Jaarstukken 2021

Voor kavel 6 (Achterweg 90, voormalig cultureel centrum) is het bestemmingsplan eind 2021 onherroepelijk geworden. De grond is inmiddels overgedragen aan de ontwikkelaar, die begin 2022 zal starten met de bouw van tien woningen waaronder acht starterswoningen. Uitvoeren Woningmarktonderzoek Het woningmarktonderzoek is in 2019 uitgevoerd door Rigoh, betaald door de gemeente en de twee woningcorporaties. In de prestatieafspraken is vastgelegd dat een dergelijk woningmarktonderzoek eens in de vier jaar wordt uitgevoerd. Op dit moment voert Companen in het kader van de actualisering van de regionale woonagenda ook een onderzoek uit, in opdracht van Holland Rijnland en betreft dus voornamelijk regionale cijfers. Aanvullend hierop is gestart met een inventarisatie van gemeentelijke gronden die geschikt zijn voor woningbouw.

25

2.2 Financiën

Programma 2 Sociaal domein

Primaire Begroting na begroting 2021 wijziging 2021

Werkelijk 2021

x € 1.000 Werkelijk versus begroting na wijziging

Totale lasten

23.655

28.921

27.193

-1.729

V

Totale baten Gerealiseerd totaalsaldo van baten en lasten

-5.559

-7.256

-7.277

18.096

21.666

19.915

-22 -1.750

V V

Toevoeging aan reserves

0

500

500

0

Onttrekking aan reserves

0

-250

-62

188

N

18.096

21.916

20.354

-1.562

V

Gerealiseerd resultaat

*De analyses per programma staan vermeld in de toelichting op het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening.

26

Programma 3 Ruimte en leefomgeving 3.1 Een groene en duurzame gemeente Maatschappelijk doel 1: Kaag en Braassem is energieneutraal

Wat willen we bereiken? ▪ Verduurzamen gemeentelijk vastgoed ▪ Het energieverbruik op het gemeentehuis en de gemeentewerf terugbrengen ▪ Het energieverbruik door gemalen en pompen van de riolering met 12.500 kWh per jaar verlagen ▪ Het restafval per inwoner per jaar is afgenomen naar maximaal 100 kilo ▪ Energietransitie versnellen door inzet van energiecoaches/-ambassadeurs ▪ In 2025 willen wij 163 terajoule aan energie besparen (lokale bijdrage aan regionale opgave Energieakkoord) ▪ In 2025 willen wij 170 terajoule aan duurzame energie opwekken (lokale bijdrage aan regionale opgave Energieakkoord) Wat zouden we ervoor doen in 2021? Duurzaamheid nieuwe scholen (IKC Leimuiden, Rijnsaterwoude, Oude Wetering, Woubrugge) Onderzoeken of er extra panelen geplaatst kunnen worden op het gemeentehuis Gemeentelijk wagenbezit stap voor stap verduurzamen wanneer de afschrijfperiode is verstreken Uitwerken Warmtevisie Kaag en Braassem (wordt geïntegreerd in de Omgevingsvisie) Inzet op gedragsverandering bij het scheiden van huishoudelijk afval Inzicht krijgen en verbeteringen realiseren in de afvalstromen en het gebruik van materialen binnen het gemeentehuis en op de gemeentewerf.

Ondersteuning en facilitering van de energiecoaches/-ambassadeurs Opstellen van een maatregelenpakket om de tussentijdse doelstellingen van het Energieakkoord van Holland Rijnland te behalen Ondersteunen / adviseren inwonersinitiatieven Het blijven verstrekken van duurzaamheidsleningen en een tweede actie gericht op het treffen van energiebesparende maatregelen Hoe meten/weten we dat? Energieverbruik gemeentehuis Energieverbruik gemeentewerf Besparing energie pompen en gemalen

2018 260.000 kwh 25.682 m3 gas onbekend

2019 193.781 kwh 24.349 m3 gas onbekend

150.000 kwh

niet gedaald1

2020 129.567 kwh 23.453 m3 gas -30.637 kwh 9098 m3 gas niet gedaald²

2021 118.791 kwh 28.657 m3 gas -57.180 kwh 12.483 m3 gas niet gedaald

1 Vanwege het feit dat er 50 gemalen in de monitoring zijn bijgekomen, is het totaal aantal draaiuren van de

pompen en bijbehorend stroomverbruik niet gedaald maar zelfs gestegen. Het gemiddeld aantal draaiuren per gemaal is daarentegen wel gedaald en dit is een goede ontwikkeling.

27

Hoe meten/weten we dat? Hernieuwbare elektriciteit gemeentehuis op jaarbasis Hernieuwbare elektriciteit gemeentewerf op jaarbasis Restafval per inwoner (kilo per inwoner) Aantal energieadviezen van de energiecoaches en ambassadeurs Aantal terajoule dat duurzaam wordt opgewekt via zonnestroom in de gehele gemeente Aantal terajoule dat duurzaam wordt opgewerkt via bodemenergie (ondiepe aardwarmte) in de gehele gemeente

2018 11.000 kwh

2019 13.000 kwh

2020 12.500 kwh

2021 12.500 kwh

0 kwh2

11.350 kwh

42.900 kwh

76.000 kwh

117 kg

105 kg

116 kg

volgt

0

22

30

23 terajoule

31 terajoule

49 terajoule

4 terajoule

4 terajoule

Toelichting Duurzaamheid nieuwe scholen Voor IKC Oude Wetering en voor IKC Woubrugge leveren we selectiecriteria aan die betrekking hebben op circulair ontwikkelen, energie en groen. Onderzoek of er extra panelen geplaatst kunnen worden op het gemeentehuis Het is mogelijk om extra panelen te plaatsen op het gemeentehuis en de gemeentewerf. Er is de mogelijkheid dat door het plaatsen van de extra panelen de gemeentelijke organisatie in haar eigen elektriciteitsvraag, op jaarbasis, kan voorzien. Gemeentelijk wagenbezit stap voor stap verduurzamen Loopt. Geen aanvullende opmerkingen. transitievisie warmte Kaag en Braassem In maart is de Transitievisie Warmte ter besluitvorming voorgelegd aan de gemeenteraad. Huishoudelijk afval - oud papier In 2021 vindt optimalisatie plaats van de inzameling van oud papier en karton. Elk huishouden krijgt de beschikking over een minicontainer voor oud papier of kan gebruik maken van een verzamelcontainer. Op deze manier stimuleren we dat inwoners het papier beter scheiden. Ook verhoogt dit de kwaliteit van het ingezamelde oud papier, doordat het makkelijker schoon en droog kan worden aangeboden. Afvalstromen en het gebruik van materialen Begin februari volgen de eerst resultaten van een onderzoek naar gemeentelijke afvalstromen die we samen met Nieuwkoop en Alphen a/d Rijn hebben gedaan.

Afhankelijk van de resultaten willen we kijken of, met wie en hoe we hieraan een vervolg kunnen geven. Er is nog niet gestart met het in beeld brengen van het gebruik van materialen binnen het gemeentehuis en op de gemeentewerf.

2

Door stormschade hebben de panelen op de gemeentewerf in 2018 geen stroom opgewekt. Inmiddels zijn de panelen opnieuw geplaatst en aangesloten.

28

Ondersteuning en facilitering energiecoaches Door corona is een wachtlijst ontstaan voor het krijgen van advies. Zodra de maatregelen rond corona het weer toe staan, zullen de Energiecoaches dit weer oppakken. Maatregelenpakket om tussentijdse doelstellingen te halen uit het Energieakkoord en RES 1.0 De uitvoering van de maatregelen voor isoleren, het verminderen van het energieverbruik en het realiseren van zonnepanelen op daken, blijven door gaan. Via de omgevingsdienst worden bedrijven en ondernemers gestimuleerd om hun energieverbruik te verlagen. Duurzaamheidsleningen en tweede actie (RREW) In 2021 zijn er 22 duurzaamheidsleningen verstrekt voor een totaal bedrag van € 129.848. In de eerste twee maanden van 2022 zijn er nog twee leningen, met een totaalbedrag van € 20.000, verstrekt. Het potje van de duurzaamheidsleningen is op. De raad is hierover geïnformeerd door middel van een raadsbrief. Voor wat betreft de tweede actie: in september heeft de raad een tweede verordening vastgesteld waardoor inwoners (woningeigenaren én huurders) een tegemoetkoming kunnen ontvangen voor het treffen van kleine energiebesparende maatregelen of het ontvangen van kosteloos persoonlijk energiebesparingsadvies. In oktober is dit gestart en er zijn, tot en met december, 1530 energiebespaarbonnen verstrekt.

29

30

Maatschappelijk doel 2: Kaag en Braassem heeft een biodiverse omgeving

Wat willen we bereiken? ▪ Bodemdaling in het agrarisch veenweidegebied wordt tegengegaan ▪ De biodiversiteit binnen onze gemeente wordt vergroot ▪ Zorgdragen voor meer CO² vastlegging Wat zouden we ervoor doen in 2021? Samen met de LTO, ODWH, HH Rijnland en regiogemeenten ontwikkelen/faciliteren of promoten van maatregelen en experimenten om bodemdaling tegen te gaan met behoud van de agrarische functie of een andere toekomstige functie Bewustwording creëren onder agrariërs door bijvoorbeeld het organiseren van een klimaattafel of hen uit te nodigen voor inspiratiesessies, enz. Actief de initiatieven en onderzoeken volgen binnen het Groene Hart om bodemdaling van veenweidegebieden tegen te gaan en kijken op welke wijze deze in onze gemeente van toepassing kunnen zijn.

(regio Deal Bodemdaling e.a.) Inzichtelijk maken van huidige biodiversiteit in Kaag en Braassem en opstellen actieplan Icoonsoorten provincie Zuid-Holland faciliteren binnen onze gemeente Het maaibeleid aanpassen op biodiversiteitsdoelstellingen Vergroten of op meer plekken aanwijzen bloemrijke bermen/gazons en als zodanig beheren Beheer en onderhoud van het Ghoybos, monitoren ontwikkeling flora en fauna Vergroten areaal NatuurVriendelijke Oevers (NVO) Toepassen van inheemse planten en bomen Ontwikkelaars stimuleren om natuur inclusief te bouwen Hoe meten/weten we dat?*** Aantal bomen in de gemeente Hagen (omtrek in m1) Gras / Gazon (in km2) Gras / Berm (in km2) Gras / Bloemrijk (in km2) Heesters (in km2) Beschoeiing (in m1) Natuurvriendelijke oever (in m1)

2018 9.601 9.800 0,221 0,551 0,0185 0,1437 -

2019 9.585 11.620 0,194 0,379 0,045 0,134 -

2020 9584 11.707 0,208 0,427 0,055 0,156 48.912 1.896

2021 9774 19.201 0,231 0,486 0,062 0.136 47.859 4.201

Toelichting Promoten van maatregelen en experimenten Er worden op het moment verschillende experimenten gedaan in onze gemeente. Deze experimenten worden uitgevoerd door een samenwerking van verschillende agrariërs en het hoogheemraadschap. De gemeente heeft hierin een beperkte rol. Het betreffen met name polders rondom Oud Ade en Hoogmade. Daarnaast wordt er ook, geheel buiten de gemeente om, onderzoek gedaan en geëxperimenteerd door bewonersinitiatief Land van Ons. Hierbij is de universiteit van Leiden betrokken met onderzoek naar impact op biodiversiteit bij alternatieve teelten/grondgebruik. Bewustwording creëren onder agrariërs. De agrarische sector in Kaag en Braassem ziet veel opgaven op zich afkomen. In de (reguliere) overleggen met de ondernemers worden deze thema’s besproken en vanuit beide kanten gezien waar

31

kansen liggen zowel binnen ons grondgebied als regionaal. Binnen de Landschapstafel Leidse Ommelanden is hier op projectmatige basis aandacht voor en wordt er samengewerkt met buurgemeente en partijen als De Groene Klaver. Ook bij bijeenkomsten over andere of bredere thema’s wordt biodiversiteit betrokken. Voor 2022 staat weer een fysieke klimaattafel met de agrariërs (melkveehouders en akkerbouwers) gepland. Binnen de glastuinbouw wordt dit thema getrokken binnen de samenwerking van de Greenport Aalsmeer (GPA). Icoonsoorten provincie Zuid Holland Adviesbureau E.C.O.logisch uit Leimuiden heeft in 2021 een rapportage opgesteld over het voorkomen en potentieel voorkomen, van de icoonsoorten binnen gemeente Kaag en Braassem op basis waarnemingen uit de NDFF database (Nederlandse Database Flora en Fauna hierin worden onderzoeksrapportages verwerkt) en op basis van waarnemingen geregistreerd via waarneming.nl. Op basis van deze waarnemingenrapportage zijn de icoonsoorten die in onze gemeente voorkomen bepaald en is het mogelijk om de in de omgevingsvisie vastgestelde gebiedstypen te koppelen aan het voorkomen van icoonsoorten. Bij ontwikkelingen of vergunningsaanvragen kan hierdoor ook rekening gehouden met de (potentieel) aanwezige icoonsoorten om daarmee negatieve impact op biodiversiteit te verkleinen of te voorkomen.

Het faciliteren van de icoonsoorten om te komen tot een stabiele of zelfs stijgende populatie is hiermee mogelijk maar nog niet effectief ingevoerd. Maaibeleid en bloemrijke bermen en gazons Sinds 2021 hebben we in het maaibestek opgenomen dat 50 cm vanuit de slootkant niet meer structureel gemaaid mag worden. Hierdoor krijgen planten en dieren de ruimte om zich te ontwikkelen. Ook in het meerjarige bestek dat voor 2022 e.v. is opgesteld is dit opgenomen zodat de natuurlijke oeverbeplanting zich verder kan ontwikkelen en er meer diversiteit ontstaat. Aanvullend hierop wordt er bij renovaties van groen en bij de beoordeling van nieuwe plannen beoordeeld op welke wijze de nieuwe inrichting bijdraagt aan de diversiteit. Er wordt hierbij nadrukkelijk gekeken om inheemse boomsoorten toe te passen (waar mogelijk). En indien er niet wordt gewerkt met inheems plantmateriaal op welke wijze de beplanting wel een bijdrage levert aan een verbetering van de leefomgeving van vogels/insecten/zoogdieren. Ghoybos ontwikkeling flora en fauna Er wordt twee keer per jaar monitoring uitgevoerd door de Van Ginkel Groep die tevens het onderhoud uitvoert. Hieruit blijkt dat de ontwikkeling van flora en fauna naar verwachting verloopt. Om de ontwikkeling in het Ghoybos extra te faciliteren kunnen er de komende jaren nog ingrepen worden uitgevoerd.

Vanuit de verkoop van een gedeelte van het Ghoybos aan de Van Ginkel Groep kunnen deze ontwikkelingen worden bekostigd. Dit punt is dus zowel gerealiseerd als een lopend proces. De financiële afhandeling van dit project ligt bij de accountant van gemeente Leiden waarna de eindafrekening volgt. Ontwikkelaars stimuleren om natuurinclusief te bouwen. Duurzaamheid met daaronder vallend: natuurinclusief bouwen, klimaatadaptatief bouwen, verbetering van de biodiversiteit en omgaan met bodemdaling. Dee aspecten zijn opgenomen in de nota van uitgangspunten die bestemd is voor de nog te ontwikkelen fasen van Braassemerland. De nota heeft op dit moment nog de status concept en is nog niet vastgesteld door de raad. Tevens zijn bovenstaande elementen opgenomen in de Omgevingsvisie en wordt de Omgevingsvisie met ontwikkelaars gedeeld voorafgaand aan de ontwerpfase. Bij het beoordelen van plannen zullen de uitgangspunten en ambities van de Omgevingsvisie meegenomen worden en deze dienen te worden beoordeeld op effect en doelmatigheid. Dit laatste dient verder uitgewerkt te worden in de komende jaren. Het stimuleren van natuurinclusief bouwen is daarmee ingezet maar heeft nog niet geresulteerd in concreet uitgevoerde voorbeelden.

32

3.2 Een aantrekkelijke gemeente Wat willen we bereiken? ▪ Een vitale lokale economie waar gemeente, ondernemers en initiatiefnemers elkaar weten te vinden. Wat zouden we ervoor doen in 2021? Regulier ambtelijk en bestuurlijk overleg tussen de gemeente en de ondernemersvereniging OVKB in het Economisch Overleg Platform (EOP) Het voortzetten van het loket voor ondernemers in de vorm van de Bedrijfscontactfunctionaris als eerste aanspreekpunt voor ondernemers binnen de gemeentelijke organisatie. Het behartigen van de belangen voor onze bedrijvigheid op provinciaal en (sub)regionaal niveau zoals het opzetten en uitvoeren van de MKB-Deal binnen de Rijn- en Veenstreek en de provincie Zuid-Holland Tijdens en na de coronacrisis ondernemers blijven informeren over enerzijds (groeiende) mogelijkheden om bedrijvigheid te hervatten en anderzijds de weg naar (landelijke) economische steunmaatregelen te wijzen.

Maatschappelijk doel 1: Voldoende, veilige en aantrekkelijke bedrijventerreinen

Wat willen we bereiken? ▪ Ondernemers hebben de ruimte om door te groeien ▪ We creëren werkgelegenheid voor onze (lokaal) groeiende bevolking ▪ Onze bedrijventerreinen zijn hoogwaardig, veilig en aantrekkelijk Wat zouden we ervoor doen in 2021? Aanjagen van ontwikkeling bedrijfslocaties op Drechthoek II (Leimuiden) en Bospolder (Hoogmade) Ontwikkelen nieuw bedrijventerrein nabij de A4 (Roelofarendsveen) Project Ontwikkelen Connexxionterrein Certificering van alle bedrijventerreinen i.h.k.v. Keurmerk Veilig Ondernemen Faciliteren van collectieve initiatieven uit de markt, zoals het opzetten van een BedrijvenInvesteringsZone (BIZ) In kaart brengen van herontwikkelings- en/of revitaliseringsbehoefte op de huidige bedrijventerreinen (STEC / EOP) Toelichting Bedrijventerreinen De planvorming van de bedrijventerreinen is in beweging. Met betrekking tot de beoogde ontwikkeling van Drechthoek II zijn gemeente en ontwikkelaar op dit moment met elkaar in gesprek om tot afronding van (concept) planvorming te komen. Die planvorming is de basis voor een participatietraject met direct omwonenden, bedrijfsleven en andere stakeholders. Parallel aan de totstandkoming van stedenbouwkundige planvorming werken gemeente en ontwikkelaar aan (anterieure) contractvorming. Ten slotte zijn de eerste werkzaamheden voor de totstandkoming van

33

een nieuw bestemmingsplan opgestart. Met de provincie Zuid-Holland worden gesprekken gevoerd over de ontsluiting van het beoogde plangebied. Daarbij wordt ook gekeken naar het eindbeeld van de ontsluiting van het Connexxionterrein (en aangrenzende percelen). Dit laatste is van invloed op een het opstellen van een definitieve ontwikkelvisie van het terrein. Om de realisatie van een nieuw bedrijventerrein voor de kern Roelofarendsveen mogelijk te maken zijn belangrijke strategische stappen gezet om zoveel mogelijk regie te houden in de wijze van ontwikkelen en de uiteindelijke eindgebruikers van de bedrijfsgronden. Aan de hand van (1) een bestuurlijke locatiekeuze voor de ontwikkeling van een nieuw bedrijventerrein en (2) een concrete ontwikkelstrategie is in een eerder stadium door de raad een voorkeursrecht gevestigd op een plangebied dat ruimte biedt voor de ontwikkeling van ca. 12 ha. bedrijventerrein. Op dit moment vinden gesprekken met de provincie Zuid-Holland plaats over de planologische uitvoerbaarheid van de door de gemeente voorziene ontwikkeling. De locatie Bospolder is nog altijd in beeld om als grondgebied voor de bedrijfshuisvesting van lokale ondernemers te fungeren. De grondeigendomssituatie van de locatie is echter complex.

Zeer recent hebben wij tijdens een overleg met een curator kennisgenomen van het voornemen van deze curator om (een deel van) de locatie openbaar te verkopen. Wij hebben onze visie en gewenste ontwikkeling met de curator en verkopend makelaar gedeeld teneinde zoveel mogelijk richting te kunnen geven aan een nieuwe invulling van de locatie. In een hernieuwde behoefteraming bedrijventerreinen door Stec in opdracht van de provincie ZuidHolland is opnieuw gebleken dat er binnen de subregio Rijn- en Veenstreek van Holland-Rijnland en sterke behoefte is aan nieuwe bedrijventerreinen ten einde lokaal MKB te laten groeien. KVO en BIZ Bestaande ondernemerscollectieven worden door de gemeente ondersteund en gefaciliteerd. Waar mogelijk proberen we op terreinen waar dit nog niet van toepassing is, de oprichting van KVO en/of een BIZ te stimuleren. Tezamen met de ontwikkeling van Drechthoek II zijn we in gesprek met de huidige ondernemers op de Drechthoek en we richten ons op een oprichting van een KVO-organisatie voor héél de Drechthoek zodra Drechthoek II is opgeleverd.

Hoe meten/weten we dat?

2017

2018

2019

2020

2021

Arbeidsparticipatie (per 1.000 inwoners 15-74 jaar) Vestiging van bedrijven (per 1.000 inwoners 15-64) Aantal banen (per 1.000 inwoners 15-64 jaar)

704

692

712

727

nnb

128,4

131,9

138,5

142,5

nnb

565,8

584,4

593,0

585,5

nnb

Aantal bedrijventerreinen met het keurmerk KVO

1

2

2

2

2

Toelichting Afgelopen jaar heeft het Parkmanagement van Bedrijvenpark De Lasso zich met succes opnieuw gecertificeerd en het Keurmerk Veilig Ondernemen voor een nieuwe periode verkregen.

34

Maatschappelijk doel 2: Aantrekkelijke en compacte winkelgebieden

Wat willen we bereiken? ▪ Een aantrekkelijk winkelhart in Leimuiden ▪ Een aantrekkelijk winkelhart in Roelofarendsveen (eenheid) ▪ Basisvoorzieningen in de kernen in stand houden Wat zouden we ervoor doen in 2021? Project Herinrichten Noordplein (Roelofarendsveen) inclusief een logische aansluiting met het Zuidplein Faciliteren van een mogelijke gebiedsontwikkeling in het zuidelijk deel van het centrum van Leimuiden Ontwikkelen van een aanpak voor vrijkomende (verspreid liggende) winkelpanden buiten de centrumgebieden Aandacht voor de bevoorrading van winkelgebieden (vrachtverkeer) Toelichting Noordplein – Zuidplein De uitvoering is grotendeels afgerond, de nieuwe bestrating is aangebracht. Begin Q2 2022 zal de verblijfplaats aan het water gerealiseerd worden en is het groen (bomen en vaste planten) aangeplant. Gebiedsontwikkeling zuidelijk deel centrum Leimuiden Er is momenteel een initiatief vanuit de grondeigenaren en kerk voor een gebiedsontwikkeling. Er is in Q1 2022 een principeverzoek ingediend. De gemeente faciliteert de initiatiefnemers. Aanpak leegstand De afgelopen jaren is via het loket van de bedrijvencontactfunctionaris de brug geslagen tussen (zoekende) ondernemers, ondernemerscollectieven en vastgoedpartijen. Op het Noordplein-Zuidplein is de leegstand teruggelopen. Door een aantal verplaatsingen neemt het in andere detailhandelsgebieden wat toe.

Er is in de voorbije periode ook meegedacht met ondernemers die mogelijk een tijdelijke winkel (pop-up-store) zouden willen vestigen. Deze is helaas, ook mede door de coronamaatregelen, uiteindelijk niet tot stand gekomen.

Maatschappelijk doel 3: Het versterken van de recreatieve sector

Wat willen we bereiken? ▪ Een recreatiegemeente zijn waar het voor inwoners en bezoekers. ▪ Het bevorderen van de recreatieve uitstraling van de gemeente ▪ Profileren als watersportgemeente ▪ Optimaliseren van infrastructurele voorzieningen Wat zouden we ervoor doen in 2021? Doorontwikkeling boulevard aan de Braassem Inventariseren mogelijkheid eerder realiseren tweede sluis Braassemerland Optimaliseren van bestaande recreatieve routes en waar mogelijk uitbreiden of verbeteren. Zoals het realiseren van informatiepanelen en duidelijker verbinden van alle bestaande fiets-, wandel- en vaarroutes incl. overnachtingsmogelijkheden. Project Ontwikkelen locatie Boot-Beton

35

Wat zouden we ervoor doen in 2021? Sterke samenwerking met Kaag en Braassem Promotie, als trekker voor de PR, marketing en innovatie. Hoe meten/weten we dat? Banen in Recreatie & Toerisme per 1.000 inwoners (15-74 jaar)

2017 62,4

2018 64,2

2019 59,2

2020 55,4

2021 nnb

Toelichting: Braassemboulevard en tweede sluis Na vorig jaar het ruimtelijke toetsingskader Braassemboulevard te hebben aangenomen is dit document, zoals door de raad bedoeld, een handvat geworden om initiatiefnemers op recreatief en toeristische gebied op weg te helpen en richting te geven. Vanuit onze organisatie ligt het zwaartepunt van de Braassemboulevardontwikkeling op de Tweede Sluis enerzijds en het faciliteren van de initiatiefnemers voor een zwemplek in Roelofarendsveen anderzijds. In februari 2022 heeft het dagelijks bestuur van Holland Rijnland definitief positief besloten op de formele aanvraag van cofinanciering. 40% van de realisatiekosten wordt uit het groenprogramma, onderdeel van het Regionaal Investeringsfonds (RIF), gedekt met een maximaal bedrag van € 680.000. De uiterlijke realisatiedatum vanuit deze cofinanciering is 31 december 2025. Voor de zwemplek in Roelofarendsveen is het toetsingskader nadrukkelijk een mogelijke bouwsteen. De kerngroep van initiatiefnemers kijkt naar verschillende mogelijke invullingen en gezien het feit dat een zwemstrand concreet staat genoemd in het toetsingskader wordt ook deze mogelijkheid meegenomen.

Recreatieve routes en informatie Met de recente toevoegingen uit de voorbije periode is voor het lokale recreatieroutenetwerk van belang dat we borgen wat we hebben en de routes die er zijn, daar waar mogelijk, worden geoptimaliseerd. Door betere ontsluiting, bewegwijzering e.d. worden onze routes toegankelijker. Met onze partners op het gebied van recreatie werken we aan verschillende samenwerkingen zoals binnen het Hollandse Plassengebied en het Sloepennetwerk. Ondanks de vele recreatieroutes blijven we openstaan voor initiatieven voor andere/nieuwe recreatievormen en routes. De houding van de gemeente blijft hierin ja, mits en er zal gekeken worden hoe, waar en op welke wijze nieuwe initiatieven inpasbaar zijn. Op deze wijze blijven we ons scherp profileren als recreatiegemeente. Project Ontwikkelen locatie Boot-Beton De herontwikkeling van de voormalige locatie van Boot-Beton past in onze ambitie om Kaag en Braassem te laten uitgroeien tot een recreatiegemeente. Na een positieve reactie op het principeverzoek in 2018 heeft ontwikkeling van de locatie door een juridisch geschil tussen de ontwikkelaar en de grondeigenaar een tijd lang stilgelegen, waardoor het project flinke vertraging heeft opgelopen.

Inmiddels is dit geschil opgelost en is een ontwikkelingspartij bezig om tot een nieuw ruimtelijk voorstel komen dat uiteindelijk vertaald kan worden in een voorontwerpbestemmingsplan. Wij wachten dit voorstel af. De belangrijkste pijler voor dit project is op dit moment een veilige afwikkeling van het verkeer. Eerder hebben gesprekken met de provincie plaatsgevonden in relatie tot het compenseren van het bedrijventerrein. Hoe we hier als gemeente invulling aan willen geven is omschreven in de “Ruimtelijke strategie bedrijventerreinen Holland Rijnland 2019”. Verdere afstemming hierover met de provincie wordt hervat op het moment dat een nieuw voorstel is ontvangen.

36

Maatschappelijk doel 4: Aantrekkelijke agrarische sector

Wat willen we bereiken? ▪ Het behouden van de bedrijven als beeldbepalende sector voor onze gemeente ▪ Het, waar mogelijk, faciliteren en ondersteunen van agrariërs in het zoeken naar oplossingen en uitkomsten voor de uitdagingen waar de sector voor staat.

Wat zouden we ervoor doen in 2021? We faciliteren kleinschalige nevenactiviteiten in de agrarische sector, om de sector rendabel en zichtbaar te maken/houden We dragen, in regionaal verband, bij aan projecten die onderzoek doen naar concrete mogelijkheden voor de landbouw in onze regio te blijven bestaan en zicht te ontwikkelen. We laten onderzoeken, samen met buurgemeenten en de LTO wat de mogelijkheden zijn om via ruilverkaveling bedrijfsvoering van agrarische bedrijven te optimaliseren, vitaliseren en te verduurzamen. Ook wordt zodoende gezorgd dat extra rij-bewegingen van landbouwverkeer tussen de verschillende kavels van agrariërs vermindert.

Toelichting Kleinschalige nevenactiviteiten Waar mogelijk worden kleinschalige nevenactiviteiten gefaciliteerd. Regionale samenwerking in het ondersteunen van de landbouwtransitie Kaag en Braassem is, via regionale samenwerking, betrokken bij een aantal initiatieven waarbij onderzocht wordt wat de kansen zijn voor onze regionale agrarische sector met de uitdagingen die onze regio de komende decennia kent. Een voorbeeld is het Polderlab Land van Ons in Oud Ade waarbij de Universiteit Leiden en Naturalis onderzoek gaat doen naar natuur-inclusieve landbouw in een gebied dat gekenmerkt wordt door onder meer bodemdaling en veenoxidatie. Verder vindt, in het kader van een pilot bodemdaling, in een aantal polders rond Kaag een gebiedsproces door Rijnland plaats. Revitaliseren van agrarische bedrijven d.m.v. ruilverkaveling Stichting Kavelruil Zuid-Holland rondt momenteel haar werkzaamheden in onze gemeente en de regio af. Het aantal cases dat geschikt bleek voor verkaveling was helaas beperkt. Een aantal cases is nog kansrijk om in de nabije toekomst te verkavelen, maar de verschillende stadia waarin de bedrijfsvoering zich bevindt verhinderen transacties op dit moment. Om de opgedane kennis van de afgelopen periode voor de nabije toekomst te behouden wordt een eindrapportage opgeleverd.

Een onderdeel hiervan zal een kansenlijst zijn met percelen/objecten die geschikt zijn om op een later moment alsnog grotere thuiskavels mee te creëren en zodoende efficiëntere agrarische clusters te vormen.

37

3.3 Een leefbare gemeente Maatschappelijk doel: Een leefbare gemeente

Wat willen we bereiken? ▪ De openbare ruimte is schoon, heel en veilig ▪ Inwoners voelen zich betrokken bij hun wijk en krijgen ruimte om hun ideeën en initiatieven voor de openbare ruimte uit te voeren Wat zouden we ervoor doen in 2021? Inzetten ‘Groen en doen’ Actualiseren IBOR (2020-2024) Braassemerland: het toepassen van maatregelen ten behoeve van klimaatadaptatie en verminderen en/of afzwakken van bodemdaling Klimaatstress-test en het voeren van de risicodialoog Zwerfafval: inzet op gedragsverandering bijv. “adopteer een straat (stichting Groen Licht) Samen met omwonenden en scholen het aanplanten van tiny forests Hoe meten/weten we dat? Aantal adoptieprojecten Aantal m2 beheerd door bewoners Aantal straten geadopteerd door bewoners (zwerfafval) Aantal meldingen van dumping afval 3 Aantal meldingen van zwerfvuil 4 Aantal tiny forests aangeplant

2019 1 80 358 nvt

2020 5 754 490 334 nvt

2021 12 3139 106 257 157 1

Toelichting Groenadoptie In het afgelopen jaar zijn er verschillende locaties bijgekomen waar inwoners een gedeelte van de openbare ruimte onderhouden. De gemiddelde omvang van de projecten in onderhoud bij bewoners is circa 80m2. De twee grootste projecten zijn terug te vinden in Oude Wetering aan de Akkerdistel (500m2). Maar de grote stijging is te verklaren door een nieuw project in Woubrugge waar een agrariër een berm heeft geadopteerd zodat dit gedeelte nu als bloemrijke berm wordt onderhouden. Dit project heeft een oppervlak van 1800m2. Braassemerland Er is een conceptnota van uitgangspunten opgesteld voor de nog te bouwen fasen van Braassemerland. Klimaatadaptatie is een onderwerp dat in deze conceptnota verankerd is en dat onderdeel is van de integrale afweging. Daarnaast zal er in de komende periode gekeken worden of en zo ja, waar en wanneer, er gebruik gemaakt kan worden voor het inzetten van de regionale middelen die door het rijk zijn toegekend. Klimaatstresstest De klimaatstresstest is uitgevoerd. In 2021 is in het laatste kwartaal een presentatie aan het college gegeven over de uitkomsten van de klimaatstresstest. Daar is ook afgestemd dat de uitkomsten van de stresstest openbaar gemaakt kunnen worden. 3

Bij de gemeente geregistreerde meldingen.

38

Er wordt reeds in samenwerking met Rijnland gekeken naar één van de belangrijkste knelpunten uit de test voor wat betreft de wateroverlast Noordeinde/Zuideinde in relatie tot de Braassemerlandontwikkelingen (Roelofarendsveen). Samen met de andere betrokken partijen (o.a. hoogheemraadschap, veiligheidsregio, bedrijven en inwoners) dient de risicodialoog verder gevoerd te worden. Daarnaast worden de gegevens uit de klimaatstresstest gebruikt als onderlegger bij eigen civiele projecten om waar mogelijk knelpunten aan te pakken bij het uitvoeren van reguliere werkzaamheden. Tiny forests De eerste tiny forest is in Leimuiden aangeplant met mensen van het IVN en de kinderen en leraren van het IKC met daarnaast ondersteuning van het voltallige college. De planning is dat het tiny forest bij het IKC in Rijnsaterwoude volgt zodra de werkzaamheden rondom verbouwing van het voormalige gemeentehuis afgerond zijn, of dat het eerste kwartaal of begin kwartaal 4 van 2022 is afhankelijk van de voortgang van de verbouwing. Deze dient dusdanig vergevorderd te zijn dat het tiny forest aangeplant kan worden zonder dat het risico bestaat dat het beschadigd wordt door bouwverkeer of dat het verdroogt bij het ingaan van de drogere zomerperiode. Als derde locatie wordt in samenspraak met basisschool Ter Does en de dorpsraad Hoogmade gekeken naar een geschikte locatie.

Als er consensus is over een locatie kan het derde tiny forest in het laatste kwartaal van 2022 aangeplant worden.

3.4 Een goed bereikbare gemeente Maatschappelijk doel 1: Het behouden en (indien mogelijk) vergroten van de bereikbaarheid van onze gemeente per auto, OV en fiets

Wat willen we bereiken? ▪ Een vorm van openbaar vervoer in alle kernen van de gemeente ▪ Minimaal behoud en indien mogelijk verbeteren en optimaliseren van het huidige openbaar vervoer ▪ Een goede aansluiting op de bovenlokale (trein)stations van Alphen aan den Rijn, Leiden, Nieuw Vennep en Schiphol ▪ Goede bereikbaarheid met de auto en de fiets en verminderen van sluipverkeer als gevolg van files op A- en/of N-wegen ▪ Een dekkend netwerk van laadpalen voor elektrische auto’s Wat zouden we ervoor doen in 2021? Doorpakken in het faciliteren van laadinfrastructuur in de openbare ruimte. Dit middels aansluiting nieuwe concessie vanaf juli 2021 Gesprekspartner voor landelijke partijen bij het verbreden van de A4 Gesprekspartner voor regionale partijen bij het opwaarderen van het fietspadennetwerk aan de hand van het regionale netwerk doorfietspaden Tegengaan sluipverkeer, ook bij omleidingen van gemeentelijke projecten Toelichting Gevolgen Covid-19 op ritten Door Covid-19 is het aantal ritten met het openbaar vervoer drastisch teruggelopen. Ook voor de komende jaren 2022 – 2024 is de verwachting dat het reizigerspotentieel een stuk lager ligt dan voor de pandemie. Om als vervoersbedrijf met het hoofd boven water te blijven, zullen er de komende

39

maanden keuzes gemaakt moeten worden en wordt er gewerkt aan een transitieplan en een noodconcessie. Inmiddels is duidelijk dat er in 2022 geen grote consequenties zijn voor Kaag en Braassem vanuit het vervoersplan en de lijnvoering blijft zoals we deze gewend zijn. Voor de jaren erna blijft er enige onzekerheid. Laadpalen De nieuwe laadpalenconcessie die inmiddels loopt, biedt goede kansen. Naast het vraaggestuurd plaatsen van laadpalen in de openbare ruimte, komt de focus meer te liggen op proactief plaatsen van laadpalen. Bijvoorbeeld bij ruimtelijke ontwikkelingen of meer datagestuurd. In 2021 is een start gemaakt met de update van de prognose en plankaarten voor de toekomstige plankaarten. De prognose is gereed en de plankaart wordt spoedig verwacht.

Maatschappelijk doel 2: Goede en veilige wegen

Algemeen Wat willen we bereiken? ▪ Duidelijke voorrangssituaties ▪ Goed onderhouden wegen ▪ Een veilige en eenduidige inrichting van de wegen ▪ Draagvlak voor de nieuwe inrichting van wegen Wat zouden we ervoor doen in 2021? ▪ Inzetten op gedragsverandering van weggebruikers ▪ Participatietrajecten bij de planvorming voor de herinrichting van wegen Projecten Leimuiden ➢ Dr. Stapenseastraat (reconstructie weg, icm Dorpshart Leimuiden) ➢ Acacia-, Iep-, Kastanje- en Berkenlaan en Peppelstraat (reconstructie Bomenbuurt) ➢ Passage N207 (provinciaal project) ➢ Willem van der Veldenweg (reconstructie) ➢ 30 km/u route tussen N207 en Tolbrug (Tuinderij, Kloofpad, Dorpsstraat). ➢ Drechtlaan aanpak wateroverlast Projecten Oud Ade ➢ Vervangen Langebrug ➢ Abdij van Rijnsburglaan (vervangen duiker) Projecten Roelofarendsveen ➢ Langeweg – Noorderhemweg (vervangen brug door kunstwerk) ➢ Pastoor Onelplein (vervangen brug) ➢ Anemonen-, Fresia-, Gerberastraat en Rozenhof (reconstructie) Projecten Hoogmade ➢ Fenemalaan ➢ Van Klaverweijdeweg ➢ Zuideinde Projecten Woubrugge ➢ Schoolstraat (reconstructie) ➢ Bateweg (reconstructie) ➢ Wilhelminalaan (reconstructie) ➢ Julianalaan (reconstructie) ➢ Beatrixplantsoen (reconstructie)

40

Wat zouden we ervoor doen in 2021? ➢ Emmalaan (reconstructie) ➢ Bateweg 1 (vervangen kunstwerk) Projecten Rijnsaterwoude ➢ Herenweg fase 1b en 2 ➢ Zonnedauwlaan, Kalmoeslaan, Woudse Hout en Leidsevaartlaan Hoe meten we dat / weten we dat? Door politie geregistreerde verkeersongevallen Aantal meldingen openbare ruimte

2018 149 5384

2019 168 5515

2020 nnb* 2576

2021

*Wordt niet meer meegenomen in de rapportage van politie.

Toelichting Leimuiden Dr. Stapenseastraat Er wordt op dit moment gewerkt aan de voorbereiding. Dit project maakt onderdeel uit van het project Dorpshart Leimuiden. De afronding van dit project is in 2022 als onderdeel van de afronding project Dorpshart Leimuiden Acacia-, Iep-, Kastanje- en Berkenlaan en Peppelstraat (reconstructie Bomenbuurt) De werkzaamheden zijn eind september 2021 gestart. Er is enige tegenslag, omdat de opbouw van de ondergrond/fundering van de bestaande wegen anders blijkt te zijn dan de eerdere boorstaten lieten zien. Dit leidt tot andere hoeveelheden en een aanpassing van het bestek. Meerwerk en enige uitloop in de planning is het resultaat. Meerwerk kan opgevangen worden binnen het aanbestedingsvoordeel dat is behaald. De oplevering loopt uit van eind februari naar eind april 2022. Herinrichting openbaar gebied rondom IKC de Lei De werkzaamheden aan de infrastructuur zijn in 2021 afgerond en opgeleverd. Hiermee is een mooie ontmoetingsplek en tiny forest in het dorp ontstaan. In 2022 loopt de onderhoudstermijn door. Reconstructie Willem van der Veldenweg Het project is eind 2021 gegund. De werkzaamheden zijn begin 2022 gestart en oplevering is gepland voor eind 2022. In dit project werkt de gemeente samen met het hoogheemraadschap van Rijnland, Liander, een klankbordgroep en de provincie Zuid-Holland.

Leimuiden 30 km/h Er is tweemaal een digitale enquête gepubliceerd waarin alle belanghebbende de gelegenheid hebben om hun aandachtspunten kenbaar te maken. De resultaten van de enquête worden verwerkt in een voorlopig ontwerp. Dit ontwerp zal in een openbare bijeenkomst besproken worden met alle belanghebbenden. Uitvoering zal pas na toekenning van de benodigde financiële middelen opgestart kunnen worden. Doelstelling is de uitvoering te starten in 2022. Oud Ade Vervanging Langebrug De brug is op 28 mei 2021 opengesteld voor verkeer. De eindafrekening wordt opgemaakt. De werkzaamheden aan de bruggen vallen binnen budget. Roelofarendsveen Langeweg – Noorderhemweg (vervangen brug door duiker) Er is voor dit project een nieuwe projectleider werkzaam per 1-1-2022. Doordat kabels en leidingen, van grote omvang, moeten worden verlegd is de uitvoering van dit project opgeschoven. De aanwezigheid van kabels en leidingen was bekend maar voor de verleggingen is de gemeente

41

afhankelijk van derden. Voorbereiding wordt in 2022 afgerond en werkzaamheden worden daarna opgepakt. Pastor Onelplein (vervanging brug) Er loopt op dit moment een variantenstudie en consultatie met omwonenden en bedrijven die gebruik maken van de te vervangen brug. In 2022 wordt de voorbereiding voor vervanging gestart, waarbij de buurt wordt betrokken. De uitvoering is gepland in 2023. De brug wordt gemonitord en kan vooralsnog worden gebruikt voor de toegestane voertuigen. Anemonenstraat / Fresiastraat / Rozenhof / Gerberastraat (reconstructie wegen) Het reconstrueren van deze straten is ondergebracht in één project. We noemen dat project Bloemenbuurt. De aanbesteding is eind 2021 gestart en naar verwachting kan het werk in februari 2022 worden gegund, waarna de uitvoering kan starten. Kruising Braassemdreef Na een uitgebreid participatietraject zijn de werkzaamheden op deze kruising van start gegaan en in maart 2021 zijn de werkzaamheden afgerond. Op dit moment worden de laatste restpunten door de aannemer hersteld. Helaas is er op 22 juli 2021 een forse schade gereden door een dieplader. Momenteel zijn wij in gesprek met de veroorzaker en diens verzekeraar om de schade te verhalen. Hoogmade Uitvoering Fenemalaan De werkzaamheden aan de Fenemalaan zijn afgerond en opgeleverd aan de gemeente.

In oktober 2021 is de laatste oplevering met de aannemer geweest (na de garantietermijn). Alles is akkoord bevonden, het project is daarmee definitief afgesloten. Van Klaverweijdeweg We zijn in gesprek met het hoogheemraadschap van Rijnland over de kostenverdeling. Pas na een definitief akkoord (tussen K&B en HHR) op de kostenverdeling kunnen we starten met de aanbesteding. De uitvoering voor de Van Klaverweijdeweg staat gepland voor 2022. Zuideinde In 2020 heeft de gemeente Sweco gevraagd een quickscan te doen naar de situatie op het Zuideinde in Hoogmade met als doel een voorstel te maken om de bereikbaarheid van de bushaltes langs de provinciale weg en de verkeersveiligheid voor de fietsers en voetgangers op het Zuideinde te verbeteren. Deze quickscan is gebruikt als onderlegger voor een schetsontwerp, dat in 2022 verder wordt uitgewerkt om uiteindelijk tot uitvoering over te kunnen gaan. Woubrugge Bateweg 1 kunstwerk Voorbereidingen zijn gestart, uitvoering start maart 2022, oplevering mei 2022 Schoolstraat De werkzaamheden aan de Schoolstraat te Woubrugge betreffen het vernieuwen van de riolering en herinrichting tussen de Dokter Lothlaan en de Comriekade. De aanbesteding was niet succesvol door de huidige marktomstandigheden. Het project Reconstructie Schoolstraat is om die reden toegevoegd aan het project Bateweg.

Bewoners zijn met een brief op de hoogte gesteld, dat dit enige vertraging zal betekenen. Bateweg (reconstructie), Wilhelminalaan (reconstructie), Julianalaan (reconstructie), Beatrixplantsoen (reconstructie), Emmalaan (reconstructie) Deze projecten worden zoveel mogelijk gecombineerd en de voorbereiding is gestart in 2021. De planning is om eind 2022 te kunnen starten met de uitvoering.

42

Rijnsaterwoude Reconstructie Herenweg fase 1b en 2 Het project is rond april 2021 opgeleverd. Reconstructie Zonnedauwlaan, Kalmoeslaan, Woudse Hout en Leidsevaartlaan Voorbereiding van de reconstructie in een deel van de Zonnedauwlaan, Kalmoeslaan, Woudse Hout en Leidsevaartlaan zijn in 2021 gestart. Start uitvoering hiervan staat gepland medio 2022.

3.5 Financiën

Programma 3 Ruimte en leefomgeving

Primaire Begroting na begroting 2021 wijziging 2021

Werkelijk 2021

x € 1.000 Werkelijk versus begroting na wijziging

Totale lasten

14.122

26.163

22.859

-3.304

V

Totale baten Gerealiseerd totaalsaldo van baten en lasten

-10.795

-14.196

-16.141

3.327

11.967

6.719

-1.944 -5.248

V V

Toevoeging aan reserves

219

231

1.992

1.761

N

Onttrekking aan reserves Gerealiseerd resultaat

-734

-2.699

-2.584

2.812

9.500

6.126

114 -3.373

N V

*De analyses per programma staan vermeld in de toelichting op het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening.

43

Algemene dekkingsmiddelen Algemene dekkingsmiddelen zijn inkomsten van de gemeente waarvoor geen bestedingsdoel is bepaald. Dat betekent dat de gemeente deze vrij kan besteden (in tegenstelling tot de specifieke dekkingsmiddelen). Hieronder vallen bijvoorbeeld lokale heffingen, waarvan de besteding van de opbrengst niet gebonden is (bijvoorbeeld OZB/RZB, forensenbelasting en precario), de algemene uitkering uit het Gemeentefonds van het rijk, ontvangen dividend van een deelneming, saldo van de financieringsfunctie (ook wel renteresultaat genoemd) en overige inkomsten waar geen bestedingsdoel voor is bepaald.

Financiën

Algemene dekkingsmiddelen

Totale lasten Totale baten Gerealiseerd totaalsaldo van baten en lasten

Primaire Begroting na begroting 2021 wijziging 2021

Werkelijk 2021

x € 1.000 Werkelijk versus begroting na wijziging

4.196

4.105

1.892

-2.213

V

-43.379

-45.903

-46.479

-39.183

-41.798

-44.587

-577 -2.789

V V

Toevoeging aan reserves

0

1.831

2.136

305

N

Onttrekking aan reserves Gerealiseerd resultaat

0

-4.282

-2.371

-39.183

-44.249

-44.822

1.911 -573

N V

*De analyses per programma staan vermeld in de toelichting op het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening.

44

Overhead, vennootschapsbelasting en onvoorzien OVERHEAD Het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) schrijft voor dat gemeenten met ingang van de begroting 2017 de overhead niet langer meer mogen toerekenen aan de afzonderlijke programma’s. Onder overhead verstaan we het geheel van functies gericht op de sturing en ondersteuning van het primaire proces. Het doel is om de overhead bij gemeenten beter inzichtelijk te maken. VENNOOTSCHAPSBELASTING Met ingang van 1 januari 2016 is vennootschapsbelasting voor overheidsbedrijven ingrijpend gewijzigd. Intussen hebben wij aangifte gedaan over de jaren 2016 tot en met 2021. De hoogte van de aangifte ligt onder het budget van € 1.000 per jaar, dat wij hiervoor hebben geraamd. Door de ervaring van de aangiftes van afgelopen jaren, hebben wij de begrote last verlaagd van € 5.000 naar € 1.000 per jaar. ONVOORZIEN Bij het vaststellen van de begroting is het bedrag voor onvoorzien bepaald op € 0. Dit is beleid is voortgezet bij de meerjarenbegroting.

Financiën

Overhead

Totale lasten Totale baten Gerealiseerd totaalsaldo van baten en lasten Toevoeging aan reserves Onttrekking aan reserves Gerealiseerd resultaat

Vennootschapsbelasting

Totale lasten Totale baten Gerealiseerd totaalsaldo van baten en lasten Toevoeging aan reserves Onttrekking aan reserves Gerealiseerd resultaat

Primaire Begroting na begroting 2021 wijziging 2021

x € 1.000 Werkelijk versus begroting na wijziging

Werkelijk 2021

14.674 -88 14.586

8.654 -91 8.563

7.922 -94 7.828

-732 -4 -736

V V V

14.586

8.563

7.828

-736

V

Primaire Begroting na begroting 2021 wijziging 2021

x € 1.000 Werkelijk versus begroting na wijziging

Werkelijk 2021

5 0 5

1 0 1

-0 0 -0

-1 0 -1

V

5

1

-0

-1

V

V

*De analyses per programma staan vermeld in de toelichting op het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening.

45

Paragrafen In dit onderdeel wordt op zeven belangrijke beleidsterreinen die niet programmagebonden zijn, inzicht gegeven in belangrijke ontwikkelingen van het jaar 2021.

Conform het bepaalde in het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) zijn de onderstaande paragrafen opgenomen in het jaarverslag: • • • • • • •

Paragraaf 1 - Lokale heffingen Paragraaf 2 - Weerstandsvermogen en risicobeheersing Paragraaf 3 - Onderhoud kapitaalgoederen Paragraaf 4 - Financiering Paragraaf 5 - Bedrijfsvoering Paragraaf 6 - Verbonden partijen Paragraaf 7 - Grondbeleid

46

Paragraaf 1 – Lokale heffingen De Gemeentewet geeft een limitatieve opsomming van de belastingen die een gemeente mag heffen. Deze lokale heffingen vormen voor de gemeente een belangrijke inkomstenbron. Kaag en Braassem kent de onroerendezaakbelasting (OZB) en de roerendezaakbelasting op woon- en bedrijfsruimten (RZB), de precariobelasting en de forensenbelasting. Tevens wordt een aantal rechten geheven. Rechten worden in rekening gebracht voor individuele diensten van de gemeente. Rechten die in Kaag en Braassem worden geheven zijn afvalstoffenheffing, rioolheffing, leges, marktgelden en lijkbezorgingsrechten. In deze paragraaf wordt nader aandacht besteed aan de gemeentelijke belastingen, het kwijtscheldingsbeleid en er wordt een overzicht gegeven van de diverse heffingen met de daarbij geraamde en werkelijke inkomsten en de lokale lastendruk in Kaag en Braassem.

BELEID RONDOM BELASTINGEN De gemeente Kaag en Braassem hanteert het uitgangspunt dat de lokale heffingen zoals de OZB met niet meer dan met de verwachte indexatie (inflatie) volgens het CBS mogen stijgen. Hierbij volgen we de index op de prijs binnenlands product uit de kerngegevenstabel van het Centraal Economisch Planbureau, die jaarlijks voor het vaststellen van dit percentage in de Richtnota, verschijnt. De opbrengsten van de verschillende heffingen worden als algemeen dekkingsmiddel gebruikt. Dit houdt in dat wij geen doelbelasting hanteren. Uitzondering hierop zijn afvalstoffen- en rioolheffing alsmede leges. Deze tarieven zijn wèl aan de kosten gerelateerd met als uitgangspunt bij de tariefbepaling een maximale 100% kostendekkendheid. Tevens moet de btw-component worden meegerekend in verband met de korting op het Gemeentefonds die het rijk destijds bij instelling van het btwcompensatiefonds heeft doorgevoerd. TARIEFONTWIKKELING IN 2021 Bij het bepalen van de ramingen van belastingopbrengsten is rekening gehouden met een inflatiepercentage van 1,8 % voor 2021. In de volgende paragrafen worden tevens de werkelijke belastingkohieren van 2021 beschouwd. Onroerendezaakbelastingen (OZB) Jaarlijks wordt de WOZ-waarde opnieuw bepaald. Voor de aanslagoplegging in februari 2021 heeft herwaardering van de WOZ-objecten plaatsgevonden met als waardepeildatum 1 januari 2020.

47

Op grond van de uitkomsten van de herwaardering is er sprake van een stijging van de woningwaarden. De gemiddelde WOZ-waarde woningen met waardepeildatum 1 januari 2020 is € 347.000; met waardepeildatum 1 januari 2019 was dit nog € 326.000. De kengetallen laten zien dat de gemeente per 31 december 27.541 inwoners heeft met 14.459 WOZ-objecten. (bron: Waarderingskamer) De totale WOZ-waarde van woningen laat een stijging zien: € 4,2 miljard t.o.v. € 3,8 miljard in 2020. Voor niet-woningen heeft, als gevolg van wetgeving een correctie plaatsgevonden in de opbrengsten. M.n. campings en verzorgingstehuizen moeten worden aangemerkt als woning in plaats van nietwoning. De totale WOZ-waarde van niet-woningen is gedaald van € 0,57 miljard in 2020 naar € 0,51 miljard in 2021. Precariobelasting Precariobelasting wordt geheven voor het hebben van voorwerpen onder, op of boven voor de openbare dienst bestemde gemeentegrond. De gemeente Kaag en Braassem heft precariobelasting van Oasen en Liander voor het hebben van ondergrondse kabels en leidingen. Tot uiterlijk 1 januari 2022 mag nog precariobelasting op nutsnetwerken geheven worden. Het tarief op leidingen, kabels en buizen is een vast tarief. Voor onze gemeente betekent dit een lagere structurele baat. In de komende jaren zullen maatregelen getroffen moeten worden om dit gemis aan inkomsten (deels) te compenseren.

Afvalstoffenheffing De afvalstoffenheffing wordt opgelegd aan gebruikers van woningen en recreatieverblijven en voor het inzamelen en verwerken van grof huishoudelijk afval. Er is een vast basistarief met een differentiatie op basis van eenpersoons- en meerpersoonshuishoudens. Bij de vaststelling van de belastingverordeningen 2022 is besloten om voor 2022 de tarieven voor een- en meerpersoonshuishoudens gelijk te trekken. Daarnaast zijn er drie variabele tarieven, gebaseerd op het aantal keer dat een container (afhankelijk van de grootte 140 of 240 liter) of vuilniszak restafval (60 liter) wordt geleegd dan wel ingeleverd. Ons beleid is om de tarieven voor afvalstoffenheffing kostendekkend te laten zijn. De kostendekkendheid op afval is echter al enkele jaren lager dan 100% door de landelijke stijging van de kosten voor inzameling en verwerking van het gft-afval èn door minder opbrengst van de inzameling van oud papier door Cyclus. Er wordt een groei in kostendekkendheid nagestreefd in twee jaar tijd: 95% in 2022 en 100% in 2023. Er is een tarief ingevoerd voor het brengen van bouw- en sloopafval naar het afvalbrengstation. Dit tarief is gelijk aan het tarief voor grof restafval. Op deze manier wordt gestimuleerd om het afval gescheiden aan te leveren op het afvalbrengstation. Dit heeft geleid tot hogere inkomsten. Het systeem werkt naar tevredenheid.

Rioolheffing Basis voor de tarieven voor de rioolheffing is het GRP 2019-2023. Eind 2019 en eind 2020 is het kostendekkingsplan bij het GRP tussentijds financieel bijgesteld en vastgesteld. Door het lagere renteomslagpercentage en het hogere aantal aansluitingen dan waarbij eerder was uitgegaan kon het tarief in 2021 gelijk blijven. Het uitgangspunt is 100% kostendekkendheid. Forensenbelasting De tarieven voor deze belasting zijn volgens de tariefontwikkeling aangepast. Er zijn 722 aanslagen opgelegd wat nagenoeg gelijk is aan het vorige jaar. De meeste aanslagen worden opgelegd in de tariefklasse tot € 50.000. De opbrengst van de opgelegde aanslagen (i.c. € 353.627) is bestemd voor de algemene middelen.

48

Diverse leges 2021 Behoudens de wettelijke vastgestelde tarieven, die niet zijn opgenomen in de tarieventabel, zijn de overige tarieven aangepast. Er is een nieuw tarief ingevoerd bij verzoeken om toezending van stukken waar persoonsgegevens in staan vermeld. Met de komst van de privacywetgeving dienen organisaties alert te zijn op verstrekking van gegevens en te zorgen dat geen persoonsgegevens in de te verstrekken informatie staan. In die gevallen dienen documenten handmatig te worden doorgenomen en worden, waar nodig, handmatig persoonsgegevens verwijderd. Dit anonimiseren is tijdrovend en om die reden is daar een tarief voor opgenomen. Ook is een tarief opgenomen voor het verstrekken op verzoek van een verklaring waaruit blijkt dat de gewenste - meestal bouwactiviteiten vergunningvrij zijn. Die informatie wordt vaak telefonisch verstrekt, maar niet iedereen neemt genoegen met een telefonisch gedane mededeling en eisen een schriftelijke bevestiging daarvan. Door het moeten betalen voor een dergelijke schriftelijke verklaring wordt wellicht het aantal verzoeken teruggedrongen. Bij de vaststelling van de Nota Grondbeleid is besloten het tarief voor de behandeling van een uitgebreide planologische afwijking te verhogen. De komende vier jaar stijgen de leges stapsgewijs naar € 7.000. De eerste stap in die verhoging ( € 500) per jaar is verwerkt in de tarieventabel.

Landelijke ontwikkelingen. De inwerkingtreding van de Omgevingswet is opnieuw uitgesteld en zal naar verwachting worden ingevoerd op 1 januari 2023. De Omgevingswet betekent een volledige herziening van de wet- en regelgeving voor de fysieke leefomgeving w.o. regels voor ruimte, wonen, infrastructuur, milieu, natuur en water. Vanaf 1 januari 2022 zijn gemeenten wettelijk verplicht om woningen te taxeren op basis van de netto gebruiksoppervlakte. Voorheen werd gewaardeerd op basis van bruto inhoud, ofwel omzetting van inhoud (m3) naar gebruiksoppervlakte (m2). Het gaat om waardering van woningen; de niet-woningen (verhuurbaar vloeroppervlakte en bruto oppervlakte) vallen hier niet onder.

OVERZICHT BELASTINGDOMEIN GEMEENTE KAAG EN BRAASSEM

De hierna volgende tabel geeft overzicht van het lokale belastingdomein van de gemeente: bedragen x € 1.000 Belastingsoort ozb eigenaren woningen ozb eigenaren niet-woningen ozb gebruikers niet-woningen rzb eigenaren woningen Inzameling grof huishoudelijk afval afvalstoffenheffing rioolheffing forensenbelasting precariobelasting grafrechten marktgelden leges omgevingsvergunningen leges snelle motorboten leges burgerzaken

Begroting 2021 na wijziging

werkelijke opbrengst 2021

4.379 799 562 18 151 3.385 3.763 322 2.943 87 11 1.227 57 587

4.379 797 559 19 149 3.521 3.765 355 2.954 85 16 1.951 58 731

18.291

19.338

49

Kostendekkendheid Sinds 2017 is extra informatie verplicht waarin inzichtelijk wordt gemaakt hoe bij de berekening van tarieven van heffingen die hoogstens kostendekkend mogen zijn, wordt bewerkstelligd dat de baten de lasten niet overschrijden. De informatie inzake kostendekkendheid wordt afzonderlijk in beeld gebracht voor de belangrijkste onderdelen binnen de gemeentelijke belastingen. De taakvelden afvalinzameling, riolering, begraafplaatsen, omgevingsvergunningen en overige leges (burgerzaken) worden ieder afzonderlijk berekend. De resterende opbrengsten betreffen de overige leges te weten het verstrekken van persoons- en reisdocumenten alsook de overige vergunningverlening op basis van de APV. Nr Beheer rioleringsstelsel en waterzuivering (taakveld 7.2) 1a Kosten taakveld riolering en waterzuivering

rekening 2021 2.388.608

1b Storting in reserve en voorziening riool

170.819

2

BTW

358.335

3

Overhead

562.188

4

Toerekening rente

5

Totaal kosten

3.764.576

6

Inkomsten

-3.764.576

7

Netto-lasten

8

Kostendekking

284.626

0 100%

1. Betreft de kosten zoals die opgenomen zijn in de geactualiseerde GRP aangevuld met de taakgerichte uren. 2. Extracomptabele toegerekende BTW op kosten en investeringen op grond van de invoering van de BTW-plicht gemeente. 3. Betreft de overhead op de taakgerichte uren. Dit wordt extracomptabel toegerekend met inachtneming van de BBV-regels. Vijftig procent wordt verdeeld op basis van de directe loonkosten en de andere vijftig procent wordt verdeeld op basis van de kosten van het taakveld. 4. Toerekening van rente is gebaseerd op de omslagrente, met inachtneming van de BBV-regels. Nr 1 2 3 4 5 6 7

Afvalinzameling en –verwerking (taakveld 7.3) Kosten taakveld afval (netto) BTW Overhead Toerekening rente Totaal kosten Inkomsten Netto-lasten

8

Kostendekking

rekening 2021

2.840.217 588.876 476.033 7.131 3.912.257

-3.669.973 242.284 94%

1. Betreft de kosten zoals die opgenomen zijn in het taakveld afval. 2. Extracomptabele toegerekende BTW op kosten en investeringen op grond van de invoering van de BTW-plicht gemeente. 3. Betreft de overhead op de taakgerichte uren. Dit wordt extracomptabel toegerekend met inachtneming van de BBV-regels. Vijftig procent wordt verdeeld op basis van de directe loonkosten en de andere vijftig procent wordt verdeeld op basis van de kosten van het taakveld. 4. Toerekening van rente is gebaseerd op de omslagrente, met inachtneming van de BBV-regels.

50

Nr 1 2 3 4 5 6

Begraafplaatsen (taakveld 7.5) Kosten taakveld begravingen Overhead Toerekening rente Totaal kosten Inkomsten Netto-lasten

7

Kostendekking

rekening 2021 138.404 11.989 8.223 158.616 -84.779 73.836 53%

1. Betreft de kosten zoals die opgenomen zijn in het taakveld begraafplaatsen. 2. Betreft de overhead op de taakgerichte uren. Dit wordt extracomptabel toegerekend met inachtneming van de BBV-regels. Vijftig procent wordt verdeeld op basis van de directe loonkosten en de andere vijftig procent wordt verdeeld op basis van de kosten van het taakveld. 3. Toerekening van rente is gebaseerd op de omslagrente, met inachtneming van de BBV-regels. Nr 1 2 3 4 5 6

Leges: fysieke leefomgeving en omgevingsvergunning (WABO) (taakveld 8.3) Kosten op de taakvelden Overhead Toerekening rente Totaal kosten Inkomsten Netto-lasten

7

Kostendekking

rekening 2021 1.020.264 474.651 0 1.494.915 -1.950.874 -455.958 131%

1. Betreft de kosten zoals die opgenomen zijn in de taakvelden behorend tot de fysieke leefomgeving (m.n. WABO). 2. Betreft de overhead op de taakgerichte uren. Dit wordt extracomptabel toegerekend met inachtneming van de BBV-regels. Vijftig procent wordt verdeeld op basis van de directe loonkosten en de andere vijftig procent wordt verdeeld op basis van de kosten van het taakveld. 3. Toerekening van rente is gebaseerd op de omslagrente, met inachtneming van de BBV-regels. De hogere kostendekkendheid wordt veroorzaakt door een toename van het aantal aanvragen waaronder een aantal grote projecten. Nr 1 2 3 4 5 6

Leges: Overige leges (Burgerzaken) (taakveld 0.2) Kosten op de taakvelden Overhead Toerekening rente Totaal kosten Inkomsten Netto-lasten

7

Kostendekking

rekening 2021 506.293 167.244 0 673.538 -788.213 -114.675 117%

1. Betreft de kosten zoals die opgenomen zijn in de taakvelden die behoren tot dienstverlening. De nadruk ligt hier op persoons- en reisdocumenten, alsmede vergunningverlening op basis van de APV. 2. Betreft de overhead op de taakgerichte uren. Dit wordt extracomptabel toegerekend met inachtneming van de BBV-regels. Vijftig procent wordt verdeeld op basis van de directe loonkosten en de andere vijftig procent wordt verdeeld op basis van de kosten van het taakveld. 3. Toerekening van rente is gebaseerd op de omslagrente, met inachtneming van de BBV-regels.

51

De hogere kostendekkendheid wordt veroorzaakt door het feit dat er geen kosten met betrekking tot verkiezingen waren in 2020 en dat er een toename is in de ontvangen leges AVOI (Algemene Verordening Ondergrondse Infrastructuren). De leges AVOI waren in het verleden beperkt en hadden geen grote invloed op de kostendekkendheid en zijn in de afgelopen jaren steeds verantwoord op taakveld burgerzaken. De leges AVOI zijn in de afgelopen jaren door gebruik te maken van een digitale techniek echter fors toegenomen. Dit is structureel en nu dit aandeel steeds groter wordt, geeft dit een vertekend beeld in de kostendekkendheid. De leges hebben te maken met de ondergrondse infrastructuur en zullen daarom vanaf de begroting 2022 worden overgeheveld naar taakveld wegen, zodat bij het taakveld burgerzaken een zuivere kostendekkendheid zichtbaar wordt.

TOTALE WOONLASTEN MEERPERSOONSHUISHOUDENS Onder de gemeentelijke woonlasten verstaan we het gemiddelde bedrag dat een huishouden in een bepaalde gemeente betaalt aan OZB, rioolheffing en afvalstoffenheffing. In onderstaande tabel worden de woonlasten van Kaag en Braassem weergegeven. Gemiddelde woonlasten meerpersoonhuishoudens (conform Coelo)

2020

2021

OZB Afvalstoffenheffing Rioolheffing

€ 351 € 262 € 277

€ 363 € 313 € 277

Totaal woonlasten

€ 891

€ 953

KWIJTSCHELDINGSBELEID Een belastingplichtige die een inkomen heeft van 100% of minder van het minimuminkomen komt in aanmerking voor gedeeltelijke of volledige kwijtschelding. Er kan uitsluitend kwijtschelding worden verleend voor de afvalstoffenheffing en rioolbelasting. Alle andere heffingen zijn van kwijtschelding uitgesloten. In 174 gevallen met een bedrag van € 84.741,43 is automatische kwijtschelding verleend. Om hiervoor in aanmerking te komen is eerder volledige kwijtschelding verkregen en worden de nieuwe gegevens bij diverse instanties opgevraagd en automatisch getoetst. Onderstaande info is gebaseerd op alle kwijtscheldingsverzoeken die zijn ingekomen in 2021 over belastingjaar 2021 en eventueel al afgehandeld in 2021. T.o.v. 2020 neemt het aantal ingediende kwijtscheldingsverzoeken af maar neemt het totaalbedrag toe. Zo zijn er 111 verzoeken geheel of gedeeltelijk toegewezen met een bedrag van € 53.154; in 2020 waren dit 112 verzoeken met een bedrag van € 49.233. Het aantal afgewezen verzoeken is 130 met een totaalbedrag van € 57.895 (2020; 153 en € 47.052). In behandeling zijn nog 46 verzoeken met een totaalbedrag van € 21.027 (2020; 34 en € 11.356). Omschrijving