Gemeente Kaag en Braassem_gevalideerd2
Tekst van het document
Factsheet DoeMee Onderzoek 2024 Energiebesparingsplicht en informatieplicht energiebesparing
Het DoeMee Onderzoek 2024 richt zich op de energiebesparingsplicht en informatieplicht energiebesparing. Deze factsheet is opgesteld voor de gemeente Kaag en Braassem op basis van de ingevulde vragenlijst door de gemeente en omgevingsdienst West-Holland (ODWH). De dikgedrukte blauwe tekst geeft het antwoord op de enquête en eventuele toevoegingen/ wijzigingen vanuit de schriftelijke validatie weer. Er is gevraagd om aanvullende informatie aan te leveren over de opdrachtformulering, afgesproken doelstellingen, resultaten en energiebesparende maatregelen die zijn getroffen. Een documentenanalyse is indien er documenten zijn aangeleverd opgenomen aan het eind van de factsheet. De factsheet is gevalideerd door de omgevingsdienst West-Holland en de gemeente Kaag en Braassem.
Gemeente Kaag en Braassem Algemene informatie De rollen en taken van gemeenten, provincies en omgevingsdienst met betrekking tot het toezicht op de energiebesparings- en informatieplicht zijn op dit moment helder.
De opdracht op toezicht en handhaving van de energiebesparingsplicht aan de omgevingsdienst is in de begroting opgenomen en is als onderdeel van een programma benoemd in de begroting, onder het overkoepelende onderwerp ‘omgevingsdiensten’. Er is een opdracht geformuleerd voor de omgevingsdienst over de invulling van toezicht en handhaving op de energiebesparingsplicht. Dit is opgenomen in het werkplan en in de Productdienst catalogus. De opdracht wordt in de praktijk ook uitgevoerd. De uitvoering wordt verwoord in de halfjaarlijkse rapportage en in de eindrapportage.
Het budget voor de opdracht aan de omgevingsdienst wordt bepaald op basis van een voorstel in het werkplan door de omgevingsdienst voor het aantal benodigde uren (gebaseerd op de aantallen en kentallen). Om te sturen op de taak van de omgevingsdienst m.b.t. toezicht en handhaving van de energiebesparings- en informatieplicht vindt periodieke evaluatie van het werk- en uitvoeringsprogramma plaats op basis van voortgangsrapportages.
De gemeente geeft zelf geen invulling aan toezicht en handhaving van de energiebesparings- en informatieplicht energiebesparing, naast de taken die bij de omgevingsdienst zijn belegd sinds 1 juli 2023. Het mandaat voor uitvoering van deze taak ligt bij de omgevingsdienst en zij hebben hier ook de geschikte kennis voor.
Informatievoorziening Er zijn niet in de opdracht vastgelegde afspraken gemaakt over de monitorings- en verantwoordingsinformatie met de omgevingsdienst m.b.t. de energiebesparingsplicht. In de halfjaarlijkse rapportage en in de eindrapportage wordt opgenomen hoeveel uren hier aan besteed zijn en hoeveel controles het betreft. Er zijn geen KPI’s afgesproken met
1
omgevingsdiensten over de monitorings- en verantwoordingsinformatie m.b.t. de energiebesparingsplicht.
De gemeente ontvangt periodieke tussenrapportages, een jaarlijkse eindrapportage en beantwoording van vragen wanneer noodzakelijk over de resultaten van de handhaving van de energiebesparingsplicht van de omgevingsdienst. De rapportages die door de omgevingsdienst aan de gemeente worden verstrekt leveren adequate informatie over de uitvoering van toezicht en handhaving op de energiebesparings- en informatieplicht. De rapportages geven geen adequate informatie over de bereikte resultaten.
Vanuit de gemeenteraad zijn er nooit vragen gekomen over de uitvoering van toezicht en handhaving op de energiebesparingsplicht door de omgevingsdienst. Over de bereikte resultaten (zoals reductie CO2 en vermindering verbruik van gas en elektriciteit) zijn vanuit de gemeenteraad ook geen vragen/opmerkingen geweest.
Omgevingsdienst West-Holland en gemeente Kaag en Braassem Algemene informatie De rollen en taken van gemeenten, provincies en omgevingsdienst met betrekking tot het toezicht op de energiebesparings- en informatieplicht zijn op dit moment helder. De energiebesparingsplicht is als apart taakveld onderdeel van het VTH-stelsel (Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving).
Resultaat Er is volledig zicht op het aantal bedrijven dat valt onder de energiebesparings- en informatieplicht. Deze informatie downloadt de omgevingsdienst bij het e-loket van RVO.nl en combineren zij met bedrijven waarvan zij weten dat zij aan de energiebesparingsplicht moeten voldoen. Daarnaast verzamelt de omgevingsdienst een deel van de informatie zelf en komt een deel van de informatie van het CBS (Centraal Bureau voor Statistiek).
Er is volledig zicht op het aantal bedrijven dat zich niet aan de informatieplicht energiebesparing houdt. Deze informatie downloadt de omgevingsdienst bij het e-loket van RVO.nl en combineren zij met bedrijven waarvan zij weten dat zij aan de energiebesparingsplicht moeten voldoen. Er wordt per brief / e-mail, telefonisch en persoonlijk contact gemaakt met bedrijven die niet voldoen aan de informatieplicht energiebesparing.
Organisatie van het toezicht De omgevingsdienst handhaaft op de uitvoering van de energiebesparingsplicht en informatieplicht energiebesparing door specifieke energiecontroles uit te voeren aan de hand van de erkende maatregelenlijst. Het aantal bedrijven dat per jaar wordt gecontroleerd wordt bepaald aan de hand van de begroting en SPUK-gelden (specifieke uitkering). Naar schatting heeft de omgevingsdienst nog 2-5 jaar nodig vanaf de start van de werkzaamheden om alle bedrijven en instellingen binnen de gemeente te controleren op de energiebesparings- en informatieplicht.
2
De omgevingsdienst stelt prioriteit in de te controleren bedrijven, namelijk op basis van een eigen risicoanalyse die specifiek gericht is op de energiebesparingsplicht en op basis van de rubricering die RVO (Rijksdienst voor Ondernemend Nederland) toevoegt aan de informatieplicht rapportages.
Kwantitatieve informatie De omgevingsdienst heeft de kwantitatieve informatie uit onderstaande tabellen ingevuld voor de gemeente.
Onderstaande tabel bevat informatie over het aantal gecontroleerde bedrijven en de ureninzet op jaarbasis door de omgevingsdienst in de periode 2019 – 2023.
Jaar
Aantal bedrijven gecontroleerd
Ureninzet op jaarbasis
2019
23
134
2020
55
185
2021
25
191
2022
38
209
2023
37
102
Onderstaande tabel bevat informatie over het percentage bedrijven waar overtredingen zijn aangetroffen voor en na hercontrole tussen 2019 en 2023.
Jaar
% bedrijven met overtredingen bij
% bedrijven met overtredingen bij
eerste controle
hercontrole
2019
50
-
2020
50
-
2021
50
2
2022
50
2
2023
50
2
Onderstaande tabel bevat informatie over het aantal jaarlijks geconstateerde overtredingen tussen 2019 en 2023.
Jaar
Aantal overtredingen
2019
15
2020
42
2021
14
2022
13
2023
8
Onderstaande tabel bevat per jaar informatie over het aantal bedrijven dat een ‘vooraankondiging last onder dwangsom’ of overige repressieve handhaving heeft ontvangen tussen 2019 en 2023.
Jaar
Vooraankondiging last onder
Overige repressieve handhaving
dwangsom
opgelegd
3
2019
0
0
2020
0
0
2021
0
0
2022
0
0
2023
1
0
In het geval er repressieve handhaving heeft plaatsgevonden is een vergunning of ontheffing (gedeeltelijk) ingetrokken.
De omgevingsdienst heeft zicht op het energiebesparingspotentieel bij bedrijven en instellingen, namelijk een indicatie op basis van de informatieplicht. Het energiebesparingspotentieel bij bedrijven en instellingen in de gemeente is 10-20%. De omgevingsdienst heeft indicatief zicht op de totaal gerealiseerde energiebesparing die dankzij de energiebesparingsplicht is gerealiseerd. Deze cijfers zijn niet door de omgevingsdienst in de enquête opgenomen.
In de beantwoording op de enquête is geen informatie opgenomen in de getroffen energiebesparende maatregelen in de periode 2019 tot en met 2023 door bedrijven en instellingen.
Aanvullende documentenanalyse Categorie
Aanwezig?
Gemeente
Begroting
√
Begroting 2024 & Meerjarenraming 2025-2027
Opdracht
√
Wijziging gemeenschappelijke regeling ODWH incl.
Toelichting
bijlagen; mandaatbesluit gemeente Kaag en Braassem Beleidstukken
√
Kadernota 2024
Werkprogramma
√
Werkplan ODWH Kaag en Braassem 2024
Voortgangsrapportage
√
Jaarverslag 2021-2022; Jaarstukken 2022 incl. bijlagen; Eindrapportage Kaag en Braassem 2022; 2e periodieke rapportage Kaag en Braassem 2023
Aanvullend
x
Begroting Begroting 2024 ODWH Energietransitie en energietoezicht vallen onder het programma Duurzaamheid. Het programma richt zich op de uitvoering van de wettelijke taken met betrekking tot energiebesparing en de informatieplicht van bedrijven. Eind 2023 moeten bedrijven opnieuw rapporteren hoe ze hun energiehuishouding geregeld hebben. IN 2024 volgt een periode van toezicht en handhaving. Vanaf 2023 vallen steeds meer bedrijven onder het energietoezicht, zoals glastuinbouw- en ETS bedrijven. Hiervoor heeft de ODWH een SPUK-THE aangevraagd. De komende 4 jaar wordt geïnvesteerd om ook de grotere bedrijven te controleren op hun energiebesparingsplicht. De totale lasten voor het programma Duurzaamheid zijn in 2024 als volgt:
4
Deze informatie is beschikbaar over de totale begroting (deelnemersbijdrage & urenoverzicht) voor 2024:
Meerjarenbegroting 2025-2027 ODWH Bijgevoegd is ook een meerjarenbegroting 2025-2027. Daarin zijn per taakveld de volgende baten en lasten opgenomen. Energiebesparing valt hier onder milieubeheer.
5
Opdracht De gemeente heeft per 1-1-2009 mandaat verleend aan de ODWH voor het uitvoeren van o.a. de omgevingswet en de Wet milieubeheer. Dit mandaat is op 16 augustus 2022 gewijzigd. Beleidsstukken In de kadernota 2024 zet de ODWH de beleidsinhoudelijke en financiële kaders uiteen die de basis vormen voor het opstellen van de Begroting 2024. Inhoudelijke ontwikkelingen die van invloed zijn op de begroting zijn: •
Versterking robuustheid VTH-stelsel via het Interbestuurlijk Programma (IBP) VTH en in samenwerking met de andere Zuid-Hollandse omgevingsdiensten
•
Invoering omgevingswet
•
Stimulering energiebesparing door en energieopwekking bij bedrijven door de Rijksoverheid via subsidies & aanscherping wetgeving.
Werkprogramma In het werkplan 2024 legt de ODWH voor de gemeente Kaag en Braassem vast welke producten en diensten zij in 2024 aan zullen leveren en wat de kosten voor de gemeente zijn. Toezicht en
6
handhaving op de energiebesparings- en informatieplicht valt onder het programma duurzaamheid. Belangrijke ontwikkelingen zijn: •
energiebesparingsplicht is uitgebreid met EU-ETS bedrijven
•
Tandje bijzetten om de RES/energieakkoord voor Holland Rijnmond te laten slagen. Daarvoor zijn Taskforces opgezet die begin 2024 volledig operationeel moeten zijn.
•
Er worden ondersteunende energie werkzaamheden verricht inclusief lichthindercontroles en project hybride warmtepompen.
Voortgangsrapportages De ODWH rapporteert via periodieke rapportages en eindrapportages (jaarverslagen) over de uitvoering van hun taken.
Eindrapportage 2023 De ODWH heeft in 2023 bedrijven gecontroleerd op de informatieplicht en energiebesparingsplicht. Het aantal uitgevoerde controles was in 2023 ruim boven de raming. Van ongeveer 90% van de bedrijven met een informatieplicht en energiebesparingsplicht is geconstateerd dat ze eind 2023 voldoen aan de wettelijke eisen. Er bleek minder inzet nodig op het gebied van opleggen sancties, o.a. door gebruik van de SPUK-regeling en doordat er minder handhaving nodig was en er minder sanctie controles zijn uitgevoerd.
Eindrapportage 2022 De ODWH heeft in 2022 bedrijven gecontroleerd op de informatieplicht en energiebesparingsplicht. Van ongeveer 63% van de bedrijven met een informatieplicht en energiebesparingsplicht is geconstateerd dat ze eind 2022 voldoen aan de wettelijke eisen. Er bleek minder inzet nodig op het gebied van opleggen sancties. Er zijn geen sanctiecontroles uitgevoerd, geen lasten onder dwangsom opgelegd omdat alle bezochte bedrijven voldeden aan de energiebesparingsplicht na een (her)controle en er minder uur nodig was voor de (her)controles dan begroot.
Door middel van een energiedashboard heeft de ODWH in aanvulling op de wettelijke taken bedrijven opgespoord in het kader van de informatieplicht. Naar aanleiding van de data-analyse vanuit het energiedashboard zijn gevelcontroles uitgevoerd. De bedrijven zijn vervolgens ook gecontroleerd. 2e periodieke rapportage gemeente Kaag en Braassem 2023 Bijgevoegd de totaalrealisatie voor de gemeente Kaag en Braassem in de periode 1-1-2023 tot 318-2023. Daarbij valt op dat de ureninzet op het programma Duurzaamheid achterblijft bij de raming. Echter zijn wel meer (her)controles uitgevoerd op het gebied van energiebesparing dan voor het hele jaar geprognotiseerd. Voor het uitvoeren van deze controles is gebruik gemaakt van de VUE subsidieregeling (Versterkte Uitvoering Energiebesparing). Daarnaast blijft handhaving uit doordat
7
vrijwel alle bedrijven de overtreding(en) ongedaan maken voor de gestelde termijn(en). De verwachting is dat niet alle beschikbare uren uit het werkplan van 2023 nodig zijn. Daarom wordt het aantal uur bijgesteld naar 120.
8