Jaarstukken 2024 ODWH

A

Voorwoord

3

1. Leeswijzer

4

2. Programmaverantwoording 2.1 Programma Milieu 2.2 Programma Bodem 2.3 Programma Omgevingsadvies 2.4 Programma Duurzaamheid 2.5 Programma Bouwen 2.6 Programma Randvoorwaardelijke Taken 2.7 Klanttevredenheid

5 6 9 11 13 15 17 19

3. Paragrafen 3.1 Lokale heffingen 3.2 Weerstandsvermogen 3.2.1 Vrije ruimte in de algemene reserve 3.2.2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing 3.2.3 Financiële kengetallen 3.3 Onderhoud kapitaalgoederen 3.4 Financiering 3.5 Paragraaf Wet open overheid 3.6 Bedrijfsvoering 3.7 Staat van investeringen 3.8 Begrotingsrechtmatigheid

21 21 21 21 21 22 23 23 24 26 28 28

4. Jaarrekening 2024 4.1 Balans per 31 december 2024 4.2 Toelichting op de balans 4.3 Niet uit de balans blijkende verplichtingen 4.4 Overzicht van baten en lasten 4.5 Wet normering topinkomens 4.6 Rechtmatigheidsverantwoording

29 30 31 36 36 39 40

B. Bijlagen B1 SISA-bijlage B2 toelichting eindafrekening B3: programmarekening B4: programmarekening naar taakvelden B5: rapportage kwaliteitscriteria 2.3 B6: controleverklaring

43 43 46 46 46 47 52

Agendapunt 4 DB 7 april 2025: Jaarstukken 2024 (2025036403)

2 / 57

Voorwoord Robuustheid. Dat was toch wel het woord van 2024 voor omgevingsdiensten in Nederland. Ook voor onze dienst ligt er een opgave om onze robuustheid te verbeteren en op 1 april 2026 te voldoen aan alle zes de gestelde criteria. Budgettair hebben we in 2024 al de gestelde eisen ten aanzien van innovatie (1% van de omzet) en opleidingsbudget (3% van de loonsom) met een budget-neutrale begrotingswijziging verwerkt. Inhoudelijk wordt er hard gewerkt aan het tijdig voldoen aan de kwaliteitscriteria en het opzetten van een innovatieprogramma, gecombineerd met een systematiek van jaarlijkse vernieuwing. De dienst verwacht op 1 april 2026 te voldoen aan alle robuustheidscriteria. Recent ontvingen wij een terugkoppeling van het ministerie van I en W op onze eindejaarsrapportage 2024 dat zij positief zijn over onze inspanningen en verwachten dat wij tijdig robuust zijn. Uit die terugkoppeling bleek ook dat zij over bijna de helft van de 28 diensten in Nederland minder positief overtuigd zijn. Het opzetten van het innovatieprogramma doen wij samen met de andere Zuid-Hollandse omgevingsdiensten. Dit zal als resultaat hebben dat we zowel gezamenlijk innovaties doorvoeren en innovaties van elkaar overnemen, als ook dienstgerichte innovaties oppakken.

Steeds meer vinden we elkaar als diensten om waar we kunnen elkaar te helpen en samen zaken te organiseren die voor iedere dienst apart duurder zouden zijn of kwalitatief een minder resultaat zouden opleveren. Een speciaal programmateam is inmiddels ingesteld, dat elf benoemde samenwerkingsprojecten aanstuurt. Maar daarnaast weten we elkaar ook op werkvloer steeds gemakkelijker te vinden. Voor onze deelnemers komt 2026, het ravijnjaar, steeds dichterbij. Ter voorbereiding hierop heeft de Commissie financiële kaderstelling gemeenschappelijke regelingen in Hollands Midden (FKGRHM) in onze regio een onderzoek laten uitvoeren naar de bezuinigingsmogelijkheden bij de gemeenschappelijke regelingen. Omdat de financiering van onze dienst geheel afwijkt van die van gemeenten hebben wij aangegeven mogelijkheden te zien om de begroting met 6% te laten krimpen, mits we dat op wijze mogen uitvoeren die past bij de financiering van de dienst. In de Kadernota voor 2026 is dit verder uitgewerkt. In 2024 heeft de nieuwe organisatie van de dienst verder vorm en vooral inhoud gekregen. De teamleiders hebben zich verder ontwikkeld en het werken in de teams bevalt goed, zo bleek ook uit een in het 3e kwartaal uitgevoerd medewerkersonderzoek. Over het algemeen waren de uitkomsten, in verhouding tot de benchmark, goed.

Maar er zijn ook leerpunten die we verder oppakken, zoals interne communicatie en dienstbreed samenwerken. Mede door de Coronacrisis was het vorige onderzoek al lang geleden: voornemen is nu om na twee à drie jaar het onderzoek opnieuw te laten uitvoeren en verbeteringen te kunnen aantonen. En hoewel we op allerlei soorten ongewenst gedrag al laag scoren willen we dat graag nog verder terugdringen. Tot onze spijt heeft de raad van de gemeente Noordwijk eind december 2024 besloten om alle bouwtaken terug te gaan halen en deze vanaf 1 januari 2027 zelf te gaan uitvoeren. Dat betekent voor de dienst dat een ontvlechtingsproces moet worden doorlopen, maar ook dat de winkel gewoon openblijft. Voor de medewerkers is dit een lastig proces; de leidinggevenden zijn zich hiervan bewust en besteden daar zorg en aandacht aan, zodat de medewerkers kunnen blijven doen wat ze het liefste doen: ‘gewoon’ hun werk. Ook dit jaar heeft de accountant ons een goedkeurende verklaring verstrekt. Ondanks dat we dat steeds normaler gaan vinden, zijn we daar toch weer erg blij mee! Marlies Krul-Seen Directeur Omgevingsdienst West-Holland

Agendapunt 4 DB 7 april 2025: Jaarstukken 2024 (2025036403)

3 / 57

1. Leeswijzer Het jaarverslag en de jaarrekening zijn opgesteld volgens het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) voor provincies en gemeenten. De jaarrekening is in lijn met het BBV, de financiële verordening en de Nota Planning en Control 2020-2027. De kosten voor gemeenten zijn gebaseerd op de werkelijk bestede uren, vermenigvuldigd met een vooraf vastgesteld uurtarief. Afschrijvingen worden lineair berekend op basis van de verwachte levensduur van de activa. In hoofdstuk 2 vindt u het jaarverslag, waarin per programma zowel inhoudelijk als financieel verantwoording wordt afgelegd. Hoofdstuk 3 behandelt de paragrafen, waaronder de actualisatie van de risico-inventarisatie. Hoofdstuk 4 bevat de jaarrekening, inclusief de balans met toelichting en de overzichten van baten en lasten met bijbehorende toelichtingen. Vervolgens bieden diverse bijlagen verdere verduidelijking van de jaarrekening. De controleverklaring van de accountant is als afsluitende bijlage opgenomen. Voor een betere leesbaarheid worden alle bedragen, voor zover mogelijk, afgerond op duizendtallen.

Agendapunt 4 DB 7 april 2025: Jaarstukken 2024 (2025036403)

4 / 57

2. Programmaverantwoording

Agendapunt 4 DB 7 april 2025: Jaarstukken 2024 (2025036403)

5 / 57

2. Programmaverantwoording 2.1 PROGRAMMA MILIEU Het programma Milieu controleert bedrijven op milieuwet- en regelgeving. We verlenen vergunningen, toetsen meldingen en controleren bedrijven op het naleven van de regels. Wat zeggen de cijfers? Omschrijving Uren x Tarief Materieel Totaal Uren

Begroting 2024 € 5.572.342 € 133.065 € 5.705.407 53.401

Werkplan 2024 € 5.668.918 € 80.989 € 5.749.907 54.326

Offertes 2024 € € € 111

11.531 11.531

Actueel Werkplan 2024 € 5.680.449 € 80.989 € 5.761.438 54.437

Realisatie 2024

Verschil

€ 5.942.072 € 10.318 € 5.952.390 56.944

€ € € 2.507

261.624 -70.671 190.953

Toelichting Omgevingswet Na de invoering van de Omgevingswet is het toezicht op bedrijven veranderd. In de omgevingsplannen zijn via de bruidsschat (eisen met betrekking tot geur, geluid, etc.), die geborgd is in de gemeentelijke omgevingsplannen, kaders vastgesteld waar bedrijven zich aan dienen te houden. Binnen het programma Milieu houden wij hierop toezicht. Ook is gecontroleerd en gehandhaafd op de wettelijke zorgplichtartikelen. Met inwerkingtreding van de Omgevingswet hebben wij geanalyseerd wat het juridische kader is met betrekking tot het overgangsrecht; dit is namelijk de basis waarop opgetreden kan worden. Advies Door de invoering van de Omgevingswet werden andere, complexere vragen aan ons gesteld. Hierdoor kostte onze beantwoording van deze vragen veel meer tijd dan begroot. Gezien het in verhouding lage begrote budget is deze overschrijding opgevangen binnen het gehele programma. Aandacht bedrijven Binnen onze regio zijn diverse bedrijven waarvoor integraal aandacht is of die op de bestuurlijke agenda staan. De betreffende opdrachtgevers nemen we over de voortgang vooral ambtelijk mee in het proces. Sommige dossiers komen op de bestuurlijke agenda. Hierbij informeren wij de portefeuillehouder zelf of via de milieuregisseur.

Vaak kosten deze dossiers meer tijd voor onze organisatie, meestal omdat deze dossiers een juridische impact hebben en de besluitvorming bijna altijd via een bezwaar- en/of beroepszaak wordt afgerond. Door onze inzet in deze dossiers zorgen wij ervoor dat bestuurlijk comfort wordt geboden. Helaas zijn er best wel veel dossiers die een lange adem van zowel de gemeenten als van ons vergen. Daarnaast zoeken wij actief de samenwerking met alle stakeholders (gemeente, politie, Hoogheemraadschap, NVWA, ILT, etc.). Vergunningen Door de Omgevingswet is de procedure om een omgevingsvergunning (milieu) aan te vragen voor de meeste bedrijven korter geworden. We hebben in 2024 alle binnengekomen aanvragen, adviesverzoeken en milieubelastende activiteiten (MBA’s) behandeld. De vergunningsplicht is deels voor veel bedrijven vervallen. Daarentegen zijn weer andere bedrijven onder de vergunningplicht gekomen. In 2024 zijn we gestart met de inventarisatie die voor de komende jaren leidt tot een programma, waarbij de bedrijven die onder de vergunningplicht vallen van een actuele vergunning worden voorzien.

Agendapunt 4 DB 7 april 2025: Jaarstukken 2024 (2025036403)

6 / 57

Toezicht bedrijven In 2024 hebben we bijna 100% van de uren gedraaid. Qua milieucontroles hebben we iets minder aantallen (12%) gehaald. We hebben dit jaar veel tijd moeten steken in veranderingen: tot op het laatste moment werden regels vernieuwd in de Omgevingswet, omgevingsplannen en het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal). Door de arbeidsmarktkrapte zijn zeven nieuwe collega's binnengestroomd. Dit zorgt ervoor dat steeds minder inhuurkracht noodzakelijk is om het toezicht uit te voeren. Op het gebied van de projecten (circa 5.000 uur) hebben we onze doelstellingen behaald. Alle projecten zijn opgepakt en afgerond en op het gebied van de datakwaliteit hebben we grote stappen gezet. Alle belangrijke datavelden zijn klaar voor de conversie naar ons nieuwe zaaksysteem. Aan de hand van ondermijningscontroles en gevelcontroles zijn meer nog niet bekende bedrijven opgespoord. Hierdoor is het bedrijvenbestand verbeterd en zijn diverse aanschrijvingen opgesteld. Ondermijning Het hoofddoel van het project ondermijning was om inzicht te krijgen in de omvang en aard van ondermijnende activiteiten binnen de deelnemende gemeenten. We namen deel aan gezamenlijke acties, die leidden tot handhavingsacties en samenhangende maatregelen. Het resultaat tot nu toe is dat in alle deelnemende gemeenten significante stappen zijn gezet om ondermijning aan te pakken.

Daarnaast heeft samenwerking met en tussen de gemeenten geleid tot een beter begrip van de problematiek en de ontwikkeling van effectieve strategieën. Naar aanleiding van gezamenlijke acties zijn enkele handhavingszaken opgestart. We hebben gemiddeld circa 50 uur per gemeente aan dit project in 2024 besteed. Bijzonderheden: • In Voorschoten en Leiden hebben de bovenstaande acties geleid tot de behoefte aan extra uren voor ondermijningscontroles Dit zal in 2025 verder geconcretiseerd worden. • De gemeente Katwijk heeft de meeste uren besteed aan ondermijningsactiviteiten. Deze waren ook nodig, want het heeft geresulteerd in diverse succesvolle interventies. Administratief- en ketentoezicht We werken nauw samen met de andere omgevingsdiensten in onze provincie en zoeken daar waar nodig aansluiting bij Omgevingsdienst IJmond en Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied. Dit doen we om het toezicht op de afvalstromen te intensiveren en eenduidiger te maken. We verwachten dat breder wordt geïnvesteerd in ketentoezicht, ook in relatie tot het landelijk proces tot verbetering van het VTH-proces. In 2024 hebben we, in samenwerking met de andere omgevingsdiensten in Zuid-Holland, bij een aantal bedrijven in de provincie gericht ketenonderzoek uitgevoerd. Hierbij is, indien van toepassing, ook samengewerkt met omgevingsdiensten uit andere provincies.

Geluid Met de intreding van de Omgevingswet verviel formeel een aantal beleidskeuzes die op basis van de oude wetgeving gemaakt waren. Om een nieuw houvast te creëren, is in de loop van 2024 het “afwegingskader geluid omgevingsplan” opgesteld. Dit afwegingskader vormt de basis van de (geluid)advisering die wij als dienst toepassen. Op basis van inbreng van onze deelnemers en op basis van onze eigen ervaringen zal dit kader de komende jaren geëvalueerd en zo nodig geactualiseerd worden.

Agendapunt 4 DB 7 april 2025: Jaarstukken 2024 (2025036403)

7 / 57

Zeer Zorgwekkende Stoffen Steeds meer chemische stoffen blijken schadelijk voor mens en milieu. Daarom streven we ernaar Zeer Zorgwekkende Stoffen (ZZS) uit de leefomgeving te weren. Bedrijven moeten hiervoor een vermijdings- en reductieprogramma (VRP) opstellen. De Provincie Zuid-Holland heeft ons, samen met de vier andere omgevingsdiensten, opdracht gegeven om ZZS-vergunningen te actualiseren en toetsen. Komend jaar beoordelen we welke afvalverwerkers een VRP nodig hebben, met als doel eind 2026 alle VRP’s te hebben beoordeeld. Sinds eind 2023 werken Omgevingsdienst NL en RIVM samen aan kennisontwikkeling over ZZS, zoals PFAS. Onze dienst neemt deel via het regioteam Zuid-Holland-Zeeland. Dit kan leiden tot intensiever toezicht op ZZS.

Agendapunt 4 DB 7 april 2025: Jaarstukken 2024 (2025036403)

8 / 57

2.2 PROGRAMMA BODEM Bij dit programma richten we ons op het beheer en de bescherming van de bodemkwaliteit. Dit omvat het beoordelen van bodemonderzoeken, verstrekken van bodeminformatie, adviseren bij ruimtelijke ontwikkelingen en behandelen van vergunningaanvragen en meldingen. Wat zeggen de cijfers?

Omschrijving Uren x Tarief Materieel Totaal Uren

Begroting 2024 € 1.982.963 € € 1.982.963 19.003

Werkplan 2024 € 1.853.746 € € 1.853.746 17.765

Offertes 2024 € € € 0

-

Actueel Werkplan 2024 € 1.853.746 € € 1.853.746 17.765

Realisatie 2024

Verschil

€ 1.794.048 € € 1.794.048 17.193

€ € € -572

-59.699 -59.699

Toelichting Bodem en grondwater Algemeen De invoering van de Omgevingswet en de Aanvullingswet bodem heeft veel wijzigingen teweeggebracht binnen het bodemdomein. Veel overheidstaken (bevoegdheden) zijn daarom overgegaan van de provincie naar gemeenten. Tot op het laatste moment in 2023 zijn wijzigingen in het overgangsrecht vastgesteld, terwijl de wetgever dit in eerste instantie niet van plan was. Het betekende dat toch minder taken van provincie overging naar de gemeenten. Dat had voor de dienst in zijn geheel niet zo veel consequenties, maar voor de individuele opdrachtgevers wel. In eerste instantie was de verwachting dat wij voor elke gemeente meer inspanningen moesten verrichten en dit hadden we daarom zo gepland in de werkplannen van de gemeenten. Daarnaast zou de werkplanning voor de provincie veel lager uitpakken. Uiteindelijk is de besteding rond de 97% geweest. Verschuiving reguleren naar toezicht Door veranderingen van de wettelijke verplichtingen die voor het bedrijfsleven onduidelijk waren, heeft er een verschuiving van regulering naar toezicht plaatsgevonden. Door taken en personeel te verschuiven, kon goed worden ingespeeld op ontwikkelingen binnen het taakveld. Als de Omgevingswet meer is ingedaald bij het bedrijfsleven en adviesbureaus, zal naar verwachting een deel van de verschuiving teruggedraaid worden.

Bevoegdheid Voor activiteiten die onder het overgangsrecht vallen, gelden nog steeds de ‘oude’ regels. Bodemsaneringen en beheersmaatregelen duren vaak lang. Verplichtingen uit het overgangsrecht kunnen hierdoor nog lang van kracht blijven. Dit betekende bijvoorbeeld dat bij bestaande nazorglocaties werkzaamheden onder bevoegdheid bleef van de provincie. Breed bodemadvies Voor de adviesbureaus en initiatiefnemers bleken de nieuwe regels onder de Omgevingswet vaak onduidelijk. Maar ook binnen de overheden kwamen veel vragen over het toepassingsbereik en uitleg van voorschriften. Met inachtneming van het overgangsrecht zijn processen, werkwijzen en sjablonen aangepast aan de nieuwe werkelijkheid. Actualiteiten zoals de Kamerbrief over water en bodem bij ruimtelijke ordening van 25 november 2022, en nieuwe inzichten over bijvoorbeeld PFAS, waren voor ons de aanleiding om onze advisering voor het integraal omgevingsadvies onder de loep te nemen en onze kennispositie verder op te bouwen en uit te breiden.

Agendapunt 4 DB 7 april 2025: Jaarstukken 2024 (2025036403)

9 / 57

Grondwatersanering De provincie is onder de Omgevingswet het bevoegd gezag voor alle grondwatersaneringen. Dat betekent dat er meer samenwerking plaatsvindt tussen de gemeenten (die het bevoegd gezag zijn voor bodem) en de provincie. Voor onze grondwatertaken en de Zuid-Hollandse omgevingsverordening zijn de processen en sjablonen aangepast en de vrijeveldcontroles geïntensiveerd. Expertise en ervaringen zijn met andere omgevingsdiensten uitgewisseld en we hebben gezamenlijke controles uitgevoerd met Omgevingsdienst Haaglanden. Nota bodembeheer Eind 2023 is de regionale Nota bodembeheer 2023-2033 vastgesteld door tien gemeenten binnen ons werkgebied. In deze nota staat welke gebiedsspecifieke mogelijkheden er zijn voor het toepassen en hergebruiken van grond en baggerspecie. In 2024 hebben wij de gemeenten ondersteund bij het implementeren van dit beleid binnen de eigen organisaties. De regionale bodemfunctieklassenkaart, bodemkwaliteitskaart en de gebiedsspecifieke toepassingskaarten zijn via onze website digitaal ter beschikking gesteld aan de gemeenten en professionele partijen. Ook bij saneringsoperaties wordt gebruik gemaakt van beleid (kaarten) uit de Nota bodembeheer 2023-2033. RSP Bodemtafel en kennisontwikkeling In 2024 hebben onze regiogemeentes subsidie verworven voor het opzetten van een Regionaal kennis SchakelPunt bodem en ondergrond.

Het doel daarvan is om onze gemeenten een stap verder te helpen om “water en bodem sturend” te implementeren in de gemeentelijk organisatie, beleid, planvorming en ontwikkeling. Tevens wordt een gezamenlijke jongerenpool opgezet. Eind 2024 is een kennisagenda opgesteld en deze vormt het startpunt voor de regio in 2025, met als doel het bestaande regionale netwerk bodem en ondergrond en de regionale bodemtafel op te laten gaan in dit kennisschakelpunt. Nieuwe ontwikkelingen in bodemland worden gevolgd, onderzocht en eventueel in samenwerking opgepakt. Het afgelopen jaar is in onze opdracht onderzoek gedaan naar een Handelingskader voor bevoegde gezagen in relatie tot ‘nieuwe’ gewasbeschermingsmiddelen. Deze handreiking is in concept gereed. Dit geeft houvast aan goed bodemonderzoek bij percelen die verdacht zijn op het voorkomen van gewasbeschermingsmiddelen. Dit handelingskader heeft een innovatieve insteek en dient als landelijk voorbeeld. PFAS Provinciebreed is toegewerkt naar een ‘Handreiking zorgplichtverontreiniging met PFAS’. Dit traject loopt parallel met het dat van het rijk, dat een gelijksoortige handreiking ontwikkelt. Bodemregels in de Omgevingsplannen We zijn in 2024 gestart met advisering aan alle gemeenten voor het opstellen van bodemregels in hun omgevingsplan.

De focus heeft gelegen op de instructieregels van het Besluit kwaliteit leefomgeving, de instructieregels van de omgevingsverordening van de provincie en het omzetten van de bruidsschatregels. Deze regels zijn zoveel mogelijk beleidsneutraal overgezet.

Agendapunt 4 DB 7 april 2025: Jaarstukken 2024 (2025036403)

10 / 57

2.3 PROGRAMMA OMGEVINGSADVIES Het programma Omgevingsadvies geeft advies bij ruimtelijke vraagstukken en bouwplannen, met name op het gebied van milieu. Wat zeggen de cijfers? Omschrijving Uren x Tarief Materieel Totaal Uren

Begroting 2024 € 3.368.940 € 126.500 € 3.495.440 32.285

Werkplan 2024 € 3.562.666 € 114.489 € 3.677.155 34.142

Offertes 2024 € € € 516

53.845 3.311 57.156

Actueel Werkplan 2024 € 3.642.598 € 117.800 € 3.760.398 34.658

Realisatie 2024

Verschil

€ 3.454.627 € 20.755 € 3.475.382 33.106

€ -161.883 € -97.045 € -258.928 -1.551

Toelichting Het programma Omgevingsadvies heeft betrekking op alle vragen over de ruimtelijke omgeving; onder andere over bouwplannen, omgevingsplannen en gebiedsontwikkeling. Dit jaar hebben we via de digitale samenwerkingsfunctionaliteit geadviseerd over intreding van de Omgevingswet. Daarnaast voert dit programma Schipholtaken uit en zijn we begonnen met adviseren onder de Omgevingswet. In 2024 is het aantal adviezen licht gedaald. Enkele deelnemers hebben meer adviesverzoeken ingediend, anderen minder. Door landelijke ontwikkelingen binnen het Schipholdossier constateren wij een structurele behoefte aan input richting de meeste deelnemers. We anticiperen op actuele en toekomstige ontwikkelingen binnen de ruimtelijke ordening en milieu. Een aantal thema's zal relevanter gaan worden. Denk aan de problematiek rondom Schiphol (natuur, geluid, luchtkwaliteit, enzovoorts), ontwikkelingen rondom woningbouw en de risico’s bij het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen. Omgevingswet In het eerste kwartaal van 2024 zijn we relatief veel bezig geweest met het begeleiden van de deelnemers bij de invoering van de Omgevingswet. Om de invoering van de nieuwe wet soepel te laten verlopen, hebben wij ons met dit project gericht op de ondersteuning van zowel deelnemers, als interne collega's en ketenpartners.

Mede door de verbeterde interne informatievoorziening zijn we na het eerste kwartaal van 2024 efficiënter gaan werken. Ook hield het team zich bezig met nieuwe ontwikkelingen rondom de Omgevingswet. Hierbij vond ook afstemming met ketenpartners en landelijke experts plaats. Daarnaast hebben we een start gemaakt met advisering rondom milieuregels, zodat deelnemers hun tijdelijke omgevingsplannen kunnen omzetten naar definitieve omgevingsplannen. De adviezen waren met name gericht op het omzetten van de bruidsschatregels. Wij zijn expert op deze milieuregels en hebben daarom het voortouw genomen om de gemeenten hier een voorzet voor te geven. De Omgevingsdienst West-Holland voert het VTH-proces uit rondom deze milieuregels, dus vanuit efficiëntie-oogpunt is er veel belang bij dat deze regels juist en uniform in de Omgevingsplannen terecht komen. Daarnaast zijn wij door onze gemeenten aan de voorkant van processen betrokken bij omgevingsvisies, omgevingsplannen en andere relevante projecten. Om de werkprocessen goed te laten verlopen, hebben onze specialisten hun kennis zowel verbreed als verdiept. Gemeenten hebben tot 2032 de tijd om omgevingsplannen te maken. Er is onder de Omgevingswet veel mogelijk, want gezondheid, duurzaamheid en milieu worden ook meegenomen in de omgevingsplannen. De komende periode gaan wij door met het adviseren over deze plannen.

Daarin gaan we, volgens de doelstellingen van de Omgevingswet, met meer partijen de samenwerking opzoeken. We hebben ons hier al

Agendapunt 4 DB 7 april 2025: Jaarstukken 2024 (2025036403)

11 / 57

op voorbereid door samenwerkingscontracten te sluiten met ketenpartners zoals de GGD en de veiligheidsregio. Archeologie Uit deelnemersvragen blijkt dat er steeds meer behoefte is aan specialisten op het gebied van onder andere archeologie. Binnen onze dienst is deze kennis aanwezig en wij werken nauw samen met Erfgoed Leiden en Omstreken. Hierdoor kunnen wij kwalitatief goed adviezen verstrekken. Archeologie is iets waar bijna alle bouwplannen mee te maken hebben. In onze rol als integraal adviseur is het daarom nuttig en efficiënt om dit thema mee te nemen in onze advisering aan de gemeenten. Schipholadvisering Het programma Omgevingsadvies adviseert en ondersteunt gemeenten uit de regio over vlieghinder. Daarnaast hebben we in 2024 actiepunten uitgevoerd die voortvloeiden uit verschillende overleggen. We hebben gemeenten die deelnamen aan de Bestuurlijke Regie Schiphol (BRS) geholpen bij de voorbereidingen van deze overleggen. Ook organiseerden we informatieavonden en hebben we op basis van de geluidmetingen van Sensornet jaarlijkse rapportages gemaakt over vlieggeluid in de regio. In 2024 zijn vier zienswijzeprocedures gevoerd, waar vanuit onze regio een zienswijze op de ‘Schipholplannen’ is ingediend. Wij hebben de gemeenten hierbij geassisteerd. Een belangrijk onderzoek dat is uitgevoerd is de quickscan ‘Primaire banen Schiphol’.

Hierin is onderzoek gedaan naar de gevolgen van het vliegverkeer van de Kaagbaan en de Polderbaan. De quickscan is in drie fases uitgevoerd: 1. Feitenbasis opstellen (feitelijk inzicht in de ontwikkeling van het vliegverkeer op de primaire banen voor de periode 2013-2019 en 2022); 2. Identificatie van aandachtspunten wat betreft geluidhinderbeleving door vliegverkeer van de primaire banen (in samenwerking met bewonersvertegenwoordigers); 3. Identificeren van oplossingsrichtingen (op korte en/of middellange termijn, binnen de bestaande afspraken). Het onderzoek is afgelopen september afgerond. Vanuit fase 2 zijn 13 aandachtspunten geïdentificeerd. In fase 3 zijn hierbij 20 potentiële oplossingsrichtingen uitgekomen. Een beschrijving van de aandachtspunten en oplossingsrichtingen is met onze deelnemers gedeeld.

Agendapunt 4 DB 7 april 2025: Jaarstukken 2024 (2025036403)

12 / 57

2.4 PROGRAMMA DUURZAAMHEID Het programma Duurzaamheid houdt zich bezig met de belangrijke vraagstukken rondom de energietransitie, klimaatadaptatie en circulariteit. Wat zeggen de cijfers? Omschrijving Uren x Tarief Materieel Totaal Uren

Begroting 2024 € 1.296.705 € 472.445 € 1.769.150 12.427

Werkplan 2024 € 1.195.590 € 475.930 € 1.671.520 11.458

Offertes 2024 € 16.435 € 264.819 € 281.254 158

Actueel Werkplan 2024 € 1.212.025 € 740.749 € 1.952.774 11.615

Realisatie 2024

Verschil

€ 1.119.211 € 610.145 € 1.729.356 10.726

€ € € -889

-92.814 -130.603 -223.417

Toelichting Energietransitie en energietoezicht Dit programma richt zich op de uitvoering van de wettelijke taken met betrekking tot energiebesparing en de informatieplicht van bedrijven. De geplande controles op het Energielabel C zijn dit jaar uitgevoerd en alle kantoren voldoen. Onze focus lag in 2024 op het binnenhalen van de meldingen informatieplicht Energiebesparing. Biodiversiteit Bijenlandschap Samen met de Provincie en andere partners zijn we gestart met de uitvoering van het strategisch plan. Er zijn diverse bijeenkomsten georganiseerd en er is een helpdesk bijenloket gestart. In samenwerking met de provincie is de Wijkbijen- en gidsbijencampagne opgezet. Daarnaast hebben we andere omgevingsdiensten in de provincie ondersteund bij het opzetten van de organisatiestructuur van een bijenlandschap. Noordvoort Voor dit strandreservaat tussen Noordwijk en Zandvoort is handhavingsovereenkomst getekend met diverse partijen zoals Staatsbosbeheer, gemeente Noorwijk en Zandvoort, Waternet en het Hoogheemraadschap van Rijnland. Circulaire economie In 2024 hebben we voor de kantoren, winkel en dienstensector het project Leiden Circulair opgezet. We hebben een enquête voorbereid om op de halen wat deze sector doet met hun afval en wat hun kennisniveau is. Daarnaast zijn we verder aan de slag gegaan met de provincie op het gebied van circulaire economie.

We hebben rapporten en factsheets gemaakt over de realisatie van circulaire betonstromen en het inzamelen van elektrische apparatuur. Klimaatadaptatie In 2024 zijn we beperkt aan de slag gegaan met het adviseren van gemeenten bij omgevingsplannen op het gebied van onder andere duurzaam bouwen, gebruik van bodem en ondergrond en ecologie. Dit betrof vooral voorbereidend werk en afstemming met omgevingsdiensten die deze dienstverlening al verder hebben ontwikkeld. Regionale samenwerking & RES Samen met de Provincie Zuid-Holland en de andere omgevingsdiensten werken we samen in netwerkstructuren zoals het ‘Netwerk Nieuwe Energie’ en het ‘Netwerk Circulaire economie en Zeer Zorgwekkende Stoffen’. Zo trekken we provinciebreed op en ontwikkelen we samen onze kennis en kunde Agendapunt 4 DB 7 april 2025: Jaarstukken 2024 (2025036403)

13 / 57

waarmee we bedrijven en deelnemers helpen duurzamer te worden. In 2024 hebben we vooral veel input geleverd aan het Regionale Energie Strategie door deel te nemen aan de diverse overleggen. Subsidies, leningen en energiescans Wij continueren het behandelen, verlenen en vaststellen van aanvragen voor gemeentelijke duurzaamheidssubsidies, duurzaamheidsleningen en energiescans. Hier is gemeente Oegstgeest in 2024 aan toegevoegd. We hebben een aanbesteding op het gebied van energiescans gedaan en afgerond en ook voor het Regionaal Energieloket (voorheen duurzaam bouwloket) is een aanbesteding gedaan en afgerond.

Agendapunt 4 DB 7 april 2025: Jaarstukken 2024 (2025036403)

14 / 57

2.5 PROGRAMMA BOUWEN Tot de belangrijkste taken van het programma Bouwen behoren vergunningverlening, toezicht en handhaving en asbest- en gevelsanering. Wat zeggen de cijfers? Omschrijving Uren x Tarief Materieel Totaal Uren

Begroting 2024 € 4.504.790 € 40.000 € 4.544.790 43.170

Werkplan 2024 € 4.809.596 € 40.000 € 4.849.596 46.091

Offertes 2024 € € € 0

-

Actueel Werkplan 2024 € 4.809.596 € 40.000 € 4.849.596 46.091

Realisatie 2024

Verschil

€ 4.411.694 € 111.226 € 4.522.920 42.278

€ -397.902 € 71.226 € -326.676 -3.813

Aandachtspunt Vanaf september 2024 zien we een onderbesteding van uren binnen het programma Bouwen. Dit is gemeld in de 2e Bestuurlijke Rapportage met een potentieel risico van € 800.000. Dit wordt voornamelijk veroorzaakt door het achterblijven van benodigde adviezen vanuit de desbetreffende deelnemer voor de afhandeling van dossiers. Dit heeft geleid tot een stuwmeer aan openstaande dossiers. Het was voor de dienst niet mogelijk om op korte termijn volledig af te schalen in formatie, omdat er ook sprake dient te zijn van een minimum vaste formatie. Dit wil niet zeggen dat de dienst geen maatregelen heeft getroffen. Er is ingezet op het beperken van de financiële gevolgen en de dienst is hier voor een groot deel in geslaagd. Uiteindelijk heeft dit geleid tot een tekort op de bouwtaken Noordwijk van ca. € 327.000. Deze kosten zullen in rekening worden gebracht bij de gemeente Noordwijk op basis van de Nota Planning & Control tot een hoogte van 98% van het afgesproken werkplan 2024, zijnde € 326.676. Eind 2024 heeft de gemeenteraad van de gemeente Noordwijk het besluit genomen de bouwtaken zoals belegd bij de dienst per 1 januari 2027 zelf te gaan uitvoeren. Dit heeft gevolgen voor de dienst die in de loop van 2025 inzichtelijk zullen worden gemaakt.

Toelichting Bouwtaken Vanwege de invoering van de Omgevingswet en de Wkb (Wet kwaliteitsborging bouw) hebben we volop geïnvesteerd in systeemtesten en medewerkerstrainingen. Hierbij stond de samenwerking met onze deelnemers centraal. Bouwloket Via het Bouwloket kunnen inwoners en bedrijven in de gemeente Noordwijk telefonisch vragen stellen over de wet- en regelgeving van (ver)bouw- en sloopgerelateerde onderwerpen. In 2024 heeft dit loket meer vragen ontvangen dan verwacht: er werden ongeveer tien procent meer vragen beantwoord dan voorgaande jaren en dit heeft geleid tot een overbesteding van de daarvoor bestemde uren. Ook constateren we dat er ook vragen bij het bouwloket binnenkomen na doorverwijzing vanuit de gemeente Noordwijk. Deze zijn niet altijd gerelateerd aan de werkzaamheden die bij ons belegd zijn, maar vanuit de bij ons beschikbare expertise kunnen we deze wel adequaat beantwoorden of weer terugverwijzen naar de gemeente Noordwijk. Dit leidt ook tot extra uren welke niet begroot zijn.

Agendapunt 4 DB 7 april 2025: Jaarstukken 2024 (2025036403)

15 / 57

Vergunningverlening De invoering van de Omgevingswet heeft team Bouwen de eerste maand van 2024 veel extra werk opgeleverd. Na deze maand was dat onder controle. De verwachtte grote verandering als gevolg van de invoering van de Wet Kwaliteitsborging Bouwen (Wkb) is uitgebleven. Er is een aantal WKB-meldingen ingediend, maar door het ontbreken van een Wkb-beleid vanuit de deelnemer heeft de omgevingsdienst hier relatief weinig werk aan gehad. Het onderdeel vergunning is een vraag gestuurd programma en we constateren dat er in 2024 minder vergunningaanvragen zijn ingediend. Echter heeft dit slechts beperkt geleid tot minder uren in verhouding daarmee. Dit heeft voornamelijk te maken met de problematiek van de benodigde adviezen vanuit de deelnemer. Deze waren vaak niet op tijd en/of niet volledig. Hierdoor is veel extra tijd besteed aan navragen, beantwoorden van vragen van klanten, weerleggen van bezwaren, etc. om toch nog kwalitatief verantwoorde producten te kunnen leveren. Toezicht en Handhaving Over het algemeen zien we een behoorlijke afname van de gevraagde uren voor toezicht en handhaving. Dit komt doordat er (nog) geen bouwwerkzaamheden zijn uitgevoerd bij eerder verleende vergunningen (bouwtermijn drie jaar), en/of dat nieuwe vergunningen niet konden worden afgegeven door gebrekkige ROadvisering, en/of dat projecten niet of nauwelijks zijn gestart vanuit de gemeente.

Hierop is de capaciteit afgeschaald bij de toezichthouders. Bovendien hebben we wel veel tijd besteed aan veel overleggen en vakinhoudelijke ondersteuning aan de gemeente en op het behandelen van beroep- en bezwaarprocedures bij de geschillencommissie of de rechtbank. Asbestsanering (sloop) We voeren voor alle deelnemers de wettelijke taken uit op het gebied van asbestsanering (sloop). Om nietgemelde saneringen in beeld te krijgen, doen we vrije veld- en wijkgerichte controles. In 2024 was het aantal behandelde sloopmeldingen zonder asbest minder dan verwacht. Dit komt door het verminderde aanbod. Het aantal sloopmeldingen met asbestverwijdering was dit juist meer dan verwacht. Sanering wegverkeerslawaai Voor alle gemeenten in onze regio, met uitzondering van gemeente Zoeterwoude, waren er in 2024 geluidsaneringsprojecten om te bepalen of het geluidniveau in de saneringswoningen voldoet aan de wettelijke norm. Als het geluidniveau niet voldoet, dan komt de woning in aanmerking voor vanuit het rijk gesubsidieerde gevelmaatregelen. Met de komst van de Omgevingswet is een nieuwe mogelijkheid ontstaan om woningen op te geven die mogelijk in aanmerking komen voor geluidsanering.

Om zowel de administratie van alle gemeenten en van het rijk op orde en gelijk te laten lopen hebben wij, op verzoek van het Bureau Sanering Verkeerlawaai (BSV), zowel onze administratie als de administratie van het BSV naast elkaar gelegd zodat er geen discussie kan ontstaan over welke woningen gesaneerd moesten worden, gesaneerd zijn en/of nog gesaneerd moeten worden. Bibob De Bibob-taakuitvoering voor het programma Bouwen wordt uitgevoerd volgens het vastgestelde beleid van de gemeente Noordwijk. In 2024 zijn geen nieuwe onderzoeken uitgevoerd. Wel hebben we een langlopend onderzoek afgerond, zijn we bezig met een ander lopend onderzoek en hebben we naar aanleiding van een onderzoek uit 2023 Bibob-voorschriften opgenomen in een vergunning. Ook heeft een voorgangsoverleg plaatsgevonden tussen de uitvoerende omgevingsdiensten en het Bibobteam van de provincie. Tijdens dit overleg is het herijken van het Provinciale Bibob-beleid besproken, dat in 2025 zal worden afgerond.

Agendapunt 4 DB 7 april 2025: Jaarstukken 2024 (2025036403)

16 / 57

2.6 PROGRAMMA RANDVOORWAARDELIJKE TAKEN Programma Randvoorwaardelijke taken richt zich op een kwalitatief goede dienstverlening en verantwoording van de Omgevingsdienst. De taken worden uitgevoerd voor alle deelnemers en betreffen voorlichting, relatiebeheer, functioneel applicatiebeheer, bestuurlijk overleg, coördinatie Wet Bibob en algemene juridische advisering. Wat zeggen de cijfers? Omschrijving Uren x Tarief Materieel Totaal Uren

Begroting 2024 € 2.429.059 € 179.630 € 2.608.689 23.278

Werkplan 2024 € 2.429.164 € 179.632 € 2.608.796 23.279

Offertes 2024 € € € 0

-

Actueel Werkplan 2024 € 2.429.164 € 179.632 € 2.608.796 23.279

Realisatie 2024

Verschil

€ 2.260.571 € 90.732 € 2.351.303 21.663

€ -168.593 € -88.900 € -257.493 -1.616

Toelichting Dienstverlening In 2024 is de lange termijnstrategie tot 2035 vastgesteld door het Algemeen Bestuur. Deze strategie, opgebouwd uit verschillende pijlers en actiepunten die in samenwerking met betrokken partners zijn opgesteld, richt zich op het verbeteren van de uitvoering van VTH-taken en het efficiënter en effectiever maken van de dienst om toekomstbestendig te blijven. Daarnaast hebben we ons actief beziggehouden met de implementatie van de conclusies van het Interbestuurlijk Programma Versterking VTH-stelsel (IBP VTH). Belangrijke aandachtspunten hierbij waren: Kwaliteitscriteria 3.0 bieden een uniforme basis voor hoogwaardige VTH-taken. Het verbeteren van datakwaliteit is cruciaal voor efficiënte besluitvorming. Duidelijke mandatering versnelt en verbetert de uitvoering. Innovatie, zoals nieuwe technologieën en best practices, speelt een belangrijke rol. Daarnaast wordt ingezet op versterking van de dienst door te investeren in personeel en samenwerking. Deze inspanningen vertalen zich niet in uren binnen het programma Randvoorwaardelijk en zijn extern gefinancierd via de SPUK IBP VTH. Wel heeft dit zich vertaald naar concrete verbeteringen binnen de dienst. Ook is in 2024 geïnvesteerd in het proces Bodeminformatiepunt, wat heeft geleid tot een efficiëntere afhandeling van aanvragen.

Ondanks een hoger aantal aanvragen dan begroot, heeft de dienst minder uren gemaakt door een verbeterde werkwijze. Verantwoording en kwaliteit Dankzij grondige voorbereidingen verliep de inwerkingtreding van de Omgevingswet soepel. Toch heeft dit om aanvullende werkzaamheden gevraagd, vooral op het gebied van functioneel beheer. Deze uitdagingen zijn succesvol opgepakt. De algemene juridische ondersteuning, onder andere voor de aanpassing van de gemeenschappelijke regeling en daaruit voortvloeiende verplichtingen, heeft in 2024 geleid tot een verhoogde inzet. Projecten Het project ‘IM in control’, gericht op het archiefbeheer, heeft door personele uitdagingen enige vertraging opgelopen. Desondanks zijn er successen geboekt, zoals het herijken van processen en werkafspraken om

Agendapunt 4 DB 7 april 2025: Jaarstukken 2024 (2025036403)

17 / 57

toekomstige archieven goed te vullen. In samenwerking met de archiefinspecteur is een plan van aanpak opgesteld om verdere stappen te realiseren.

Agendapunt 4 DB 7 april 2025: Jaarstukken 2024 (2025036403)

18 / 57

2.7 KLANTTEVREDENHEID In 2024 heeft de dienst de klanttevredenheid gemeten van afgeronde producten binnen de programma’s. Dit is uitgevoerd met het uitsturen van korte enquêtes. De contactpersoon van een zaak kon op de vragen over het product antwoorden met de mogelijkheden ‘zeer tevreden’, ‘tevreden’ of ‘ontevreden’.

Resultaten In 2024 zijn in totaal 537 enquêtes verstuurd waarbij 24% van de geadresseerden gereageerd heeft. Uit ervaring weten we dat tevreden contactpersonen vaak niet reageren omdat zij geen bijzonderheden te melden hebben. Van de respondenten was 91% tevreden en zeer tevreden. Dit is zo goed als gelijk aan de resultaten in 2023. 9% gaf aan ontevreden te zijn.

Agendapunt 4 DB 7 april 2025: Jaarstukken 2024 (2025036403)

19 / 57

3. Paragrafen

Agendapunt 4 DB 7 april 2025: Jaarstukken 2024 (2025036403)

20 / 57

3. Paragrafen 3.1 LOKALE HEFFINGEN De dienst heeft niet als taak lokale heffingen op te leggen. Deze taak ligt bij de deelnemende gemeenten.

3.2 WEERSTANDSVERMOGEN Het weerstandsvermogen geeft aan in welke mate de dienst in staat is tegenvallers/risico’s op te vangen.

3.2.1 Vrije ruimte in de algemene reserve In de nota Planning & Control is vastgesteld dat de algemene reserve maximaal 5% van de omzet mag bedragen. Met de algemene reserve (voor bestemming) kunnen de geïnventariseerde risico’s gedekt worden. Maximale omvang algemene reserve 2024 Omzet 2024 € 23.208.000

Norm Weerstandsvermogen

Maximale Omvang Algemene Reserve 2024 5% € 1.160.000

Algemene Reserve 2024 € 1.037.000

Bepaling vrije ruimte algemene reserve Algemene reserve 31-12-2024 € 1.702.000 Risico impact Vrije ruimte algemene reserve

€ -750.000 € 952.000

In paragraaf 4.2 “Toelichting op de balans” van deze jaarstukken wordt een uitgebreide uitleg gegeven over de algemene reserve en de gevraagde besluiten. Hier wordt onder andere besproken hoe de algemene reserve wordt ingezet als buffer voor financiële risico's en onvoorziene uitgaven richting het zogenaamde ravijnjaar 2026 en verder.

3.2.2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing In de tabel hieronder zijn alle risico’s volledig geïnventariseerd, de verwachte omvang wordt ingeschat met beheersmaatregelen in overweging. Financiële impact wordt bepaald volgens de regels in de nota weerstandsvermogen en risicomanagement, wat resulteert in de benodigde omvang van de algemene reserve. Beheersmaatregelen met een structureel effect zijn meegenomen in de financiële impact van de risico’s, per risico staat de gekozen aanpak en het (structurele) effect vermeld. De bedragen zijn onderdeel van de eerdere risico-impactbepaling. Risico (x €1.000) S1. Prijsontwikkelingen niet gecompenseerd in de indexatie.

S2. S3.

S4.

Dwangsom bij te late beslissing (Wet dwangsom en beroep) Risico’s die voortvloeien uit rechtsgedingen als gevolg van handelen. Heeft de organisatie voldoende kritische massa om haar (wettelijke) taken te kunnen uitvoeren (robuustheid).

Beheersmaatregel Accepteren: Bij de vaststelling wordt het indexcijfer van de commissie Financiële Kaderstelling Gemeenschappelijke Regelingen gebruikt, definitief vastgesteld door het Algemeen Bestuur in de kadernota. Accepteren: Termijnen om te beslissen worden nauwlettend bewaakt. Overdragen: Hiervoor is een standaard rechtsbijstands- en aansprakelijkheidsverzekering afgesloten. Verminderen: De dienst werft actief op de arbeidsmarkt via “Werken in het Westen” en digitale kanalen. De samenwerking “Betere

Agendapunt 4 DB 7 april 2025: Jaarstukken 2024 (2025036403)

Risico €0

klasse 75%

Impact €0

€0

5%

€0

€0

5%

€0

€ 700

50%

€ 350

21 / 57

Risico (x €1.000)

I5.

S6.

S7.

I8.

De implementatie van de Omgevingswet is voltooid. We gaan ontdekken hoe hoog de risico’s zijn. De dienst heeft te maken met een stuwmeer niet opgenomen verlofuren. Ondanks de steeds toenemende automatiseringsgraad, ook in het kader van de diverse regelgevingen is het de vraag of de dienst in staat is om dit te realiseren. (Informatiseringskosten) De gemeente Noordwijk heeft besloten om per 1 januari 2027 de bouwtaken weer zelfstandig uit te voeren.

Beheersmaatregel Wereldbaan” bevordert de samenwerking tussen de vijf omgevingsdiensten. Accepteren: In samenspraak met onze partners evalueren we de implementatie en waar nodig sturen we bij. Verminderen: De organisatie stuurt op het verminderen van de stuwmeren op een verantwoordelijke manier. Verminderen: Hoewel het huidige informatiseringsproject is afgerond, moeten we ons blijven aanpassen aan voortdurende veranderingen om de efficiëntie, effectiviteit en veiligheid van onze informatiesystemen te waarborgen en toekomstige uitdagingen en kansen te anticiperen. Overdragen: Op dit moment wordt onderzocht welke gevolgen dit heeft voor de dienst. De nota Planning & Control voorziet in de situatie dat een deelnemer zijn takenpakket wil terugnemen. De deelnemer zal dan frictiekosten dienen te betalen aan de dienst van 5x het aantal uren * geldend uurtarief. In 2025 zullen de gevolgen van de opzegging verder inzichtelijk worden gemaakt.

Risico

klasse

Impact

€ 200

25%

€ 50

€ 400

75%

€ 300

€ 500

10%

€ 50

€0

100%

€0

Totaal risico impact •

€ 750

I = Incidenteel en S= structureel

De financiële impact van risico’s wordt berekend op basis van verwachte omvang, kans en zekerheidsfactor, volgens de risicomatrix in de nota weerstandsvermogen met vastgestelde grenzen.

3.2.3 Financiële kengetallen Artikel 11 van het BBV bepaalt dat de vijf financiële kengetallen opgenomen moeten worden. Dit zijn kengetallen voor de netto schuldquote, solvabiliteitsratio, structurele exploitatieruimte, grondexploitatie en belastingcapaciteit. De laatste twee zijn voor de dienst niet van toepassing. Realisatie Begroting Realisatie Verloop Kental 2023 2024 2024 Netto Schuldquote -10% 0% -8% Solvabiliteitsratio 15% 5% 14% Structurele Exploitatieruimte -6% -3% -9%

Netto schuldquote De netto schuldquote geeft de verhouding weer van de schuldenlast van de dienst ten opzichte van de eigen middelen. De netto schuldquote geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie. De realisatie laat een ander beeld zien dan begroot. De eigen middelen zijn door het toevoegen van het exploitatieresultaat (voor bestemming) hoger dan begroot. Solvabiliteitsratio De solvabiliteitsratio geeft de verhouding weer van het eigen vermogen ten opzichte van de totale passiva. Bovendien geeft het aan in welke mate de dienst het eigen vermogen kan inzetten voor de dekking van de schulden, oftewel in hoeverre de dienst in staat is aan zijn financiële verplichtingen te voldoen. Onder het eigen vermogen verstaan we de algemene reserve en de overige bestemmingsreserves. Het eigen vermogen (voor bestemming) van de dienst is mede door de toevoeging van het positieve exploitatieresultaat en vrijval

Agendapunt 4 DB 7 april 2025: Jaarstukken 2024 (2025036403)

22 / 57

van enkele bestemmingsreserves hoger dan begroot. Dit betekent dat de dienst meer middelen beschikbaar heeft om de eventuele schulden te voldoen. Structurele exploitatieruimte De structurele exploitatieruimte toont of de vaste inkomsten genoeg zijn om de vaste uitgaven te dekken. Het geeft de financiële ruimte weer door de vaste inkomsten naast de vaste uitgaven te leggen en dit te vergelijken met het totaal van de inkomsten. In het kader van het Interbestuurlijk Programma VTH (IBP VTH) zijn criteria vastgesteld waaraan wij moeten voldoen om robuust te zijn. Voor 2024 betekende dit onder andere het verhogen van het opleidingsbudget van 1,8% van 3% van de loonsom en het creëren van een innovatiebudget van 1% van de omzet. Dit tezamen met de taakstelling in het kader van het ravijnjaar 2026 heeft als gevolg dat de structurele uitgaven hoger dan de structurele inkomsten. De verwachting is dat in 2028 de dienst de structurele uitgaven en structurele inkomsten weer in balans heeft.

3.3 ONDERHOUD KAPITAALGOEDEREN De paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen bevat volgens het BBV in elk geval wegen, riolering, water, groen en gebouwen. Voor de dienst zijn geen van deze onderdelen van toepassing.

3.4 FINANCIERING De dienst is als uitvoeringsinstantie van een Gemeenschappelijke Regeling, volgens de Wet Financiering Decentrale Overheden (Wet FIDO), verplicht een financieringsparagraaf op te nemen. Hierin beschrijven we de ontwikkelingen rond de kasgeldlimiet, de ontwikkelingen wat betreft de rente- en risiconorm, de verwachte toe- en/of afname van geldleningen of uitzettingen en het beleid en de uitvoering van de treasury. Enkele deelnemers gaven extra opdrachten gedurende het jaar, maar de dienst heeft de voorschotten niet aangepast. Hierdoor verschillen het resultaat en het te betalen/ontvangen bedrag nog van de betaalde voorschotten. • • • • • • •

Rentevisie: De dienst heeft geen leningen lopen. Koersrisico: Koersrisico is de kans dat de financiële activa van de organisatie in waarde verminderen door negatieve koersontwikkelingen. De dienst bezit geen derivaten en van koersrisico is daarom geen sprake. Valutarisico: Valutarisico is bij de dienst uitgesloten omdat de dienst niet beschikt over, of aanspraken heeft in vreemde valuta. Rente- en risiconorm: De dienst heeft geen schulden. Er is geen sprake van een mogelijk renterisico. Liquiditeitenplanning: Omdat de dienst met voorschotnota’s werkt, waarbij rekening is gehouden met ons uitgavenpatroon, is het minder noodzakelijk een liquiditeitenplanning op te stellen. Financieringsrisico’s: Omdat de deelnemende gemeenten gezamenlijk verantwoordelijk zijn voor het financiële beleid van de dienst en zich verplicht hebben de tekorten in zijn geheel gezamenlijk te dragen, zijn er geen financieringsrisico’s. Kasgeldlimiet: Jaarlijks bepaalt het ministerie de kasgeldlimiet voor gemeenten. Voor 2024 bedraagt dit 8,2% van de opgestelde begroting. De toegestane kasgeldlimiet is € 1.967.672. Deze limiet mag gedurende het begrotingsjaar niet worden overschreden. Bij structurele overschrijding moet de kortlopende schuld worden omgezet in een langlopende schuld.

Agendapunt 4 DB 7 april 2025: Jaarstukken 2024 (2025036403)

23 / 57

1e kwartaal

2e kwartaal

3e kwartaal

4e kwartaal

23.996.000 8% 1.967.672

23.996.000 8% 1.967.672

23.996.000 8% 1.967.672

23.996.000 8% 1.967.672

13.955.128 0 0 0 13.955.128

13.571.787 0 0 0 13.571.787

11.928.060 0 0 0 11.928.060

12.852.156 0 0 0 12.852.156

Totaal vlottende middelen

15.628.432 592.930 16.221.362

16.833.846 587.396 17.421.242

15.245.402 264.934 15.510.337

13.692.130 833.472 14.525.602

Toets kasgeldlimiet Toegestane kasgeldlimiet Totaal netto vlottende middelen Ruimte(+) / Overschrijding (-)

1.967.672 -2.266.234 4.233.906

1.967.672 -3.849.455 5.817.127

1.967.672 -3.582.276 5.549.948

1.967.672 -1.673.447 3.641.119

Overzicht Kasgeldlimiet (bedragen in €) Toegestane kasgeldlimiet Omvang begroting In procenten van de grondslag In bedrag Omvang vlottende korte schuld Opgenomen gelden < 1 jaar Schuld in rekening courant Gestorte gelden door derden < 1 jaarOverige geldleningen niet zijnde vaste schuld Totaal Omvang vlottende korte schuld

Vlottende middelen Contante gelden in kas Tegoeden in rekening courant Overige uitstaande gelden < 1 jaar

3.5 PARAGRAAF WET OPEN OVERHEID De Wet open overheid (Woo) is op 1 mei 2022 in werking getreden en vervangt de Wet openbaarheid van bestuur (Wob). De Wet open overheid (Woo) is ontworpen om overheidsinformatie makkelijker toegankelijk, transparanter en eenvoudiger vindbaar te maken. Dit betekent dat overheidsinstanties meer informatie proactief openbaar moeten maken en dat burgers eenvoudiger informatieverzoeken kunnen indienen. Op de website van onze dienst is er een speciale pagina gecreëerd met informatie over de Woo. Hier kun je meer lezen over hoe je een Woo-verzoek kunt indienen en welke informatie beschikbaar is: https://www.odwh.nl/woo-verzoek/ In 2024 heeft de dienst 21 Woo-verzoeken ontvangen. Op één na zijn alle verzoeken binnen de gestelde termijn afgehandeld. Het betreffende verzoek was vanwege de complexiteit niet tijdig afgerond, maar is wel zorgvuldig behandeld om volledig aan de eisen van de Woo te voldoen.

Agendapunt 4 DB 7 april 2025: Jaarstukken 2024 (2025036403)

24 / 57

Agendapunt 4 DB 7 april 2025: Jaarstukken 2024 (2025036403)

25 / 57

3.6 BEDRIJFSVOERING Personeel De dienst heeft nadrukkelijk ingezet op de mens binnen de organisatie. In het strategisch plan werd een doorkanteling van de organisatiestructuur voorgesteld, met als doel het personeel te blijven boeien en te binden. Daarnaast is ingezet op verjonging (met de indiensttreding van een aantal jonge trainees) van het personeelsbestand en het verstevigen van het fundament van HR. Dit heeft vorm gekregen in het programma “HR in control”. Enkele ontwikkelingen worden hieronder verder toegelicht: •

•

•

HR in control: Het team HR werkte in 2024 aan een betere aansluiting op de wensen en behoeften vanuit de organisatie in de vorm van het programma ‘HR in Control’. Dit programmaplan bestaat uit elf projecten waaronder het actualiseren van een aantal regelingen zoals het Sociaal Statuut, modernisering van de reiskostenregeling maar ook voor het opzetten van onder andere een opleidingsprogramma ter verbetering van de in- en doorstroom van medewerkers. Inmiddels staat er een opleidingsprogramma dat ook voldoet aan de Kwaliteitscriteria en daar wordt in 2025 vervolg aan gegeven. Ook projecten zoals de modernisering van de reiskostenregeling en Sociaal Statuut zijn inmiddels afgerond. Leeftijdsopbouw: Eind 2022 was de gemiddelde leeftijd van de medewerkers 51 jaar, in 2023 daalde dit naar 48 jaar. Deze verjonging van de organisatie komt door pensioneringen in combinatie met de indiensttreding van een aantal trainees. Vanuit HR is vervolg gegeven aan het traineeprogramma, wat heeft geresulteerd in verdere verjonging van het personeelsbestand naar 47 jaar. Ook in de voorliggende jaren zal ingezet worden op verdere verjonging van het personeelsbestand, zodat er steeds meer balans komt in de opbouw van het totale personeelsbestand. Ziekteverzuim: Het ziekteverzuim was in 2023 toegenomen tot 6,89%. Daar is actief op geanticipeerd in 2024, waardoor een dalende trend waar te nemen is.

In 2024 ligt het ziekteverzuim op 5,40%, waarmee onze dienst nagenoeg op het landelijke gemiddelde van 5.0% uitkomt.

In cijfers geeft de formatie het volgende beeld: Aantal FTE personeelslasten FTE Begroot FTE Realisatie FTE Verschil Salarissen en Sociale Lasten 151,15 151,10 -0,05 Inhuur Flexibele Schil 25,07 26,40 1,33 Totaal 176,22 177,50 1,28

Informatisering en automatisering In 2024 heeft het team Informatiemanagement belangrijke stappen gezet richting volwassenheid. Het team is opgedeeld in drie groepen: data, functioneel beheer en ondersteuning, wat continuïteit en samenwerking versterkt. Ook systemen zijn verder ontwikkeld, resulterend in een robuuste IT-infrastructuur. Het programma ‘IM in Control’ is doorontwikkeld, met nieuwe kaartlagen in het Geoportaal, extra data in het datawarehouse en rapportages in Power BI.

Belangrijke resultaten zijn de succesvolle aanbesteding van het VTH-A zaaksysteem, met Mozard als nieuwe partner. De migratie van Powerbrowser naar Mozard is gepland voor april 2025. Ook is de Interne Maandrapportage vernieuwd met een data-gedreven aanpak, wat inzicht en samenwerking verbeterde. Het Geoportaal werd uitgebreid met Cyclomedia, en de implementatie van BIO-richtlijnen is gestart, waarbij 54% van de punten al is gerealiseerd.

Agendapunt 4 DB 7 april 2025: Jaarstukken 2024 (2025036403)

26 / 57

Daarnaast is de IT-infrastructuur volledig cloud-based gemaakt, wat zorgt voor meer veiligheid, lagere kosten en minder beheerlast. Datastromen zijn gecentraliseerd via het datawarehouse, en procesoptimalisaties, zoals een sjablonengenerator en PDC-vernieuwingen, versterken de dienstverlening. De dienst is klaar voor een toekomst waarin data-gedreven werken centraal staat. Planning & Control In 2024 heeft de Omgevingsdienst West-Holland de Planning & Control-cyclus verder versterkt om de dienstverlening te optimaliseren. Dit omvatte het aanscherpen van interne controles volgens nieuwe rechtmatigheidsregels en de implementatie van de Verbijzonderde Interne Controle (VIC). De cyclus, bestaande uit de Kadernota, Begroting, Tussentijdse rapportages en Jaarstukken, biedt een gestructureerd en transparant kader voor sturing en verantwoording. Inkoop en aanbesteding In 2024 hebben we belangrijke stappen gezet in het professionaliseren van ons inkoop- en aanbestedingsproces. De aanbesteding van de VTH-A-omgeving is succesvol afgerond en de samenwerking met de Omgevingsdienst Midden-Holland is verder geïntensiveerd. Door regionale en landelijke samenwerking bij inkoop en aanbestedingen hebben we substantiële besparingen gerealiseerd. Daarnaast hebben we onze expertise vergroot door kennisdeling met andere omgevingsdiensten.

Dit stelt ons in staat om professioneler in te kopen en meer te profiteren van raamcontracten. Communicatie Er is een communicatievisie gemaakt en voorgelegd aan het MT. In 2025 wordt er, samen met een communicatiebureau, gestart met het op orde brengen van communicatie. Dit gaan we doen door onder andere een eenduidige communicatiestijl en illustratieve vormen te ontwikkelen. De teamleden van communicatie worden zo begeleid dat wij in de loop van 2025 zelfstandig en proactief aan de slag kunnen. Door het recente rapport van de commissie Van Aartsen en enkele incidenten is er meer aandacht gekomen voor het werk van de omgevingsdiensten. Dit heeft geleid tot meer persvragen over diversen onderwerpen. In 2024 hebben we 20 persvragen ontvangen, waar dit in het verleden rond de 3 per jaar was. In 2024 zijn er geen grote calamiteiten geweest. Arbeidsmarktcommunicatie De vijf omgevingsdiensten in Zuid-Holland werken al een paar jaar samen, onder andere aan arbeidsmarktcommunicatie onder de naam De Betere Wereldbaan. Elke maand is er overleg over diverse projecten, bijvoorbeeld over de voorbereiding van de carrièrebeurs waar we gezamenlijk staan. De gezamenlijke website heeft een verbeterslag ondergaan. Begin 2025 wordt het communicatieplan voor de arbeidsmarktcommunicatie opgeleverd en al gedeeltelijk ten uitvoer gebracht. Ook willen we onze vacatureteksten gezamenlijk verbeteren.

Agendapunt 4 DB 7 april 2025: Jaarstukken 2024 (2025036403)

27 / 57

3.7 STAAT VAN INVESTERINGEN IV3 Categorie A123 - Materiële vaste activa: Bedrijfsgebouwen A126 - Materiële vaste activa: Machines, apparaten en installaties Totaal

Balans 2024

Investeringen

Desinvesteringen Afschrijvingen

Balans 2023

€ 253.000

€0

€0

-€ 36.000

€ 289.000

€0 € 253.000

€0 €0

€0 €0

-€ 278.000 -€ 314.000

€ 278.000 € 567.000

3.8 BEGROTINGSRECHTMATIGHEID Bij de rechtmatigheidscontrole vormt het begrotingscriterium een belangrijk toetsingscriterium. In de toelichting op het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (Bado) wordt begrotingsrechtmatigheid omschreven als: ‘Financiële beheershandelingen, die ten grondslag liggen aan de baten en lasten, alsmede de balansposten, dienen tot stand te zijn gekomen binnen de grenzen van de geautoriseerde begroting en hiermee samenhangende programma’s (begrotingscriterium). In de begroting zijn de maxima voor de lasten vermeld die door de raad zijn vastgesteld. Dit houdt in dat de financiële beheershandelingen dienen te passen binnen de begroting, waarbij het juiste programma, de toereikendheid van het begrotingsbedrag, evenals het begrotingsjaar van belang zijn.’ Er is een aantal verschillende begrotingsoverschrijdingen te onderscheiden. Bij de toetsing van begrotingsafwijkingen kunnen, volgens de Commissie BBV, ten minste de volgende “soorten” begrotingsafwijkingen worden onderkend: # 1 2 3 4 5 6

7

Beschrijving soort onrechtmatigheid Kostenoverschrijdingen die geheel of grotendeels worden gecompenseerd door direct gerelateerde opbrengsten Kostenoverschrijdingen bij open einde (subsidie)regelingen Kostenoverschrijdingen die worden gecompenseerd door extra inkomsten die niet direct gerelateerd zijn Kostenoverschrijdingen die passen binnen het bestaande beleid, maar waarbij de accountant ondubbelzinnig vaststelt dat die ten onrechte niet tijdig zijn gesignaleerd Kostenoverschrijdingen inzake activiteiten die niet passen binnen het bestaande beleid en waarvoor tegen beter weten in geen voorstel tot begrotingswijziging is ingediend Kostenoverschrijdingen inzake activiteiten welke achteraf als onrechtmatig moeten worden beschouwd omdat dit bijvoorbeeld bij nader onderzoek van de subsidieverstrekker, belastingdienst of een toezichthouder blijkt a Geconstateerd tijdens verantwoordingsjaar b Geconstateerd na verantwoordingsjaar Kostenoverschrijdingen op activeerbare activiteiten waarvan de gevolgen voornamelijk zichtbaar worden via hogere afschrijvings- en financieringslasten in het jaar zelf of pas in de volgende jaren a Jaar van investeren b Afschrijvings- en financieringslasten in latere jaren

Telt mee voor het oordeel Nee Nee Ja Ja Ja Nee

Ja Nee Nee

Ja Nee

De werkelijke lasten op programmaniveau mogen in principe de begrote lasten na de laatste begrotingswijziging niet overschrijden. Als er toch sprake is van een overschrijding, is het voor de beoordeling van de begrotingsrechtsmatigheid van belang om te onderzoeken in hoeverre deze overschrijding past binnen het beleid dat is geformuleerd door het algemeen bestuur en/of wordt gecompenseerd door hogere inkomsten die gerelateerd zijn aan de betreffende lasten. Een gedetailleerde uiteenzetting hierover is, op advies van de Commissie BBV, toegevoegd aan 4.6 rechtmatigheidsverantwoording.

Agendapunt 4 DB 7 april 2025: Jaarstukken 2024 (2025036403)

28 / 57

4. Jaarrekening 2024

Agendapunt 4 DB 7 april 2025: Jaarstukken 2024 (2025036403)

29 / 57

4. Jaarrekening 2024 4.1 BALANS PER 31 DECEMBER 2024 Hierna volgt de financiële verantwoording van het gerealiseerde beleid via de balans met toelichting. Type Activa

Hoofdgroep Vaste activa

Vlottende activa

Passiva

Totaal Eigen vermogen

Kortlopende schulden

Voorzieningen

IV3 Categorie A123 - Materiële vaste activa: Bedrijfsgebouwen A126 - Materiële vaste activa: Machines, apparaten en installaties Totaal A221 - Uitzettingen: Vorderingen op openbare lichamen A225a - Uitzettingen in ’s Rijks schatkist met een looptijd < 1 jaar A23 - Liquide middelen (kas- en banksaldi) A29c - Overlopende activa: Nog te ontvangen bijdragen van overige overheid A29d - Overlopende activa: Overige overlopende activa Totaal P111 - Algemene reserve P112 - Bestemmingsreserves P114 - Saldo van rekening Totaal P213 - Vlottende schuld: Overige vlottende schulden P29c - Overlopende passiva: Vooruit ontvangen bijdragen van overige overheid Totaal P12 - Voorzieningen Totaal