Vastgesteld Koersdocument "Sterk voor de dorpen" Kaag en Braassem bestuursperiode 2026-2030
Tekst van het document
Ons doel is om de kennis, expertise en kracht van lokale ondernemers beter te benutten en te versterken, zodat zij optimaal kunnen bijdragen aan de economische en sociale ontwikkeling van de gemeente. Wij zetten stevig door op de realisatie van het bedrijvenpark A4. Hiermee creëren wij duurzame ruimte voor werkgelegenheid en versterken wij de economische positie van onze gemeente. Tegelijkertijd blijven wij onze ondernemers actief ondersteunen door in te zetten op toegankelijke dienstverlening, praktische hulp en een grotere zichtbaarheid van het aanbod aan ondersteuning. Een goed ondernemingsklimaat vraagt om duidelijke informatie en korte lijnen. Ons doel is tweeledig: het realiseren van toekomstbestendige werkgelegenheid én het bieden van eenvoudige, laagdrempelige ondersteuning voor ondernemers, zodat zij optimaal kunnen functioneren en groeien. Koersdocument 31
Middelen en instrumenten Om deze koers te realiseren zetten wij de volgende middelen in: 1. Samen met regiogemeenten stellen we een gezamenlijke toekomstvisie op voor de economische ontwikkeling in de regio, waarin nadrukkelijker kansen worden benut voor lokale ondernemers en samenwerking wordt versterkt. 2. Wij richten een toegankelijk bedrijvenloket in, met lokale kennis en expertise, waar ondernemers terecht kunnen voor informatie, advies en praktische ondersteuning, zodat snel en effectief passende oplossingen kunnen worden geboden. Grondzaken Koers en doelen We zetten in op Actief grondbeleid, waarbij een dorps- of gebiedsvisie als randvoorwaardelijk en richtinggevend kader dient. Door deze samenhang tussen ruimtelijke visie en grondbeleid kunnen wij gericht sturen op ontwikkelingen binnen de gemeente. Ons doel is om actief regie te houden op grondposities, zodat wij ontwikkelingen mogelijk maken die bijdragen aan de gewenste ruimtelijke en maatschappelijke opgaven van Kaag en Braassem. Middelen en instrumenten Om deze koers te realiseren zetten wij de volgende middelen in: 1. Wij passen actief grondbeleid selectief toe en alleen in situaties waarin dit minimaal budgetneutraal kan worden uitgevoerd, zodat financiële risico’s beheersbaar blijven. 32 Thema Energietransitie en afval Inleiding Duurzaamheid speelt een rol in alles wat we doen als gemeente.
Het gaat niet alleen om energie opwekken en besparen, maar ook om onderwerpen als afval, circulair bouwen, mobiliteit en omgaan met klimaatverandering. In dit onderdeel richten we ons op energietransitie en afval. De andere onderwerpen komen terug bij de thema’s wonen, mobiliteit en klimaatadaptatie. Nederland wil in 2050 klimaatneutraal zijn. Wat dit betekent voor Kaag en Braassem hebben we vastgelegd in de Lokale Energiestrategie (LES, juni 2024). Hierin staat waar we als gemeente aan werken en welke doelen we hebben. Tot 2030 ligt de nadruk op het besparen van energie. Wat je niet gebruikt, hoef je ook niet op te wekken. Daarom zetten we sterk in op isolatie van woningen en gebouwen. Hiervoor hebben we een subsidieregeling, als onderdeel van het Nationaal Isolatieprogramma. Daarnaast moeten we energie duurzaam opwekken Besparen van energie Koers en doelen Wij kiezen onze eigen koers en verantwoordelijkheid zoals vastgelegd in de Lokale Energiestrategie (LES) en intensiveren onze inzet om woningen en gebouwen sneller en op grotere schaal te verduurzamen. Daarbij richten wij ons nadrukkelijk op maatregelen die direct bijdragen aan het terugdringen van energieverbruik, zoals isolatie, energiebewust gedrag en de inzet van slimme energiesystemen.
Daarnaast zetten wij sterker in op het benutten van subsidiemogelijkheden om deze verduurzaming te versnellen en toegankelijk te maken. Ons doel is om de energietransitie haalbaar en betaalbaar te maken voor een zo groot mogelijke groep inwoners, zodat iedereen kan meedoen en profiteren van lagere energielasten en een duurzamere leefomgeving. Middelen en instrumenten Om deze koers te realiseren zetten wij de volgende middelen in: 1. Wij zetten energiecoaches actiever in, met een duidelijke opdracht, en zorgen voor heldere communicatie richting inwoners over beschikbare subsidies en ondersteuning. 2. Wij laten onderzoek doen naar nieuwe technieken voor energiebesparing, zoals warmteopslag, om innovatieve oplossingen te verkennen en toe te passen. 3. Wij werken een warmteprogramma uit gericht op het stimuleren van de overstap van aardgas naar alternatieve bronnen en stellen wijkuitvoeringsplannen op, waarbij inwoners tijdig en duidelijk worden geïnformeerd. 4. Wij faciliteren en stimuleren de ontwikkeling van kleinschalige, innovatieve energiesystemen binnen de gemeente. 5. Duurzaamheidsverenigingen blijven we actief betrekken bij de energietransitie, zodat kennis, draagvlak en initiatief vanuit de samenleving optimaal worden benut. Koersdocument 33
Opwekken van energie Koers en doelen Wij blijven tegen de plannen van de provincie voor de plaatsing van windturbines van 245 meter hoog in het Groene Hart. Tegelijk hebben wij een eigen koers en verantwoordelijkheid zoals vastgelegd in de Lokale Energiestrategie (LES), waarbij wij onze inzet intensiveren om invulling te geven aan de energieopgave op een manier die past bij onze gemeente. Daarbij hanteren wij duidelijke uitgangspunten. Wij kiezen voor windturbines met een hoogte die past binnen de regionale maat, met een maximum van circa 90 tot 140 meter, en geven – waar passend – de voorkeur aan meerdere kleinere windturbines boven enkele zeer hoge exemplaren. Wij onderkennen dat dit een groter ruimtebeslag kan vragen en vinden het daarom belangrijk dat inwoners hierin nadrukkelijk worden betrokken. Voor zonne-energie geldt dat er geen draagvlak is voor grootschalige zonneweiden, maar wel voor zon op daken, boven parkeerplaatsen en langs infrastructuur. Daarnaast blijven wij actief zoeken naar alternatieve en innovatieve vormen van energieopwekking. Ons doel is om de regie in eigen hand te houden door op een passende manier te voldoen aan de energieopgave. Daarbij intensiveren wij ook de bestuurlijke afstemming, lobby en beïnvloeding richting provincie en regio, zodat wij lokaal kunnen blijven sturen op de uitvoering van de LES.
Middelen en instrumenten Om deze koers te realiseren zetten wij de volgende middelen in: 1. Wij geven het college opdracht om een richtinggevend kader op te stellen voor participatie bij grootschalige energieopwekking, zodat inwoners op een duidelijke en betekenisvolle manier worden betrokken. 2. Wij zorgen ervoor dat de opbrengsten van windenergie in belangrijke mate ten goede komen aan de inwoners, bijvoorbeeld via lokale participatie of financiële opbrengsten. 3. Wij waarborgen een veilige en gezonde fysieke leefomgeving, waarbij effecten zoals geluid, slagschaduw en externe veiligheid aantoonbaar binnen de geldende gezondheidsnormen blijven. 4. Wij onderzoeken of een centrale mestvergistingsinstallatie kan bijdragen aan duurzame energieopwekking binnen de gemeente. 5. Wij laten onderzoeken of bij een eventuele sluis in Braassemerland mogelijkheden bestaan voor rendabele waterkrachtopwekking. 6. Wij blijven actief ontwikkelingen volgen op het gebied van alternatieve energiebronnen en toetsen de haalbaarheid daarvan voor toepassing in Kaag en Braassem. Netcongestie en energieopslag Koers en doelen Wij spannen ons maximaal in om, samen met betrokken partijen, de problematiek rondom netcongestie aan te pakken. De beperkte capaciteit van het elektriciteitsnet vormt een groeiende belemmering voor woningbouw, economische ontwikkeling en de energietransitie.
Ons doel is tweeledig: enerzijds bijdragen aan de stabiliteit en verruiming van de netcapaciteit, en anderzijds voorkomen dat inwoners en ondernemers worden geconfronteerd met verstoringen of beperkingen in aansluitmogelijkheden. Door tijdig te anticiperen en actief samen te werken, willen wij de gevolgen van netcongestie zo veel mogelijk beperken. 34
Middelen en instrumenten Om deze koers te realiseren zetten wij de volgende middelen in: 1. Wij onderzoeken en stimuleren de toepassing van slimme energiesystemen en energieopslag, zodat vraag en aanbod beter op elkaar worden afgestemd. 2. Wij reserveren binnen de gemeente fysieke ruimte voor verdeelstations. 3. Bij nieuwe bouwprojecten houden we nadrukkelijk rekening met de beschikbaarheid van voldoende stroomcapaciteit en zorgen voor tijdige afstemming met netbeheerders. 4. Wij ondersteunen ondernemers bij de energietransitie en stimuleren samenwerking tussen bedrijven om gezamenlijk oplossingen te ontwikkelen. 5. Binnen het college van burgemeester en wethouders wordt een coördinerend portefeuillehouder energie aangewezen om regie en samenhang te versterken. 6. Wij stimuleren de ontwikkeling en toepassing van energieopslag bij grotere bedrijven om piekbelasting te verminderen. 7. Het opladen van vervoermiddelen in de openbare ruimte vanuit eigen terrein wordt mogelijk, mits de veiligheid gewaarborgd blijft. Afval Koers en doelen Wij houden vast aan het bestaande systeem van afvalinzameling en recycling. Daarbij zetten wij in op verdere optimalisatie en bewustwording, zodat afval steeds meer als grondstof wordt benut. Ons doel is de transitie van afval naar grondstof te versterken.
Door beter te scheiden, slimmer te verwerken en materialen opnieuw te gebruiken, dragen wij bij aan een circulaire economie en een duurzamere leefomgeving. Middelen en instrumenten Om deze koers te realiseren zetten wij de volgende middelen in: 1. Samen met Cyclus blijven we actief werken aan het optimaliseren van afvalstromen, zodat hergebruik en recycling worden verbeterd. 2. Wij ontwikkelen de milieustraat door tot een grondstoffenhub, waar materiaalstromen niet alleen worden ingezameld, maar ook beschikbaar komen voor hergebruik, bijvoorbeeld voor circulair bouwen. 3. Wij onderzoeken hoe zwerfafval, met name PMD-afval, effectiever kan worden tegengegaan, onder andere door betere voorzieningen en bewustwording. 4. Wij laten onderzoek uitvoeren naar het nut en de mogelijkheden van luiercontainers, met als doel deze afvalstroom beter te scheiden en te verwerken. Koersdocument 35
Thema Klimaatadaptatie, biodiversiteit, water, groen en bodem Inleiding Water, bodem en groen zijn belangrijk voor een gezonde en leefbare omgeving. Ze helpen ons om beter om te gaan met het veranderende klimaat. Door ruimte te geven aan water, de waterkwaliteit te verbeteren en te investeren in groen en biodiversiteit, versterken we onze omgeving. Dat zorgt voor betere opvang van water bij hevige regen, meer verkoeling op warme dagen en meer ruimte voor planten en dieren. Het is belangrijk om deze onderwerpen samen te bekijken en aan te pakken. Alleen zo zorgen we voor een leefomgeving die ook in de toekomst prettig is voor mens en natuur. Klimaatadaptatie Koers en doelen Wij zetten vol in op vergroening zoals vastgelegd in de Omgevingsvisie en de Leidraad Inrichting Openbare Ruimte (LIOR 8.0). We versterken deze waar mogelijk. In een veranderend klimaat is het noodzakelijk om onze leefomgeving toekomstbestendig in te richten. Ons doel is om verstening tegen te gaan en onze dorpen verder te vergroenen. Daarmee verminderen we hittestress, verbeteren we de wateropvang en versterken we de leefbaarheid en biodiversiteit binnen de gemeente. Middelen en instrumenten Om deze koers te realiseren zetten wij de volgende middelen in: 1. Wij geven het college opdracht om een klimaatadaptatiestrategie op te stellen, gericht op concrete oplossingen voor de gevolgen van klimaatverandering.
2. Inwoners worden gestimuleerd om minimaal de helft van hun tuin te vergroenen, onder andere via voorlichting en passende ondersteuning. 3. Wij zetten in op het vervangen van harde oeverbescherming door natuurvriendelijke oevers waar dat mogelijk is en zoeken actief naar subsidiemogelijkheden om dit mogelijk te maken. 4. Om schaduwplekken te creëren en hittestress te verminderen realiseren we meer bomen en groen in wijken, zodat schaduw ontstaat en hittestress wordt verminderd. 5. Onderzoeken naar waar en hoe nieuwe parken kunnen worden aangelegd om groenstructuren te versterken. 6. Wij onderzoeken de mogelijkheid om aan te sluiten bij initiatieven zoals Singelpark XXL Leiden, gericht op het verbinden van dorpen met groene structuren. 7. Wij vergroenen speeltuinen, schoolpleinen en dorpscentra en onderzoeken innovatieve oplossingen zoals het concentreren of stapelen van parkeerplaatsen om meer ruimte voor groen te creëren. 36
Water en bodem Koers en doelen Wij kiezen ervoor om actief samen te werken met de provincie en het hoogheemraadschap. Daarbij richten wij ons op het verbeteren van de waterkwaliteit, met respect voor de verantwoordelijkheden van de verschillende partijen. Daarnaast stimuleren wij innovatie om de negatieve effecten van exoten in het water tegen te gaan. Hierbij nemen wij nadrukkelijk niet de verantwoordelijkheid over wanneer dit primair bij andere partijen ligt of wanneer dit niet passend is binnen het gemeentelijk budget. Ons doel is om de kwaliteit van water en bodem te verbeteren en tegelijkertijd duidelijke rolverdeling en verantwoordelijkheid te waarborgen, zodat maatregelen effectief en duurzaam worden uitgevoerd. Middelen en instrumenten Om deze koers te realiseren zetten wij de volgende middelen in: 1. Knelpunten in de kwaliteit van zwemwater worden in kaart gebracht, zodat gerichte maatregelen kunnen worden genomen om deze te verbeteren. 2. Wij zetten in op het vasthouden van water waar dat mogelijk is, bijvoorbeeld door de aanleg van wadi’s, om wateroverlast te beperken en droogte tegen te gaan. Wij maken inzichtelijk waar en in welke mate riooloverstorten plaatsvinden en onderzoeken waar en hoe deze kunnen worden verminderd om de waterkwaliteit te verbeteren.
37 Koersdocument Groen en biodiversiteit Koers en doelen Wij gaan werken aan zowel het uitbreiden van het groen als het beschermen en behouden van het bestaande groen binnen onze gemeente. Wij benutten het beschikbare instrumentarium om groenontwikkelingen te stimuleren en tegelijkertijd de kwaliteit en diversiteit van het groen te waarborgen. Groen en biodiversiteit zijn essentieel voor een gezonde leefomgeving, klimaatbestendigheid en de aantrekkelijkheid van onze dorpen. Ons doel is om de biodiversiteit te vergroten en tegelijkertijd een groene, leefbare en toekomstbestendige gemeente te behouden waarin natuur en leefomgeving elkaar versterken. Middelen en instrumenten Om deze koers te realiseren zetten wij de volgende middelen in: 1. Wij planten voor ieder geboren kind een boom, waarmee we bijdragen aan vergroening en bewustwording bij inwoners. 2. Wij hanteren het uitgangspunt dat bij het verwijderen van één boom minimaal twee nieuwe bomen worden teruggeplant, zodat het groenareaal toeneemt. 3. Wij zetten in op het vergroenen van bedrijventerreinen, waarbij ondernemers actief worden gestimuleerd om hun omgeving groener en klimaatbestendiger in te richten. 4. Wij passen bij de aanplant van bomen de 10/20/30-regel toe, zodat de diversiteit toeneemt en bomen minder kwetsbaar zijn voor ziekten en plagen. 5.
Bij vergunningverlening voor woningbouw hebben we aandacht voor natuurinclusief bouwen (groen en biodiversiteit) 38 Thema Openbare ruimte Inleiding De gemeente Kaag en Braassem werkt met één integrale aanpak voor projecten en het onderhoud van de openbare ruimte, zoals wegen, riolering, water, bruggen en groen. De ambities staan in de Omgevingsvisie en zijn verder uitgewerkt in plannen zoals het Integraal Beheerplan Openbare Ruimte (IBOR) en het LIOR. Deze plannen geven richting aan hoe we de openbare ruimte inrichten en onderhouden. De openbare ruimte speelt ook een rol bij andere thema’s, zoals klimaatadaptatie. Daarbij is vooral het vergroenen van de openbare ruimte belangrijk. Openbare ruimte Koers en doelen Wij zetten ons nadrukkelijk sterker in op het vergroenen van de openbare ruimte, inclusief tuinen en schoolpleinen, om bij te dragen aan een gezondere en klimaatbestendige leefomgeving zoals beschreven in LIOR 8. Tegelijkertijd blijven wij werken aan een openbare ruimte en openbare gebouwen die toegankelijk en veilig zijn voor alle inwoners. Toegankelijkheid, gebruikskwaliteit en veiligheid vormen daarbij belangrijke uitgangspunten. Ons doel is een groene, aantrekkelijke en toekomstbestendige openbare ruimte waarin inwoners zich prettig en veilig kunnen bewegen en verblijven. Middelen en instrumenten Om deze koers te realiseren zetten wij de volgende middelen in: 1.
Wij onderzoeken bij het vervangen van straatverlichting of het toepassen van zonnepanelen op lantaarnpalen mogelijk en doelmatig is. 2. Wij blijven investeren in de eigen gemeentelijke buitendienst en benutten actief de aanwezige lokale kennis en expertise op het gebied van groen en duurzaamheid in het beheer van de openbare ruimte. 3. Wij herzien de gemeentelijke parkeernota, zodat deze beter aansluit op actuele ontwikkelingen en de praktijk, en afwijkingen zoveel mogelijk worden voorkomen. Koersdocument 39
Spelen Koers en doelen Wij zetten in op het behoud van het aantal speelplekken binnen de gemeente en streven waar mogelijk naar uitbreiding. Daarbij zorgen wij ervoor dat speelvoorzieningen leeftijdsgericht worden ingericht en goed aansluiten bij de behoeften en het karakter van de verschillende dorpen. Ons doel is om voor alle kinderen aantrekkelijke, veilige en passende speelplekken te realiseren, waar zij zich kunnen ontwikkelen, bewegen en elkaar kunnen ontmoeten Middelen en instrumenten Om deze koers te realiseren zetten wij de volgende middelen in: 1. Wij verbeteren de toegankelijkheid van speeltuinen en speeltoestellen, zodat ook kinderen met een beperking hier optimaal gebruik van kunnen maken. 40 Paragrafen Financiën Koers en doelen Wij houden vast aan een goede balans tussen een financieel gezonde gemeente en het in stand houden van een passend voorzieningenniveau. Daarbij maken wij steeds bewuste keuzes waarin financiële haalbaarheid en maatschappelijke waarde met elkaar in evenwicht zijn. Wij streven ernaar de lastendruk voor inwoners zo min mogelijk te laten stijgen en voorkomen waar mogelijk bovenmatige verhogingen. Tegelijkertijd erkennen wij dat de actuele financiële situatie bepalend is voor de keuzes die wij maken en de prioriteiten die wij stellen.
Ons doel is een financieel stabiele en toekomstbestendige gemeente, waarin noodzakelijke investeringen mogelijk blijven zonder dat dit leidt tot onnodige lasten voor inwoners. Middelen en instrumenten Om deze koers te realiseren zetten wij de volgende middelen in: 1. Wij houden het eigen vermogen op peil, zodat noodzakelijke investeringen verantwoord kunnen worden gefinancierd. 2. Wij beoordelen bij de komende begrotingen in hoeverre aansluiting bij de Rijksraming voor lokale heffingen mogelijk en wenselijk is. 3. Wij brengen zowel noodzakelijke als wenselijke investeringen in beeld, zodat prioriteiten helder worden en keuzes goed onderbouwd kunnen worden gemaakt. Wij gaan actief op zoek naar subsidiemogelijkheden om onze ambities mogelijk te maken. Regio/verbonden partijen Koers en doelen Wij blijven een zelfstandige gemeente en versterken tegelijkertijd onze positie binnen de regio en richting andere bestuurslagen. Samenwerking is noodzakelijk om maatschappelijke opgaven effectief aan te pakken, maar gebeurt altijd vanuit een sterke eigen basis en met behoud van lokale autonomie. Daarnaast zetten wij nadrukkelijk in op het versterken van public affairs, zodat wij als gemeente en raad beter in staat zijn onze belangen te behartigen richting regio, provincie, Rijk en Europa.
Ons doel is om de gemeenteraad steviger in positie te brengen, met meer grip op regionale samenwerking, betere informatievoorziening en een sterkere invloed op besluitvorming die onze gemeente raakt. Koersdocument 41
Middelen en instrumenten Om deze koers te realiseren zetten wij de volgende middelen in: 1. Wij verkennen hoe Europese ontwikkelingen en subsidiemogelijkheden structureel kunnen worden gevolgd en benut. 2. Wij stimuleren actieve participatie en dialoog tussen inwoners en Schiphol, zodat belangen en zorgen beter worden meegenomen. 3. Om gezamenlijke belangen te versterken, zoeken we actief samenwerking met kleinere gemeenten binnen de regio Holland Rijnland. 4. In een strategische agenda worden de gemeentelijke koers en de prioriteiten richting regio, provincie, Rijk en Europa vastgelegd. 5. De gemeenteraad wordt beter in positie gebracht bij regionale vraagstukken, door tijdige en volledige informatievoorziening en actieve betrokkenheid. Organisatie/bedrijfsvoering Koers en doelen Wij houden vast aan de huidige organisatiestructuur en bouwen voort op de stabiliteit en continuïteit die dit biedt. Tegelijkertijd blijven wij alert op ontwikkelingen die vragen om aanpassing of verbetering, zodat de organisatie toekomstbestendig blijft. De ontwikkeling van het gemeentehuis en de huisvesting beschouwen wij daarbij in samenhang met de financiële situatie van de gemeente. Wij maken hierin bewuste keuzes, waarbij we investeren waar dat noodzakelijk is voor duurzaamheid en een goed werkklimaat voor medewerkers.
Ons doel is een efficiënte, flexibele en toekomstbestendige organisatie die haar taken effectief uitvoert en klaar is voor nieuwe ontwikkelingen, met aandacht voor zowel medewerkers als financiële haalbaarheid. Middelen en instrumenten Om deze koers te realiseren zetten wij de volgende middelen in: 1. Jaarlijks komt in een C&K de interne bedrijfsvoering en de ontwikkelingen binnen de organisatie aan de orde, inclusief de inzet en toepassing van nieuwe technieken en functionaliteiten. 42
Digitale dienstverlening Koers en doelen Wij bestendigen de huidige koers en zetten daarbij nadrukkelijk in op slimme, veilige en menselijke dienstverlening. Digitalisering biedt kansen om processen te vereenvoudigen en de toegankelijkheid van gemeentelijke diensten te verbeteren, maar vraagt tegelijkertijd om aandacht voor privacy, veiligheid en persoonlijk contact. Ons doel is om klantvriendelijke en toegankelijke (digitale) dienstverlening te bieden die inwoners ondersteunt en processen vereenvoudigt. Daarbij zorgen we dat digitale oplossingen logisch, begrijpelijk en voor iedereen goed te gebruiken zijn. Middelen en instrumenten Om deze koers te realiseren zetten wij de volgende middelen in: 1. De gemeentelijk e website wordt grondig herzien, waarbij zowel functionaliteit als visueel ontwerp worden verbeterd, met als doel de website eenvoudiger, laagdrempeliger en gebruiksvriendelijker te maken voor alle inwoners. 43 Koersdocument Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van de raad van de gemeente Kaag en Braassem gehouden op 13 juli 2026. de griffier, de voorzitter, T.P. Scherpenzeel A. Heijstee-Bolt Gemeente Kaag en Braassem Westeinde 1 2371 AS Roelofarendsveen T 071 332 72 72 I www.kaagenbraassem.nl