Resultaten eerste vragenlijst

Resultaten online vragenlijst

Als onderdeel van het participatietraject richting het toets- en afwegingskader grootschalig opwekken van duurzame elektriciteit

In opdracht van: Gemeente IJsselstein

2 november 2020

Gemeente IJsselstein

2 november 2020

Inhoudsopgave Inleiding

2

Samenvatting

4

Resultaten

6

P1

Gemeente IJsselstein

2 november 2020

Inleiding Nederland zit midden in een energietransitie. In de komende decennia maken we de overstap van fossiele brandstoffen (zoals olie, gas en kolen) naar duurzame energie (zoals zon en wind). En we gaan flink besparen op ons energieverbruik. In het Klimaatakkoord, dat door overheden, het bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties in 2019 is ondertekend, zijn hier afspraken over gemaakt. In Nederland bestaat er 30 energieregio’s die op regionaal niveau invulling gaan geven aan deze nationale afspraken. De gemeente IJsselstein is onderdeel van de energieregio U16. Samen met 15 andere gemeenten, 4 waterschappen en de provincie Utrecht wordt bepaald hoeveel en op welke wijze zij willen bijdragen aan de landelijke doelstelling om in 2030 49% minder CO2 uit te stoten dan in 1990. Deze afspraken worden vastgelegd in de Regionale Energiestrategie (RES). Lokale bijdrage aan de regionale opgave Het college van de gemeente IJsselstein wil een bijdrage leveren aan de regionale opgave. Op 2 juli 2020 heeft de raad ingestemd met het ontwerp van de RES U16 en het regionale concept-bod van 1,8 terawattuur (TWh). Dit is het commitment van de regio aan de nationale opgave voor duurzame elektriciteit. Daarnaast heeft de raad van IJsselstein het streven uitgesproken om 0,06 TWh bij te dragen aan de regionale opgave.

Daarom onderzoekt de gemeente IJsselstein waar grootschalige opwek van duurzame elektriciteit technisch haalbaar en landschappelijk inpasbaar is. Maar ook welke voorkeuren inwoners, lokale bedrijven, maatschappelijke organisaties en andere belanghebbende partijen hebben. Oftewel: wat is maatschappelijk aanvaardbaar? Participatietraject EMMA ondersteunt de gemeente IJsselstein in het opzetten van een participatietraject om inzicht te krijgen welke voorkeuren, belangen en waarden voor inwoners het zwaarst wegen bij het grootschalig opwekken van duurzame energie binnen de gemeente. Onderdeel van dit participatietraject is een online vragenlijst, waarvan de resultaten in dit rapport worden besproken. Naast een online vragenlijst, worden er ook een reeks (online) inloopavonden en (groeps)interviews met verschillende stakeholders georganiseerd. Toets- en afwegingskader De bevindingen uit het participatietraject worden meegenomen in het opstellen van een toets- en afwegingskader voor grootschalige opwek van duurzame energie. Op grond van dit toets- en afwegingskader bepaalt de gemeente IJsselstein waar en op welke wijze de realisatie van installaties voor het opwekken van duurzame energie binnen de gemeente wordt toegestaan.

Doel en vraag De online vragenlijst is een eerste stap om inwoners te betrekken bij het grootschalig opwekken van duurzame elektriciteit in de gemeente en biedt een eerste indruk van de houding van inwoners ten aanzien van de energietransitie en hoe zij graag willen dat dit lokaal wordt vormgegeven.

P2

Gemeente IJsselstein

2 november 2020

Werkwijze De vragenlijst is in nauwe samenwerking met de gemeente IJsselstein opgesteld en afgestemd. De vragenlijst bestaat uit een combinatie van stellingen met beoordelingsschalen, meerkeuzevragen en open vragen. Bij een aantal vragen hebben respondenten de optie gekregen om hun antwoord(en) toe te lichten of aanvullende voorkeuren of suggesties te geven. Ook deze antwoorden worden meegenomen in dit rapport. De vragenlijst is opgesteld via het online enquêtehulpmiddel SurveyMonkey, waarbij de link naar de vragenlijst is verspreid via social mediakanalen van de gemeente en advertenties in een lokale krant. Van 29 september 2020 tot 20 oktober 2020 heeft de vragenlijst online gestaan en hebben inwoners de mogelijkheid gehad om de vragenlijst in te vullen.

P3

Gemeente IJsselstein

2 november 2020

Samenvatting Hieronder wordt een korte samenvatting gegeven van de resultaten uit de vragenlijst. Het volgende hoofdstuk biedt extra context en toelichting bij deze resultaten. Houding ten aanzien van de energietransitie •

•

•

80% van de respondenten vindt het belangrijk om duurzame energie te gebruiken. Drie van de vier respondenten vindt ook dat de gemeente IJsselstein het opwekken van duurzame energie moet faciliteren. Respondenten zijn verdeeld over de vraag of de gemeente IJsselstein het eigen energieverbruik zoveel mogelijk lokaal moet opwekken. Een deel van de respondenten vraagt zich af waarom dit lokaal moet worden opgewekt, en ziet betere oplossingen elders. Het gros van de respondenten (74%) onderstreept het belang om zich actief in te zetten voor energiebesparing. Als dit resulteert in minder windmolens en/of zonnepanelen, vinden de respondenten dit een plus.

Voorwaarden voor het plaatsen van zonnevelden en windmolens • • •

•

Bij het plaatsen van windmolens vinden de respondenten het meest belangrijk dat de natuur wordt beschermd. 85,4% van de respondenten vindt dit (zeer) belangrijk. De bescherming van de natuur en het karakteristieke landschap wordt als het meest belangrijk gevonden bij het plaatsen van zonnevelden. Zowel bij het plaatsen van zonne- en windprojecten zijn de respondenten bezorgd over de overlast die zij mogelijk kunnen krijgen van windmolens (geluidsoverlast en slagschaduw) en zonnevelden (hinderlijke schittering) Minder belangrijk vindt men financiële betrokkenheid en horizonvervuiling.

Dilemma’s bij het plaatsen van zonnevelden en windmolens •

•

•

•

Als er keuzes moeten worden gemaakt, verkiest een meerderheid voor kleine zonnevelden dicht bij de bebouwde kom of windmolens langs de rivier. Wel ziet een deel van de respondenten liever helemaal geen windmolens komen. Respondenten geven meerdere keren aan in hun toelichting dat ze graag zien dat eerst zonnepanelen op daken worden gelegd en andere mogelijkheden worden onderzocht voordat grote zonneparken en windmolens worden geplaatst. De voorkeur van respondenten gaat uit naar meervoudig ruimtegebruik bij het plaatsen van zonneparken. Bijvoorbeeld door het plaatsen van zonnepanelen op geluidsschermen en wegbermen. Wanneer respondenten wordt gevraagd of ze liever 30 voetbalvelden zonnepanelen of één grote windmolen willen laten plaatsen, gaat de lichte voorkeur naar een grote windmolen. De grootste zorg bij grote zonnevelden is de ruimte die het inneemt.

P4

Gemeente IJsselstein

2 november 2020

Houding ten aanzien lokale bijdrage aan regionale opgave •

De meerderheid (59%) van de respondenten vindt dat de gemeente IJsselstein minstens het verwachte eigen elektriciteitsverbruik duurzaam kan opwekken in 2030. Dit is ongeveer 0,072 TWh.

Betrokkenheid bij de energietransitie • •

•

•

Vier van de vijf respondenten wil graag geïnformeerd worden over de voortgang van de lokale energietransitie. Bijna twee van de vijf respondenten wil graag meedenken. 65% van de respondenten geven aan dat ze graag via de website van de gemeente op de hoogte worden gehouden over de lokale energietransitie. Ook informatie via de lokale krant (59%) en via een informatiebijeenkomst (39%) wordt als erg gewenst gezien. Het deel van de respondenten dat financieel betrokken wil worden bij lokale energieprojecten, wil dit worden door duurzaam opgewekte stroom af te nemen (43%) of door aandelen te kopen (21%). Ook is een deel geïnteresseerd om lid te worden van een lokale energiecoöperatie (23%). Bijna één van de vijf respondenten wil wel financieel betrokken worden, maar weet niet hoe. 21% van de respondenten is geheel niet geïnteresseerd om financieel betrokken te worden.

P5

Gemeente IJsselstein

2 november 2020

Resultaten We vroegen inwoners van de gemeente IJsselstein naar hun voorkeuren met betrekking tot het grootschalig opwekken van duurzame energie. In dit hoofdstuk worden de resultaten van de vragenlijst weergegeven en toegelicht. De resultaten zijn onderverdeeld in vijf onderdelen: • • • • •

Houding ten aanzien van de energietransitie Voorwaarden voor het plaatsen van zonnevelden en windmolens; Dilemma’s bij het plaatsen van zonnevelden en windmolens; Houding ten opzichte van regionale opgave en lokale bijdrage; Betrokkenheid bij de energietransitie.

Per onderwerp geven we weer wat de rode draad uit de resultaten is en wat ons is opgevallen.

Samenstelling groep respondenten De vragenlijst is door 221 inwoners (deels) ingevuld, waarvan 185 inwoners de vragenlijst volledig hebben ingevuld. Van deze 185 respondenten is bijna de helft van de respondenten (44%) ouder dan 55 jaar. Slechts 10 respondenten waren jonger dan 24 jaar oud, en 21 respondenten waren tussen de 24 en 34 jaar oud. Figuur 1: Respondenten naar leeftijd

Leeftijd 30%

25% 20% 15% 10% 5% 0% 18-24

24-34

35-44

45-54

55-64

65+

Respondenten zijn gevraagd naar hoe zij hun woonplek beschrijven. De woonsituatie van een respondent kan immers invloed hebben op de houding die zij hebben ten opzichte van het opwekken van duurzame elektriciteit in het buitengebied.

P6

Gemeente IJsselstein

2 november 2020

Figuur 2: Respondenten naar soort woonplek

Figuur 3: Respondent naar hun gebruik van duurzame energie

Gebruik duurzame energie

Beschrijving woonplek 12%

4% 2% 5%

33%

82%

62%

Ik woon binnen de bebouwde kom van het dorp of de stad, zonder uitzicht op open landschap Ik woon aan de rand van het dorp of de stad, met vrij uitzicht op open landschap

Ik woon in een landelijke omgeving met vrij uitzicht op open landschap Anders

Ja

Nee

Weet ik niet

Respondenten zijn tevens gevraagd of zij momenteel al gebruik maken van duurzame energie. Het merendeel (62%) van de respondenten geeft aan dat zij dit doen. Een derde van de respondenten vermeldt dat zij geen duurzame energie gebruiken.

Houding ten aanzien van de energietransitie Bij dit onderdeel van vragenlijst kregen de respondenten vier stellingen voorgelegd waarbij ze konden aangeven in hoeverre ze met deze stelling eens of oneens waren. Men kon aangeven of ze er neutraal instaan, het (helemaal) ermee eens zijn of het er (helemaal) mee oneens zijn. Ook konden respondenten een opmerking achterlaten of een toelichting geven. De stellingen zijn bedoeld om een eerste indruk te krijgen van de houding van inwoners ten aanzien van de opwek van duurzame energie en het besparen van energie. De resultaten worden per stelling gevisualiseerd in een grafiek. Stelling 1: “Ik vind het belangrijk om duurzaam opgewekte energie te gebruiken” 5%

3% 37%

12% 0%

10%

20%

30%

Helemaal mee oneens

40% Mee oneens

43% 50%

60%

Neutraal

P7

70% Mee eens

80%

90%

100%

Helemaal mee eens

Gemeente IJsselstein

2 november 2020

Een groot merendeel van de inwoners (80%) geeft aan het belangrijk te vinden om duurzaam opgewekte energie te gebruiken. Zo’n 8% van de respondenten geeft aan het (helemaal) oneens te zijn met de bovenstaande stelling. De overige 12% staat er neutraal in. Hieruit kunnen we opmaken dat een grote meerderheid van de inwoners van IJsselstein zich in ieder geval al bewust is van het belang van het opwekken van duurzame energie. Stelling 2: “Ik vind het belangrijk dat de gemeente IJsselstein het opwekken van duurzame energie mogelijk wil maken” 6%

8% 36%

10% 0%

10%

20%

30%

Helemaal mee oneens

40%

Mee oneens

39% 50%

60%

Neutraal

70%

Mee eens

80%

90%

100%

Helemaal mee eens

Drie vierde (75%) van de respondenten vindt het belangrijk dat de gemeente IJsselstein het opwekken van duurzame energie mogelijk wil maken. Tegelijkertijd valt uit deze resultaten te concluderen dat er een klein groep (5%) met respondenten is die het belangrijk vindt dat duurzaam opgewekte energie wordt gebruikt, maar er niet van overtuigd is dat de gemeente IJsselstein dit moet faciliteren. Stelling 3: “Ik vind dat de energie die we in de gemeente IJsselstein gebruiken zoveel mogelijk lokaal moet worden opgewekt”

17% 0%

10%

20%

26%

23%

16% 30%

Helemaal mee oneens

40% Mee oneens

50%

60%

Neutraal

70% Mee eens

18% 80%

90%

100%

Helemaal mee eens

Er heerst meer verdeeldheid onder respondenten over deze stelling. Waar de grootste groep (44%) het er (helemaal) mee eens is dat de energie die in de gemeente IJsselstein wordt gebruikt ook zoveel mogelijk lokaal moet worden opgewekt, zijn er ook veel respondenten die het hier niet mee eens zijn. Een deel van deze respondenten (33%) schaart zich niet achter het uitgangspunt dat iedere gemeente haar energie lokaal moet opwekken. Men maakt zich zorgen over het effect dat lokale zonne- en windprojecten hebben op de leefomgeving, en vragen zich af waarom er niet meer mogelijkheden zijn om energie op te wekken met wind op zee of kernenergie. Stelling 4: “Ik vind het belangrijk om mij actief in te zetten om mijn energieverbruik te verminderen”

P8

Gemeente IJsselstein

2 november 2020

6%

4%

42%

15% 0%

10%

20%

30%

Helemaal mee oneens

40% Mee oneens

32%

50%

60%

Neutraal

70% Mee eens

80%

90%

100%

Helemaal mee eens

De verdeeldheid onder respondenten bij de vorige stelling is bij stelling 4 niet meer terug te vinden. Ruim 74% van de respondenten vindt het belangrijk om zich actief in te zetten om het eigen energieverbruik te verminderen. 15% staat hier neutraal in. Bijna 10% is het met deze stelling (helemaal) oneens. Stelling 5: “Ik ben bereid mij actiever in te zetten om mijn energieverbruik te verminderen (bijvoorbeeld het isoleren van de eigen woning), als hierdoor minder windmolens en/of zonnepanelen in de gemeente worden geplaatst 7%

6%

43%

16% 0%

10%

20%

30%

Helemaal mee oneens

40% Mee oneens

50%

28% 60%

Neutraal

70% Mee eens

80%

90%

100%

Helemaal mee eens

Men is over het algemeen bereid om zich actief in te zetten om energieverbruik te minderen als dit resulteert in minder windmolens en/of zonnepanelen. Bijna drie vierde van de respondenten is het hier (helemaal) mee eens. Een deel van de respondenten beseft zich ook dat er windmolens en/of zonneweiden geplaatst moeten worden ondanks mogelijke energiebesparing, zo blijkt uit de toelichting van respondenten. Om die reden staan ze er neutraal in. Ook geven enkelen aan dat het hun niet uitmaakt of er meer windmolens en/of zonnepanelen komen.

Voorwaarden voor zonnevelden en windmolens Respondenten zijn gevraagd aan te geven hoe belangrijk zij een zestal voorwaarden vinden voor het plaatsen van windmolens en zonnevelden. De voorwaarden konden respondenten beoordelen op een schaal van zeer onbelangrijk tot zeer belangrijk. De resultaten geven inzicht in het belang dat respondenten geven aan verschillende voorwaarden bij het plaatsen van windmolens of zonnevelden. Uiteraard betekenen de onderstaande resultaten niet dat respondenten wind- en zonneprojecten in de gemeente willen. Een aantal respondenten geven ook nadrukkelijk aan in de toelichting van hun antwoorden dat ze liever helemaal geen windmolens of zonnevelden willen. Wat de onderstaande resultaten wel betekenen is dat als er wind- en/of zonneprojecten geplaatst moeten worden, dat de respondenten de uitgevraagde voorwaarden in de aangegeven volgorde belangrijk vinden. Plaatsen van windmolens Uit de resultaten blijkt dat respondenten het voornamelijk (zeer) belangrijk vinden dat de natuur wordt beschermd indien windmolens worden geplaatst. 60% van de respondenten vindt dit zeer

P9

Gemeente IJsselstein

2 november 2020

belangrijk, en nog eens 25,4% vindt dit belangrijk. Ook vindt 83,2% van de respondenten het (zeer) belangrijk dat ze de windmolens niet horen, en vindt 75,6% van de respondenten het (zeer) belangrijk dat ze geen last hebben van slagschaduw. Respondenten vinden het veel minder belangrijk dat zij in aanmerking komen voor financiële voordelen, indien een windmolen wordt geplaatst. 22% van de deelnemers geeft aan het (zeer) onbelangrijk te vinden en 38% staat er neutraal in. Opvallend genoeg maakt men zich relatief minder zorgen over horizonvervuiling. Een relatief grote groep inwoners staat hier neutraal in. Dit betekent niet dat men er geen waarde aan hecht. Echter vinden respondenten het belangrijker dat aan andere voorwaarden wordt voldaan. Plaatsen van zonnevelden Bij het plaatsen van zonnevelden vinden de meeste respondenten het (zeer) belangrijk dat de natuur (84,8% van de respondenten) en het landschap wordt beschermd (76,2%). Bovendien vindt 45,9% van de respondenten het zeer belangrijk dat zij geen hinderlijke schittering ondervinden van zonnevelden. Nog eens 35,1% van de respondenten vindt wel belangrijk, maar niet zeer belangrijk.

Net als bij het plaatsen van windmolens, vinden respondenten het veel minder belangrijk dat zij delen in de financiële opbrengsten van een zonnepark of dat hun energierekening lager wordt wanneer zij gebruik maken van de stroom dat opgewekt wordt in een nabijgelegen zonnepark. Tevens vindt men horizonvervuiling ook relatief minder belangrijk. Ook staat een relatief grote groep respondenten neutraal in het wel of niet gebruik van landbouwgrond voor het plaatsen van zonnevelden. Figuur 4: Belang van voorwaarden voor het plaatsen van windmolens

(...) ik ze niet hoor

(...) ik geen last heb van slagschaduw (...) de natuur (flora en fauna) zoveel mogelijk wordt beschermd (...) karakteristieke aspecten van het landschap zoveel mogelijk worden beschermd (en waar mogelijk versterkt) (...) ik er niet op uitkijk (...) ik deel in de financiële opbrengsten / mijn energierekening lager is 0.0% Zeer belangrijk

Belangrijk

Neutraal

P 10

20.0%

40.0%

Onbelangrijk

60.0%

80.0%

Zeer onbelangrijk

Gemeente IJsselstein

2 november 2020

Figuur 5: Belang van voorwaarden voor het plaatsen van zonnevelden

(...) de natuur (flora en fauna) zoveel mogelijk wordt beschermd. (...) karakteristieke aspecten van het landschap zoveel mogelijk worden beschermd (en waar mogelijk versterkt) (...) ik er geen hinderlijke schittering van ondervind

(...) deze niet geplaatst worden op landbouwgrond (ten behoeve van lokale voedselproductie) (...) ik er niet op uitkijk (...) ik deel in de financiële opbrengsten / mijn energierekening lager is

Zeer belangrijk

Belangrijk

0.0%

20.0%

40.0%

Neutraal

Onbelangrijk

Zeer onbelangrijk

60.0%

Dilemma’s voor het plaatsen van zonnevelden en windmolens In dit gedeelte van de vragenlijst werden vijf energiedilemma’s voorgelegd aan de respondenten. Deze dilemma’s zijn nadrukkelijk bedoeld om beter inzicht te krijgen in de voorkeuren van inwoners indien zonnevelden en windmolens geplaatst worden. De opties die worden weergegeven in ieder energiedilemma zijn geenszins een blauwdruk voor de toekomst. Ook zijn deze energiedilemma’s toegespitst op onderdelen van de energietransitie waarover nog geen overeenstemming is, maar die wel impact hebben op het landschap van de gemeente. Met enkel energiebesparing en zonnepanelen op daken kan de gemeente IJsselstein niet het hoofd bieden aan de energieopgave voor het komende decennium. In ieder geval wil de gemeente IJsselstein voorbereid zijn op een situatie waarin dergelijke lastige keuzes gemaakt moeten worden. De resultaten bij ieder energiedilemma worden hieronder toegelicht. Ook worden er een aantal opmerkingen toegevoegd die respondenten hebben opgeschreven als toelichting op hun voorkeur bij ieder dilemma. Deze opmerkingen zijn bedoeld als illustratie van de aandachtspunten die meerdere respondenten melden bij het desbetreffende energiedilemma.

P 11

Gemeente IJsselstein

2 november 2020

Energiedilemma 1: enkele grote zonnevelden of veel kleine zonnevelden verspreid

Optie 1 Op enkele plekken in het gebied een aantal grote zonnevelden

Optie 2 Veel kleine zonnevelden verspreid over het gebied, bijvoorbeeld op boerenerven

38%

62%

Het eerste energiedilemma heeft betrekking op het clusteren dan wel verspreiden van zonnevelden. De voorkeur van respondenten gaat uit naar het plaatsen van kleine zonnevelden, verspreid over het gebied. De respondenten vinden het namelijk belangrijk dat de zonnevelden niet te veel opvallen: “Minder opvallend en opbrengst voor meer landeigenaren.” Tevens zijn er enkele boeren die positief reageren op optie 2 vanwege de mogelijke opbrengsten: “Op deze wijze kan landbouwgrond voor agrarische bedrijven benut worden daar waar boeren de veestapel moeten verminderen.” Een deel van de respondenten maakt duidelijk dat zij helemaal geen zonnevelden willen. Zeker 15 van de 70+ respondenten die een toelichting hebben gegeven bij dit energiedilemma geven aan geen zonnevelden te willen. Sommige zien meer mogelijkheden in het plaatsen van zonnepanelen op daken, aangezien deze volgens hen nog onvoldoende worden gebruikt: “Leg eerst alle daken/wegbermen/geluidswallen vol met zonnepanelen! Zonnepanelen wordt dat over 30 jaar het nieuwe asbest 2.0?”

P 12

Gemeente IJsselstein

2 november 2020

Energiedilemma 2: windmolens langs de rivier of juist in het open landschap?

Optie 1 Windmolens in een rij langs de rivier

Optie 2 Windmolens in het open landschap

68 %

32%

Het tweede energiedilemma gaat over de locatie van windmolens. De afweging is of deze geplaatst moeten worden langs de rivier, of geclusterd in het midden van het open landschap. Een meerderheid van de respondenten heeft een duidelijke voorkeur voor het plaatsen van windturbines langs de rivier. Wel geeft 20 tot 40 procent van de respondenten die een toelichting hebben gegeven op hun voorkeur, aan geen voorstander te zijn van beide opties: “Windmolens horen niet in dit landschap. Ik fiets hier veel in de omgeving en stoor mij enorm aan die dingen. Op zee ermee!” Een aantal respondenten zijn niet overtuigd van het rendement van windturbines: “Windmolens hebben hoge kosten, laag rendement en zijn flinke landschapsvervuilers. Niet aan beginnen”

P 13

Gemeente IJsselstein

2 november 2020

Energiedilemma 3: zonnevelden dichtbij de bebouwde kom of ver van de bebouwde kom af?

Optie 1 Zonnevelden dicht bij de bebouwde kom

Optie 2 Zonnevelden ver van de bebouwde kom

63%

37%

Het derde energiedilemma gaat over het plaatsen van zonnevelden dicht bij dan wel veraf van de bebouwde kom. Bijna twee derde van de respondenten ziet liever dat zonnevelden worden geplaatst dicht bij bebouwing, en hierdoor het open landschap zo min mogelijk wordt belast. Eén van de respondenten zei het volgende hierover: “Zo dicht mogelijk bij de gebruiker/vervuiler. Belangrijkste nadeel van zonnepanelen is het risico op schittering, dat is wel te verhelpen bij het goed plannen maar desnoods met kleine aanpassingen aan woningen (zonwering).” Waar de ene respondent aangeeft dat ze de zonnevelden zo min mogelijk willen zien, ziet de andere minder problemen met de zichtbaarheid van zonnevelden: “Ver weg van de huizen maar dan nog leidt het tot overlast.” “We hoeven niet alles op het buitengebied af te laten komen. Het kan ook rondom de bebouwde kom.” Een aantal respondenten geven ook enkele nuanceringen. Of een zonneveld vlakbij of ver af van de bebouwde kom moet worden geplaatst, is afhankelijk van de positie en de grootte van het veld: “Een veld van 5 sportvelden (2 en 1 half HA) kan wel in de nabijheid van woonwijken meen ik en spaart het open landschap.” “Ik zou de optie kiezen die het minst nadelig is voor flora en fauna. Ik heb er geen bezwaar tegen als de zonnevelden zichtbaar zijn - ze zijn niet lelijker dan een gemiddeld flatgebouw.”

P 14

Gemeente IJsselstein

2 november 2020

Energiedilemma 4: enkelvoudig of meervoudig ruimtegebruik bij zonnevelden

Optie 1 Zonnevelden plaatsen zonder ander ruimtegebruik

Optie 2 Zonnevelden plaatsen in combinatie met andere opgaven

34%

66%

Het vierde dilemma gaat over het enkel- of meervoudig ruimtegebruik bij het plaatsen van zonnevelden. Zonnevelden kunnen dichtbij elkaar worden gezet, waardoor de opwek van duurzame energie beperkt blijft tot een duidelijk afgebakend gebied. Wanneer een gebied enkel gebruikt wordt voor de opwek van duurzame energie, spreken we van enkelvoudig ruimtegebruik, waarbij er zo min mogelijk hectare grond wordt gebruikt. Echter is het ook mogelijk om bij het plaatsen van zonnevelden ruimte te bieden aan andere opgaven, zoals natuurontwikkeling of landbouw. Hiervoor is doorgaans meer hectare grond nodig. Twee derde van de respondenten spreken hun voorkeur uit voor het plaatsen van zonnevelden in combinatie met andere opgaven: “Schapen, zonnepanelen en andere vormen van grondgebruik kunnen prima samen. Als de panelen wat hoger worden opgesteld als in uw voorbeeld, is de interactie minimaal.” Wel zijn een aantal respondenten het er niet helemaal mee eens: “Het lijkt mij dat het efficiënter is om zonnevelden niet te combineren met ander ruimtegebruik, en dat je in totaal effectief evenveel ruimte kwijt bent als je zonnevelden en andere activiteiten gescheiden houdt. Maar ik heb hier eigenlijk niet genoeg verstand van om er een oordeel over te geven.”

P 15

Gemeente IJsselstein

2 november 2020

Energiedilemma 5: liever 30 voetbalvelden met zonnepanelen of 1 windmolen?

Optie 1 30 voetbalvelden met zonnevelden (ongeveer 2 keer de grootte van het zonneveld op de afbeelding)

Optie 2 1 grote windmolen (ongeveer 5 MW met een tiphoogte van 240 meter)

39%

61%

Het vijfde energiedilemma gaat over het plaatsen van een zonneveld of windmolen. Hierbij wordt aangegeven dat 1 groot zonneveld van 20 hectare (ongeveer 30 voetbalvelden) ongeveer evenveel elektriciteit levert als een grote windmolen van 240 meter. Er zijn een aantal respondenten die duidelijk maken dat ze geen van beide opties zien zitten. Ook geeft een aantal respondenten aan in de toelichting op hun antwoord dat zij meer zien in een combinatie van beide opwekvormen van duurzame energie: “Ik denk dat een combinatie van windmolens en zonnevelden het beste zou zijn, omdat ze op verschillende momenten de meeste stroom opwekken.” Waar de ene respondent aangeeft dat met het plaatsen van een windmolen minder goede landbouwgrond verloren gaat, maken andere respondenten zich zorgen over het plaatsen van een windmolen: “Ik ben heel bang voor slagschaduw en geluidsoverlast.” Ook geven enkele respondenten aan dat windmolens slimmer gebruik van ruimte zijn dan zonnevelden. Tevens denkt men dat één windmolen makkelijker af te breken is dan duizenden zonnepanelen: “Eén windmolen is waarschijnlijk goedkoper om te onderhouden dan (tien)duizenden zonnepanelen en het is slimmer gebruik van onze schaarse ruimte in Nederland.” “1 windmolen is makkelijker slopen dan 30 hectare panelen.”

P 16

Gemeente IJsselstein

2 november 2020

Lokale bijdrage aan de regionale opgave Respondenten zijn gevraagd naar wat zij een redelijke lokale bijdrage vinden van de gemeente IJsselstein aan de regionale opgave van de RES U16 (figuur 6). De voorkeuren zijn enigszins verdeeld. 41% van de respondenten wil dat de gemeente IJsselstein minder dan het verwachte eigen elektriciteitsverbruik in 2030 gaat opwekken, wat neerkomt op 0,072 TWh. De meerderheid (59%) is dus van mening dat de gemeente IJsselstein op zijn minst het verwachte eigen elektriciteitsverbruik kan opwekken in 2030. 14% van de respondenten wil dat de gemeente IJsselstein 100% of meer dan het verwachte eigen elektriciteitsverbruik in 2030 gaat opwekken. Figuur 6: Houding ten aanzien van lokale bijdrage aan regionale opgave

Wat vindt u een redelijke lokale bijdrage aan de regionale opgave van de regio U16? 14% 41%

45% Minder dan het eigen elektriciteitsverbruik van de gemeente IJsselstein in 2030 (< 0,072 TWh)) Gelijk aan het eigen elektriciteitsverbruik van de gemeente IJsselstein in 2030 (= 0,072 TWh) Meer dan het eigen elektriciteitsverbruik van de gemeente IJsselstein in 2030 (> 0,072 TWh)

Betrokkenheid bij de energietransitie Respondenten zijn gevraagd op welke wijze zij graag geïnformeerd en betrokken willen worden bij de lokale energietransitie. Als respondenten worden gevraagd op welke manier zij graag betrokken willen worden bij de energietransitie, geeft 79% aan dat zij graag geïnformeerd willen worden over de voortgang (zie figuur 7). 37% van de respondenten wil graag meedenken over dit onderwerp, en één vijfde van de respondenten wil betrokken worden bij de uitvoering van de lokale energietransitie. 11% van de respondenten wil op geen enkele manier betrokken worden. Wanneer respondenten worden gevraagd op welke manier ze graag geïnformeerd willen worden over de lokale energietransitie, geeft 65% van de respondenten aan dat hun voorkeur uitgaat naar informatie via de website van de gemeente (zie figuur 8). Ook informatie via de lokale krant (59%) en via een informatiebijeenkomst (39%) wordt als erg gewenst gezien. Als andere optie geven een

P 17

Gemeente IJsselstein

2 november 2020

aantal respondenten aan dat ze graag op de hoogte worden gehouden via de mail, social media of brief. Eveneens zijn respondenten gevraagd of zij financieel betrokken willen worden bij de lokale energietransitie (zie figuur 9). En zo ja, op welke manier. De meest populaire vorm van financiële betrokkenheid is het afnemen van stroom van een windmolen of zonneveld (43%). De andere populaire vormen zijn het lid worden van een lokale energiecoöperatie (23%) en het kopen van aandelen/obligaties om te delen in de winst (21%).

Figuur 7: Gewenste manier van betrokkenheid

Gewenste manier van betrokkenheid Ik wil geïnformeerd worden over de voortgang Ik wil graag meedenken Ik wil graag betrokken worden bij de uitvoering van de energietransitie Geen interesse

Anders, namelijk: 0%

20%

40%

60%

80%

100%

Figuur 8: Gewenste manier van informeren

Gewenste manier van informeren Via de lokale krant Via de website van de gemeente Via een informatiebijeenkomst Via persoonlijk contact met een medewerker van de gemeente Anders, namelijk 0%

20%

40%

60%

80%

100%

Een klein deel van de respondenten wil eigenaar worden van een lokaal energieproject, zij het samen met omwonenden (9%), met omwonenden en een professionele ontwikkelaar (9%) en/of alleen of eventueel in samenwerking met een professionele ontwikkelaar (7%). In deze resultaten zit

P 18

Gemeente IJsselstein

2 november 2020

veel overlap: een respondent die samen met omwonenden en lokaal energieproject wil starten wil dit ook wel doen in samenwerking met een professionele ontwikkelaar. Bijna één van de vijf respondenten wil wel financieel betrokken worden, maar weet niet hoe. Ook is 21% van de respondenten niet geïnteresseerd om financieel betrokken te worden. Daarnaast geeft een aantal respondenten die op een andere manier financieel betrokken te willen zijn, dat ze reeds zonnepanelen hebben geplaatst op hun daken (of dit van plan zijn te doen). Een deel van hen levert meer op dan ze gebruiken: “Heb al zonnepanelen op dak die meer opleveren dan m'n verbruik.” Er zijn ook respondenten die aangeven dat ze het belangrijk vinden dat de inkomsten gelijk verdeeld worden over de gemeente: “Vind het wel belangrijk dat de inwoners van IJsselstein in één of andere vorm profiteren van die energieopwekking en dat niet alle winst naar de ontwikkelaars gaat.” Figuur 9: Financiële betrokkenheid bij toekomstig lokaal energieproject

P 19

Gemeente IJsselstein

2 november 2020

Financiële betrokkenheid bij toekomstig lokaal energieproject Ik wil aandelen/obligaties kopen en delen in de winst Ik wil stroom afnemen van een windmolen of zonneveld Ik wil lid worden van een lokale energiecoöperatie Ik wil een vergoeding ontvangen als direct omwonende en/of grondeigenaar Ik wil meebeslissen over de subsidieverstrekking vanuit een lokaal omgevingsfonds aan initiatieven die… Ik wil zelf eigenaar worden van een lokaal energieproject, evt. in samenwerking met een professionele ontwikkelaar Ik wil samen met omwonenden en een professioneel ontwikkelaar gedeeld eigenaar worden van een lokaal… Ik wil samen met omwonenden volledig eigenaar worden van een lokaal energieproject Ik wil financieel deelnemen aan een lokaal energieproject, maar ik weet nog niet hoe Ik wil niet financieel deelnemen aan een lokaal energieproject

Geen mening / weet ik niet

Anders 0%

P 20

20%

40%

60%

Gemeente IJsselstein

2 november 2020

Wijnhaven 88 2511 GA Den Haag 070 - 87 00 460 info@emma.nl www.emma.nl Volg ons op Facebook, Twitter en LinkedIn

P 21