Bijlage 3. Archeologisch onderzoek 08-02-2022

Aangezien behoud in situ de voorkeur heeft, adviseren wij om de vergunning te verlenen wanneer de plannen voldoen aan de eisen van archeologievriendelijk bouwen.4 In dit geval houdt dat onder andere in dat men rekening houdt met een 30-cm bufferzone tussen de aanbevolen diepte van de bodemingrepen en de verwachte archeologische vindplaats (behoud vanaf 30 cm -Mv (huidig), circa 0,5 m -NAP in het oosten en 1,3 m -NAP in het westen)5 en dat de heipalen minstens 4 meter van elkaar af worden geplaatst. Een dergelijk bouwplan zal eveneens goedgekeurd moeten worden door de bevoegde overheid (de gemeente Kaag en Braassem). Indien toekomstige plannen deze diepte overschrijden, wordt aanbevolen om in het kader van een toekomstige vergunningverlening een proefsleuvenonderzoek uit te voeren (IVO-P). Op basis van dit onderzoek kan worden vastgesteld of en in hoeverre er behoudenswaardige resten aanwezig zijn. Op basis hiervan vindt een beslissing plaats of er naar een opgraving van de te verstoren resten moet worden doorgestart. Op voorhand van dit onderzoek dient een Programma van Eisen (PvE) te worden

4

https://www.cultureelerfgoed.nl/publicaties/publicaties/2016/01/01/handreiking-archeologievriendelijk-bouwen Gebaseerd op de resultaten van het veldonderzoek waarbij het ophogingspakket op circa 70 cm -Mv is aangetroffen en een 30 cm bufferzone. 5

26

opgesteld, dat alvorens de werkzaamheden dient te worden goedgekeurd door de bevoegde overheid (de gemeente Kaag en Braassem). Bovenstaande vormt een advies. Op grond van de resultaten van het rapport en het advies zal het bevoegd gezag (de gemeente Kaag en Braassem) een selectiebesluit nemen over de daadwerkelijke omgang met eventueel aanwezige archeologische waarden binnen het plangebied.

27

13. Geraadpleegde bronnen Archeologische kaarten en databestanden • Archeologische Monumenten Kaart (AMK), Rijksdienst voor Cultureel erfgoed (RCE), Amersfoort, 2007. • Archeologisch Informatie Systeem (Archis3), Rijksdienst voor Cultureel erfgoed (RCE), Amersfoort, 2017. • Kaart van Verdedigingswerken, Rijksdienst voor Cultureel erfgoed (RCE), Amersfoort, 2018. • www.ahn.nl • www.ruimtelijkeplannen.nl • www.topotijdreis.nl • www.bodemloket.nl • www.dinoloket.nl • www.bodemdata.nl • www.stichtingoudalkemade.nl • www.geschiedenisvanzuidholland.nl • Archeologische beleidskaart gemeente Kaag en Braassem • www.ikme.nl • www.explosievenopsporing.nl • www.vergeltungswaffen.nl • www.bunkerinfo.nl • www.beeldbank.cultureelerfgoed.nl • www.tracesofwar.nl • www.archieven.nl • www.bagviewer.kadaster.nl • https://easy.dans.knaw.nl/ Literatuur • Bakker, H. de, 1966. De subgroepen van het systeem voor bodemclassificatie voor Nederland. In: Boor en Spade. • Bakker, H. de en J. Schelling, 1989. Systeem van bodemclassificatie voor Nederland. De hogere niveaus. Wageningen. • Berendsen, H.J.A., 2000. Landschappelijk Nederland. Assen (Fysische geografie van Nederland). Derde, geheel herziene druk. • Berendsen, H.J.A., 2005. De vorming van het land. Assen (Fysische geografie van Nederland). Vierde, geheel herziene druk. • Berkel, G. van, en K. Samplonius, 2006.

Nederlandse plaatsnamen en herkomst en historie. Utrecht: Het Spectrum. • Berkhout, M., 2008. Archeologisch bureauonderzoek en Inventariserend veldonderzoek, verkennende fase, Kerkstraat, Oude Wetering, Gemeente Alkemade. • Briels, I.R.P.M. en C.R.C. Schamp, 2006. Plangebied Schoolhuysplein, gemeente Alkemade; archeologisch vooronderzoek: een bureau- en inventariserend veldonderzoek. RAAP-notitie 1750. • Borsboom, A., 2010a. Plangebied Westerdijk 27 te Leimuiden, gemeente Kaag en Braassem, Archeologisch bureauonderzoek. Hazenberg AMZ Publicaties 2010-01. • Borsboom, A., 2010b. Plangebied Westerdijk 27 te Leimuiden, gemeente Kaag en Braassem, Karterend Inventariserend Veldonderzoek. Hazenberg AMZ Publicaties 2010-13. • Corver, B.A. en A. Ouweneel, 2010. Veerstraat 35, Oude Wetering, Gemeente Kaag en Braassem. B&G rapport 912. 28

• Dekker, C, 1980, De dam bij Wijk. In: Nederlandsch Archievenblad, 84 (1980-3). • Groenhuijzen, M. R., 2018. Inventariserend veldonderzoek door middel van boringen voor het plangebied Leimuiden-Westerdijk 9-10, gemeente Kaag en Braassem. Zuidnederlandse Archeologische Notities 557, VUhbs Archeologie. • Huizer, J./ N. de Jonge/ S. van der A/ N.F. Mulder, 2011. Archeologische verwachtings- en beleidsadvieskaart gemeente Kaag en Braassem. ADC rapport H039. • Hornikx, S. 2013. Aanpassing archeologische beleidsadvieskaart gemeente Kaag & Braassem. The Missing Link Notitie TML563, Woerden. • Kruif, S. de, 2012. Plangebied Kerkstraat/Alkemadelaan in Oude Wetering, gemeente Kaag en Braassem, archeologisch vooronderzoek. RAAP-notitie 4271 • Markus, W.C. en C. van Wallenburg, 1969. Toelichting op de Bodemkaart van Nederland, Blad 31 West Utrecht, STIBOKA, Wageningen. • Melman, J.G.E., 2018. Oude Wetering, Veerstraat 16, Gemeente Kaag en Braassem (ZH). Archeologisch bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek, verkennende fase. Transectrapport 1827, Nieuwegein. • Mulder, E.F.J., M.C. Geluk, I.L. Ritsema, W.E. Westerhoff en T.E. Wong, 2003. De ondergrond van Nederland, Houten. • Satijn, O.P.N. en E. van der Klooster, 2018. Archeologisch vooronderzoek ten behoeve van nieuwbouw aan de Meerkreuk 2 te Oude Wetering, gemeente Kaag en Braassem. Vestigia rapport V1583.

• Vanderhoeven, T., K. Grothe, T. Bazuin-Zwart, M. Jobse en S. Rumping, 2022. Oeververvanging Oude Wetering, Woudwetering en Heimanswetering (T6), gemeenten Kaag en Braassem / Alphen aan den Rijn. EARTH Integrated Archaeology-rapport 184. • Verboom-Jansen, M., 2021. Leimuiden, Westerdijk 39-41, Gemeente Kaag en Braassem (ZH). Een Archeologisch Bureauonderzoek (BO) en Inventariserend Veldonderzoek (IVO), verkennende fase. Transect-rapport 3570, Nieuwegein. • Vos, P.C., 2015. Compilation of the Holocene paleogeographical maps of the Netherlands, In: P.C. Vos (ed.), The origin of the Dutch coastal landscape, Groningen, 50-81. • Vos, P.C./S. de Vries, 2015. 2e generatie paleogeografische kaarten van Nederland (versie 2.0). sd, www.archeologieinnederland.nl (11-30-2015). • Vries, de N., 2016. Oude Wetering, Kerkstraat 1 en 2, Gemeente Kaag en Braassem. Een archeologisch bureauonderzoek (BO). Transect-rapport 974, Nieuwegein. • Wilbers, A.W.E., 2016. Archeologisch bureauonderzoek & inventariserend veldonderzoek, verkennende fase; Plantage 48 en 80, Oude wetering, Gemeente Kaag en Braassem. IDDS Archeologie rapport 1877.

29

Bijlage 1: Archeologische verwachtingskaart van de gemeente Kaag en Braassem

30

Bijlage 2: Geomorfologische kaart

31

Bijlage 3: Hoogtekaart

32

33

Bijlage 4: Bodemkaart

34

Bijlage 5: Archeologische waardenkaart

35

Bijlage 6: Boorpuntenkaart

36

Bijlage 7: Advieskaart

37

Bijlage 8: Foto’s van de boringen Hieronder volgen opnames van boring 2. De boorkernen op onderstaande foto’s zijn van links naar rechts uitgelegd, waarbij de onderkanten van de boringen naar boven wijzen (per 50 cm). Het diepste punt van de guts bevindt zich aan de rechterkant.

38

Bijlage 9: Boorbeschrijvingen

39

boring: 112054-1 beschrijver: IK, datum: 23-2-2022, X: 104.330, Y: 469.533, precisie locatie: 1 m, coördinaatsysteem: Rijksdriehoeksmeting, kaartblad: 31A, hoogte: -1,00, precisie hoogte: 1 dm, referentievlak: Normaal Amsterdams Peil, methode hoogtebepaling: AHN bestand, boortype: Edelman-7 en guts-3 cm, doel boring: archeologie - verkenning, landgebruik: braak, vondstzichtbaarheid: matig, opdrachtgever: Nu Projectontwikkeling, uitvoerder: Transect

0 cm -Mv / 1,00 m -NAP Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm) Lithologie: zand, sterk siltig, zwak humeus, donkerbruin, matig fijn Bodemkundig: interpretatie: bouwvoor

70 cm -Mv / 1,70 m -NAP Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm) Lithologie: zand, sterk siltig, donkerbruin, matig fijn

90 cm -Mv / 1,90 m -NAP Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm) Lithologie: veen, mineraalarm, donkerbruin, veen (niet gedifferentieerd)

170 cm -Mv / 2,70 m -NAP Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm) Lithologie: veen, mineraalarm, roodbruin, rietveen

220 cm -Mv / 3,20 m -NAP Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm) Lithologie: veen, sterk kleiig, donkerbruin, bosveen

300 cm -Mv / 4,00 m -NAP Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm) Lithologie: klei, matig siltig, bruin, enkele veenlagen, slap, veel riet, kalkrijk Bodemkundig: interpretatie: menglaag

310 cm -Mv / 4,10 m -NAP Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm) Lithologie: klei, matig siltig, lichtgrijsblauw, slap, kalkrijk

340 cm -Mv / 4,40 m -NAP Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm) Lithologie: zand, matig siltig, lichtgrijsblauw, matig fijn, kalkrijk Bodemkundig: C-horizont

Einde boring op 400 cm -Mv / 5,00 m -NAP

boring: 112054-2 beschrijver: IK, datum: 23-2-2022, X: 104.378, Y: 469.525, precisie locatie: 1 m, coördinaatsysteem: Rijksdriehoeksmeting, kaartblad: 31A, hoogte: -0,60, precisie hoogte: 1 dm, referentievlak: Normaal Amsterdams Peil, methode hoogtebepaling: AHN bestand, boortype: Edelman-7 en guts-3 cm, doel boring: archeologie - verkenning, landgebruik: braak, vondstzichtbaarheid: matig, opdrachtgever: Nu Projectontwikkeling, uitvoerder: Transect

0 cm -Mv / 0,60 m -NAP Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm) Lithologie: zand, matig siltig, zwak humeus, donkerbruin, zandbrokken, matig grof Bodemkundig: interpretatie: verstoord Archeologie: fragmenten bouwpuin (onbepaald)

45 cm -Mv / 1,05 m -NAP Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm) Lithologie: zand, matig siltig, zwak humeus, lichtgrijs, zandbrokken, matig grof Bodemkundig: interpretatie: verstoord Archeologie: fragmenten bouwpuin (onbepaald)

60 cm -Mv / 1,20 m -NAP Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm) Lithologie: zand, matig siltig, zwak humeus, donkergrijs, zandbrokken, matig grof Bodemkundig: interpretatie: verstoord Archeologie: fragmenten bouwpuin (onbepaald)

120 cm -Mv / 1,80 m -NAP Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm) Lithologie: veen, mineraalarm, donkerbruin, rietveen

240 cm -Mv / 3,00 m -NAP Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm) Lithologie: veen, mineraalarm, roodbruin, rietveen

290 cm -Mv / 3,50 m -NAP Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm) Lithologie: veen, sterk kleiig, donkerroodbruin, rietveen

330 cm -Mv / 3,90 m -NAP Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm) Lithologie: veen, mineraalarm, donkerbruin, bosveen

410 cm -Mv / 4,70 m -NAP Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm) Lithologie: klei, zwak zandig, lichtblauwgrijs, slap, spoor plantenresten, interpretatie: getijden (geul)afzettingen Archeologie: enkele spikkel houtskool

450 cm -Mv / 5,10 m -NAP Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm) Lithologie: zand, matig siltig, lichtblauwgrijs, matig fijn, interpretatie: getijden (geul)afzettingen

Einde boring op 500 cm -Mv / 5,60 m -NAP

boring: 112054-3 beschrijver: IK, datum: 23-2-2022, X: 104.352, Y: 469.511, precisie locatie: 1 m, coördinaatsysteem: Rijksdriehoeksmeting, kaartblad: 31A, hoogte: -0,60, precisie hoogte: 1 dm, referentievlak: Normaal Amsterdams Peil, methode hoogtebepaling: AHN bestand, boortype: Edelman-7 en guts-3 cm, doel boring: archeologie - verkenning, landgebruik: braak, vondstzichtbaarheid: matig, opdrachtgever: Nu Projectontwikkeling, uitvoerder: Transect

0 cm -Mv / 0,60 m -NAP Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm) Lithologie: zand, zwak siltig, zwak humeus, donkerbruin, matig grof, weinig plantenresten Bodemkundig: interpretatie: verstoord Archeologie: veel fragmenten bouwpuin (onbepaald)

50 cm -Mv / 1,10 m -NAP Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm) Lithologie: zand, zwak siltig, donkergrijsbruin, zandbrokken, matig grof, spoor plantenresten Bodemkundig: interpretatie: verstoord Archeologie: fragmenten bouwpuin (onbepaald)

90 cm -Mv / 1,50 m -NAP Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm) Lithologie: veen, mineraalarm, donkerbruin, veen (niet gedifferentieerd) Bodemkundig: interpretatie: verstoord Archeologie: enkel fragment bouwpuin (onbepaald)

220 cm -Mv / 2,80 m -NAP Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm) Lithologie: veen, sterk kleiig, roodbruin, rietveen

280 cm -Mv / 3,40 m -NAP Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm) Lithologie: veen, zwak kleiig, bruin, bosveen

400 cm -Mv / 4,60 m -NAP Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm) Lithologie: klei, matig siltig, lichtblauwgrijs, enkele veenlagen, slap, veel riet, kalkrijk Bodemkundig: interpretatie: menglaag

410 cm -Mv / 4,70 m -NAP Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm) Lithologie: klei, matig siltig, lichtblauwgrijs, humusvlekken, slap, kalkrijk, interpretatie: wadafzettingen

440 cm -Mv / 5,00 m -NAP Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm) Lithologie: zand, matig siltig, lichtblauwgrijs, matig fijn, kalkrijk, interpretatie: wadafzettingen

Einde boring op 500 cm -Mv / 5,60 m -NAP

boring: 112054-4 beschrijver: IK, datum: 23-2-2022, X: 104.328, Y: 469.505, precisie locatie: 1 m, coördinaatsysteem: Rijksdriehoeksmeting, kaartblad: 31A, hoogte: -1,00, precisie hoogte: 1 dm, referentievlak: Normaal Amsterdams Peil, methode hoogtebepaling: AHN bestand, boortype: Edelman-7 en guts-3 cm, doel boring: archeologie - verkenning, landgebruik: braak, vondstzichtbaarheid: matig, opdrachtgever: Nu Projectontwikkeling, uitvoerder: Transect

0 cm -Mv / 1,00 m -NAP Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm) Lithologie: zand, zwak siltig, donkerbruin, matig grof, spoor plantenresten Archeologie: fragmenten bouwpuin (onbepaald)

90 cm -Mv / 1,90 m -NAP Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm) Lithologie: zand, zwak siltig, donkergrijsbruin, matig grof, spoor plantenresten

Einde boring op 200 cm -Mv / 3,00 m -NAP

boring: 112054-5 beschrijver: IK, datum: 23-2-2022, X: 104.383, Y: 469.506, precisie locatie: 1 m, coördinaatsysteem: Rijksdriehoeksmeting, kaartblad: 31A, hoogte: -0,20, precisie hoogte: 1 dm, referentievlak: Normaal Amsterdams Peil, methode hoogtebepaling: AHN bestand, boortype: Edelman-7 en guts-3 cm, doel boring: archeologie - verkenning, landgebruik: braak, vondstzichtbaarheid: matig, opdrachtgever: Nu Projectontwikkeling, uitvoerder: Transect

0 cm -Mv / 0,20 m -NAP Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm) Lithologie: zand, matig siltig, zwak humeus, donkerbruin, matig grof, weinig hout Bodemkundig: interpretatie: verstoord Archeologie: veel fragmenten bouwpuin (onbepaald)

50 cm -Mv / 0,70 m -NAP Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm) Lithologie: zand, matig siltig, donkerbruin, matig grof Bodemkundig: interpretatie: verstoord Archeologie: fragmenten bouwpuin (onbepaald)

140 cm -Mv / 1,60 m -NAP Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm) Lithologie: veen, zwak kleiig, donkerbruin, zandbrokken, veen (niet gedifferentieerd) Bodemkundig: interpretatie: verstoord Archeologie: enkel fragment bouwpuin (onbepaald)

180 cm -Mv / 2,00 m -NAP Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm) Lithologie: zand, matig siltig, lichtgrijs, matig grof Bodemkundig: interpretatie: verstoord Archeologie: enkel fragment bouwpuin (onbepaald)

285 cm -Mv / 3,05 m -NAP Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm) Lithologie: veen, sterk zandig, donkerbruin, zandbrokken, veen (niet gedifferentieerd) Bodemkundig: interpretatie: verstoord

Einde boring op 290 cm -Mv / 3,10 m -NAP