Programmabegroting 2026

Programmabegroting 2026

1

Inhoudsopgave Leeswijzer ................................................................................................................................................ 3 Algemene inleiding en aanbieding door het college ............................................................................... 4 Programma’s ........................................................................................................................................... 5 Programma 1 Bestuur, regio en middelen .............................................................................................. 6 Thema: Regionale samenwerking ........................................................................................................... 6 Thema: Financiën .................................................................................................................................... 7 Thema: Participatie en communicatie .................................................................................................... 8 Thema: Veiligheid en handhaving ......................................................................................................... 10 Thema: Organisatie ...............................................................................................................................

12 Programma 2 Sociaal domein ................................................................................................................ 16 Thema: Sociaal domein ......................................................................................................................... 16 Thema: Onderwijs ................................................................................................................................. 18 Thema: Sportpad ................................................................................................................................... 20 Programma 3 Ruimte en leefomgeving ................................................................................................. 24 Thema: Wonen ...................................................................................................................................... 24 Thema: Omgevingsvisie ......................................................................................................................... 26 Thema: Verkeersveiligheid, openbare ruimte en IBOR ......................................................................... 27 Thema: Recreatie...................................................................................................................................

28 Thema: Duurzaamheid .......................................................................................................................... 30 Thema: Land- en tuinbouw(gebieden) .................................................................................................. 32 Thema: Economie en bedrijventerreinen.............................................................................................. 34 Overzicht kosten van overhead ............................................................................................................. 38 Lasten en baten per thema ................................................................................................................... 39 Regeling beleidsindicatoren .................................................................................................................. 40 Paragrafen ............................................................................................................................................. 41 1. Lokale heffingen ................................................................................................................................ 42 2. Weerstandsvermogen en risicobeheersing ....................................................................................... 47 3.

Kapitaalgoederen............................................................................................................................... 57 4. Financiering ....................................................................................................................................... 62 5. Bedrijfsvoering................................................................................................................................... 68 6. Verbonden partijen ........................................................................................................................... 73 7. Grondbeleid ....................................................................................................................................... 90 8. Wet Open Overheid........................................................................................................................... 94 Financiële begroting .............................................................................................................................. 96 Overzicht van baten en lasten ............................................................................................................... 97 Meerjarig overzicht van de vermogenspositie ....................................................................................

104 Overzicht geraamde lasten en baten per taakveld ............................................................................. 106 Meerjarig overzicht van de vermogenspositie en het meerjarenperspectief ..................................... 108 De voorgenomen investeringen .......................................................................................................... 110

2

Leeswijzer Voor u ligt de Programmabegroting 2026. Uw wensen en ambities zijn verwerkt in deze Programmabegroting. Daarmee zijn de koers, doelen en uitvoering van het raadsakkoorden het CollegeUitvoeringsprogramma 1.0 en 2.0 verankerd. Het gaat om doelen die aansluiten bij de door uw raad gestelde ambities en opgaven. Opbouw begroting De begroting is als volgt opgebouwd: • In de Algemene inleiding en aanbieding door het college worden de belangrijkste ontwikkelingen voor het komende jaar toegelicht. • Onder Programma’s zijn de beleidsvelden ondergebracht in drie programma’s. Per programma zijn aan de hand van thema’s, de doelen, inspanningen en middelen weergegeven. • Onder Programma’s zijn ook opgenomen: de wettelijk verplichte overzichten voor de algemene dekkingsmiddelen, kosten van overhead, vennootschapsbelasting, onvoorzien en beleidsindicatoren. • Onder Paragrafen zijn de verplichte paragrafen opgenomen die op verschillende onderwerpen, programma overstijgend, inzicht geven in de begroting. • De Financiële begroting bevat het overzicht van baten en lasten, de uiteenzetting van de financiële positie en toelichting daarop en het meerjarenperspectief. Ontwikkeling van de begroting Uw raad stelde vóór de zomer een kaderbrief vast met een licht positief meerjarenbeeld.

Daarbij hoorde ook de “winstwaarschuwing” dat dit slechts een momentopname was, en dat met name de meicirculaire nog nieuwe feiten kon brengen. Inmiddels ligt voor u een uitgewerkte begroting met een meerjarenbeeld dat nog steeds past binnen de afgesproken kaders. Het lange termijn beeld is in 2029 met een ruimte van € 358.000 nog steeds positief. Maar wij blijven helaas afhankelijk van ontwikkelingen in de Algemene Uitkering in relatie tot de kosten van Jeugdzorg en het probleem van het “ravijnjaar”. Met de val van het kabinet Schoof zijn structurele oplossingen weer met minimaal een jaar in tijd vertraagd.

3

Algemene inleiding en aanbieding door het college Met genoegen biedt het college u hierbij de Programmabegroting 2026 en meerjarenraming 2026-2028 aan. Deze begroting is bijzonder: het is de laatste binnen de raadsperiode 2022–2026. Daarmee vormt zij niet alleen het financiële kader voor het komende jaar, maar ook een moment van terugblik én vooruitkijken. De afgelopen jaren hebben we samen met u, onze inwoners en maatschappelijke partners gewerkt aan het realiseren van de ambities uit het raadsakkoord. De programmabegroting 2026 bouwt hierop voort. Naast grote gebiedsontwikkelingen Sportpad/Kineo en Braassemerland is er een forse opgave in de projecten op het gebied van IKC ontwikkeling, civiele projecten zoals vervangen riolering en wegenonderhoud en trajecten als Omgevingsvisie, heroriëntatie sociaal domein en huisvesting bijzondere doelgroepen. Naast deze opgaven richt de programmabegroting 2026 zich ook op het vasthouden van ingezette ontwikkelingen en het voorbereiden van een stevige basis voor de volgende raadsperiode. Gemeente Kaag en Braassem blijft zich onverminderd inzetten voor de opgaven in onze dorpen en het op niveau houden van voorzieningen voor inwoners en bedrijven in onze dorpen. Dit doen we in een tijd waarin de financiële onzekerheid vanuit het Rijk toeneemt. Door veranderingen in de rijksfinanciën komt onze begroting onder druk te staan.

Daardoor wordt investeren moeilijker en kunnen voorzieningen in dorpen in gevaar komen. Ondanks deze uitdagingen blijven we investeren in leefbaarheid, duurzaamheid, zorg, veiligheid en woningbouw, met oog voor maatwerk en samenwerking met en voor onze inwoners. De begroting is opgesteld binnen de geldende financiële kaders en met aandacht voor risico’s en externe ontwikkelingen. Wij vertrouwen erop dat deze Programmabegroting u een helder en evenwichtig beeld geeft van onze keuzes, ambities en financiële positie. Tijdens de begrotingsbehandeling gaan wij graag met u in gesprek over de inhoud en de prioriteiten die wij voorstellen.

4

Programma’s Voor u ligt de inhoudelijke toelichting horende bij de Programmabegroting. Passend bij de ambities uit het raadsakkoord, zijn de diverse thema’s ondergebracht per programmahoofdstuk. Gevolgd door de koers, doelen en de uitvoering van het komende jaar die daarbij wenselijk is. De cijfers en toelichting zullen op verschillende momenten in het jaar geactualiseerd worden om daarmee de laatste vorderingen op het thema inzichtelijk te maken. Voor het toelichten van de maatschappelijke effecten in de programma’s horende onder de BBV zijn de beleidsindicatoren opgenomen in de bijlage bij dit hoofdstuk.

5

Programma 1 Bestuur, regio en middelen

Thema: Regionale samenwerking

Kaag en Braassem is als zelfstandige gemeente in staat de taken van het lokaal bestuur op te pakken. Tegelijk is mede vanwege de toekomstbestendigheid de regionale samenwerking van grote waarde om krachten te bundelen. Samenwerking is geen doel op zich, maar moet meerwaarde opleveren voor de uitvoering van taken. Koers De komende periode verstevigen we de positie en lobbykracht van Kaag en Braassem. Doelen ❖ Bevorderen van de regionale samenwerking om de belangen te behartigen van Kaag en Braassem in de regio.

❖ Samenwerken in de regio op een transparante, effectieve en kostenbesparende manier. ❖ Het college speelt een actieve regierol binnen de verbonden partijen en samenwerkingsverbanden.

Uitvoering 2026 ❖ Kaag en Braassem speelt een actieve rol in de regio en het college is de ambassadeur van onze gemeente bij de partijen met wie wij samenwerken. We werken lokaal waar het kan, maar regionaal waar het moet. Want opgaven zoals het bijbouwen in en rondom onze kernen beperken zich niet alleen tot binnen onze gemeentegrenzen. Zo werken en lobbyen we in de regio Holland Rijnland aan diverse investeringsprojecten die we als regio hebben gebundeld in een Regionale Investeringsagenda (RIA). Een van de prioritaire projecten van de RIA is de noordelijke ontsluiting van de Rijn- en Veenstreek, met daarin de Leimuiderbrug als speerpunt. Als Kaag en Braassem nemen we in 2026 een trekkende rol om dit project verder te brengen en werken we hierin nauw samen met Nieuwkoop en Alphen aan den Rijn, Holland Rijnland, provincie Zuid-Holland en provincie Noord-Holland.

❖ We hebben in de Regionale Agenda Kaag en Braassem 2022 –2026 de diverse speerpunten in de regio vastgesteld wat betreft onze verbonden partijen. We rapporteren in 2026 over de in de Regionale Agenda vastgestelde speerpunten van Kaag en Braassem in de regio. Daarbij verwijzen we naar ‘paragraaf 6 verbonden partijen’ van dit document voor meer achtergrond bij de diverse verbonden partijen en de uitvoering in 2026.

❖ We zijn daarbij scherp op de kostenstijgingen bij de diverse regionale samenwerkingsverbanden. ❖ Daarnaast werken we samen in de Rijn- en Veenstreek met het geactualiseerde position paper Rijnen Veenstreek uit 2023 als basis. In deze samenwerking is de insteek dat we in diverse regionale gremia waar mogelijk met een afgestemde annotatie praten.

6

Thema: Financiën

De gemeentelijke financiën staan onder druk, dat geldt voor alle gemeenten in Nederland. De oorzaak hiervan ligt voor een belangrijk deel in de uitvoering van medebewindstaken van het Rijk, waarvoor onvoldoende middelen beschikbaar worden gesteld via het Gemeentefonds. Kaag en Braassem heeft via het raadsakkoord een flink ambitieniveau neergezet om het voorzieningenniveau voor de dorpen op peil te houden en waar mogelijk een impuls te geven. Enerzijds wordt er behoedzaam gewerkt aan een sluitende meerjarenraming maar aan de andere kant wordt ook zoveel mogelijk vastgehouden aan de ambities in het raadsakkoord. De tekorten als gevolg van het zogenaamde “ravijnjaar” zijn feitelijk twee jaar opgeschoven, van 2026 naar 2028. Op het moment van schrijven is het kabinet Schoof demissionair en zijn wij in aanloop naar nieuwe verkiezingen. Wat dit exact voor consequenties heeft ten aanzien van de Algemene Uitkering, is nog niet duidelijk. Wij werken vooralsnog conform de lijn van het demissionaire kabinet. Koers Een goede balans houden tussen een financieel gezonde gemeente en een gemeente waarin het voorzieningenniveau op peil is, waar het fijn wonen, werken en recreëren is. Doelen ❖ Ambities waar kunnen maken door het beschikbaar hebben van voldoende middelen.

❖ Financieel gezond blijven met een meerjarig sluitende begroting. ❖ Goed beheer van financiële risico's. Uitvoering 2026 ❖ Bestuur ondersteunen bij te maken keuzes. De financiële situatie tussen het Rijk en gemeenten blijft onzeker. Daarnaast loopt het huidige raadsakkoord af en zijn er in 2026 weer nieuwe gemeenteraadsverkiezingen. Hierbij moet rekening gehouden worden met nieuwe plannen en ambities binnen een begroting die onder druk staat. Wij zullen het college en de raad blijven ondersteunen met voorstellen waarin dilemma’s, keuzes en (financiële) consequenties inzichtelijk worden gemaakt.

❖ Doorontwikkeling risicomanagement: het goed beheren van financiële risico's is essentieel in deze tijd. In 2024 is de nota integraal risicomanagement en weerstandsvermogen 2024-2027 opgesteld. In deze nota is de ambitie uitgesproken te groeien naar een hogere volwassenheidsfase in risicomanagement. In 2025 zijn wij met ons risicomanagementsysteem overgegaan naar het nieuwe platform van de leverancier. Verder is het gesprek over risico’s periodiek geagendeerd in het managementteam. Voor 2026 willen wij met ondersteuning van het nieuwe platform de organisatie meer betrekken in het risicoproces door interactieve risk assessments en het (gezamenlijk) bepalen van kans en impact. Dit begint bij het directie- en managementteam maar het juiste gesprek over risico’s zal uiteindelijk ook breder in de organisatie gevoerd moeten gaan worden. Immers, op alle plekken in de organisatie hebben onze medewerkers zicht op de risico’s die de gemeente loopt. Aanpalend hieraan kan ook beter vastgelegd worden wie gaat over welke risico’s. Het nieuwe risicomanagementsysteem moet voor de medewerkers een belangrijke tool (hulpmiddel) zijn die nodig is voor het beheersen van risico’s. 7

Thema: Participatie en communicatie

De wereld verandert in rap tempo waarbij de inwoner een belangrijke plaats in het gemeenschappelijke spel inneemt. De raad heeft dan ook in het Raadsakkoord de wens opgenomen voor een actieve en vernieuwende koers op het gebied van participatie. Met het vormgeven van het participatieproces bij de Omgevingsvisie worden hier concrete stappen genomen door onder meer de dorpsperspectieven te herzien. Koers In 2024 hebben we het Ontwikkelprogramma Participatie vastgesteld. Hiermee is de eerste stap gezet voor een actieve en vernieuwende koers, waarbij duidelijke en begrijpelijke communicatie een basisvoorwaarde is. In 2026 is willen we het programma verder uitdragen en aanscherpen.

Doelen ❖ We laten inwoners actief onderdeel zijn van de gemeente door (meer) in samenhang met inwoners beleid te ontwikkelen. ❖ We besteden extra aandacht aan het zo vroeg en passend mogelijk betrekken van inwoners bij onze opgaven en projecten.

❖ We sluiten als gemeente aan bij initiatieven en ideeën van inwoners. ❖ We geven uitvoering aan het uitvoeringsplan communicatie 2025 - 2028, dat gebaseerd is op de door het college vastgestelde communicatievisie 2025-2028. Zo behouden we de kwaliteit van onze gemeentelijke communicatie en blijven we doorontwikkelen. Uitvoering 2026 ❖ Communicatie Team communicatie heeft diverse werkzaamheden die vast onderdeel zijn van het takenpakket. Denk aan advisering in de verschillende projecten en onderwerpen vanuit de portefeuilles van het college, inzet om de organisatie communicatiever te maken en hierop door te ontwikkelen, perscontacten zoals de korte lijn met pers voor beantwoording van persvragen over de verschillende onderwerpen, bestuurscommunicatie, actief beheer van de website, intranet en social media. Een aantal van deze taken worden hieronder specifieker toegelicht.

❖ Bestuurscommunicatie De communicatieadviseurs zijn gekoppeld aan bestuurders en leveren communicatieondersteuning op zijn/haar portefeuille. Op de verschillende dossiers komen met regelmaat persvragen binnen. Deze coördineren de adviseurs en zij treden als woordvoerder op.

❖ Crisiscommunicatie Team communicatie heeft naast de interne rol in crisiscommunicatie ook externe rollen in de regionale crisisorganisatie, zoals advisering in de beleidsteams van Veiligheidsregio Hollands Midden.

❖ Projectcommunicatie 8

Goede projectcommunicatie is een succesfactor in het slagen van projecten. Het kan draagvlak creëren en bijdragen aan het afnemen van weerstand. Belangrijk om vanuit communicatie al in de planvorming aan te haken. We denken mee over doelgroepen, middelen, boodschap, risico's en participatie.

❖ Online: website, social media en online nieuwsbrief We blijven onze digitale dienstverlening ontwikkelen. De informatievoorziening en dienstverlening via de website en social media worden voortdurend gemonitord. Klantgerichte toegankelijke content die aansluit bij de behoefte van onze inwoners staat daarbij centraal en houdt rekening met de steeds korte spanningsboog. Het social media beleid is daarop aangepast. De gemeentelijke online nieuwsbrief blijven we doorontwikkelen. We monitoren welke onderwerpen onze inwoners interessant vinden en spelen in op hun behoefte.

❖ Verhalen vertellen en trots delen We doen met elkaar mooie dingen. Dat is ons werk. Hoe we deze dingen doen, denk aan circulair bouwen of maaibeleid, kunnen we beter toelichten. Verhalen over wat we doen, hoe we dat doen, en waarom we dat doen. Dit om elkaar intern, maar ook onze externe doelgroepen, mee te nemen in wie wij als gemeente zijn. We laten zien welke afwegingen we maken en welke resultaten we intern en extern bereiken. Dat willen we, in vervolg op de start in 2025, verhalend meer naar buiten brengen. De samenwerking met inwoners en partners is waardevol. Met elkaar bereiken we meer en dat willen we laten zien. Participatie ❖ In 2024 is het Ontwikkelprogramma Participatie vastgesteld door de gemeenteraad. In 2025 is volop aandacht besteed aan het leggen van het fundament, een structuur om participatie verder te professionaliseren. Onderdeel hiervan is het opstellen en uitbouwen van een centraal informatiepunt met actuele werkwijzen, stappenplannen en processen voor de interne organisatie, alsook een platform voor onze inwoners. Dit is het in 2025 gelanceerde online participatieplatform Denk Mee Kaag en Braassem, waar inwoners projecten kunnen volgen, online kunnen participeren (op diverse manieren) en onder meer op de hoogte kunnen blijven van de status waarin een project zich bevindt.

❖ In 2026 zal het online participatieplatform verder worden doorontwikkeld en heeft de gemeente als streven deze voor steeds meer projecten in te zetten, naast de gebruikelijke fysieke bijeenkomsten die plaatsvinden. We spelen hierbij in op de behoeften van de maatschappij om meerdere opties aan te bieden, waarbij online en offline participatie mogelijk gemaakt wordt. Hierbij staat communicatie, transparantie en inclusiviteit centraal. We blijven kritisch kijken naar de middelen die we inzetten, evalueren deze en sturen waar nodig bij.

❖ We werken verder aan het optimaliseren van de rol van de overheid in het participatieproces, waarbij we weloverwogen keuzes maken binnen projecten of opgaven in het doel wat we willen bereiken, de te betrekken doelgroepen, de ruimte om te participeren en de inzet van participatieen communicatiemiddelen vorm te geven. Zodat inwoners weten waar ze aan toe zijn, de juiste verwachtingen zijn geschetst en op hoogte worden gebracht van ontwikkelingen. Het in de Omgevingsvisie en interne organisatie uitwerken en implementeren van duidelijkheid over de verschillende rollen die de gemeente heeft is hier een belangrijk onderdeel van.

❖ Verder blijven we proactief contact onderhouden met belangengroepen, verenigingen, ondernemers, en inwoners over maatschappelijke initiatieven vanuit de samenleving.

9

❖ Tot slot zullen we in 2026 bepalen op welke manier we als gemeente het beste invulling kunnen geven aan de participatie verordening en zullen we deze opstellen.

Thema: Veiligheid en handhaving Veiligheid en handhaving vormen een belangrijke kerntaak van onze gemeente. Het gaat hierbij niet alleen om de zichtbare veiligheid op straat, waar onze handhavers dagelijks mee actief zijn. Veiligheid raakt alle facetten van de samenleving en vraagt om een brede, integrale aanpak. Denk aan het vergroten van het veiligheidsgevoel door zichtbaarheid in de wijk, het waarborgen van veiligheid bij evenementen, het voorkomen van woonfraude en het optreden tegen illegale bouwwerken. Daarnaast wordt ingespeeld op actuele vraagstukken zoals de omgang met jongeren, de aanpak van situaties rondom verwarde personen en het adequaat reageren op (acute) crises. Ook digitale veiligheid en bewustwording rond cyberrisico’s krijgen steeds meer aandacht. We werken intensief samen met ketenpartners om criminele activiteiten en zorgelijke situaties tijdig te signaleren en aan te pakken. Veiligheid is voortdurend in beweging en vraagt om continue inzet, flexibiliteit en samenwerking - zowel binnen de gemeentelijke organisatie als daarbuiten. Koers Kaag en Braassem wil een gemeente zijn waarin de inwoners veilig zijn, omzien naar elkaar en weerbaar zijn. Doelen ❖ Inwoners ervaren de veiligheid in de gemeente met 7,7 of hoger.

❖ Verbeteren van zichtbaarheid handhaving op straat. ❖ Meer investeren in het tegengaan van ondermijning. Uitvoering 2026 ❖ We werken door aan de omschreven doelen uit het raadsakkoord o We blijven inzetten op een grotere zichtbaarheid van handhaving op straat en een verhoogd gevoel van veiligheid onder onze inwoners. Dit doen we via toezicht te voet, op de fiets, per auto en vanaf het water. We meten dit veiligheidsgevoel via de Veiligheidsmonitor. De resultaten van 2023 zijn in juli 2024 met de raad gedeeld. Ook in 2025 is gemonitord; de resultaten worden in maart 2026 verwacht en zullen daarna worden gedeeld met de raad. o We blijven investeren in de weerbaarheid en veerkracht van onze samenleving. Een weerbare samenleving betekent dat inwoners, ondernemers én overheid in staat zijn om gezamenlijk op te treden tegen ondermijning, dreiging en maatschappelijke ontwrichting. Dit vraagt om continue investering in bewustzijn, samenwerking en vertrouwen. o Voor het creëren van bewustwording organiseren we voor zowel inwoners, ondernemers als samenwerkingspartners, bewustwordingsacties en bijeenkomsten. Dit doen wij ook intern, zodat alle medewerkers alert blijven op (signalen van) uiteenlopende veiligheidsthema’s, zoals ondermijning, mensenhandel, cyberveiligheid en de crisisorganisatie.

Ook de inzet van (sociale) media wordt actiever gebruikt om bewustwording te creëren en de samenleving weerbaarder te maken. 10

❖ Verder toenemende druk op Veiligheid en handhaving, door combinatie van factoren o De gemeente groeit, wet- en regelgeving verandert voortdurend (zoals de APV), (dreigende) situaties worden complexer en nemen toe, en de arbeidsmarkt blijft krap. o De samenleving ontwikkelt zich in hoog tempo. Mede door spanningen vanuit de geopolitieke verhoudingen en door algehele verharding van de maatschappij. Nieuwe risico’s en thema’s vragen om nieuwe beleidsmatige en operationele antwoorden. Zowel de aard van de problemen als de manier waarop we ermee omgaan, verandert snel. Voorbeelden hiervan zijn: - cyberveiligheid is steeds belangrijker geworden. Denk aan hacksoftware, maar ook aan de inzet van kunstmatige intelligentie en het grote bereik van (sociale) media in een verhardend maatschappelijk klimaat; - het thema ‘weerbaarheid’ wordt steeds belangrijker, ook voor onze gemeente. Wij moeten ons voorbereiden op de effecten van (langdurige) uitval van essentiële voorzieningen en hoe je daar als (crisis)organisatie op kunt voorbereiden. Tevens komt er een opgave op de gemeenten af om weerbaar- en veerkrachtigheid van de inwoners en bedrijven te vergroten. Wij verwachten hier in 2026 stappen in te (moeten) zetten; - het landelijk verbod op het afsteken van vuurwerk vanaf jaarwisseling 2026/2027 en; - de actuele ontwikkelingen rondom femicide en de veiligheid van vrouwen.

o Door een intensievere samenwerking tussen zorg- en veiligheidspartners, gecombineerd met een grotere meldingsbereidheid via bijvoorbeeld Fixi en Meld Misdaad Anoniem, worden steeds meer overlastsituaties, overtredingen en/of misstanden aan het licht gebracht. Dit vergroot de informatiepositie van de gemeente en vraagt om een zorgvuldiger en beter afgestemde aanpak. o De toename van complexe en zorgwekkende casuïstiek op diverse gebieden, denk daarbij aan: ▪ jeugdproblematiek, waaronder toenemende spanningen, het dragen van messen en andere onwenselijke gedragingen die de openbare orde (kunnen) verstoren; ▪ personen met verward gedrag door uiteenlopende redenen, zoals onder andere GGZproblematiek, schulden en middelengebruik; ▪ en ondermijning, waaronder drugscriminaliteit en malafide bedrijvigheid. Deze vraagstukken zijn vaak hardnekkig, grensoverschrijdend en moeilijk te vatten. Ze vragen om een meer preventieve, integrale en creatieve aanpak, waarbij samenwerking over domeinen heen essentieel is. Een goed voorbeeld van een dergelijke samenwerking, is de samenwerking met jongerenwerk. Door hun laagdrempelige aanwezigheid in buurten en hun directe contact met jeugd, zijn jongerenwerkers vaak als eerste in staat om signalen op te vangen, vertrouwen op te bouwen en gedragsverandering te stimuleren.

Zij fungeren als belangrijke schakels tussen jongeren, hun omgeving en zorg- en veiligheidspartners. Naast samenwerking met onze ketenpartners zijn maatwerk, bestuurlijke slagkracht en het gericht inzetten van instrumenten zoals de Wet Bibob, gedragsaanwijzingen en handhavend optreden onmisbaar om tot structurele en duurzame oplossingen te komen. o Naast doorlopende werkzaamheden pakken we ook projectmatig handhavingsvraagstukken op, zoals de meerjarige aanpak van permanente bewoning op recreatieparken. We streven ernaar om in 2026 meer van dit soort vraagstukken op te pakken, zoals de huisvesting van arbeidsmigranten en de aanpak van adresfraude. Dit vraagt echter om scherpe keuzes, die we waar nodig maken in samenspraak met de raad.

11

Thema: Organisatie Wij sluiten aan bij de samenleving en beseffen dat onze medewerkers het kapitaal zijn van onze organisatie. In deze bestuursperiode werd de organisatiestructuur aangepast; de directie is vormgegeven en alle functies zijn ingevuld. In het komende jaar werken we aan de doorontwikkeling van de organisatie. Koers Wij zorgen voor een organisatie die toegerust is op de opgaven waar de gemeente voor staat in samenwerking en interactie met inwoners en bedrijven. In deze organisatie werken we op basis van eigenaarschap en verantwoordelijkheden. Vraagstukken krijgen waar nodig een integrale (samenhangende) aanpak. Doelen ❖ De interne organisatie verder door ontwikkelen in dienstverlening en opgaven gericht werken;

❖ We zijn een goede werkgever. Uitvoering 2026 ❖ Onze gemeente streeft naar inclusieve, transparante en efficiënte dienstverlening voor al onze inwoners, bedrijven en bezoekers. Sterke dienstverlening vormt de basis voor een bloeiende en betrokken gemeenschap. Die dienstverlening is op veel manieren zichtbaar: van het team Burgerzaken dat paspoorten en rijbewijzen uitgeeft, tot de milieustraat waar inwoners hun afval kunnen brengen. In 2026 bouwen we voort op deze basis en versterken we onze dienstverlening. We bieden steeds meer diensten digitaal aan, zodat inwoners minder afhankelijk zijn van onze openingstijden. We maken het aanvragen van een rijbewijs eenvoudiger. Inwoners kunnen dit nu rechtstreeks bij een aangesloten fotograaf regelen, waardoor zij alleen nog naar het gemeentehuis hoeven te komen om het rijbewijs op te halen. We gaan werken met een planningssysteem voor het wegbrengen van afval op de milieustraat. Hierdoor worden onnodige wachttijden voorkomen. Het voorstel van het college is om het tarief voor het brengen van grof huishoudelijk afval op de milieustraat per 2026 af te schaffen. Dit wordt verwerkt in de verordening afvalstoffenheffing, die in december in de gemeenteraad wordt vastgesteld. Daarnaast blijven we zichtbaar in de wijken dankzij onze buitendienst en handhavers, die dichtbij en benaderbaar zijn.

Het meldingssysteem Fixi blijkt een groot succes en wordt breed gewaardeerd door onze inwoners. ❖ Vanuit diverse beleidstukken (Visie op control, VIC-masterplan) heeft de gemeente de ambitie uitgesproken om te werken volgens het 3-lijnen model. Het belangrijkste uitgangspunt van het model is dat de interne beheersing wordt geborgd in de 1ste lijn door een goede opzet van de administratieve organisatie en interne controles. De 2de lijn ondersteunt in de vorm van (kwaliteit)controles en/of werkzaamheden. Dit wordt onder andere gedaan door ondersteunende afdelingen zoals financiën, HRM, inkoop, maar kan ook belegd worden bij coördinatoren van afdelingen. De 3de lijn (VIC) voert de onafhankelijke toetsing uit en steunt hierbij idealiter op de controlewerkzaamheden vanuit de 1ste en 2de lijn. De gemeente is nog volop bezig om dit theoretische model goed te borgen binnen de organisatie. Ook in 2026 zal het borgen van het 3 lijnen model in de organisatie een belangrijk onderwerp zijn in het kader van het verbeteren van de kwaliteit van de interne beheersing.

12

❖ In 2025 heeft onze nieuwe accountant Publieke Sector Accountants voor het eerst de controle van de jaarrekening 2024 uitgevoerd. Onze jaarrekening 2024 is voorzien van een goedkeurende verklaring maar uit de controle zijn ook diverse bevindingen naar voren gekomen. Het oppakken van deze bevindingen, het updaten en op orde houden van de werkprocessen en het doen van gerichte interne controles op de meest kritische processen moeten samen bijdragen aan het versterken van de interne beheersing. Dit is en blijft een continu proces wat ook in 2026 een belangrijk onderwerp zal zijn om de kwaliteit van de interne beheersing te vergroten. ❖ De situatie op de arbeidsmarkt is niet gewijzigd. Er is nog steeds sprake van krapte op de arbeidsmarkt die de komende jaren alleen maar verder zal toenemen. In het algemeen slagen wij er nog steeds goed in vacatures in te vullen. Voor een aantal functiegebieden zijn de vacatures moeilijker in te vullen. Dit kan nadelige gevolgen hebben, zowel financieel als ook voor de borging van kennis. In hoeverre het opheffen van het handhavingsmoratorium Wet deregulering beoordeling arbeidsrelaties (Wet DBA) per 1 januari 2025 gaat helpen bij het invullen van vacatures valt nu nog niet te zeggen. Wel is inmiddels de functie van recruiter weer vast bezet. Doel is om een arbeidsmarktstrategie op te zetten en te implementeren.

De strategie moet bijdragen aan een goede aansluiting op de krappe arbeidsmarkt, noodzakelijk om te blijven voorzien in onze gemeentelijke behoeften. Belangrijk daarbij is om ons te blijven richten op het onderscheidend vermogen van onze organisatie. Mensen werken graag voor de gemeente Kaag en Braassem omdat de lijnen kort zijn, ze relatief veel verantwoordelijkheden krijgen in combinatie met een voldoende uitdagend takenpakket. Naast de instroom van nieuwe medewerkers is behoud van medewerkers minstens zo belangrijk. In 2026 doen wij dit langs de volgende lijnen: - Een nieuwe aanpak van het medewerkerstevredenheidsonderzoek (MTO) waarmee wij sneller inzichten hebben in het werkgeluk van medewerkers en de verbetering daarvan. Hierdoor kunnen wij op het juiste moment het juiste doen en daarmee doelgerichter en effectiever naar een gewenst resultaat toewerken; - Een duidelijk verzuim- en preventiebeleid waarmee wij de ongeplande afwezigheid van onze medewerkers willen beperken maar met name willen voorkomen. Dit gaan wij onder meer doen door het organiseren van preventief medische onderzoeken en de inzet van bedrijfsmaatschappelijk werk; - de intentie om zo ruim mogelijk te investeren in de ontwikkeling van medewerkers; - De implementatie van strategische personeelsplanning De ambities op HR gebied zijn aanzienlijk.

Dat is nodig want een goed functionerende organisatie valt of staat met ons “menselijk kapitaal”. Maar het betekent ook keuzes durven maken en prioriteiten stellen. Wat pakken wij wel op en wat niet. Wat is er afgesproken en wanneer is het klaar? En niet alles tegelijk. Doel is een toekomstbestendige organisatie met een goede basis, een duidelijke visie en met aandacht op het bevorderen van de instroom, de ontwikkeling en retentie van medewerkers.

13

❖ Bij verschillende thema’s nemen het aantal taken en/of vraagstukken toe. Om hier invulling aan te geven investeren wij op verschillende onderdelen in extra capaciteit.

❖ Huisvesting Ons huidige gemeentehuis functioneert niet optimaal en is ook niet toekomstbestendig als werkomgeving en plek voor dienstverlening. Daarom oriënteren we ons op andere huisvesting. Dat is nodig, om te kunnen voldoen aan de eisen van deze tijd, de duurzaamheidseisen, en onze eigen ambities. In 2024 is er een Programma van Uitgangspunten ontwikkeld. In 2025 is, in samenwerking met alle medewerkers, het Programma van Uitgangspunten door de interne projectgroep definitief gemaakt. De gemeenteraad en de ondernemingsraad zijn hierover geïnformeerd. Er zijn werkbezoeken bij andere gemeenten afgelegd, die hebben geleid tot kennis van “do’s & don’ts” voor het project. Daarnaast is er een massastudie gedaan naar de mogelijkheden op Westeinde 1, zijn er verschillende scenario’s met elkaar vergeleken en is er een financiële verkenning gedaan naar deze varianten. Dit alles leidt tot een geactualiseerde voorkeursvariant voor de herhuisvesting van de gemeentelijke organisatie, namelijk de grootschalige renovatie/verbouw van locatie Westeinde 1. Er is in dit scenario ruimte voor woningbouwprogramma, dit kan als separaat project later worden opgepakt. Belangrijk aandachtspunt bij het project is ook het betrekken van zowel marktpartijen als inwoners.

We halen kennis en creativiteit bij hen op, binnen de spelregels die daarvoor gelden en de vastgestelde kaders die we aan hen meegeven. Om de ambtelijk opdrachtgever en interne projectleider te ondersteunen vindt er in het proces richting aanbesteding en marktbetrokkenheid ondersteuning plaats vanuit een extern adviseur. Deze specifieke kennis is niet intern beschikbaar. Door gebruik te maken van die externe expertise omarmen we onze rol als regiegemeente en vergroten we de kans op een succesvolle oplossing voor het herhuisvestingsvraagstuk. Om te komen tot duidelijke kaders, worden nog enkele handelingen afgerond, waaronder het opstellen van een werkconcept (hoe we willen werken met elkaar, wat daarvoor nodig is en wat dit betekent voor onze huisvesting). In het eerste kwartaal 2026 zullen vervolgstappen en bijbehorende financiële consequenties aan de raad ter besluitvorming worden voorgelegd. Inzicht in het programmabudget Programma 1 heeft voor 2026 een totaalbudget van € 0,07 miljoen aan geraamde baten en € 5,48 miljoen aan geraamde bestedingen (lasten). Onderstaande tabel geeft inzicht aan welke taakvelden dit wordt besteed.

0.1 0.5 0.8 1.1 5.3 otaal

estuur regio en middelen Bestuur reasur Overige baten en lasten risisbeheersing en brandweer ultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie Mutaties reserves

bedragen € 1.000 egroting asten aten aldo 2. 20 . 14 11 5 2.534 63 . 3 .

.

14

Meerjarenbegroting Het financiële meerjarenperspectief van dit programma wordt in onderstaande tabel aangegeven en is op deze wijze in de meerjarenbegroting 2026 – 2029 verwerkt.

estuur regio en middelen Budget e ploitatielasten Baten aldo van baten en lasten eservemutaties toevoegingen eservemutaties beschikkingen eraamd rogrammaresultaat

bedragen € 1.000 eerjaren ers ectie

Programma budget .

.

.

5.480 N 6 V . 0V 0V .

5.364 N 6 V . 0V 0V .

5.364 N 6 V . 0V 0V .

oevoegingen Niet van toepassing

0 N

0

N

0

N

0

N

eschikkingen Niet van toepassing

0 N

0

N

0

N

0

N

15

Programma 2 Sociaal domein

Thema: Sociaal domein

De Maatschappelijke agenda (MAG) is de basis voor het beleid op het sociaal domein. Deze MAG heeft een looptijd van 2024 -2027. De inzet en betrokkenheid van de vele vrijwilligers en professionals in onze gemeente, zoals onze gecontracteerde partners, huisartsen en integrale kindcentra, is van groot belang voor het uitvoeren van de ambities in de MAG. Dankzij deze inzet en betrokkenheid zijn we als Kaag en Braassem koploper als het gaat om gezondheid en bewegen op de kaart zetten. Veel aandacht gaat daarbij uit naar het versterken van welzijn en preventie. Op deze manier willen wij het toenemende beroep op zorg en ondersteuning terugbrengen en zo ook de kosten beheersbaar maken/houden en zorg beschikbaar houden voor degenen die dit het meest nodig hebben. We focussen ons de komende jaren op het versterken van bestaanszekerheid en de sociale basis, het realiseren van kansengelijkheid en het makkelijker maken van gezond leven (zoals opgenomen in de Maatschappelijke Agenda). Doelen ❖ Een sterke sociale basis met aandacht voor gezondheid en welzijn van onze inwoners.

❖ Een kwalitatief goed en betaalbaar aanbod aan laagdrempelige hulp en ondersteuning dicht bij onze inwoners.

❖ Voorkomen en aanpakken laaggeletterdheid en bevorderen digi-vaardigheid. ❖ Behoud en uitbreiding van het culturele aanbod in onze gemeente. Uitvoering 2026 Sociaal domein breed - We geven lokaal een integrale toegang vorm voor informatie, advies en hulpverlening Een sterke sociale basis - In 2026 continueren we de subsidieovereenkomst met De Driemaster, waarin de focus onder andere ligt op het versterken van de samenwerking met de andere sociaal domein partners, monitoring en evaluatie, de doorontwikkeling van de papierwinkel en de uitbreiding van het jongerenwerk. - We intensiveren de samenwerking met Zorg en Zekerheid om de sociale basis te versterken. Gezond leven - In 2025 voert SportsInnovator een onderzoek uit naar de belemmeringen voor het hebben van een actieve leefstijl onder jongeren. In 2026 wordt beoordeeld in hoeverre de aanbevelingen uit het onderzoek (vanuit financieel perspectief) implementeerbaar zijn. 16

Kansengelijkheid - Voor 2026 wordt er een nieuwe meerjarige subsidieovereenkomst gesloten met het Jeugd- en gezinsteam. In het komende jaar wordt onder andere ingezet op de verdere vormgeving van de integrale toegang, samenwerking met de IKC's en de ontwikkeling van collectief aanbod. - We geven invulling en uitvoering aan de transformatie van de gesloten jeugdhulp - We implementeren de maatregelen vanuit het Eindrapport van de Taskforce (maatregelenpakket). Het gaat hierbij met name om het wijzigen van de verordening (met scherpere afbakening van de reikwijdte van de jeugdzorg) en het verder invoeren van beschikkingen en casusregie. Ook de regionale governance wordt herijkt. Bestaanszekerheid (ondersteuning) - De overeenkomst met Tom in de buurt wordt verlengd met drie jaar (tot 2030), waarbij we de samenwerking verstevigen en doorpakken in de “volwassen” fase van de overeenkomst. Ingezet wordt op het doorontwikkelen van de regie- en signaleringsfunctie en het realiseren van groepsaanbod (collectiveren). - We zijn in 2023 gestart met het lokaal/sub-regionaal vormgeven van maatschappelijke zorg. Vanuit deze decentralisatie hebben we, samen met gemeenten Alphen aan den Rijn en Nieuwkoop, een opgave om het aantal plekken voor beschermd wonen en maatschappelijke opvang uit te breiden. In 2026 maken we de opgave meer concreet en starten we met de daadwerkelijke uitbreiding.

- We verstrekken in 2026 een nieuwe opdracht voor het uitvoeren van cliëntervaringsonderzoeken Wmo om zo de Wmo-dienstverlening doorlopend te monitoren en verbeteren. - We ondersteunen lokale initiatieven om kwetsbare inwoners laagdrempelig te ondersteunen (waarbij we aansluiten bij de landelijke doelen vanuit het IZA). Het gaat hierbij o.a. om de Herstelacademie (gericht op inwoners met psychische, sociale en/of emotionele kwetsbaarheden/uitdagingen). - We zetten extra in op het vroegtijdig signaleren en aanpakken van schulden. Hierbij zoeken we samenwerking met partners, zoals Schuldhulpmaatje en Zorg en Zekerheid. - We realiseren lokaal een aanbod voor inwoners die behoefte hebben aan prikkelarme woonvormen (Skaeve Huse). - We geven lokaal invulling aan dienstverlening op het gebied van werk en inkomen. Dit doen we in samenspraak met Alphen aan den Rijn en Nieuwkoop, waarbij we kijken naar de behoefte van de inwoner. In 2025 starten we te onderzoeken hoe de dienstverlening rondom de participatiewet laagdrempeliger en lokaal toegankelijk te maken. Hierbij starten we met een pilot, die in 2026 een structureel vervolg zal krijgen indien deze succesvol is gebleken.

Onderwerp Aantal jeugdigen met jeugdhulp vanuit het lokale team Aantal jeugdigen met specialistische jeugdhulp Aantal mensen met een bijstandsuitkering: Instroom: Uitstroom (waarvan naar werk …) Aantal mantelzorgers dat in beeld is (in bestand) Aantal gerealiseerde opvangplekken maatschappelijke opvang incl. Skaeve Huse Aandeel klanten met langlopende Wmo-ondersteuning van Tom in de buurt die zelfredzamer worden Aandeel inwoners die zeggen dat de Wmo-ondersteuning van Tom in de buurt voorkomt dat problemen (verder) zijn geëscaleerd

Indicator 2026 200 400 350 60 50 (15) 410 2 90% 95%

17

Thema: Onderwijs

Kaag en Braassem heeft een zeer ambitieuze IKC-ontwikkeling als uitvoering van de gemeentelijke taak op het gebied van onderwijshuisvesting. Een integraal meerjarenplan voor de onderwijshuisvesting (IHP) is met de groei van de gemeente een mooie volgende stap om samen met de verschillende professionals te werken aan een veilige omgeving voor het opgroeiende kind. Koers We focussen ons de komende jaren op het bieden van een doorgaande leerlijn van kinderen van 0-13 jaar, waar kinderen zich kunnen ontwikkelen binnen een breed aanbod van kennis, cultuur, sociale vaardigheden en sport. Doelen ❖ Een dekkend aanbod aan IK ’s in Kaag en Braassem.

❖ Geen thuiszitters, of anders zo kort mogelijk, door een sluitende ketenaanpak. Uitvoering 2026 ❖ In 2025 is de verdere groei van Braassemerland scherper in beeld gebracht om de structurele uitbreiding goed af te stemmen op de groei van het aantal inwoners en dus leerlingen. Daarnaast heeft de gemeenteraad opdracht gegeven om een mogelijke bouwlocatie voor een IKC binnen Braassemerland te zoeken. In 2026 zal duidelijk zijn hoe de groei van het aantal leerlingen waar kan worden opgevangen. ❖ In 2026 wordt doorgebouwd aan KINEO (één integraal kindcentrum, met sporthallen en een nieuw zwembad), en wordt de buitenruimte voor het kindcentrum, de verenigingen en de buurt (gefaseerd) ingevuld.

❖ De infrastructuur is begin 2026 gereed. In 2025 is het bouwteam gestart en wordt gewerkt naar het definitief ontwerp en bestek. De aanvraag definitief bouwkrediet ligt eind 2025 bij de raad. De planning is om in mei 2026 de tijdelijke huisvesting op de Emmalaan in te richten. En daarna half 2026 te starten met de realisatie van het IKC de Wereldweide op de Cornelis Kempenaarlaan. Vervolgens kan het gebouw half 2027 gebruiksklaar worden opgeleverd.

❖ De eerste stappen voor een gebiedsontwikkeling op het Hertogspark, inclusief IKC Rijpwetering zijn gemaakt. De betrokken partijen hebben gezamenlijke (maatschappelijke) uitgangspunten vastgelegd. Komend jaar worden deze uitgangspunten vertaald naar een ruimtelijk ontwerp.

❖ In 2025 wordt verkend of er draagvlak is voor een vorm van voortgezet onderwijs in de gemeente. In 2026 gaan we verder met de uitkomsten van het onderzoek en kijken we of en hoe dit kan worden gerealiseerd.

❖ Passend onderwijs is een continue opgave. Dit heeft als doel om elk kind een passende thuisnabije onderwijsplek te bieden. Het streven is dan ook dat er geen thuiszitters zijn. In de praktijk zijn er jaarlijks enkele thuiszitters, waarvoor nog een goede plek wordt gezocht, of die wachten op zorg. We zetten ons in, samen met de samenwerkingspartners, om de periode van thuiszitten zo kort mogelijk te houden.

18

❖ We zien de grote vraag naar kinderopvang als een maatschappelijk probleem, ondanks dat we hier als gemeente formeel geen rol in hebben en geen directe sturing hebben op het oplossen van personeelstekorten. We denken mee met de kinderopvang branche als er (creatieve) oplossingen zijn en bespreken met de inspectie van de kinderopvang en andere organisaties die wellicht invloed kunnen uitoefenen.

19

❖

Thema: Sportpad

Wij hebben de ambitie om een toekomstbestendig gebied te realiseren waar sport, cultuur, onderwijs, wonen en zorg voor alle inwoners samen komen in het hart van het dorp. Koers We focussen ons de komende jaren op het samenbrengen van de betrokken partijen om ruimtelijk en inhoudelijk verder invulling geven aan hun visie om zo de fysieke en mentale gezondheid en daarmee de vitaliteit van de gemeenschap als geheel te vergroten. Doelen ❖ Een gefaseerde uitwerking van de integrale gebiedsvisie Sportpad waar sport, cultuur, onderwijs, wonen en zorg voor alle inwoners van 0-100 jaar samen komen.

Uitvoering 2026 Het Sportpad is ons grootste project waar de gemeente actief investeert in voorzieningen voor leren, bewegen & sport, en ontmoeten. Het Sportpad ontwikkelt zich in rap tempo tot het sportieve én maatschappelijke hart van het dorp, met actieve verenigingen, laagdrempelige voorzieningen en de komst van KINEO als verbindende factor voor onderwijs, sport en gezondheid. De werkzaamheden verlopen in fases, maar 2025 markeert een jaar vol zichtbare mijlpalen: eerste velden gereed, bouw nieuwe clubgebouwen gestart, KINEO van de tekentafel naar de bouwfase. De verenigingen zijn nauw betrokken bij ontwerp, invulling van het gebied en bij de gezamenlijke exploitatie in de toekomst. De hoofdpunten voor 2026 zijn:

❖ Oplevering nieuwe sportvelden: In mei 2026 start de aanleg van twee nieuwe hockeyvelden en drie voetbalvelden. Deze velden worden gefaseerd rond oktober 2026 opgeleverd. De competitie van het nieuwe seizoen kan gewoon van start. Ook worden de laatste werkzaamheden afgerond voor een duurzaam, toekomstbestendig rioolstelsel en worden na afronding nieuwe bomen geplant.

❖ Nieuwe clubgebouwen en uitbreiding tennis en padel: Het nieuwe club- en kleedgebouw voor E.M.M.’21 (voetbal/hocke ) wordt in juni 2026 voltooid en in gebruik genomen. De uitbreiding van het clubgebouw van Tennisvereniging Alkemade (TVA) wordt uitgevoerd tussen september 2025 en maart 2026, samen met de aanleg van extra tennis- en padelbanen.

❖ Beweeg- en Kindcentrum KINEO: Na de zomer in 2025 is gestart met de bouw van het nieuwe kindcentrum KINEO. In de loop van 2026 worden ook de sporthal en het centrale ‘hart’ gebouwd. De opening van het volledige centrum – met onderwijs, opvang, zwembad en sport – volgt in 2027.

❖ Openbare ruimte en infrastructuur: In de zomer en herfst van 2026 wordt gewerkt aan de inrichting van het entreeplein voor het clubgebouw, het vernieuwde Sportpad zelf en in oktober wordt gestart met de tennisaccommodatie. Deze projecten maken het gebied verkeersveilig, groen en aantrekkelijk voor alle gebruikers. De resterende buiteninrichting en infrastructuur van het hele Sportpad volgt begin 2027.

20

Inzicht in het programmabudget Programma 2 heeft een totaalbudget van € 14,5 miljoen aan geraamde baten en € 43,05 miljoen aan geraamde bestedingen (lasten). Onderstaande tabel geef op basis van de MAG inzicht in de besteding.

21

bedragen € 1.000

ociaal Domein

1141 1145 1 1 1 4 1 5 2023 2053 2 1 3071 3101 3102 3151 3 5 4021 4053 4054 4081 4082 40 1 40 3 4113 4154 4163 4 1 4 5 5011 5021 5041 5051 50 1 5 5 6061 6062 6063 6064 6121 6122 6132 6141 6145 6 5 7021 7151 7152 7153 7155 7 1 7 5 8031 8071 8074 8145 8 1 8 2 8 3 8 4 8 5 otaal

Sociaal Domein breed / Onderzoek & advies / okaal Sociaal Domein breed / Onderzoek & advies / Intern Sociaal Domein breed / Overige / okaal Sociaal Domein breed / Overige / andelijk Sociaal Domein breed / Overige / Intern Gezondheid & veiligheid / ASV en meer / egionaal Gezondheid & veiligheid / G Gezondh. / egionaal Gezondheid & veiligheid / Overige / okaal Inburgering / Inkomensondersteuning / okaal Inburgering / Opdr. Inburgering / okaal Inburgering / Opdr. Inburgering / Subregionaal Inburgering / Welzijn & Preven e / okaal Inburgering / Overige / Intern eugd & Onderwijs / ASV en meer / okaal eugd & Onderwijs / G Gezondh. / egionaal eugd & Onderwijs / G Gezondh. / andelijk eugd & Onderwijs / eerlingenvervoer / okaal eugd & Onderwijs / eerlingenvervoer / Sub reg. eugd & Onderwijs / Onderwijs / okaal eugd & Onderwijs / Onderwijs / egionaal eugd & Onderwijs / eugdhulp reg. / egionaal eugd & Onderwijs / Welzijn & Preven e / andel. eugd & Onderwijs / SO eugdhulp / egionaal eugd & Onderwijs / Overige / okaal eugd & Onderwijs / Overige / Intern Maatsch.vastgoed / Aann. beheerd.ovk / okaal Maatsch.vastgoed / ASV en meer / okaal Maatsch.vastgoed / Eigenaarschap / okaal Maatsch.vastgoed / G Gezondh. / okaal Maatsch.vastgoed / Onderwijs / okaal Maatsch.vastgoed / Overige / Intern Ondersteuning / Ind. voorz. Wmo / okaal Ondersteuning / Ind. voorz. Wmo / Sub reg. Ondersteuning / Ind.

voorz. Wmo / egionaal Ondersteuning / Ind. voorz. Wmo / andelijk Ondersteuning / Ondersteuning / okaal Ondersteuning / Ondersteuning / Sub reg. Ondersteuning / Ondersteuning wonen / Sub reg. Ondersteuning / Onderzoek & advies / okaal Ondersteuning / Onderzoek & advies / Intern Ondersteuning / Overige / Intern Welzijn & preven e / ASV en meer / okaal Welzijn & preven e / Welzijn & Preven e / okaal Welzijn & preven e / Welzijn & Preven e /Sub reg Welzijn & preven e / Welzijn & Preven e / egiona Welzijn & preven e / Welzijn & Preven e / Intern Welzijn & preven e / Overige / okaal Welzijn & preven e / Overige / Intern Werk & Inkomen / DVO Part.wet / okaal Werk & Inkomen / Inkomensonderst. / okaal Werk & Inkomen / Inkomensonderst. / andelijk Werk & Inkomen / Onderzoek & advies / Intern Werk & Inkomen / Overige / okaal Werk & Inkomen / Overige / Sub reg. Werk & Inkomen / Overige / egionaal Werk & Inkomen / Overige / andelijk Werk & Inkomen / Overige / Intern Mutaties reserves

egroting asten aten

aldo

16 14 1 112 21 13 3 25 7 300 34 112 1.524 1.117 41 60 677 216 176 100 430 7.42 10 108 385 1.188 6.530 15 1.064 78 1.50 580 300 131 3.261 6 0 23 4 323 1 2.35 26

4 730 121 2.11 161 7.523 10 58 5 1 10 112 .

6

25 300 6 . .

430 .

5 52 1.16

. . . .

20 132

5 313

.

15 380

.

7 .

6.6 2

6 4. 32 .

. .

Meerjarenbegroting Het financiële meerjarenperspectief van dit programma wordt in onderstaande tabel aangegeven en is op deze wijze in de meerjarenbegroting 2026 – 2029 verwerkt.

22

ociaal Domein Budget e ploitatielasten Baten aldo van baten en lasten eservemutaties toevoegingen eservemutaties beschikkingen eraamd rogrammaresultaat

oevoegingen Niet van toepassing eschikkingen Bijdragen Sportpad fase 2

bedragen € 1.000 eerjaren ers ectie

Programma budget . . .

37.407 N .282 V . 0V 0V .

37.582 N .282 V . 0V 0V .

37.4 N .282 V . 0V 0V .

0 N

0

N

0

N

0

N

4. 32 N .

0

N

0

N

0

N

. .

23

Programma 3 Ruimte en leefomgeving

Thema: Wonen De druk op de woningmarkt neemt toe en de gemeenteraad erkent dat betaalbaar wonen een publieke verantwoordelijkheid is. In lijn met het raadsakkoord zetten we in op versnelling van woningbouw, onder andere in het bestaand stads- en dorpsgebied (BSD). Onze ambitie is duidelijk: voldoende betaalbare woningen voor iedereen. Met het verplichte Volkshuisvestingsprogramma in 2026 vraagt het Rijk van gemeenten om scherpe keuzes. Wij nemen hierin onze verantwoordelijkheid door vooruit te kijken en te sturen op urgente opgaven, zoals de huisvesting van arbeidsmigranten, statushouders en kwetsbare groepen. Dat doen we met concrete instrumenten zoals een urgentieregeling en de uitvoering van de woonzorgvisie. Zo bouwen we aan een eerlijk en toekomstbestendig woonbeleid. Koers Meer en sneller realiseren van woningen in het sociale en betaalbare segment, met bijzondere focus op ouderen en kwetsbare doelgroepen. Doelen ❖ Sneller realiseren van woningen om passende huisvesting voor de juiste doelgroepen beschikbaar te stellen. ❖ Met de realisatie van de juiste woningen optimale doorstroming realiseren.

❖ Uitvoering huisvestingsvraagstuk aandachtgroepen, op basis van in kaart gebrachte behoefte. ❖ Blijven voldoen aan de veranderende wet- en regelgeving. Uitvoering 2026 ❖ Woonzorgvisie In de na onale Woon en Bouwagenda zijn de programma's ‘een thuis voor iedereen’ en ‘wonen en zorg voor ouderen’ opgenomen. Hierin wordt aangestuurd op het realiseren van voldoende en geschikte huisvesting voor aandachtsgroepen en ouderen met een arrangement van voorzieningen. Om inzicht in deze opgaven te krijgen dient de gemeente voor 1 januari 2026 een woonzorgvisie opgesteld te hebben in samenwerking met de corpora es en zorgpar jen. In 2026 zullen we een uitvoeringsprogramma opstellen en de raad hierover informeren via een raadsinforma ebrief.

❖ Doorstroomcoach Een onderdeel van de nieuwe presta eafspraken (2025 2028) met de corpora es is om gezamenlijk onderzoek te doen naar een doorstroomcoach. Het is van belang dat inwoners kunnen doorstromen naar de juiste t pe woningen. o komen er meer woningen beschikbaar voor de juiste doelgroepen. Het onderzoek richt zich op wat een doorstroomcoach hierin zou kunnen betekenen. In 2026 zullen de uitkomsten uit dit onderzoek in de prak jk gebracht worden.

❖ Potentiële woningbouwlocaties 24

We blijven con nu op zoek naar poten ële woningbouwloca es, zowel binnen als buiten BSD, om woningbouwprojecten te realiseren die iets toevoegen in het sociale en betaalbare segment voor de doelgroepen waar de behoefte het grootst is. Hierover zijn en blijven we in gesprek met bijvoorbeeld de provincie, woningcorpora es en grondeigenaren. Prioriteit ligt nu als eerste op de locatie Vlietpark in Hoogmade (dierenweide).

❖ Huisvesting bijzondere doelgroe en inclusie taakstelling statushouders en o vang Oekraïners Om de taakstelling statushouders te behalen zullen we crea ef moeten zijn in de mogelijkheden om statushouders te huisvesten. Wijzigingen in wet- en regelgeving zullen daarbij nauwgezet gevolgd worden. Voor de gemeente Kaag en Braassem is de taakstelling voor opvang Oekraïense vluchtelingen 137. Er zijn, ook in 2026, drie locaties in onze gemeente waar Oekraïense ontheemden worden opgevangen: de Conservenweg in Roelofarendsveen, de Tuinderij in Leimuiden en de Vrouwgeestweg in Woubrugge.

❖ olkshuisvestings rogramma Vanaf 2026 zijn gemeenten verplicht een Volkshuisvestingsprogramma op te stellen, als gevolg van de nieuwe Wet versterking regie volkshuisvesting. Dit programma vervangt de huidige woonvisie en geeft gemeenten meer verantwoordelijkheid om actief te sturen op voldoende, betaalbare en passende woningen. Het ijk verwacht daarmee dat gemeenten meer regie nemen over het woonbeleid en hun keuzes e pliciet onderbouwen. Het Volkshuisves ngsprogramma moet inzicht geven in de gewenste woningvoorraad, inclusief de verdeling naar t pe, prijsklasse en doelgroep. Ook wordt vastgelegd hoe woningen worden verdeeld, bijvoorbeeld via urgen eregelingen en toewijzingsbeleid. Daarnaast is er specifieke aandacht voor aandachtsgroepen, zoals statushouders, arbeidsmigranten, ouderen en mensen met een zorg of begeleidingsvraag. Deze opgaven vragen om integrale afwegingen en duidelijke keuzes. ot slot bevat het programma ook afspraken over regionale samenwerking en de inzet van beleidsinstrumenten, zoals presta eafspraken met woningcorpora es, woningbouwprogrammering en eventueel grondbeleid. Met dit programma geeft de gemeente rich ng aan een sociaal, realis sch en toekomstbestendig woonbeleid dat aansluit bij de lokale en regionale opgaven.

25

Thema: Omgevingsvisie

De Omgevingsvisie is onder de Omgevingswet een verplicht instrument voor gemeenten en vormt een integrale langetermijnvisie voor de fysieke en sociale leefomgeving, opgesteld samen met inwoners en maatschappelijke partners. Tot nu toe werd de visie eens per twee jaar (tweemaal per raadsperiode) herzien en op onderdelen aangepast. Momenteel wordt gewerkt aan een volledig herzieningstraject dat in december 2025 aan de gemeenteraad ter vaststelling wordt voorgelegd. Daarbij wordt tevens voorgesteld om de cyclus aan te passen naar eens per vier jaar (éénmaal per raadsperiode). Dit sluit beter aan bij de lange termijn van de visie, voorkomt participatiemoeheid en verlicht de ambtelijke belasting. Het is nog nader te bepalen wanneer de nieuwe cyclus ingaat. Dit bepaalt mede welk beroep in 2026 op de begroting wordt gedaan. Koers Een integrale benadering met de Omgevingsvisie als overkoepelend beleidsdocument, waarin thema’s en dorpsperspectieven nadrukkelijk met elkaar worden verbonden. Doelen ❖ Een gedragen en geactualiseerde Omgevingsvisie met een horizon tot 2050.

❖ Versterken van de onderlinge samenhang tussen thema’s en dorpsperspectieven. ❖ Meer focus op rollen en verantwoordelijkheden van de gemeente. ❖ Samenwerking met inwoners en partners centraal. Uitvoering 2026 De uitvoering in 2026 hangt af van het raadsbesluit eind 2025 over de herzieningscyclus. Mogelijke opgaven voor 2026 zijn: ❖ Het versterken van de onderlinge samenhang tussen de verschillende thema's;

❖ Beter integreren van vernieuwde dorpsperspectieven (participatie-opbrengsten) met de thematische hoofdstukken;

❖ Doorvoeren van punten uit een nieuw coalitie- of raadsakkoord, zodat de visie aansluit bij het actuele politieke kader; ❖ Verdere verkorting en vereenvoudiging van de visie: hoofdlijnen in de Omgevingsvisie, uitwerkingen in programma’s; ❖ Nadere uitwerking van de gemeentelijke rollen zoals geïntroduceerd in hoofdstuk 1 van de herziene visie; ❖ Een datagerichte en integrale analyse van beleid van de gemeente per thema en, waar mogelijk, per dorp;

❖ Een verschuiving van de primaire verantwoordelijk voor de Omgevingsvisie van Ruimtelijke Ordening naar de diverse beleidsthema's;

❖ Inbedding van de resultaten van de plan-M.E.R.-beoordeling 2023 en oplegger 2025 in de nieuwe Omgevingsvisie.

26

Thema: Verkeersveiligheid, openbare ruimte en IBOR Onze kernen bereikbaar en verkeersveilig maken en houden is een belangrijk aandachtspunt voor Kaag en Braassem. Door groot onderhoud van wegen te combineren met vervanging van riolering en vergroening van de openbare ruimte kan werk met werk gemaakt worden. Koers Al onze kernen bereikbaar en verkeersveilig krijgen en houden. Een schone, hele, veilige en toegankelijke openbare ruimte is een belangrijke basis voor de leefbaarheid van onze dorpen. Doelen ❖ Een veilige gemeente.