RKIJ Presentatie Weerbaarheid - commissie Bestuur

Weerbaarheid door waakzaamheid Bespreking rapport rekenkamer Weerbaarheid van de gemeentelijke organisatie tegen ondermijning 15/01/26

25 januari 2026 – commissie bestuur

Vraag In hoeverre is de gemeente IJsselstein weerbaar tegen ondermijning van de gemeentelijke organisatie?

Afbakening 2019 - 2025 Focus Informatiepositie, bestuurlijke instrumenten, intern bewustzijn, integriteitsrisico’s, veilige werkomgeving

Ondermijning • Verzamelnaam voor vormen van criminaliteit die vaak verborgen blijven • Criminelen die legale bedrijven en diensten gebruiken voor illegale activiteiten, zoals: hennepteelt, drugshandel, geld witwassen, mensenhandel, bedreiging, intimidatie en vastgoedfraude

Aanpak • Deskresearch – IJsselsteins beleid – Meldingen en data over inzet instrumentarium – Eerdere onderzoeken elders

• Interviews

Risico’s • IJsselstein in gebied met bovengemiddelde drugscriminaliteit, jonge aanwas • Kleine, actieve gemeenschap (korte lijnen, ‘dubbele’ rollen)

• Waterbedeffect

Belangrijkste conclusies en aanbevelingen

Bewustzijn en integraliteit (1) • Thema versnipperd over verschillende teams en (beleids)documenten • Teamleiders spelen een sleutelrol • Kwetsbaarheden niet altijd goed in beeld → Meer prioriteit, integrale/programmatische aanpak, bewustzijn bij leidinggevenden → Kwetsbare processen in kaart, breed actieplan weerbaarheid

Bestuurlijk instrumentarium (2) • Tot op zekere hoogte ‘non-interventiebeleid’, doordat risico’s laag worden ingeschat • Processen rond Bibob-toetsing niet op orde • Beperkt aantal (bestuurlijke) interventies niet toekomstbestendig – risico waterbedeffect → Actualiseer Bibob-beleid, incl. adequate coördinatie en voldoende capaciteit

Informatiepositie (3) • Meldingen cruciaal voor informatiepositie, maar medewerkers doen nauwelijks meldingen • Privacyprotocol voor binnengemeentelijke kennisdeling weerbarstig, langlopend traject • Veilige kennisopslag en kennisdeling ontbreekt → Investeer in het vergroten van de meldingsbereidheid, passend systeem voor veilige kennisopslag en kennisdeling

Integriteit (4) • Ambtelijk integriteitsbeleid is nieuw • Aandacht gecentreerd bij start dienstverband (sollicitatie, gedragsregels, VOG, personeelshandboek) • Geldt ook bij raadsleden (screening door politieke partijen, inwerkprogramma) en wethouders (screening door griffier en burgemeester) → Meer continue aandacht borgen voor het thema

Veilige publieke taak (5) • Facilitaire randvoorwaarden ‘veilig werken’ op orde – nu aandacht voor ‘cultuuraspecten’ • Wat is normoverschrijdend gedrag? • VPT- én agressiebeleid • Niet álle medewerkers met klantcontact ontvangen trainingsaanbod • Geen aandacht voor VPT bestuurders → Scherpe(re) organisatienorm, breder trainingsaanbod, VPT-protocollen bestuurders