatie en onderwijshuisvesting 136k. Verder lagere verbruiksopbrengst en hogere onderhoudslasten afval 175k. Op energie, schoonmaak en andere bedrijfsvoeringsuitgaven verwachten we een nadeel van 126k; op de inhuur (VTH, burgerzaken, KCC) en wervingskosten verwachten we een nadeel van 185k. Verder lagere rentevergoeding/minder kapitaallasten deelneming VOF Braassemerland wegens verschuiving inleg eigen vermogen door uitgestelde grondaankopen per saldo 83k; lagere winstuitkering beleggingen 16k; en hogere lasten ivm meerdere verkiezingsrondes en aanschaf nieuwe stemhokjes 62k. Overig 15k. Resumerend ziet dit er als volgt uit: x 1.000 Belangrijke voordelen: Vrijval budgettaire ruimte Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds Vrijval CUP 2.0 middelen Vrijval reserve Covid Grondverkopen Renteresultaat OZB inkomsten Leges
€ € € € € € € € €
-938 -691 -640 -475 -285 -252 -191 -150 -3.621
I I I I I I I I
€ € € € € € € € € € €
876 403 311 193 175 136 99 99 62 15 2.368
I I I I I I I I I I
Geprognosticeerd resultaat l
€
-1.253 V
Beslispunt 2a: (rest)saldo huisvesting van bijzondere doelgroepen Beslispunt 2b: (rest)saldo rechtmatigheid en horizontaal toezicht Geprognosticeerd resultaat ll
€ € €
250 330 -673 V
Belangrijke nadelen: Toename uitkeringen bijstandsontvangers en uitvoeringskosten (Paricipatie, BUIG, BBZ) Hogere onderhoudslasten, energielasten en prijscompensatie wegeninfra Bedrijfsvoeringsuitgaven, inhuur (VTH, burgerzaken, KCC) en wervingskosten Incidentele budgetten jeugd en prijsindexatie Lagere verbruiksopbrengst en hogere onderhoudslasten afval Prijsindexatie onderhoud van buitensportaccomodatie en onderwijshuisvesting Hogere lasten WMO en prijsindexatie Lagere rentevergoeding deelneming /winstuitkering beleggingen Verkiezingen overig
Voor zover deze bijstellingen structurele effecten hebben (bijvoorbeeld prijsstijgingen), zijn die effecten verwerkt in de meerjarenbegroting 2024-2027. Inclusief het geraamde positieve begrotingsoverschot die we bij de Voortgangsmonitor hebben laten vrijvallen (budgettaire ruimte) en uw raad voorgestelde beschikbaar te stellen budgetten, komt het uiteindelijke geprognosticeerde resultaat uit op 673k voordelig. Bij de jaarrekening besluit uw raad over de inzet van een voordelig saldo. Bijvoorbeeld door deze toe te voegen aan de algemene reserve. Daarbij weegt uw raad mee in hoeverre de omvang van de algemene reserve voldoende weerstandscapaciteit biedt in het kader van risicomanagement.
16