Concept Jaarverslag 2023 ODWH

Jaarstukken 2023 15 april 2024

Inhoud Inhoud

1

1. Voorwoord en leeswijzer

3

2. Programmaverantwoording 2023 2.1. Programma Milieu 2.2. Programma Bodem 2.3. Programma omgevingsadvies 2.4. Programma Duurzaamheid 2.5. Programma Bouwen 2.6. Programma Randvoorwaardelijke Taken 2.7. Klanttevredenheid

6 6 8 10 12 13 15 16

3. Realisatie per deelnemer 2023 in uren

17

4. Paragrafen 4.1. Lokale heffingen 4.2. Weerstandsvermogen 4.2.1. Vrije ruimte in de algemene reserve 4.2.2. Weerstandsvermogen en risicobeheersing 4.2.3. Financiële kengetallen 4.3. Onderhoud kapitaalgoederen 4.4. Financiering 4.5 Paragraaf Wet open overheid 4.5. Bedrijfsvoering 4.5.1 Personeel 4.5.2 Informatisering en automatisering 4.5.3 Planning & Control 4.5.4 Communicatie 4.6. Staat van investeringen 4.7 Begrotingsrechtmatigheid

18 18 18 18 18 19 20 20 21 22 22 22 23 23 24 24

5. Jaarrekening 2023 5.1. Balans per 31 december 2023 5.2. Toelichting op de balans 5.3. Niet uit de balans blijkende verplichtingen 5.4. Programmarekening 5.4.1. Exploitatieresultaat 5.5. Wet normering topinkomens

27 27 28 32 33 33 37

Rechtmatigheidsverantwoording Ondertekening

39 39

Bijlagen

40

Agendapunt 4 DB 25 maart 2024: Jaarverslag 2023 (2024032645V2)

1 / 52

Agendapunt 4 DB 25 maart 2024: Jaarverslag 2023 (2024032645V2)

2 / 52

1. Voorwoord en leeswijzer Ook 2023 was weer een bijzonder jaar… Tegen een achtergrond van internationale en nationale problematiek ondervond de dienst vooral de effecten van de adviezen van de Commissie Van Aartsen. Deze commissie heeft in 2021 met het rapport Om de Leefomgeving een kritische blik geworpen op het functioneren van het stelsel van vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH) in het algemeen en van de omgevingsdiensten in het bijzonder. De tien aanbevelingen uit het rapport hebben hun nadere beslag kregen in het interbestuurlijk programma (IBP-VTH) om tot de nodige verbeteringen te komen. In zes pijlers worden diverse onderwerpen aangepakt. De meest merkbare voor de dienst was, naast de in november bij de dienst uitgevoerde visitatie, het onderzoeken van de mate van robuustheid van de dienst aan de hand van een door het ministerie van I&W opgestelde checklist. Dit was de opmaat voor een plan van aanpak Robuustheid, dat de dienst onlangs bij het ministerie heeft ingediend: de dienst streeft ernaar om op 1 april 2026 zelfstandig robuust te kunnen zijn. Het interbestuurlijk programma is een nadere impuls voor de samenwerking landelijk in Omgevingsdienst NL, maar zeker ook voor de samenwerking tussen de omgevingsdiensten in Zuid-Holland. We bouwen operationeel onze samenwerking steeds verder uit en vinden elkaar steeds gemakkelijker.

Op basis van de nieuwe opdracht die we als directeuren van onze gezamenlijke bestuurders hebben gekregen zullen we onze gezamenlijke strategische visie nader vormgeven. We verwachten dat deze visie mooi zal aansluiten bij onze nieuwe Strategie voor de langere termijn (2035) die in 2024 zal worden afgerond. Hierin brengen wij onze ideeën voor de toekomst samen met die over innovatie, en leggen we de verbinding met de robuustheidsaanpak en het vervolg op de visitatie. Dat is een complex proces, maar vooral ook een unieke samenloop in de tijd en een fantastische kans! Ook 2023 was een jaar van kansen en bedreigingen… De interne reorganisatie, de doorkanteling naar een horizontale lijnorganisatie, is afgerond, met het benoemen van een nieuw MT en teamleiders voor de ca.15 nieuwgevormde teams. Op enkele na zijn alle teamleiders in de eigen organisatie gevonden; enkele zijn van buiten aangenomen. Doordat niet alle teamleidersfuncties full-time zijn, hebben we deze verandering nagenoeg kostenneutraal kunnen doorvoeren. De belangrijkste stap van de reorganisatie, het bieden van een ‘thuishaven’ aan de medewerkers, is daarmee gezet. Om het nieuwe management snel op volle kracht te krijgen is een start gemaakt met een managementopleiding, als opmaat voor een nader te ontwikkelen management-development traject.

De gemeente Noordwijk heeft aangekondigd het terughalen van alle bouwtaken te onderzoeken. Dit onderzoek zou in 2023 afgerond worden, maar is verlengd en loopt nog door. In het belang van de medewerkers hoopt de dienst dat er spoedig duidelijkheid komt. Ondertussen wordt er hoe dan ook doorgewerkt aan verbetering van de kwaliteit van (ook) deze dienstverlening. De wijziging van de Wet gemeenschappelijke regelingen en de daardoor noodzakelijke aanpassingen van onze gemeenschappelijke regeling leidde tot een aantal bijeffecten; vervangingsregels en quorumproblematiek voor het algemeen bestuur. Om die reden is een voorstel in procedure gebracht om het algemeen bestuur te wijzigen naar één lid per deelnemer. Dit beperkt de bestuurlijke drukte en voorkomt dat er niet vergaderd kan worden terwijl iedere deelnemer met één lid vertegenwoordigd is. Specifiek voor de jaarstukken 2023 geldt dat dit jaar voor het eerst een rechtmatigheidsverantwoording naast het rapport van de accountant is opgeleverd. Daarnaast zijn we uiteraard weer heel blij met de goedkeurende verklaring van de accountant: ook het compleet nieuwe team van onze hergecontracteerde accountant is tot een positieve conclusie gekomen. Daar zijn wij uiteraard erg blij mee! Marlies Krul-Seen Directeur Omgevingsdienst West-Holland Agendapunt 4 DB 25 maart 2024: Jaarverslag 2023 (2024032645V2)

3 / 52

Leeswijzer In hoofdstuk 2 treft u als eerste het jaarverslag van 2023 aan. Hierin wordt per programma verantwoording afgelegd, zowel inhoudelijk als financieel. In hoofdstuk 3 behandelen we op hoofdlijnen de resultaten en de reserves. Hoofdstuk 4 vervolgt met de paragrafen, met onder andere de actualisatie van de risico-inventarisatie. Vervolgens treft u de jaarrekening van 2023 aan in hoofdstuk 5. In dit hoofdstuk is de balans opgenomen met toelichting, en de overzichten van baten en lasten met de toelichtingen hierop. Daarna treft u diverse bijlagen aan (A t/m E) ter ondersteuning van het inzicht in de jaarrekening. De jaarstukken worden afgesloten met een controleverklaring van de accountant in bijlage F. Het jaarverslag en de jaarrekening van de dienst zijn opgesteld volgens het Besluit Begroting en Verantwoording voor provincies en gemeenten (BBV).

Agendapunt 4 DB 25 maart 2024: Jaarverslag 2023 (2024032645V2)

4 / 52

JAARVERSLAG 2023

Agendapunt 4 DB 25 maart 2024: Jaarverslag 2023 (2024032645V2)

5 / 52

2. Programmaverantwoording 2023 2.1. PROGRAMMA MILIEU Het programma Milieu controleert bedrijven op milieuwet- en regelgeving. We verlenen vergunningen, toetsen meldingen en controleren bedrijven op het naleven van de regels. Wat zeggen de cijfers? Omschrijving

Basis begroting Werkplannen Offertes 2023 Actueel werkplan Realisatie Verschil 2023 2023 2023 2023 Uren x Tarief € 5.117.782 € 5.239.448 € - € 5.239.448 € 5.317.777 € 78.329 Materieel € 148.073 € 133.073 € - € 133.073 € 105.040 € -28.033 Totaal € 5.265.855 € 5.372.521 € - € 5.372.521 € 5.422.817 € 50.296 Uren 52.517 53.766 0 53.766 54.569 803

De teams van het programma Milieu besteden ongeveer 80% van hun tijd aan het beoordelen van milieuvergunningen en het controleren of bedrijven de milieuwet- en regelgeving naleven. Een enkele keer leidt dat tot handhaving. Daarnaast neemt de vraag vanuit de deelnemers naar advies rondom milieuvraagstukken toe. Met preventieve maatregelen en beleidsadvies proberen we milieuproblemen samen aan te pakken.

Toelichting Geluid Door het stijgen van de gasprijs hebben veel huishoudens en bedrijven ingezet op verduurzaming en worden er meer warmtepompen geïnstalleerd. Dit is een positieve ontwikkeling, maar warmtepompen kunnen ook geluidoverlast veroorzaken, we krijgen hier meer klachten en adviesvragen over. Afgelopen jaar hebben we 36 geluidmetingen uitgevoerd bij installaties zoals warmtepompen en airco’s. Geur Er waren dit jaar meer meldingen van geuroverlast. We onderzoeken vooral industriële geurhinder en horecainstallaties. Opvallend is de toename van geurklachten over ambachtelijke koffiebranderijen en bakkerijen in stadscentra. Het provinciale geurbeleid schrijft over het vaststellen van het acceptabel geurhinderniveau. Daarbij kunnen in verhouding dure geurmetingen een rol spelen. Deels blijft de geurbeleving subjectief. We behandelen de klachten en proberen zoveel mogelijk om in samenwerking met alle partijen tot een oplossing te komen. Dit vergt dan ook veel inzet van onze dienst. Administratief Toezicht Afvalstromen (AT-pool) In 2023 is onder regie van onze dienst het administratief toezicht bij afvalverwerkende bedrijven weer nieuw leven ingeblazen. Hierbij is samen met de provincie de samenwerking opgezocht met de andere 4 omgevingsdiensten in Zuid-Holland. Dit heeft geleid tot een groot administratief onderzoek bij een landelijk opererend afvalverwerker.

Begin 2024 zal dit onderzoek afgerond zijn. Daarnaast heeft er discussie plaatsgevonden over hoe deze taak in Zuid-Holland versterkt kon worden. Uiteindelijk heeft dit geleid tot een AT-pool en helaas niet tot een geconcentreerde taak bij ons.

Agendapunt 4 DB 25 maart 2024: Jaarverslag 2023 (2024032645V2)

6 / 52

Ondermijning In multidisciplinaire samenwerking van gemeenten, politie, belastingdienst, RDW, douane, NVWH en andere toezichthoudende instanties bespreken we verdachte dossiers en participeren in integrale ondermijningscontroles. Bovendien werden we in 2023 regelmatig opgeroepen door de ondermijningsregisseur van de driehoek. Dit heeft in totaal tot 40 controles geleid. Vanaf april 2024 zal het Haags Economisch Interventie Team (HEIT) opnieuw in werking treden. Hierdoor verwachten we volgend jaar een toename van het aantal uren op ondermijning. Zeer Zorgwekkende Stoffen (ZZS) Onder andere naar aanleiding van het PFAS-schandaal rond de chemische fabriek Chemours, heeft de Provincie onze dienst, net als alle 4 de andere Omgevingsdiensten, afgelopen jaar de opdracht gegeven om alle actuele vergunningen voor (potentiële) ZZS in kaart te brengen. Dit zijn stoffen die gevaarlijk zijn voor mens en milieu. In 2024 moeten er nieuwe vergunningsvoorschriften worden geschreven, vanaf 2025 gaan we deze toetsen. Bodem Energie Systeem (BES) De transitie naar een duurzame samenleving levert ook meer aanvragen voor BES vergunningen op. In 2022 was hier een zeer beperkte inzet op, maar afgelopen jaar zien we hier een forse toename. In 2024 verwachten we dat deze inzet nog verder zal toenemen.

Agendapunt 4 DB 25 maart 2024: Jaarverslag 2023 (2024032645V2)

7 / 52

2.2. PROGRAMMA BODEM Vergunningverlening, toezicht en handhaving zijn de primaire taken van het programma Bodem. Daarnaast informeren en adviseren we gemeenten en provincie vanuit onze expertise over landelijke en regionale vraagstukken. Wat zeggen de cijfers? Omschrijving

Basis begroting Werkplannen Offertes 2023 Actueel werkplan Realisatie Verschil 2023 2023 2023 2023 Uren x Tarief € 1.499.073 € 1.555.302 € - € 1.555.302 € 1.401.682 € -153.620 Materieel € - € - € - € - € 28.855 € 28.855 Totaal € 1.499.073 € 1.555.302 € - € 1.555.302 € 1.430.537 € -124.765 Uren 15.383 15.960 0 15.960 14.384 -1.576

Het afgelopen jaar werden er minder vergunningen aangevraagd. We hebben 92% van de begrote uren gerealiseerd.

Toelichting Historische verontreinigingen We hebben veel inzet gepleegd op historische verontreinigingen op terreinen met lekkages en verontreinigingen met lood en PFAS. Het voormalige vliegkamp Valkenburg heeft al jaren onze aandacht. Voordat de bouw van een nieuwe woonwijk kan beginnen, moet de grond gesaneerd worden. Ons team houdt toezicht op de werkzaamheden. Nieuw: grondwatertaken Onder invloed van de Omgevingswet worden veel bodemtaken van de Provincie naar de gemeenten overgeheveld. Maar de grondwatertaken vallen niet onder de Omgevingswet en worden juist vanuit de Wet bodembescherming overgeheveld naar de Provincie. Die heeft hiervoor de Zuid-Hollandse verordening opgesteld, en hiermee is het een nieuwe taak geworden voor onze dienst. Onder de grondwatertaken valt de zorg voor grondwatersanering als de vervuiling van invloed kan zijn op de drinkwatervoorziening. Het afgelopen jaar hebben we de nieuwe taak voorbereid voor het interne systeem en volgden we scholing om de taak vanaf 2024 uit te voeren. Regionale Bodemkwaliteitskaart en Nota Bodembeheer We hebben de afgelopen jaren gewerkt aan de ontwikkeling van een regionale bodemkwaliteitskaart om op een snelle manier inzicht te verkrijgen in de kwaliteit van de grond in relatie tot de functie.

Met behulp van deze kaart kunnen deelnemers makkelijker (duurzaam) beleid opstellen voor het grensoverschrijdend toepassen van grond in de regio, en het zorgt voor een stuk minder administratie. De bodemkwaliteitskaart en bijbehorende nota bodembeheer zijn in 2023 door bijna alle deelnemers vastgesteld.

Agendapunt 4 DB 25 maart 2024: Jaarverslag 2023 (2024032645V2)

8 / 52

Grondmonsters Vorig jaar lieten we bij sommige locaties van illegale gronddumpingen voor contra-expertise indicatieve grondmonsters nemen door externe bureaus. Inmiddels hebben we ons team zelf opgeleid waardoor we efficiënter kunnen werken. Bloembollenteelt Omdat we het als onze taak zien om meer preventief toezicht te houden hebben we een start gemaakt met het ontwikkelen van een handelingskader voor nieuwe bestrijdingsmiddelen. In onze regio betreft dat met name bestrijdingsmiddelen voor de bloembollenteelt.

Agendapunt 4 DB 25 maart 2024: Jaarverslag 2023 (2024032645V2)

9 / 52

2.3. PROGRAMMA OMGEVINGSADVIES Onder Omgevingsadvies vallen alle adviesproducten die betrekking hebben op ruimtelijke ordening, zoals bouwplannen, bestemmingsplannen en gebiedsontwikkeling. Ook advisering over Schiphol en programma Omgevingswet horen bij Omgevingsadvies. Wat zeggen de cijfers? Omschrijving

Basis begroting Werkplannen Offertes 2023 Actueel werkplan Realisatie Verschil 2023 2023 2023 2023 Uren x Tarief € 3.089.262 € 3.142.568 € 17.151 € 3.159.719 € 3.208.921 € 49.202 Materieel € 53.502 € 126.500 € - € 126.500 € 28.880 € -97.620 Totaal € 3.142.764 € 3.269.068 € 17.151 € 3.286.219 € 3.237.801 € -48.418 Uren 31.701 32.248 176 32.424 32.929 505

Het programma Omgevingsadvies heeft betrekking op alle vragen over de ruimtelijke omgeving; onder andere over bouwplannen, bestemmingsplannen, gebiedsontwikkeling en activiteiten die in de leefomgeving plaatsvinden. Daarnaast voeren we Schipholtaken uit en hebben we de Omgevingswet voorbereid. Afgelopen jaar is het aantal adviezen dat de dienst heeft verstrekt opnieuw gestegen. Van 1200 adviezen in 2022 tot 1820 in 2023. Op deelnemer-niveau zijn wel grote verschillen te zien, enkele deelnemers hebben meer adviesverzoeken ingediend, andere flink minder. De realisatie van de gegeven opdrachten in 2023 wordt per deelnemer teruggekoppeld.

Toelichting Ontwikkelingen met invloed op de resultaten Mede door de verbeterde interne informatievoorziening konden we efficiënter werken. Het zaaksysteem Powerbrowser en het vorig jaar geïmplementeerde Geoportaal zorgden voor een snelle en accurate verwerking van de meeste omgevingsadviezen. Dat is terug te zien in het resultaat. Er zijn flink meer adviezen verstrekt in minder tijd; 45% meer verzoeken en maar 1% meer uren. Dit vergde wel een forse inspanning waardoor de levertijd onder druk kwam te staan. Ook de implementatie van de Omgevingswet had invloed op het resultaat. In het laatste kwartaal van 2023 kwamen er nog veel ‘last-minute’ adviesverzoeken binnen voor bestemmingsplannen en akoestische onderzoeken. Andere ontwikkelingen die invloed kunnen hebben op het resultaat is het feit dat we heel 2023 weer op locatie konden werken (na de beperkingen van corona) en de woningbouwopgave die veel deelnemers hebben. Schipholtaken De werkstructuur voor Schipholtaken is gelijk gebleven. We participeren in het dossier Bestuurlijke Regie Schiphol (BRS), het Interbestuurlijk overleg en het cluster Zuidwest. Een belangrijke taak van onze secretaris is het opstellen van reacties voor de bestuurders. Ook leveren we ondersteuning in de regio bij het meten van vliegbewegingen en rapporteren eenmaal per jaar het geluidsniveau bij meetposten.

Omgevingswet Voor de Omgevingswet zijn veel werkzaamheden verricht. We hebben afspraken gemaakt met ketenpartners over adviestermijnen, de aanpak van het datasysteem en het heffen van leges. De mandaatregelingen en gemeentelijke regelingen zijn aangepast, en alle systemen werden getest. In november 2023 hebben wij samen met de gemeente Katwijk een ketentest georganiseerd, waarbij naast de andere gemeenten ook alle ketenpartners waren uitgenodigd Deze dag heeft mooie inzichten opgeleverd in relatie tot de samenwerking. Eind 2023 waren we klaar voor de invoering van de Omgevingswet. Dat betekent niet dat we verwachten dat de implementatie vlekkeloos gaat verlopen. We zijn realistisch genoeg om opstartproblemen te verwachten en we zullen -zeker in het begin van 2024- wel extra tijd nodig hebben om alles op de rit te krijgen.

Agendapunt 4 DB 25 maart 2024: Jaarverslag 2023 (2024032645V2)

10 / 52

Inventarisatieproject Register Externe Veiligheid Vanuit het Rijk kwam afgelopen jaar de verplichting voor gemeenten en provincie om aan te sluiten op het nieuwe Register Externe Veiligheid (REV). In 2024 starten we daarvoor een inventarisatieproject om alle risicovolle bronnen, zoals gasflessen, propaantanks en gevaarlijke stoffen in kaart te brengen. Hiervoor hebben we 1 fte beschikbaar gemaakt.

Agendapunt 4 DB 25 maart 2024: Jaarverslag 2023 (2024032645V2)

11 / 52

2.4. PROGRAMMA DUURZAAMHEID Het programma Duurzaamheid zorgt voor het uitwerken van de duurzaamheidsvisies van de deelnemers. Daarnaast fungeren we als kennisbank op het gebied van klimaatadaptatie en duurzaamheid. Wat zeggen de cijfers? Omschrijving

Basis begroting Werkplannen Offertes 2023 Actueel werkplan Realisatie Verschil 2023 2023 2023 2023 Uren x Tarief € 1.335.260 € 1.224.849 € 6.675 € 1.231.524 € 1.048.996 € -182.528 Materieel € 304.143 € 472.444 € 27.551 € 499.995 € 305.999 € -193.997 Totaal € 1.639.403 € 1.697.293 € 34.226 € 1.731.519 € 1.354.995 € -376.525 Uren 13.702 12.569 69 12.638 10.764 -1.873

Het programma Duurzaamheid levert input van de duurzaamheidsvisies van de deelnemers. We houden energietoezicht en fungeren als kennisbank op het gebied van grote opgaven zoals de energietransitie en de circulaire economie. Afgelopen jaar is binnen programma Duurzaamheid bijna 1900 uren minder uren gemaakt dan gepland in de werkplannen. Dit omdat zowel bij de deelnemers als bij ons niet voldoende bezetting was voor duurzame projecten. Daarnaast hoefde minder gehandhaafd te worden naar aanleiding van ons energietoezicht. De uren die we inzetten als trekker van twee werkgroepen ten behoeve van de RES-regio werden gefinancierd door de RES-regio Holland-Rijnland.

Toelichting Energietoezicht We kunnen zeggen dat het energietoezicht succesvol is geweest. Volgens schatting van de RVO moeten circa 2000 bedrijven voldoen aan de informatie- en energiebesparingsplicht. De meeste bedrijven voldoen aan de wettelijke verplichtingen of zorgden na beoordeling van de rapportages direct voor de nodige verbeteringen. Hierdoor kan opgemerkt worden dat het naleefgedrag bij energietoezicht voldoende was, zodat minder handhaving hoefde plaats te vinden; ook dit heeft invloed op de inzet van uren. Duurzaamheidsvisie Bij alles wat we doen, gaat duurzaamheid een steeds grotere rol spelen. Daarom maken we duurzaamheid onderdeel van de hele dienst en verankeren we het onderwerp in de strategievisie 2024-2035. Bijenlandschap De provincie Zuid-Holland heeft een ambitieuze doelstelling geformuleerd; in 2030 moet Zuid-Holland een aaneengesloten bijenlandschap zijn. Onze dienst heeft hierin aan aanjaagfunctie. We verwachten in 2024 weer een stap dichter bij de ambitieuze doelstelling te komen.

Agendapunt 4 DB 25 maart 2024: Jaarverslag 2023 (2024032645V2)

12 / 52

2.5. PROGRAMMA BOUWEN Het programma Bouwen heeft als kerntaken de behandeling van vergunningen en toezicht en handhaving op bouw- en gebruiksactiviteiten. Ook het project Sanering wegverkeerslawaai en sloopmeldingen (asbest) maken onderdeel uit van het programma. Wat zeggen de cijfers? Omschrijving

Basis begroting Werkplannen Offertes 2023 Actueel werkplan Realisatie Verschil 2023 2023 2023 2023 Uren x Tarief € 4.241.219 € 4.218.221 € - € 4.218.221 € 4.118.995 € -99.225 Materieel € 63.187 € 40.000 € - € 40.000 € 32.407 € -7.593 Totaal € 4.304.406 € 4.258.221 € - € 4.258.221 € 4.151.402 € -106.818 Uren 43.522 43.286 0 43.286 42.268 -1.018

De teams van het programma Bouwen behandelen bouwvergunningen en houden toezicht op bouw- en gebruiksactiviteiten. Ook gevelsanering en sloopmeldingen waarbij asbest betrokken is, maken onderdeel uit van het programma. Wij voeren de bouwtaken uit voor de provincie en voor de gemeente Noordwijk. In 2023 hebben we 98% van de begrote uren gerealiseerd.

Toelichting Omgevingswet en Wet kwaliteitsborging (Wkb) Met de implementatie van de Omgevingswet in 2024 zal ook de Wkb stapsgewijs ingevoerd gaan worden. Dit nieuwe stelsel van kwaliteitsborging bij bouwprojecten heeft uiteraard invloed op de werkwijze van het programma Bouwen. We zullen vanaf 2024 te maken krijgen met de rapportages van externe kwaliteitsborgers. Het afgelopen jaar hebben we gebruikt om ons intern op de Wkb voor te bereiden, maar we verwachten dat het toezicht op de bouw en de handhaving, zeker in eerste instantie, meer tijd zal kosten. In het laatste kwartaal van 2023 - waarschijnlijk ook met het oog op de nieuwe wetgeving - werden er nog veel aanvragen voor omgevingsvergunningen ingediend. Asbest Het afgelopen jaar was er een voortzetting te zien van bedrijfsmatig gemelde asbestsaneringen waarop risicogericht toezicht is uitgevoerd.

Agendapunt 4 DB 25 maart 2024: Jaarverslag 2023 (2024032645V2)

13 / 52

Stikstof Stikstofproblematiek en de ontwikkeling van Natura-2000 gebieden zorgen voor steeds meer maatwerk in de procedures rondom bouwvergunningen, en dat neemt meer tijd in beslag dan standaardprocedures. Bovendien zorgen (wets)wijzigingen en gerechtelijke uitspraken voor vertraging in de doorlooptijd van de vergunningsprocedure. Sanering wegverkeerslawaai Onder het project Sanering wegverkeerslawaai vallen 60 deelprojecten waarvan de deelnemers een gedetailleerd overzicht krijgen. De beschikbaarheid van adviesbureaus en aannemers om het werk uit te voeren blijft helaas de bottleneck in dit project. We hebben dit jaar weer een Europese aanbesteding gedaan voor adviesbureaus die gevelisolatieonderzoeken kunnen uitvoeren. De twee adviesbureaus die al voor ons werkten krijgen opnieuw een raamovereenkomst voor vier jaar. Er heeft zich helaas geen derde partij gemeld. Bouwtaken Voor de bouwtaken werken we conform de werkplannen. In 2023 hebben we 930 vergunningen en meldingen afgehandeld. Hierin is niet meegenomen de hausse aan aanvragen die aan het eind van 2023 zijn ingediend. De verwachting dat er aan het einde van het jaar extra aanvragen zijn ingediend als gevolg van de invoering van de Omgevingswet is uitgekomen. Het afdoen van vergunningen kost de vergunningverleners relatief veel (extra) tijd. Hierdoor is er een behoorlijke overschrijding van de uren t.o.v. de planning.

Inzet van extra uren zijn helaas onvermijdelijk, omdat gevraagde adviezen laat komen en van matige kwaliteit zijn, waardoor veel meer tijd moet worden gestoken in het maken van kwalitatief verantwoorde producten. Bouwloket In 2023 kwamen er veel vragen bij het Bouwloket binnen over de Omgevingswet en de Wkb. We constateerden dat er veel vragen gesteld werden over zaken die niets met bouwen te maken hadden maar waarvoor toch een oplossing werd gezocht. Daardoor was er een overschrijding van het aantal uren van 150%. Vanaf 2024 kan het Bouwloket niet meer rechtstreeks benaderd worden, maar komen vragenstellers eerst bij het Klant Contact Centrum van Noordwijk terecht. Bibob De Wet Bibob verruimt de mogelijkheden van gemeenten om zich te beschermen tegen het risico dat ze criminele activiteiten faciliteren. In 2023 hebben we 1600 uur aan Bibob onderzoek in Noordwijk besteed, met name aan het toetsen van omgevingsvergunningen bij bouwactiviteiten voor speciale inrichtingen of grote bouwsommen.

Agendapunt 4 DB 25 maart 2024: Jaarverslag 2023 (2024032645V2)

14 / 52

2.6. PROGRAMMA RANDVOORWAARDELIJKE TAKEN Randvoorwaardelijke taken richt zich op een kwalitatief goede dienstverlening en verantwoording van de Omgevingsdienst. De taken worden uitgevoerd voor alle deelnemers en betreffen voorlichting, relatiebeheer, functioneel applicatiebeheer, bestuurlijk overleg, coördinatie Wet Bibob en algemene juridische advisering. Wat zeggen de cijfers? Omschrijving

Basis begroting Werkplannen Offertes 2023 Actueel werkplan Realisatie Verschil 2023 2023 2023 2023 Uren x Tarief € 2.258.794 € 2.270.975 € - € 2.270.975 € 2.148.117 € -122.858 Materieel € 179.618 € 179.618 € - € 179.618 € 71.626 € -107.992 Totaal € 2.438.412 € 2.450.593 € - € 2.450.593 € 2.219.743 € -230.849 Uren 43.522 43.286 0 43.286 42.268 -1.018

Randvoorwaardelijke taken richten zich op de algemene dienstverlening en verantwoording van onze dienst. De taken worden uitgevoerd voor alle deelnemers en betreffen voorlichting, relatiebeheer, functioneel applicatiebeheer, bestuurlijk overleg, coördinatie Wet Bibob en algemene juridische advisering.

Toelichting Interbestuurlijke programma VTH Als opvolging van de aanbevelingen van de commissie Van Aartsen is er een Interbestuurlijke programma VTH (IBP VTH) opgestart met daarbij behorende financiering. Voor 2023 heeft dit programma beslag gelegd op onze medewerkers. Het vervangen van deze medewerkers door de flexibele schil bleek moeilijk gezien de huidige arbeidsmarkt. Dit tezamen heeft geleid tot een onderbesteding op dit programma. Dit betekent niet dat er geen resultaat is geboekt maar wel dat de daarmee gemoeide uren en kosten ten laste zijn gebracht van het IBP VTH. Omgevingswet (kennisontwikkeling) Na vijf keer te zijn uitgesteld is op 1 januari 2024 de Omgevingswet definitief in werking getreden. We hebben ons al sinds de Eerste Kamer in 2016 met de wet instemde, op de nieuwe wetgeving kunnen voorbereiden. Dit had als voordeel dat we enorm veel kennis hebben opgedaan en door middel van casussen de systemen (waaronder het DSO) uitgebreid hebben kunnen testen. Deze lange periode betekende echter ook dat een aantal medewerkers die opgeleid waren is inmiddels niet meer bij ons werkt en dat we extra opfriscursussen hebben moeten organiseren. Ook in 2023 hebben we een groot deel van de beschikbare uren voor kennisontwikkeling besteed aan de voorbereiding op de Omgevingswet, vaak in samenwerking met de andere vier omgevingsdiensten in de regio.

Gemeenschappelijke regeling Voor het bestuur werken we aan het actualiseren van de gemeenschappelijke regeling. Dit is nodig omdat de Wet gemeenschappelijke Regelingen is gewijzigd. De wijzigingen in de wet hebben als doel de democratische legitimatie van gemeenschappelijke regelingen en de kaderstellende en controlerende rol van de gemeenteraden en Provinciale Staten in relatie tot gemeenschappelijke regelingen te versterken. Dit lange traject is vorig jaar opgestart en moet op 1 juli 2024 afgerond zijn. Visitatie Op 22 en 23 november is onze dienst bezocht door de visitatiecommissie. Dit tweejaarlijks onderzoek wordt gedaan door een commissie bestaande uit collega’s van andere omgevingsdiensten uit heel Nederland en heeft als doel het lerend vermogen te ontwikkelen. In de conceptbrief aan het management worden onder andere als sterke punten de financieel gezonde situatie van de dienst en de voortvarende doorkanteling

Agendapunt 4 DB 25 maart 2024: Jaarverslag 2023 (2024032645V2)

15 / 52

genoemd. Ook de kwaliteit van de dagelijkse werkzaamheden en onze cultuur van loyaliteit is opgevallen. Als aanbeveling wordt de ontwikkeling van de langetermijnvisie genoemd, een onderwerp waar we al voor het bezoek van de commissie mee aan de slag waren gegaan en wat inderdaad een hoge prioriteit heeft. Programma “IM in control” Het programma IM in control hebben we afgelopen jaar zeer succesvol afgerond (zie 4.5.2. Informatisering en automatisering). Doorkanteling Het hoofddoel van de organisatiedoorkanteling in 2023 was het versterken van de aandacht voor onze medewerkers. De herstructurering in teams bevordert kortere communicatielijnen en vergroot de betrokkenheid, waarop de reacties tot nu toe zeer positief zijn. Deze nieuwe opzet is tevens gericht op de toekomst, met als doel zowel bestaand als nieuw personeel beter te boeien en te binden. Het is een van onze strategieën om effectief om te gaan met de krapte op de arbeidsmarkt.

2.7. KLANTTEVREDENHEID In 2023 heeft de dienst de klanttevredenheid gemeten van afgeronde producten binnen de programma’s. Dit is uitgevoerd met het uitsturen van korte enquêtes. De contactpersoon van een zaak kon op de vragen over het product antwoorden met de mogelijkheden ‘zeer tevreden’, ‘tevreden’ of ‘ontevreden’.

Resultaten In 2023 zijn in totaal 700 enquêtes verstuurd waarbij 14% gereageerd heeft. Uit ervaring weten we dat tevreden contactpersonen vaak niet reageren omdat zij geen bijzonderheden te melden hebben. Van de respondenten in 2023 was 92% tevreden en zeer tevreden. Dit is zo goed als gelijk aan de resultaten in 2022. 8% gaf aan ontevreden te zijn.

Agendapunt 4 DB 25 maart 2024: Jaarverslag 2023 (2024032645V2)

16 / 52

3. Realisatie per deelnemer 2023 in uren De tabel hieronder laat per deelnemer de realisatie van de uren zien.

In de bestuurlijke rapportage werd verwacht dat de begrote werkzaamheden niet volledig konden worden uitgevoerd vanwege personeelstekort. Uiteindelijk is 98% gerealiseerd, waarover opdrachtgevers zijn geïnformeerd en akkoord hebben gegeven. Meer details over de programmabesteding zijn te vinden in hoofdstuk 2. De afrekening met de deelnemers volgt de afspraken in de nota Planning en Control van de dienst (zie bijlage C voor toelichting op de eindafrekening). De programmarekening biedt beknopt de financiële verantwoording van het gerealiseerde beleid van de omgevingsdienst (zie hoofdstuk 5.4 Programmarekening).

Agendapunt 4 DB 25 maart 2024: Jaarverslag 2023 (2024032645V2)

17 / 52

4. Paragrafen 4.1. LOKALE HEFFINGEN De dienst heeft niet als taak lokale heffingen op te leggen. Deze taak ligt bij de deelnemende gemeenten.

4.2. WEERSTANDSVERMOGEN Het weerstandsvermogen geeft aan in welke mate de dienst in staat is tegenvallers/risico’s op te vangen.

4.2.1. Vrije ruimte in de algemene reserve Zoals vastgesteld in de nota Planning & Control dient de algemene reserve maximaal 5% van de omzet te bedragen. Met de algemene reserve (voor bestemming) kunnen de geïnventariseerde risico’s gedekt worden. Maximale omvang algemene reserve 2023

Vrije ruimte algemene reserve 2023 Bepaling vrije ruimte algemene reserve (in euro's) Algemene reserve 31-12-2023 Risico impact Vrije ruimte algemene reserve

€

2.206.191 -750.000 1.456.191

4.2.2. Weerstandsvermogen en risicobeheersing In de tabel hieronder worden alle risico's volledig geïnventariseerd, de verwachte omvang wordt ingeschat met beheersmaatregelen in overweging. Financiële impact wordt bepaald volgens de regels in de nota weerstandsvermogen en risicomanagement, wat resulteert in de benodigde omvang van de algemene reserve. Beheersmaatregelen met een structureel effect zijn meegenomen in de financiële impact van de risico's, per risico staat de gekozen aanpak en het (structurele) effect vermeld. De bedragen zijn onderdeel van de eerdere risico-impactbepaling. Risico (x €1.000) S1. Prijsontwikkelingen niet gecompenseerd in de indexatie.

S2. S3.

S4.

Dwangsom bij te late beslissing (Wet dwangsom en beroep) Risico’s die voortvloeien uit rechtsgedingen als gevolg van handelen. Heeft de organisatie voldoende kritische massa om haar (wettelijke) taken te kunnen uitvoeren (robuustheid).

Beheersmaatregel Accepteren: Bij de vaststelling wordt het indexcijfer van de commissie Financiële Kaderstelling Gemeenschappelijke Regelingen gebruikt, definitief vastgesteld door het Algemeen Bestuur in de kadernota. Accepteren: Termijnen om te beslissen worden nauwlettend bewaakt. Overdragen: Hiervoor is een standaard rechtsbijstands- en aansprakelijkheidsverzekering afgesloten. Verminderen: De dienst werft actief op de arbeidsmarkt via "Werken in het Westen" en digitale kanalen. De samenwerking "Betere Wereldbaan" bevordert de samenwerking tussen de vijf omgevingsdiensten.

Agendapunt 4 DB 25 maart 2024: Jaarverslag 2023 (2024032645V2)

Risico €0

klasse 75%

Impact €0

€0

5%

€0

€0

5%

€0

€ 700

50%

€ 350

18 / 52

Risico (x €1.000) I5. De implementatie van de omgevingsdienst is voltooid. We gaan ontdekken hoe hoog de risico’s zijn. S6. De dienst heeft te maken met een stuwmeer niet opgenomen verlofuren. S7. Ondanks de steeds toenemende automatiseringsgraad, ook in het kader van de diverse regelgevingen is het de vraag of de dienst in staat is om dit te realiseren. (Informatiseringskosten) In Noordwijk wordt onderzocht of de dienst haar bouwtaken terugneemt, wat risico's met zich meebrengt.

I8.

Beheersmaatregel Accepteren: In samenspraak met onze partners evalueren we de implementatie en waar nodig sturen we bij. Verminderen: De organisatie stuurt op het verminderen van de stuwmeren op een verantwoordelijke manier. Verminderen: Hoewel het huidige informatiseringsproject is afgerond, moeten we ons blijven aanpassen aan voortdurende veranderingen om de efficiëntie, effectiviteit en veiligheid van onze informatiesystemen te waarborgen en toekomstige uitdagingen en kansen te anticiperen. Overdragen: De nota Planning & Control voorziet in de situatie dat een deelnemer zijn takenpakket wilt terugnemen. Zij zullen dan frictiekosten dienen te betalen aan de dienst van 5x het aantal uren * geldend uurtarief.

Risico € 200

klasse 25%

Impact € 50

€ 400

75%

€ 300

€ 500

10%

€ 50

€0

75%

€0

Totaal risico impact •

€ 750

I = Incidenteel en S= structureel

De financiële impact van risico's wordt berekend op basis van verwachte omvang, kans en zekerheidsfactor, volgens de risicomatrix in de nota weerstandsvermogen met vastgestelde grenzen.

4.2.3. Financiële kengetallen Artikel 11 van het BBV bepaalt dat de vijf financiële kengetallen opgenomen moeten worden. Dit zijn kengetallen voor de netto schuldquote, solvabiliteitsratio, structurele exploitatieruimte, grondexploitatie en belastingcapaciteit. De laatste twee zijn voor de dienst niet van toepassing. Verloop kental Netto schuldquote Solvabiliteitsratio Structurele exploitatieruimte

Rekening 2022

Begroting 2023

-7% 13% 4%

-6% 22% 1%

Realisatie 2023 -10% 15% -6%

Netto schuldquote De netto schuldquote geeft de verhouding weer van de schuldenlast van de dienst ten opzichte van de eigen middelen. De netto schuldquote geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie. De realisatie laat een ander beeld zien dan begroot. De eigen middelen zijn door het toevoegen van het exploitatieresultaat (voor bestemming) hoger dan begroot. Solvabiliteitsratio De solvabiliteitsratio geeft de verhouding weer van het eigen vermogen ten opzichte van de totale passiva. Bovendien geeft het aan in welke mate de dienst het eigen vermogen kan inzetten voor de dekking van de schulden, oftewel in hoeverre de dienst in staat is aan zijn financiële verplichtingen te voldoen. Onder het eigen vermogen verstaan we de algemene reserve en de overige bestemmingsreserves. Het eigen vermogen (voor bestemming) van de dienst is mede door het positieve exploitatieresultaat hoger dan begroot. Dit betekent dat de dienst meer middelen beschikbaar heeft om de eventuele schulden te voldoen.

Agendapunt 4 DB 25 maart 2024: Jaarverslag 2023 (2024032645V2)

19 / 52

Structurele exploitatieruimte De structurele exploitatieruimte toont of de vaste inkomsten genoeg zijn om de vaste uitgaven te dekken. Het geeft de financiële ruimte weer door de vaste inkomsten naast de vaste uitgaven te leggen en dit te vergelijken met het totaal van de inkomsten. Dit jaar waren de uitgaven hoger dan de inkomsten (mede door een achterblijvende productie). Echter, door geld uit de bestemmingsreserve te halen en door incidentele inkomsten, zoals rente, hebben we dit verschil kunnen opvangen.

4.3. ONDERHOUD KAPITAALGOEDEREN De paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen bevat volgens het BBV in elk geval wegen, riolering, water, groen en gebouwen. Voor de dienst zijn geen van deze onderdelen van toepassing.

4.4. FINANCIERING De dienst is als uitvoeringsinstantie van een Gemeenschappelijke Regeling, volgens de Wet Financiering Decentrale Overheden (Wet FIDO), verplicht een financieringsparagraaf op te nemen. Hierin beschrijven we de ontwikkelingen rond de kasgeldlimiet, de ontwikkelingen wat betreft de rente- en risiconorm, de verwachte toe- en/of afname van geldleningen of uitzettingen en het beleid en de uitvoering van de treasury. Enkele deelnemers gaven extra opdrachten gedurende het jaar, maar de dienst heeft de voorschotten niet aangepast. Hierdoor verschillen het resultaat en het te betalen/ontvangen bedrag nog van de betaalde voorschotten. Rentevisie De dienst heeft geen leningen lopen. Koersrisico Koersrisico is de kans dat de financiële activa van de organisatie in waarde verminderen door negatieve koersontwikkelingen. De dienst bezit geen derivaten en van koersrisico is daarom geen sprake. Valutarisico Valutarisico is bij de dienst uitgesloten omdat de dienst niet beschikt over, of aanspraken heeft in vreemde valuta. Rente- en risiconorm De dienst heeft geen schulden. Er is geen sprake van een mogelijk renterisico. Liquiditeitenplanning Omdat de dienst met voorschotnota’s werkt, waarbij rekening is gehouden met ons uitgavenpatroon, is het minder noodzakelijk een liquiditeitenplanning op te stellen. De dienst werkt aan een liquiditeitsdashboard.

Financieringsrisico’s Omdat de deelnemende gemeenten gezamenlijk verantwoordelijk zijn voor het financiële beleid van de dienst en zich verplicht hebben de tekorten in zijn geheel gezamenlijk te dragen, zijn er geen financieringsrisico’s. Kasgeldlimiet Jaarlijks bepaalt het ministerie de kasgeldlimiet voor gemeenten, dat 8,2% van hun begroting bedraagt. De toegestane kasgeldlimiet is € 1.849.548. Deze limiet mag gedurende het begrotingsjaar niet worden overschreden. Bij structurele overschrijding moet kortlopende schuld worden omgezet in langlopende schuld.

Agendapunt 4 DB 25 maart 2024: Jaarverslag 2023 (2024032645V2)

20 / 52

4.5 PARAGRAAF WET OPEN OVERHEID Op 1 mei 2022 is de Wet open overheid (Woo) in werking getreden, ter vervanging van de Wet openbaarheid van bestuur (Wob). Het voornaamste doel van de Woo is om overheidsinformatie toegankelijker, transparanter en gemakkelijker vindbaar te maken. Als gevolg hiervan heeft onze dienst een speciale pagina op haar website gecreëerd met informatie over de Woo: https://www.odwh.nl/woo-verzoek/. Daarnaast willen we graag benadrukken dat onze dienst in 2023 23 Woo-verzoeken heeft ontvangen, waarbij alle verzoeken tijdig zijn afgehandeld.

Agendapunt 4 DB 25 maart 2024: Jaarverslag 2023 (2024032645V2)

21 / 52

4.5. BEDRIJFSVOERING 4.5.1 Personeel In 2023 heeft de dienst nadrukkelijk ingezet op de mens binnen de organisatie. In het strategisch plan werd een doorkanteling van de organisatiestructuur voorgesteld, met als doel het personeel te blijven boeien en te binden. Twee kwartiermakers hebben de organisatieverandering begeleid wat geresulteerd heeft in een nieuwe organisatiestructuur met drie afdelingen waarin kleinere teams functioneren. Op 1 november is het traject afgerond met de benoeming van de afdelingshoofden en de teamleiders. Aan FTE Personeelslasten Salarissen en sociale lasten Inhuur flexibele schil Totaal

Aantal FTE Begroot 144 27 171

Aantal FTE realisatie 139 25 164

Verschil Aantal FTE -5 -2 -7

HR in control Het team HR werkte in 2023 aan een betere aansluiting op de wensen en behoeften vanuit de organisatie in de vorm van het programma HR in Control. Dit programmaplan bestaat uit elf projecten waaronder het actualiseren van een aantal regelingen zoals het Sociaal Statuut, maar ook voor het opzetten van onder andere een opleidingsprogramma en een het vitaliteitsprogramma. HR in Control loopt in 2024 nog door. Leeftijdsopbouw Eind 2022 was de gemiddelde leeftijd van de medewerkers 51 jaar, in 2023 daalde dit naar 48 jaar. Deze verjonging van de organisatie komt door pensionering in combinatie met de indiensttreding van een aantal jonge trainees. Ziekteverzuim Het ziekteverzuim is in 2023 toegenomen tot 6,89%. Deze toename is voornamelijk het gevolg van enkele langdurige ziektegevallen. We ontwikkelen een programma duurzame inzetbaarheid, met onder andere als doel langdurig ziekteverzuim terug te dringen. Team ServiceburO Het ServiceburO is in 2023 een traject gestart om de kwaliteit van zaakregistratie en archivering te verbeteren. Dat leidt tot een verbetering van de kwaliteit en betere aansluiting op relevante wetgeving zoals de privacywetgeving en de Archiefwet.

4.5.2 Informatisering en automatisering Het afgelopen jaar hebben we de effectiviteit van de eigen bedrijfsvoering en de dienstverlening aan onze deelnemers aanzienlijk verbeterd. Dit komt vooral door alle projecten uit het succesvolle programma IM in control! Hierdoor is de datakwaliteit en de informatiebeveiliging enorm gestegen en zijn we beter gaan samenwerken. Een belangrijke rol is weggelegd voor de 26 key-users die alle ontwikkelingen introduceren in hun teams en problemen signaleren en terugkoppelen. Ook de komende jaren blijven we op deze groep een beroep doen. Belangrijkste ontwikkelingen • De continue ontwikkeling van het Geoportaal zorgt voor steeds verdere verbetering en aanpassingen van de inhoudelijke processen en werkzaamheden. • In 2023 zijn we een programma gestart voor alle medewerkers om bewustwording te creëren voor de gevaren van cybercriminaliteit en het belang van informatie- en privacybescherming. • Power Browser maakt het mogelijk om veel meer informatie op te zoeken door het koppelen van verschillende systemen. De data kunnen inmiddels ook geautomatiseerd worden, geüpdatet en gedeeld, waardoor bijvoorbeeld data gedreven toezicht mogelijk is. Agendapunt 4 DB 25 maart 2024: Jaarverslag 2023 (2024032645V2)

22 / 52

Programma “IM in control” Het programma “IM in control” kan als een onverdeeld succes worden beschouwd. Nagenoeg alle punten en doelstellingen zijn behaald en hebben de dienst verder gebracht in haar ambitie om als een efficiënte en gedegen dienstverlener de omgeving en haar opdrachtgevers te kunnen bedienen. Ondanks het succes van het programma, moet worden erkend dat het eerder een inhaalslag betrof. Momenteel beschikt de dienst over een team en een informatiesysteem dat voldoet aan de actuele standaarden. Echter geldt met name in deze tak van sport het adagium stil staan is achteruit gaan. Innovatie en ontwikkeling zijn daarom niet zaken die de dienst na afsluiting van dit programma in de koelkast zal zetten maar juist zal aanjagen

4.5.3 Planning & Control Het afgelopen jaar hebben we gewerkt aan de nieuwe regelgeving rondom de rechtmatigheidsverantwoording. Met de nieuwe regels oefenen we meer interne controle uit en zorgen we voor een kritische beoordeling van ons eigen inkoopbeleid. We hebben opleidingen gevolgd en extra personeel aangenomen om de Verbijzonderde Interne Controle (VIC) uit te kunnen voeren vanaf 2024. Inkoop en aanbesteding In 2023 hebben we substantieel kunnen besparen door meer samen te werken met andere omgevingsdiensten bij inkoop en aanbesteding. Door kennisoverdracht kunnen we bijvoorbeeld professioneler inkopen. Bovendien profiteren we van landelijke korting op telefonie en Microsoftlicenties door aan te haken bij de raamcontracten van de VNG. Zaakschrijven In mei hebben we het zaakschrijven voor het primair proces in Powerbrowser geactiveerd. Dit zorgde voor een verschuiving van interne rapportages. Omdat het nu duidelijk is welke uren declarabel zijn en welke niet, kunnen we betere tussentijdse rapportages maken

4.5.4 Communicatie De teams Communicatie en Bestuur zijn samengevoegd om een nauwere verbinding tussen het bestuur en interne/externe communicatie te bevorderen. In deze herstructurering zijn we gestart met het formuleren van een communicatievisie die meer aansluit bij de huidige ontwikkelingen van de dienst. Externe communicatie Er waren afgelopen jaar twee grote calamiteiten in de regio; een treinongeval bij Voorschoten en een grote brand op het bedrijventerrein in Ter Aar. De communicatie rond het treinongeval is door de veiligheidsregio opgepakt, maar de persvragen over de brand kwamen bij ons binnen. Er is afgesproken dat externe communicatie altijd via Team C&B moet verlopen. Het programma Nieuwsuur stelde in de uitzending van 12 september vragen over belangenverstrengeling bij Klimaatroute. Naar aanleiding van de uitzending hebben we onze onafhankelijkheidseis opgeschroefd. Arbeidsmarktcommunicatie De vijf omgevingsdiensten in Zuid-Holland werken al een paar jaar samen, onder andere aan arbeidsmarktcommunicatie onder de naam De Betere Wereldbaan. Elke maand is er overleg over diverse projecten, bijvoorbeeld over de voorbereiding van de carrièrebeurs waar we gezamenlijk staan. Op de agenda voor 2024 staan onder andere het verbeteren van onze gezamenlijke website en het uitbreiden van de campagne, zowel intern als extern.

Agendapunt 4 DB 25 maart 2024: Jaarverslag 2023 (2024032645V2)

23 / 52

Langetermijnstrategie Tijdens verschillende visiedagen konden alle medewerkers, ambtelijke vertegenwoordigers van onze deelnemers en bestuurders hun visie op de organisatie geven. Deze input zal onder andere worden gebruikt om de nieuwe strategische visie 2024 - 2035 vast te stellen.

4.6. STAAT VAN INVESTERINGEN

Er is € 163.886 gedesinvesteerd in niet meer gebruikte vaste activa, met name in ICT-investeringen. Tegelijkertijd is er € 93.039 geïnvesteerd.

4.7 BEGROTINGSRECHTMATIGHEID Bij de rechtmatigheidscontrole vormt het begrotingscriterium een belangrijk toetsingscriterium. In de toelichting op het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (Bado) wordt begrotingsrechtmatigheid omschreven als: ‘Financiële beheershandelingen, die ten grondslag liggen aan de baten en lasten, alsmede de balansposten, dienen tot stand te zijn gekomen binnen de grenzen van de geautoriseerde begroting en hiermee samenhangende programma’s (begrotingscriterium). In de begroting zijn de maxima voor de lasten vermeld die door de raad zijn vastgesteld. Dit houdt in dat de financiële beheershandelingen dienen te passen binnen de begroting, waarbij het juiste programma, de toereikendheid van het begrotingsbedrag, evenals het begrotingsjaar van belang zijn.’ Er zijn een aantal verschillende begrotingsoverschrijdingen te onderscheiden. Bij de toetsing van begrotingsafwijkingen kunnen, volgens de Commissie BBV, ten minste de volgende “soorten” begrotingsafwijkingen worden onderkend: # 1 2 3 4 5 6

7

Beschrijving soort onrechtmatigheid Kostenoverschrijdingen die geheel of grotendeels worden gecompenseerd door direct gerelateerde opbrengsten Kostenoverschrijdingen bij open einde (subsidie)regelingen Kostenoverschrijdingen die worden gecompenseerd door extra inkomsten die niet direct gerelateerd zijn Kostenoverschrijdingen die passen binnen het bestaande beleid, maar waarbij de accountant ondubbelzinnig vaststelt dat die ten onrechte niet tijdig zijn gesignaleerd Kostenoverschrijdingen inzake activiteiten die niet passen binnen het bestaande beleid en waarvoor tegen beter weten in geen voorstel tot begrotingswijziging is ingediend Kostenoverschrijdingen inzake activiteiten welke achteraf als onrechtmatig moeten worden beschouwd omdat dit bijvoorbeeld bij nader onderzoek van de subsidieverstrekker, belastingdienst of een toezichthouder blijkt a Geconstateerd tijdens verantwoordingsjaar b Geconstateerd na verantwoordingsjaar Kostenoverschrijdingen op activeerbare activiteiten waarvan de gevolgen voornamelijk zichtbaar worden via hogere afschrijvings- en financieringslasten in het jaar zelf of pas in de volgende jaren a Jaar van investeren b Afschrijvings- en financieringslasten in latere jaren

Agendapunt 4 DB 25 maart 2024: Jaarverslag 2023 (2024032645V2)

Telt mee voor het oordeel Nee Nee Ja Ja Ja Nee

Ja Nee Nee

Ja Nee

24 / 52

De werkelijke lasten op programmaniveau mogen in principe de begrote lasten na de laatste begrotingswijziging niet overschrijden. Als er toch sprake is van een overschrijding, is het voor de beoordeling van de begrotingsrechtsmatigheid van belang om te onderzoeken in hoeverre deze overschrijding past binnen het beleid dat is geformuleerd door het algemeen bestuur en/of wordt gecompenseerd door hogere inkomsten die gerelateerd zijn aan de betreffende lasten.

Agendapunt 4 DB 25 maart 2024: Jaarverslag 2023 (2024032645V2)

25 / 52

JAARREKENING 2023 JAARREKENING 2023

Agendapunt 4 DB 25 maart 2024: Jaarverslag 2023 (2024032645V2)

26 / 52

5. Jaarrekening 2023 5.1. BALANS PER 31 DECEMBER 2023 Hierna volgt de financiële verantwoording van het gerealiseerde beleid via de balans met toelichting.

Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV): De jaarrekening is opgesteld met inachtneming van het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV), de financiële verordening en de nota Planning & Control 2020-2023. De toegepaste waarderingsgrondslagen voor de activa en passiva zijn ten opzichte van het voorgaande jaar ongewijzigd gebleven. Materiële vaste activa: De materiële vaste activa worden gewaardeerd tegen verkrijgings- of vervaardigingsprijs, verminderd met afschrijvingen gebaseerd op de economische levensduur volgens artikel 64 van het BBV. De afschrijvingstermijn en methode zijn vastgesteld door het bestuur in de begroting 2015, waarbij zowel het BBV-beleid als de financiële verordening van de dienst worden gevolgd. Vlottende activa: De vorderingen, overlopende activa en liquide middelen worden gewaardeerd tegen de nominale waarde, verminderd met de noodzakelijk geachte voorzieningen, zoals bedoeld in artikel 63 van het BBV. Vlottende passiva: De vlottende schulden en overlopende passiva worden gewaardeerd tegen de nominale waarde, zoals bedoeld in artikel 63 van het BBV. Eigen vermogen: Onder het eigen vermogen zijn opgenomen de algemene reserve, de bestemmingsreserves en het saldo van de rekening van baten en lasten.

Voorzieningen: De voorzieningen worden gewaardeerd tegen de nominale waarde.

Agendapunt 4 DB 25 maart 2024: Jaarverslag 2023 (2024032645V2)

27 / 52

5.2. TOELICHTING OP DE BALANS Materiële vaste activa

Debiteuren Er zijn in 2023 geen vorderingen wegens oninbaarheid op debiteuren afgeboekt. Vlottende activa Vorderingen op openbare lichamen

Vorderingen op overige debiteuren

Vorderingen overige vorderingen

Agendapunt 4 DB 25 maart 2024: Jaarverslag 2023 (2024032645V2)

28 / 52

Specificatie nog te ontvangen

Schatkistbankieren

Berekening benutting drempelbedrag schatkistbankieren (bedragen x € 1000) Verslagjaar 2023 (1) Drempelbedrag 1.000 1.000 1.000 1.000 Kwartaal 1 Kwartaal 2 Kwartaal 3 Kwartaal 4 Kwartaalcijfer op dagbasis buiten 's (2) 217 199 221 207 Rijks schatkist aangehouden middelen (3a) = (1) > (2) Ruimte onder het drempelbedrag 783 801 779 793 (3b) = (2) > (1) Overschrijding van het drempelbedrag (1) Berekening drempelbedrag Verslagjaar (4a) Begrotingstotaal verslagjaar 22.555 Het deel van het begrotingstotaal dat (4b) 22.555 kleiner of gelijk is aan € 500 miljoen Het deel van het begrotingstotaal dat (4c) de € 500 miljoen te boven gaat (1) = (4b)*0,0075 + (4c)*0,002 met een Drempelbedrag 1.000 minimum van €1.000.000 (2) Berekening kwartaalcijfer op dagbasis buiten 's Rijks schatkist aangehouden middelen Kwartaal 1 Kwartaal 2 Kwartaal 3 Kwartaal 4 Som van de per dag buiten 's Rijks (5a) schatkist aangehouden middelen 19.521 18.150 20.313 19.028 (negatieve bedragen tellen als nihil) (5b) Dagen in het kwartaal 90 91 92 92 Kwartaalcijfer op dagbasis buiten 's (2) - (5a) / (5b) 217 199 221 207 Rijks schatkist aangehouden middelen

De drempel voor gemeenschappelijke regelingen met een begrotingstotaal tot € 500 miljoen voor het verplicht schatkistbankieren bedraagt 2% van het begrotingstotaal met een minimum van € 1 miljoen.

Agendapunt 4 DB 25 maart 2024: Jaarverslag 2023 (2024032645V2)

29 / 52

Liquide middelen

Overlopende activa Overlopende activa betreffen uitgaven voor 2024 waarvan de facturen eind 2023 zijn ontvangen.

Passiva Eigen vermogen Eigen vermogen (in euro’s)

31-12-2023

Algemene reserve Algemene reserve Exploitatieresultaat ODWH bestemmingsreserves - Reserve IM in Control Eindsaldo boekjaar

2.206.191 1.453.300 752.891 0 0 2.206.191

Toevoegingen 2023 752.891 0 752.891 0 0 752.891

Onttrekkingen 2023 0 0 0 304.464 304.464 304.464

31-12-2022 na bestemming 1.453.300 1.453.300 0 304.464 304.464 1.757.764

31-12-2022 voor bestemming 1.757.764 1.385.007 372.757 0 0 1.757.764

Het exploitatieresultaat voor 2023 is € 752.891 (zie 5.4. Programmarekening). In de nota Planning & Control is

bepaald dat het exploitatieresultaat gestort kan worden in de algemene reserve wanneer het maximale weerstandsvermogen nog niet bereikt is. De algemene reserve stijgt in 2023 van € 1.453.300 naar € 2.206.191. Het maximum van de algemene reserve mag in 2023 maximaal € 1.036.945 bedragen. Dit bedrag is gebaseerd op 5% van de omzet van het betreffende jaar, zoals is vastgesteld in de nota Planning en Control 2020-2023. Het exploitatieresultaat 2023 bedraagt € 752.891 positief. Dit is na verwerking van de volgende mutaties in de reserves: • Onttrekking aan de bestemmingsreserve met betrekking tot informatiemanagement (IM) in control van € 304.464. Deze bestemmingsreserve is per eind 2023 volledig vrijgevallen. • Het resultaat is voor nu voorlopig toegevoegd aan de algemene reserve van de dienst. Deze zal na besluitvorming in het algemeen bestuur waar nodig gecorrigeerd worden (zie 5.4.1. Exploitatieresultaat en 5.4.2. Vormen van een bestemmingsreserve).

Agendapunt 4 DB 25 maart 2024: Jaarverslag 2023 (2024032645V2)

30 / 52

Voorzieningen

• •

De voorziening aanvulling WW is € 39.618 en wordt maandelijks via de salarissen volgens de wet regeling aanvullende voorzieningen bij werkloosheid toegevoegd. In het kader van de spaarverlofregeling bedraagt het actuele saldo van actieve gebruikers circa €98.000. Voor de overige medewerkers is het bovenwettelijk verlof dat de cao-grens van 50,4 uur overschrijdt meegenomen, wat resulteert in €154.000. Met een bestaande voorziening van €150.000, is een aanvullende dotatie van €102.000 noodzakelijk. Hoewel we inzicht hebben in de omvang, blijft het tijdstip van opname onvoorspelbaar.

Overige schulden

Nog te betalen posten

Overlopende passiva

Agendapunt 4 DB 25 maart 2024: Jaarverslag 2023 (2024032645V2)

31 / 52

Specificatie Vooruitontvangen bijdragen overheid

5.3. NIET UIT DE BALANS BLIJKENDE VERPLICHTINGEN Voor de komende jaren heeft de dienst financiële verplichtingen aangegaan die niet zijn opgenomen in een balanspost. Hieronder worden de belangrijkste verplichtingen toegelicht, waarbij 'belangrijk' verwijst naar overeenkomsten met een totale contractwaarde van minimaal € 50.000. Contractpartij Leithon Van Mossel Detron Genetics (Visma) Visma

Aard van het contract Huur kantoorpand Vondellaan 55 Leaseauto's ICT-helpdesk en onderhoud en optimalisatie

Startdatum 01-06-2020 19-03-2022 15-12-2021

Einddatum 31-07-2037 11-11-2026 14-12-2029

Bedrag per jaar € 434.000 € 26.000 € 155.000

VTH-systeem

01-03-2019

31-03-2025

€ 140.000

Bodeminformatiesysteem gekoppeld aan VTH Systeem NAZCA

01-01-2024

31-03-2025

€ 50.000

Agendapunt 4 DB 25 maart 2024: Jaarverslag 2023 (2024032645V2)

32 / 52

5.4. PROGRAMMAREKENING De programmarekening geeft beknopt de financiële verantwoording van het gerealiseerde beleid weer. Categorie Exploitatie

Omschrijving Lasten

Baten

Reserve

Bijzondere baten/lasten Total Reservemutaties

Omschrijving Salarissen en sociale lasten Inhuur flexibele schil Overige personeelslasten Huren en overige huisvestingslasten Overige goederen en diensten Goederen en diensten primaire proces Subsidie lasten Afschrijvingen Total Bijdrage gemeenten/provincie Overige inkomsten Subsidie baten Total Bijzondere baten Total Toevoeging aan de reserves Onttrekking aan de reserves Total

Total Resultaat voor bestemming

Rekening 2022 € 11.725.730 € 2.910.330 € 518.765 € 502.669 € 1.533.801 € 873.654 € 415.514 € 152.215 € 18.632.679 -€ 18.159.132 -€ 386.529 -€ 423.103 -€ 18.968.764 -€ 38.136 -€ 38.136 -€ 374.221 € 327.000 -€ 325.536 € 1.464 € 1.464 -€ 372.757

Basisbegroting 2023 € 12.759.000 € 1.742.000 € 511.000 € 601.000 € 1.462.000 € 849.000 € 725.000 € 205.000 € 18.854.000 -€ 18.482.000 -€ 15.000 -€ 725.000 -€ 19.222.000 €0 €0 -€ 368.000 € 368.000 €0 € 368.000 € 368.000 €0

Begroot € 13.320.880 € 3.922.244 € 607.380 € 683.500 € 1.758.460 € 1.214.000 € 896.000 € 153.000 € 22.555.464 -€ 19.236.000 -€ 258.000 -€ 1.452.000 -€ 20.946.000 -€ 140.000 -€ 140.000 € 1.469.464 €0 -€ 1.469.464 -€ 1.469.464 -€ 1.469.464 €0

Realisatie € 12.571.841 € 3.038.345 € 577.267 € 659.536 € 1.397.994 € 886.458 € 995.829 € 163.200 € 20.290.469 -€ 18.322.788 -€ 606.701 -€ 1.324.109 -€ 20.253.599 -€ 485.297 -€ 485.297 -€ 448.427 €0 -€ 304.464 -€ 304.464 -€ 304.464 -€ 752.891

Verschil € 749.039 € 883.899 € 30.113 € 23.964 € 360.466 € 327.542 -€ 99.829 -€ 10.200 € 2.264.995 -€ 913.212 € 348.701 -€ 127.891 -€ 692.401 € 345.297 € 345.297 € 1.917.891 €0 -€ 1.165.000 -€ 1.165.000 -€ 1.165.000 € 752.891

5.4.1. EXPLOITATIERESULTAAT De jaarrekening volgt het BBV, de financiële verordening en de Nota Planning en Control 2020-2023. Kosten aan gemeenten zijn gebaseerd op werkelijke uren maal een vooraf bepaald uurtarief, met 5% weerstandsvermogen, en afschrijvingen zijn lineair op basis van de verwachte levensduur. 2023 was het jaar van de doorkanteling van de organisatie, de verdere voorbereiding voor de invoering van de Omgevingswet en de krapte op de arbeidsmarkt (zowel vaste krachten als inhuurkrachten). De krapte op de arbeidsmarkt leverde nadelen op, maar soms ook incidentele voordelen. Denk bijvoorbeeld aan minder inhuur, welke relatief duurder zijn dan onze vaste medewerkers. De dienst is in staat gebleken om 2023 ondanks eerder berichten af te sluiten met een positief resultaat van € 752.891. Dit positieve resultaat is te verklaren door het strak sturen van de organisatie op de financiële uitgaven, maar zeker ook door incidentele meevallers. Hieronder zullen wij toelichten wat er in 2023 heeft plaatsgevonden. Toelichting op de lasten De uitgaven onderschrijden de begroting, en de verschillen per kostencategorie worden hieronder toegelicht. Personeelslasten

Personeelslasten toegelicht De personeelslasten laten een onderschrijding van € 1.663.051 zien, voornamelijk door de volgende oorzaken: Specificatie personeelslasten Niet ingevulde vacatures Medewerkers uit dienst Opleidingskosten Advieskosten Inhuur niet ingevuld Inhuur goedkoper dan begroot ingehuurd Dotatie verlofsparen en afkoop PZH Totaal

Verschil € 509.000 € 240.600 € 48.000 € 60.000 € 633.900 € 250.000 € 78.449 € 1.663.051

Agendapunt 4 DB 25 maart 2024: Jaarverslag 2023 (2024032645V2)

33 / 52

Er dient te worden opgemerkt dat er minder kosten zijn gemaakt voor de krapte op de arbeidsmarkt maar ook dat er minder baten zijn ontvangen hierdoor. Deze zullen verklaard worden “toelichting op de baten” Huur en overige huisvestingslasten

In 2023 kregen we onverwachte gemeentelijke belastingaanslagen voor ons pand, die niet waren begroot. Daarentegen waren er enkele kleine meevallers in overige huisvestingslasten, zoals gunstige inkoop van goederen en voordelen in onze verzekeringsportefeuille. Overige goederen en diensten

Dit omvat het merendeel van de materiële uitgaven van de organisatie, zoals ICT-kosten en overige kosten. Dit is een eenmalige meevaller, die voornamelijk veroorzaakt werd door de Specifieke Uitkering IBP VTH. Enkele begrote kosten konden ten laste van deze subsidie worden gebracht. De overige kosten zijn onder andere autokosten, schoonmaakkosten en salarisadministratie. Overige goederen en diensten primaire proces

Deze projecten zijn in opdracht van de deelnemers uitgevoerd. Het verschil komt grotendeels door een onderbesteding bij provinciale opdrachten zoals Spoed- en nazorg en Briks. De materiële lasten voor de deelnemers zijn ook lager dan begroot, met name de projectkosten voor gemeenten en het materiële budget voor de provincie. Zie de eindrapportages van onze deelnemers voor specifieke details per deelnemer. Subsidie Lasten