Verslagen inloopavonden oktober
Tekst van het document
Resultaten online inloopavonden (oktober)
Als onderdeel van het participatietraject richting het toets- en afwegingskader grootschalig opwekken van duurzame elektriciteit In opdracht van: Gemeente IJsselstein
28 oktober 2020
Gemeente IJsselstein
28 oktober 2020
Inhoudsopgave Inleiding .......................................................................................................................... 2 Doel en vraag ........................................................................................................................... 2 Werkwijze ................................................................................................................................ 3 Communicatie .......................................................................................................................... 4 Resultaten ....................................................................................................................... 6 Algemeen ................................................................................................................................ 6 Voorkeuren en zorgen ............................................................................................................... 7 Suggesties ............................................................................................................................... 8
P1
Gemeente IJsselstein
28 oktober 2020
Inleiding Nederland zit midden in een energietransitie. In de komende decennia maken we de overstap van fossiele brandstoffen (zoals olie, gas en kolen) naar duurzame energie (zoals zon en wind). En we gaan flink besparen op ons energieverbruik. In het Klimaatakkoord, dat in 2019 is ondertekend door overheden, het bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties, zijn hier afspraken over gemaakt. In Nederland bestaat er 30 energieregio’s die op regionaal niveau invulling gaan geven aan deze nationale afspraken. De gemeente IJsselstein is onderdeel van de energieregio U16. Samen met 15 andere gemeenten, 4 waterschappen en de provincie Utrecht wordt bepaald hoeveel en op welke wijze zij willen bijdragen aan de landelijke doelstelling om in 2030 49% minder CO2 uit te stoten dan in 1990. Deze afspraken worden vastgelegd in de Regionale Energiestrategie (RES). Lokale bijdrage aan de regionale opgave Het college van de gemeente IJsselstein wil een bijdrage leveren aan de regionale opgave. Op 2 juli 2020 heeft de raad ingestemd met het ontwerp van de RES U16 en het regionale concept-bod van 1,8 terawattuur (TWh). Dat denkt de regio U16 op te kunnen wekken aan energie in 2030. Ook heeft de raad vastgesteld dat de gemeente IJsselstein het streven heeft om 0,05 TWh bij te dragen aan de regionale opgave.
Daarom onderzoekt de gemeente IJsselstein waar grootschalige opwek van duurzame elektriciteit technisch haalbaar en landschappelijk inpasbaar is. Maar ook welke voorkeuren inwoners, lokale bedrijven, maatschappelijke organisaties en andere belanghebbende partijen hebben. Oftewel: wat is maatschappelijk aanvaardbaar? Participatietraject EMMA ondersteunt de gemeente IJsselstein in het opzetten van een participatietraject om inzicht te krijgen welke voorkeuren, belangen en waarden voor inwoners het zwaarst wegen bij het grootschalig opwekken van duurzame energie binnen de gemeente. Onderdeel van dit participatietraject zijn online inloopavonden, waarvan de resultaten in dit rapport worden weergegeven. Naast online inloopavonden, is er een online vragenlijst uitgezet onder de inwoners van de gemeente IJsselstein en zijn er (groeps)interviews georganiseerd met verschillende stakeholders. Toets- en afwegingskader De bevindingen uit het participatietraject worden meegenomen in het opstellen van een toets- en afwegingskader voor grootschalige opwek van duurzame energie. Op grond van dit toets- en afwegingskader bepaalt de gemeente IJsselstein waar en op welke wijze de realisatie van installaties voor het opwekken van duurzame energie binnen de gemeente wordt toegestaan.
Doel en vraag De online inloopavonden hadden twee doelstellingen. Ten eerste, het informeren van de inwoners uit de gemeente IJsselstein over de (on)mogelijkheden en de impact van het opwekken van duurzame elektriciteit in de gemeente. Ten tweede, het ophalen van voorkeuren, suggesties en zorgen van inwoners uit de gemeente IJsselstein ten aanzien van vier energiescenario’s.
P2
Gemeente IJsselstein
28 oktober 2020
Werkwijze De online inloopavonden vonden plaats op 12 en 22 oktober. Beide avonden begonnen om 19:30 en eindigden om 21:30. In totaal hebben circa 40 deelnemers deelgenomen aan de inloopavonden. Zij konden zich aanmelden via een online formulier die via verschillende (social media) kanalen werd verspreid. Deze inloopavonden waren in eerste instantie ingepland als fysieke bijeenkomsten. In verband met de aangescherpte coronamaatregelen, is besloten om deze inloopavonden online te organiseren. Communicatie De online inloopavonden zijn op verschillende manieren onder de aandacht gebracht. De volgende kanalen zijn gebruikt: •
Website van de gemeente: - Algemene informatie: www.ijsselstein.nl/energietransitie - Nieuwsbericht op 28 september en 12 oktober:
•
Flyers: verspreid in supermarkten, bibliotheken en andere plekken waar veel inwoners bij elkaar komen.
•
Facebook / Twitter / Instagram: posts op 29 september, 6 oktober, 12 oktober en 22 oktober
•
Zenderstreek Nieuws: artikel geplaatst op 30 oktober
Programma Iedere inloopavond had een vaste opbouw. Hieronder wordt het programma van iedere avond weergegeven: 19:30 Welkomstwoord 19:40 Toelichting context en doel van de inloopavond 19:45 Uitleg • • • •
Regionale en lokale energieopgave Afwegingskader grootschalige duurzame energieopwekking Participatietraject om tot een afwegingskader te komen Toelichting energiescenario’s
20:15 In gesprek over de vier energiescenario’s 21:20 Afsluitende vragenronde 21:30 Afronding Bij iedere inloopavond was er tenminste één persoon van de gemeente aanwezig, één landschapsarchitect van Generation Energy, één gespreksleider van EMMA en één technische host van EMMA. Energiescenario’s Landschapsarchitecten van Generation Energy ontwikkelden vier energiescenario voor de gemeente IJsselstein die zijn voorgelegd tijdens de online inloopavonden. Deze energiescenario’s illustreren elk andere opties voor het opwekken van elektriciteit uit zon en wind in de gemeente. Deze energiescenario’s zijn geen blauwdruk voor de toekomst, maar zijn een hulpmiddel om een indruk te krijgen welke voorkeuren, belangen en waarden het zwaarst wegen voor inwoners. De energiescenario werden één-voor-één doorgenomen, waarbij deelnemers werden gevraagd om hier op te reageren. Deelnemers konden reageren via de chat (of via een virtuele post-it), waarnaar P3
Gemeente IJsselstein
28 oktober 2020
de gespreksleider hen aan het woord liet om hun antwoorden toe te lichten. De opmerkingen uit de chat, de post-its en de toelichtingen van deelnemers zijn verwerkt in het volgende hoofdstuk. Energiescenario 1: Infrastructuur
Energiescenario 2: Lokale kracht
Communicatie W
P4
Gemeente IJsselstein
28 oktober 2020
Energiescenario 3: Lokale kracht
Energiescenario 4: Verspreid in het landschap
P5
Gemeente IJsselstein
28 oktober 2020
Resultaten De online inloopavonden hebben veel waardevolle informatie opgeleverd. Ondanks dat deelnemers soms van mening verschillen, zijn er toch een aantal gedeelde voorkeuren en zorgen op te merken. Dit hoofdstuk geeft een korte samenvatting van de inbreng. Daarbij moet worden opgemerkt dat dit verslag geen statistisch representatieve weergave vormt van de meningen van de inwoners van de gemeente over de ruimtelijke inpassing van lokale energieprojecten. Toch kan er op basis van de inbreng van deelnemers aan de inloopavonden een aantal conclusies worden getrokken.
Algemeen Windmolens Er heerst veel verdeeldheid over het plaatsen van windmolens in de gemeente IJsselstein. Een aantal deelnemers vindt dit onrealistisch en niet passen in het landschap. Zij zijn bang dat windmolens het landschap verpesten. Anderen zijn niet per se tegen windmolens, maar erkennen dat er weinig mogelijkheden zijn binnen de gemeente, ook gezien gewenste geluidsnormen. Met name agrariërs zien windmolens liever komen dan zonnevelden. Indien er windmolens komen, dan het liefst wel geclusterd, aldus de deelnemers. En geen kleine windmolens langs lintbebouwing. Enkele locaties worden genoemd die mogelijk geschikt zijn voor het plaatsen van windmolens, zoals langs de N210 richting Lopik, langs de A12 of vlakbij de windmolens die worden geplaatst in Rijnenburg. Zonnevelden Zonnepanelen op daken is voor veel deelnemers een prima eerste stap. Wel moet erop gelet worden dat iedere inwoner financieel mee kan doen. Over het plaatsen van zonnevelden in het buitengebied, zijn de meningen verdeeld. Een aantal deelnemers – waaronder agrariërs – zijn bang dat vruchtbare landbouwgrond verloren gaat met het plaatsen van zonnevelden. Er zijn overigens ook deelnemers die wel een aantal geschikte plekken zien voor zonnevelden in het buitengebied. Bijvoorbeeld langs de Noord IJsseldijk.
Ook wordt het gebied rondom de Gerbrandy toren genoemd, indien hier voldoende ruimte is voor een rendabel zonnepark. Ook spreken enkele deelnemers de voorkeur uit voor zonnevelden langs de bebouwde kom, zonnepanelen op overkappingen van parkeerterreinen en op fietspaden. Landschap Deelnemers hechten veel waarde aan het buitengebied van de gemeente IJsselstein. Dit gebied willen ze zoveel mogelijk ontzien van zonnevelden en windmolens. Als er toch iets geplaatst moet worden, dan liever zonnevelden dichtbij de bebouwde kom of geclusterd in de richting van Rijnenburg. Een aantal deelnemers maken zich sterk voor de biodiversiteit. Als er allerlei zonneparken en windmolens verspreid over de gemeente en in de regio worden geplaatst, dan gaat dit ten koste van de biodiversiteit. Let daarom op stiltegebieden en weidevogel kerngebieden.
P6
Gemeente IJsselstein
28 oktober 2020
Voorkeuren en zorgen Energiescenario 1: Infrastructuur •
•
•
•
Veel deelnemers spreken hun voorkeur uit om duurzame elektriciteit op te wekken langs bestaande infrastructuur, zoals langs de A2. “Dit is het minst belastend voor landschappelijke effecten”, aldus één van de deelnemers. Sommige deelnemers vragen zich af of het plaatsen van windmolens langs de A2 wel realistisch is. Er moet immers gelet worden op het nabijgelegen natuurgebied en dat de zonneparken en windmolens niet té dicht bij de bebouwde komen te liggen. Deelnemer: “Zon en wind is alsnog vrij dichtbij bebouwing. Dus infrastructuur klinkt wel leuk, maar het is alsnog heel dichtbij”. Ook wordt opgemerkt dat dit scenario niet realistisch is gezien andere opgaven van de gemeente, waaronder de woningbouwopgave. “Zonnepanelen passen niet in de Kromme Rijn IJsselpark, want daar ligt ook een woningbouwopgave.” Deelnemers zien ook mogelijkheden in minder zichtbare vormen van het opwekken van duurzame elektriciteit langs wegen, zoals door zonnepanelen te plaatsen op de geluidswanden langs de snelweg.
Energiescenario 2: Lokale kracht •
• •
•
Dit scenario wordt aantrekkelijk gevonden omwille van de beperkte impact ervan op het landschap. In dit scenario ligt immers de focus op zonnepanelen op daken en zonnevelden rondom de bebouwde kom. Wel vraagt een aantal deelnemers zich af of het echt wel zo is dat de impact beperkt blijft. Deelnemers geven wel aan dat kleine windmolens langs de lintbebouwing een rommelig beeld geven. Hier zijn inwoners minder voorstander van. Dit scenario leidt juist to veel onzekerheid, aldus één van de deelnemers. “Hetgeen niet past bij de dringende opgave. We gaan hier ook uit van meer kapitaalkrachtige inwoners. Het is meer fair om het van bovenop te regelen. En dan moet dus ook iedere boer meedoen.” Een deelnemer merkt op dat dit scenario de gemeente dwingt om in vergunningen en regelgeving flexibiliteit in te bouwen om zo echt lokale initiatieven mogelijk te maken.
Energiescenario 3: Clusteren in het landschap •
• •
Dit scenario wordt gewaard omdat er efficiënt met ruimte wordt omgegaan. Een deelnemer verwoordt het als volgt: “Ik heb geen zin in overal windmolens. Ik wil alles op één plek hebben.” Maar er heerst ook onenigheid. Zo ziet een deel van de deelnemers – waaronder agrariërs – hierbij vruchtbare landbouwgrond deel van kostbare landbouwgrond verloren. Zorg wel voor een goede landschappelijke inpassing. “We moeten met een ‘grotere bril’ kijken naar windmolens, want het moet wel echt landschappelijk ingepast worden. Ook naar buiten de gemeentegrenzen kijken dus”. Een deelnemer vraagt zich af: “Wat als je ze langs Lopik plaatst, samen met Lopik? Kan je daar clusteren?”
P7
Gemeente IJsselstein
28 oktober 2020
Energiescenario 4: Verspreid in het landschap • •
•
Veel deelnemers willen voorkomen dat windmolens en zonnevelden verspreid staan in het landschap. Dit leidt volgens hen tot een ‘rommelig beeld’. Een deelnemer geeft aan dat je in dit scenario overal met de energietransitie wordt geconfronteerd. “Dit is het beste scenario als het gaat om bewustwording van de energietransitie. Tegelijkertijd ook het nadeel: je wordt er overal mee geconfronteerd. Daarom zie ik in dit scenario het minste”. Ook willen een aantal deelnemers dat zonnepanelen niet al te zichtbaar zijn. “Ik zou het mooi vinden als we de zonnevelden door middel van dijken aan het zicht kunnen onttrekken. Je zou er dan ook een haag omheen kunnen zetten, dan heeft het voor de biodiversiteit nog een effect”
Suggesties •
•
•
•
•
Agrariër geeft aan dat hij beschikt over twee percelen, die hij bereid is te verkopen voor het plaatsen van zonnevelden. Eén perceel is ongeveer 5,5 hectare groot en ligt tussen de Noord IJsseldijk (vlakbij nummer 16) en Rijnenburg, omringt met provinciale gronden. Het andere perceel is 2 hectare en ligt tussen de Noord IJsseldijk en Hollandse IJssel. Bewoner van de Zuid-IJsseldijk is bezorgd dat het gebied tegenover caravanpak de Voormolen (tussen de IJssel en de Noord-IJsseldijk) wordt gebruikt voor zonneparken en windmolens. Het gebied is namelijk landschappelijk waardevol. Woning Zuid IJsseldijk en alle recreatieverblijven op het caravanpark staan erg dicht op de strook waar windmolens en zonnepanelen nog niet zijn uitgesloten. De locatie is gelegen in de uiterwaarden en dus buitendijks. Nauwe samenwerking met het bedrijfsleven is gewenst. Deelnemer: “Wellicht een concrete opmerking om mee te nemen voor de gemeente bij de ontwikkeling van industrieterrein de Kroon: verplicht zon op dak en houd ruimte voor windturbines” Zet ook in op innovatieve technieken, zoals aardwarmte en waterkracht. De focus op enkel wind en zon wordt als eenzijdig ervaren. “Het uitsluiten van waterkracht met een mooi, stromende Lek naast de deur is een ongekend grote gemiste kans”. Ook moet gekeken (lokale) opslag en buffering van energie.
Samenwerking zoeken met de gemeente Utrecht voor de ontwikkeling van Rijnenburg. Ook samenwerken met andere omliggende gemeenten is gewenst: “Wat als je ze langs Lopik plaatst? Samen met Lopik? Kan je daar clusteren?”
P8
Gemeente IJsselstein
28 oktober 2020
Wijnhaven 88 2511 GA Den Haag 070 - 87 00 460 info@emma.nl www.emma.nl Volg ons op Facebook, Twitter en LinkedIn
P9