RES 1.0 - U16
Tekst van het document
4
|
|
5
schalige opwek elektriciteit tot 2030’ toegelicht.. Voor de nadere verkenning van de (on)mogelijkheden in de A12/spoorzone is inmiddels een participatietraject gestart met belanghebbenden (grondeigenaren, pachters, bewoners, belangengroepen).
De Ronde Venen Inleiding Gemeente De Ronde Venen is een gemeente met 45.000 inwoners met een oppervlakte van 117 km/2, gelegen aan de noordkant van de U16. De Ronde Venen grenst aan de RES-regio Noord-Holland-Zuid. Het landschap van De Ronde Venen wordt gekenmerkt door haar openheid en uitgestrekte verkavelde graslanden. In de polders zijn lange rechte wegen aangelegd, waarlangs de huizen en agrarische bedrijven zijn gebouwd.
RES 1.0 | Regio U16 | Verdieping hoofdstuk elektriciteit: lokale zoekprocessen
Voorstel van het college van De Ronde Venen aan de gemeenteraad Het college van De Ronde Venen stelt voor 8 zoekgebieden aan te wijzen voor zonnevelden en windmolens. Binnen deze zoekgebieden kan de benodigde energie (0,18 TWh) opgewekt worden. Elk zoekgebied krijgt een bandbreedte mee van een minimale en maximale opwek. De zoekgebieden worden een voor een opengesteld voor ontwikkeling. Na de eerste 4 gebieden vindt een herijking plaats, waarbij de volgorde van openstelling opnieuw wordt besproken. Als blijkt dat we onvoldoende energie opwekken in de 8 zoekgebieden, dan kan de gemeente 5 beperkt geschikte gebieden inzetten als zoekgebied. De mix tussen zonnevelden en windmolens
6
|
Bron (TWh)
Operationeel
Wind groot
0,006
Pijplijn
Ambitie 2030
Totaal
Wind klein Zon op veld Zon op dak
0,006
Totaal
0,006
Ruimtelijke kwaliteit De gemeente De Ronde Venen streeft naar een zo goed mogelijke inpassing van zonnevelden en windmolens in het landschap. Op basis van de bestaande landschapstypes droogmakerijen, klei op veen, veengronden en bovenlanden is een indeling gemaakt van de gemeente De Ronde Venen. De gebiedsindeling is aangescherpt tot kleinere deelgebieden op grond van de specifieke landschapstypen, zichtbare begrenzingen en natuurbescherming. Bij alle deelgebieden is vervolgens beoordeeld of zij geschikt zijn als zoekgebied voor duurzame energie. Hiervoor is input opgehaald bij inwoners en stakeholders en zijn per gebied mogelijke ontwikkelingen en beperkingen (hard -zacht) in beeld gebracht en afgewogen. Dit heeft geleid tot zoekgebieden waar windmolens en/ of zonnevelden ruimtelijk en landschappelijk relatief goed inpasbaar zijn. Om de impact van zonnevelden en windmolens op het landschap zoveel mogelijk te beperken, stelt de Ronde Venen extra voorwaarden, boven op de wettelijk eisen, voor ruimtelijke inpassing van duurzame energie. Dit betreft onder andere voorwaarden voor het behoud van bodemkwaliteit en de compensatie van natuurschade.
RES 1.0 | Regio U16 | Verdieping hoofdstuk elektriciteit: lokale zoekprocessen
Kwantiteit Gemeente De Ronde Venen heeft op dit het moment nog geen zoekgebieden aangeleverd. Dit doen we als de gemeenteraad de zoekgebieden vaststelt. In de RES 1.0 verwijzen we daarom naar het voorstel dat het college heeft voorgelegd aan de gemeenteraad. Gemeente De Ronde Venen heeft de ambitie om klimaatneutraal te zijn in 2040. Daarvoor moeten we 0,35 TWh opwekken. Dit willen we doen door maximaal in te zetten op zonnepanelen op kleine (0,02 TWh) en grote daken (0,05 TWh), energiebesparing en innovatieve technieken. Voor het resterende deel (0,18 TWh) zijn zonnevelden en windmolens nodig.
is nog niet bepaald. De gemeente gaat daarover met inwoners in gesprek na vaststelling van de zoekgebieden. Het volledige voorstel met kaart vindt u hier. De raad besluit hier naar verwachting op 30 juni over.
Bestuurlijke en maatschappelijke betrokkenheid De gemeenteraad is via de reguliere informatienota’s van het programma duurzaamheid geïnformeerd over het opstellen van voorwaarden voor zonnevelden en windmolens én over de procesaanpak om te komen tot zoekgebieden. Daarnaast heeft de gemeenteraad een aparte informatienota ontvangen over de tussenstand van de participatie en inhoudelijke afwegingen die werden meegenomen ten aanzien van zoekgebieden. Daarnaast zijn er twee voorbereidende bijeenkomsten georganiseerd over wat is meegewogen en hoe dat heeft geleid tot zoekgebieden. De besluitvorming zal in twee stappen plaatsvinden. Eerst heeft de gemeenteraad de voorwaarden voor zonnevelden en windmolens vastgesteld. Vervolgens is de gemeenteraad gevraagd om een besluit over het raadsvoorstel voor de zoekgebieden. In generieke zin is er in de communicatie van de gemeente De Ronde Venen continue aandacht besteed aan de energieopgave van de gemeente. Daarnaast zijn er onder inwoners, jongeren, agrariërs, inwoners van omliggende gemeenten en andere belangengroepen enquêtes uitgezet over welke gebieden zij geschikt vinden als zoekgebieden voor zonnevelden en windmolens en aan welke voorwaarden zonnevelden en windmolens moeten voldoen. De inbreng van al deze belangengroepen, stakeholders en inwoners heeft De Ronde Venen verwerkt in de voorwaarden voor zonnevelden en windmolens.
Voorbeelden hiervan zijn de voorwaarden ter bescherming van de natuur en agrarische pachters. Ten slotte wil de gemeente De Ronde Venen per zoekgebied een apart participatietraject doorlopen.
Utrecht Inleiding Utrecht wordt groter en bereidt zich voor op de toekomst. Er wonen nu 350.000 mensen in de stad; in 2040 zijn er naar verwachting 455.000 inwoners. Door de groei van het aantal inwoners, bezoekers en bedrijven is meer energie nodig. Tegelijk moet er minder CO2 in de lucht komen. Utrecht werkt daarvoor aan 1) het verduurzamen van de energiebronnen 2) de aanpassingen die nodig zijn in
|
7
de energie-infrastructuur en 3) het besparen van energie. Daarmee dragen we bij aan het realiseren van de landelijke klimaatdoelstellingen. In het Coalitieakkoord Ruimte voor iedereen 2018-2022 staan de volgende doelstellingen voor de stad Utrecht: 1. minimaal 20% van de daken heeft zonnepanelen in 2025; 2. de energie-inkoop is in 2020 volledig duurzaam; 3. 100% verduurzaming van het warmtenet in 2030; 4. minimaal 40.000 woningen zijn van het aardgasnet in 2030; 5. het gemeentelijk vastgoed is verduurzaamd in 2040 Kwantiteit
Kanttekening bij de geschetste inzet van Utrecht is dat nu al bekend is dat niet alle projecten in de aangegeven omvang zullen worden gerealiseerd. In de stad is beperkt ruimte om planuitval zelf op te vangen. Zon
Type project
8 windturbines (4,5 MW)= 120 GWh
123 GWh
Er is een initiatiefnemer en de raad heeft kaders vastgesteld (fase 1 uitvoeringsstrategie RSU 2040)
Nedereindseplas (oorspronkelijk onderdeel Energielandschap)
33 GWh
Er zijn geïnteresseerde initiatiefnemers en de raad heeft kaders vastgesteld (fase 1 uitvoeringsstrategie RSU 2040)
Zonneveld Geluidswal A12
4 GWh
Er is een initiatiefnemer en de raad heeft kaders vastgesteld (fase 1 uitvoeringsstrategie RSU 2040)
Zonneveld Haarrijnseplas
4 GWh
Er is een haalbaarheidsstudie uitgevoerd en de raad heeft kaders vastgesteld (fase 1 uitvoeringsstrategie RSU 2040)
Zonneveld Meijewetering
0,5 GWh
Er is een initiatiefnemer en de gemeente heeft een vergunning afgegeven (fase 1 uitvoeringsstrategie RSU 2040)
52 GWh
Er zijn geïnteresseerde initiatiefnemers. Het initiatief wordt aan het gemeentelijke beleid getoetst. Er is een inschatting gemaakt van de mogelijke omvang. Nader onderzoek zal uitwijzen of dit realistisch is. Fase 2 Uitvoeringsstrategie RSU 2040 Er zijn geen initiatiefnemers. De zoekgebieden geven aan waar mogelijk wind en zon kunnen worden gerealiseerd. Als een initiatiefnemer zich meldt, moeten de zoekgebieden nader aan het gemeentelijke beleid worden getoetst. De verwachting is niet dat de gehele potentie voor 2040 wordt ingezet (fase 3-6 Uitvoeringsstrategie RSU 2040).
Energielandschap Rijnenburg en Reijerscop
RES 1.0 | Regio U16 | Verdieping hoofdstuk elektriciteit: lokale zoekprocessen
Nieuwe initiatieven grootschalige opwek (waaronder Ockhuizen, USP en Voordorpse Polder).
18 GWh
Maximale potentiële beleids770 GWh ruimte en zoekgebieden wind en zon in concept Ruimtelijke Strategie Utrecht 2040 (ovv besluitvorming, inclusief bovengenoemde projecten) Zon op dak
Bron (TWh)
Operationeel
Pijplijn
Ambitie 2030
Totaal
Wind groot
0
0
0,138
0,138
Zon op veld
0
0
0,217
0,217
Zon op dak*
0,036
0,065
0,067
0,168
Totaal
0,036
0,065
0,422
0,523
* Gegevens zijn gebaseerd op de verstrekte SDE+ subsidies en gerealiseerde zonprojecten op dak via de postcoderegeling die bekend zijn (peildatum januari 2021). Uit het regionale onderzoek naar zon op dak (Mapgear) komt een hogere operationele hoeveelheid zon op dak voor Utrecht. Een mogelijke verklaring is dat de methodiek van Mapgear die gebaseerd is op luchtfoto’s ook een aantal grootschalige projecten meetelt die op basis van de salderingsregeling zijn gerealiseerd. Mogelijk zitten hier ook panden bij die een combinatie van wonen en bedrijvigheid hebben. Utrecht kiest ervoor de gerealiseerde hoeveelheid grootschalig zon op dak op basis van de vesrtrekte SDE+ beschikkingen aan te houden..
RES 1.0 | Regio U16 | Verdieping hoofdstuk elektriciteit: lokale zoekprocessen
Wind
Utrecht heeft de ambitie om voor 2030 168 GWh aan grootschalig zon op dak te realiseren.
In de Ruimtelijke Strategie Utrecht 2040 zijn alle kansrijke zoekgebieden voor grootschalige opwek in Utrecht genoemd. Met het vaststellen van de RSU 2040 (verwachting zomer 2021) is vooraf voor iedereen duidelijk waar mogelijk zon en wind kunnen komen. Als initiatiefnemers zich melden, vindt daarna een afweging plaats of zon en wind op deze locaties inderdaad ruimtelijk kan worden ingepast. Een inschatting van de maximale beleidsruimte bedraagt circa 770 GWh. Deze beleidsruimte is niet in het RES1.0 bod opgenomen omdat er voor deze locaties nu nog geen initiatiefnemers zijn en er geen zicht op ontwikkeling voor 2030 is. Bij de Ontwerp-RES en concept-bod (17 september 2020) zijn door de raad volgende projectlocaties als Utrechtse inzet voor de RESU16 vastgelegd: 1. Energielandschap Rijnenburg en Reijerscop 2. Drie zonnevelden: Meijewetering, geluidswal A12 en Haarrijnseplas 3. Zon op dak Voor Rijnenburg heeft een initiatiefnemer zich voor minimaal drie windmolens en zeven hectare zonneveld gemeld die nu verder werkt aan de planuitwerking. Daarnaast is door twee partijen interesse getoond voor het ontwikkelen van een zonneveld op de Nedereindsplas. Dat is de reden om als gemeente samen met de provincie en recreatieschap de Stichtse Groenlanden te bepalen of en onder welke voorwaarden zonnepanelen op de Nedereindse Plas mogelijk zijn.
Ten opzichte van de ontwerp-RES en concept bod zijn een aantal nieuwe locaties concreter in beeld gekomen voor het ontwikkelen van wind en/of zon. Over deze locaties is de gemeente in gesprek
8
|
|
9
met geïnteresseerde initiatiefnemers. Voor deze locaties en kijkt de gemeente of grootschalige opwek op de locaties ingepast kan worden.Het gaat om locaties op het USP, Ockhuizen en de Voordorpse polder. De verwachting is dat als uit deze gesprekken haalbare initiatieven naar voren komen deze nog voor 2030 kunnen worden gerealiseerd. Een eerste inschatting van de verwachte omvang is gemaakt als bijdrage aan de RES 1.0.
Kwantiteit
Ruimtelijke kwaliteit Op dit moment maakt de gemeente Utrecht per project of zoeklocatie ruimtelijke kaders op maat waarbinnen de grootschalige opwek in het landschap wordt ingepast. In het raadsvoorstel Energielandschap zijn in het uitnodigingskader ruimtelijke kaders gesteld aan de inpassing van de windmolens en zonnevelden in het gebied. Het betreft kaders ten aanzien van cultuur en landschap (o.a. slagenlandschap), natuur en ecologie, geluid, gedragscodes zon en wind, streven 50% lokaal eigenaarschap et cetera. Als in Utrecht wordt gekeken naar grootschalige opwek komen vooral locaties rondom infrastructuur en bedrijventerreinen in beeld, zoals in de ontwerp-RES is opgenomen.
RES 1.0 | Regio U16 | Verdieping hoofdstuk elektriciteit: lokale zoekprocessen
RES 1.0 | Regio U16 | Verdieping hoofdstuk elektriciteit: lokale zoekprocessen
Bestuurlijk en maatschappelijk draagvlak De ontwikkeling van duurzame energie loopt al geruime tijd en is constant in beweging in Utrecht. Dit betekent dat er parallel verschillende trajecten lopen op verschillende snelheden en in verschillende mate van concreetheid. Voor de Utrechtse inzet zoals vastgelegd bij de Ontwerp-RES is een uitnodigingskader Rijnenburg en Reijerscop vastgelegd (meer informatie is hier te vinden) en daarnaast is in de Algemene verklaring van geen bedenkingen (avvgb) de categorie zonnevelden opgenomen, nu geldend voor alleen de volgende gebieden: ( Meijewetering, geluidswal A12 en Haarrijnseplas) Meer informatie is hier te vinden. Het Stadsgesprek Nieuwe Energie dat eind vorig jaar is ingezet, wordt voor de zomer 2021 afgerond en is gericht op het maken van spelregels over hoe we met energietransitie omgaan in de stad, waaronder grootschalige opwek. Verschillende doelgroepen hebben hieraan bijgedragen o.a. gelote inwoners, bedrijven, jongeren en initiatiefnemers energie geweest. Meer informatie is hier te vinden. Ook de concept-RSU 2040 met daarin de zoekgebieden voor grootschalige duurzame opwek in Utrecht is besproken met bewoners en belanghebbenden en heeft ter consultatie voorgelegen. De verwachting is dat de raad hierover voor de zomer 2021 een besluit neemt. Meer informatie over de RSU 2040 en de gevolgde participatie is hier en hier te vinden.
Met betrekking tot de voortgang van de totale RES is de gemeenteraad de afgelopen jaren diverse keren geïnformeerd over de specifieke inzet van Utrecht. Met betrekking tot de raadsvoorstellen omtrent de ‘startnotitie RESU16’ en de ‘Ontwerp-RES’ zijn raadsinformatiebijeenkomsten georganiseerd.
Lopikerwaard Inleiding De Lopikerwaard bestaat uit de gemeenten Lopik, Montfoort, Oudewater, IJsselstein en Woerden. Het is een gevarieerd gebied met een sterke identiteit en eigenheid. Het is een dynamische en afwisselende regio met de groenstedelijke gebieden IJsselstein en Woerden en historische stadjes, dorpen en linten in een open groen en waterrijk landschap. De Lopikerwaard kent een landschap van linten, cope-verkavelingen, een hoge hemel en vergezichten. De vijf gemeenten willen dit landschap op elkaar blijven afstemmen, ook als daar veranderingen in optreden door bijvoorbeeld energietransitie. Daarom hebben de Lopikerwaard-gemeenten een vergelijkbaar proces doorlopen, waarbij iedere gemeente zelf beleid vaststelt, maar er onderling zo veel mogelijk afstemming plaatsvindt.
10
|
|
11
RES 1.0 | Regio U16 | Verdieping hoofdstuk elektriciteit: lokale zoekprocessen
Operationeel
Pijplijn
Ambitie 2030
Totaal
Wind groot
0,013
0
0,122
0,135
Wind klein
0,0001
0
0,01
0,01
Zon op veld
0
0
0,087
0,087
Zon op dak
0,02
0,01 - 0,02
0,01 – 0,02
0,028
Totaal
0,0301
0,01 - 0,02
0,21 – 0,22
0,26
RES 1.0 | Regio U16 | Verdieping hoofdstuk elektriciteit: lokale zoekprocessen
Bron (TWh)
Voorwaarde bij kwantiteit: De Lopikerwaard levert een bijdrage van 0,26 TWh, waarbij het aantal windturbines of zonnevelden kleiner wordt wanneer er meer zon op dak wordt gerealiseerd. Ruimtelijke kwaliteit Voor de ruimtelijke kwaliteit is de Omgevingsagenda Lopikerwaard als uitgangspunt genomen. Aanvullend daarop is ook gekeken naar het advies van de Provinciale Adviseurs Ruimtelijke Kwaliteit en het rapport Energielandschappen van de RES U16. Er is in de Lopikerwaard vervolgens op basis van bovengemeentelijke structuren gekeken naar potentiële zoekgebieden voor duurzame energie. Daarbij zijn er landschappelijke zones aangewezen waar geen duurzame energie gerealiseerd mag worden, vanwege de taxatie dat dergelijke ontwikkelingen de ruimtelijke kwaliteit buitenproportioneel zouden kunnen schaden. Tenslotte zijn er voor de ontwikkeling van duurzame energie, voorwaarden opgesteld die ervoor zorgen dat nieuwe ontwikkelingen zo goed als mogelijk in bestaande structuren en maatvoering passen. Voor het vervolgtraject wordt in samenwerking met PARK Utrecht gedacht aan ontwerpend onderzoek naar energie in het landschap van de zoekgebieden. Het zoekgebied wind langs een deel van de A12 en repowering Lopik vallen beide in denkrichtingen uit de ontwerp-RES voor wind en de regionale landschapsstudie van Land-id (energielandschappen RES-U16).
Hierbij wordt aangesloten bij het idee dat grootschalige opwek van wind het beste past op locaties in het landschap die reeds ‘doorsneden’ worden door grote infrastructuur.
12
|
|
13
Bestuurlijke en maatschappelijke betrokkenheid De gemeenteraden zijn betrokken geweest gedurende het hele zoekproces. In Woerden is een raadsbesluit over het participatieproces genomen en heeft een raadswerkgroep dit onderwerp regelmatig besproken. Ook is na iedere fase in het participatieproces een raadsinformatiebrief met tussenresultaten gedeeld met de raad. In Oudewater is de raad tussentijds geïnformeerd over het participatieproces met raadsinformatiebrieven en heeft de raad een besluit genomen over de kaders voor het afwegingskader grootschalige duurzame energie en het aandeel duurzame energie van Oudewater aan RES 1.0. Ook in IJsselstein zijn meerdere raadsinformatieavonden gehouden over zowel proces als inhoud, en zijn raadsinformatiebrieven gedeeld met de gehele raad over de tussenstand in het participatieproces. In Lopik en Montfoort is een aantal raadsinformatieavonden gehouden, waarin het proces en de inhoud van de lokale afwegingskaders centraal stond. Op 9 maart heeft vervolgens een vijfradenbijeenkomst plaatsgevonden waar alle vijf gemeenteraden geïnformeerd zijn over de inzet van het cluster Lopikerwaard.
Kwantiteit
RES 1.0 | Regio U16 | Verdieping hoofdstuk elektriciteit: lokale zoekprocessen
Iedere fase was erop gericht om een zo groot mogelijke diversiteit aan inwoners te spreken. Dat hebben we gedaan door straatgesprekken (pre-corona), digitale en fysieke inloopavonden, interviews met stakeholders. Hier is breed aandacht aan gegeven, waarbij in Woerden bijvoorbeeld regelmatig borden langs de weg zijn geplaatst en in IJsselstein een ansichtkaart is bezorgd bij alle inwoners van IJsselstein. In Montfoort is een klein percentage van de inwoners per brief opgeroepen om mee te denken met over de opwek van duurzame energie. In Lopik zijn inwoners via een steekproef per brief op naam opgeroepen om mee te denken met over de opwek van duurzame energie. Het hele proces richting een afwegingskader is participatief vormgegeven, in alle vijf de gemeenten. In het hele gebied kwam naar voren dat het Groene Hart zo veel mogelijk behouden moet blijven. En specifiek in Oudewater kwam bleek dat er voor de noordzijde van de gemeente weinig draagvlak voor windenergie bestaat. De inwoners hebben vervolgens creatief meegedacht over alternatieve mogelijkheden om toch duurzaam energie op te kunnen wekken met zonneenergie. Ook is uit het participatieproces gekomen dat alle gemeenten de strengere WHO-richtlijn voor geluid van windmolens willen hanteren om de afstand tussen woningen en grootschalige windmolens te bepalen.
Stichtse Vecht Inleiding De gemeente Stichtse Vecht ligt in het noordwestelijk deel van de provincie Utrecht en heeft ongeveer 65.000 inwoners. Het is een gemeente met een open veenweidelandschap en er is veel cultuurhistorie. Dit wil de gemeente koesteren, waarbij er ook ruimte moet worden gezocht voor de opgaven in de regio, zoals klimaatadaptatie, woningbouw, de energietransitie, mobiliteit en een meer duurzame landbouw.
14
|
Bron (TWh)
Operationeel
Pijplijn
Ambitie 2030
Totaal
Wind groot
0
0
0
0
Zon op veld
0
0
0,093
0,093
Zon op dak
0,007
0
nog niet gekwantificeerd
Totaal
0,007
0
0,093
RES 1.0 | Regio U16 | Verdieping hoofdstuk elektriciteit: lokale zoekprocessen
Het participatieproces heeft in alle vijf de gemeenten op een vergelijkbare manier plaatsgevonden, waarbij er wel verschillen waren in intensiteit van het proces. Het proces was grofweg onderverdeeld in verschillende fases: 1. Luisteren naar wat mensen in de gemeente belangrijk vonden 2. In gesprek op basis van verschillende scenario’s 3. Keuzes maken in een concept-afwegingskader
0,1
De gemeenteraad van Stichtse Vecht heeft op 29 september 2020 de lokale opgave duurzame elektriciteit vastgesteld. Deze houdt in het realiseren van 0,1 TWh in 2030 en 0,2 TWh in 2040. Op basis van de huidige stand der techniek en de huidige energieopbrengsten van zonnevelden verwachten we dat het om ongeveer 80 tot 100 hectare zonnevelden gaat in de periode tot 2030. Van belang is te melden dat de raad de genoemde 0,1 TWh in 2030 en 0,2 TWh in 2040 heeft vastgesteld en er geen commitment is om het aantal hectares als richtlijn te nemen. Ruimtelijke kwaliteit Het beleidskader zonnevelden en de bijbehorende kansenkaart zijn in 2018 en in 2019 opgesteld. In de eerste helft van 2020 heeft een actualisatie plaatsgevonden op basis van de o.a. de ontwerp-RES, de meest recente inzichten over de energieopbrengsten en de Unesco aanvraag in het kader van de Nieuwe Hollandse waterlinie. Daarna zijn het beleidskader en de kansenkaart de procedure ingegaan ter vaststelling door de gemeenteraad in december 2020. Het rapport Enenergielandschap U16 is ter informatie in februari jl. naar de raad gestuurd. De inzichten uit dit rapport zullen, waar mogelijk, in het uitvoeringsplan zonnevelden worden meegenomen. Verder is provinciale afstemming over het PARK-advies inzake de mogelijke rol van duurzame energie in het veenweidelandschap van het Groene Hart uitermate van belang.
De zoekgebieden voor zonnevelden van Stichtse Vecht zijn opgenomen in de vastgestelde kansenkaart zonnevelden. Het is aan initiatiefnemers van zonnevelden om de mogelijkheden van de kansenkaart te benutten. De voorkeursgebieden zijn met kleur geduid. De ruimtelijke kwaliteit, die betrekking heeft op natuur en cultuurhistorie, is de basis voor de kleuren in de kansenkaart zonnevelden. De kansenkaart betreft het gehele grondgebied van de gemeente. De gemeente
|
15
Stichtse Vecht zet conform de landelijke Zonneladder zoveel mogelijk in op zonne-energie op daken. De gemeente wil geen zonnevelden toestaan in natuurgebieden. Ook in de Nieuwe Hollandse Waterlinie (aanvraag Unesco), de landgoederenzone en weidevogelkerngebied is er slechts zeer beperkt ruimte voor zonnevelden. Een zonneveld wordt in die gebieden alleen overwogen op die locaties waar de kernwaarden al niet meer intact zijn en waar zeer zorgvuldige inpassing mogelijk is. Zonnevelden zijn voorlopig niet toegestaan op locaties waar in de komende periode woningbouw wordt overwogen.
Kwantiteit
RES 1.0 | Regio U16 | Verdieping hoofdstuk elektriciteit: lokale zoekprocessen
Ten behoeve van de totstandkoming van het beleidskader zonnevelden en de kansenkaart zijn stakeholders en inwoners betrokken. In 2020 heeft actualisatie van het beleidskader en de kansenkaart plaatsgevonden. Hiervoor zijn wederom stakeholders en inwoners gevraagd om feedback. In november 2020 heeft de gemeente Stichtse Vecht een Duurzaamheidskrant uitgebracht. Hierin is uitgebreid aandacht besteed aan het beleidskader zonnevelden en de kansenkaart. De energietransitie is ook besproken tijdens de gehouden webinars in het kader van de Omgevingsvisie in december 2020 en januari 2021. Gezien de vele vragen over de energietransitie en de zonnevelden zullen er in maart 2021 een afzonderlijk webinar over de energietransitie worden georganiseerd. In de toekomst worden de voorwaarden per zoekgebied in nauw overleg met de omgeving uitgewerkt in het uitvoeringsplan zonnevelden. Dit is naar verwachting gereed in het tweede kwartaal van dit jaar. Voor het vervolgproces verwachten we een sterke relatie met de ontwikkeling van extensivering van de landbouw en het gemeentelijke proces van het opstellen van een beleidsnota Vitaal platteland.
Utrechtse heuvelrug Inleiding De gemeente Utrechtse Heuvelrug is een gemeente in het zuidoosten van de provincie Utrecht. De oppervlakte is bijna 134 km2 en er wonen bijna 50.000 inwoners. De gemeente telt 7 officiële kernen: Driebergen-Rijsenburg, Doorn, Leersum, Amerongen, Maarn, Overberg en Maarsbergen. Een groot deel van het Nationaal Park Utrechtse Heuvelrug ligt binnen de gemeentegrenzen. Er is veel bos maar ook andere natuur: een groot deel van de gemeente valt binnen het Natuur Netwerk Nederland (NNN). Ook zijn er in de gemeente veel landgoederen en monumenten te vinden. In september 2020 zijn de vier Kromme Rijngemeenten (Utrechtse Heuvelrug, Houten, Wijk bij Duurstede en Bunnik) een samenwerking gestart voor een participatieproces naar zoekgebieden. Het proces is gericht op het vinden van globale zoekgebieden voor zonnevelden en windmolens. Er zijn randvoorwaarden opgehaald en er is samen met inwoners en stakeholders gezocht naar globale zoekgebieden.
16
|
Bron (TWh)
Operationeel
Pijplijn
Ambitie 2030
Totaal
Wind groot
0
0
0,035
0,035
Innovatie
0
0
0,02
0,02
Zon op veld
0
0
0,025
0,025
Zon op dak
0,008
0
nog niet gekwantificeerd 0,008
Totaal
0,008
0
0,08
RES 1.0 | Regio U16 | Verdieping hoofdstuk elektriciteit: lokale zoekprocessen
Bestuurlijke en maatschappelijke betrokkenheid In september 2020 heeft de gemeenteraad van Stichtse Vecht de ontwerp-RES vastgesteld samen met de lokale opgave duurzame elektriciteit (0,1 TWh in 2030 en 0,2 TWh in 2040). Vanaf oktober 2020 is de gemeenteraad integraal geïnformeerd over de regionale ontwikkelingen, zoals REP/IRP, woningbouw, energietransitie (RES), de lokale processen Vitaal platteland en Omgevingsvisie. In januari 2021 heeft het college de memo kenmerken zoekgebieden RES 1.0 vastgesteld en de raad is hierover geïnformeerd. In de informatieve commissie van 16 februari jl. is deze memo nog toegelicht, heeft Stedin een toelichting verzorgd over de netimpactanalyse en zijn de rapporten van Jong RES en de Raad voor het Openbaar bestuur (raming gemeentelijke kosten Klimaatakkoord) besproken met de raad. De rapporten van Land ID (Energielandschappen RES U16) en het PARK-advies heeft de raad gekregen ter informatie. Er vindt daarnaast regelmatig afstemming plaats met de buurgemeenten en de RES Noord-Holland-zuid op zowel ambtelijk als bestuurlijk niveau over het zonne- en windenergie in het Geingebied.
0,088
De gemeenteraad heeft ingestemd met een ambitie van 0,08 TWh duurzame energie, vergund in 2025. Hiervan is 0,02 voor innovatieve projecten die je niet ziet in het landschap en 0,06 voor wind- en zonne-energie. Indien de innovatieve projecten niet ingediend worden dan is de ambitie 0,08 TWh voor wind- en zonne-energie. Wind- en zonne-energie moeten hierbij gezien worden als communicerende vaten, dus meer windturbines betekent minder zonnevelden. Wij verwachten dat er in de gemeente ruimte is voor 2 tot 3 windturbines. De rest wordt dan ingevuld met zonnevelden. De gemeente wil graag dat RWS en ProRail het mogelijk maken dat er zonnepanelen op de geluidsschermen langs de A12 komen en er een langgerekt zonneveld komt in de strook tussen de A12 en het spoor tussen Driebergen en Maarsbergen. Voor grootschalig zon op dak is er geen kwantitatieve gemeentelijke ambitie bepaald. De gemeente wil zo veel mogelijk zon op dak. Uit de analyse van Mapgear blijkt dat er in onze gemeente reeds 0,008 TWh aan grootschalig zon op dak is gerealiseerd. Ruimtelijke kwaliteit In het participatieproces werd uitgesproken dat men geen windenergie in de natuur of in stiltegebieden wenst. Tevens is een voorkeur uitgesproken voor energie langs infrastructuur (A12 en spoor). Dit wordt gezien als de beste landschappelijke inpassing.
Voor zonnevelden geldt dat deze goed ingepast moeten worden in het landschap. Richtlijnen hiervoor zijn opgenomen in het gemeentelijke afwegingskader “Energie in Landschap”.
|
17
Bestuurlijke en maatschappelijke betrokkenheid Het afwegingskader “Energie in Landschap” is eind 2019 participatief tot stand gekomen. Dit kader is in 2020 aangenomen door de gemeenteraad, inclusief de eerdergenoemde kwantitatieve ambitie om duurzame energie op te wekken. In september 2020 startte de participatie voor de RES 1.0 in de gemeente Utrechtse Heuvelrug met een enquête over windmolens en zonnevelden in het buitengebied. In de periode van oktober 2020 tot en met februari 2021 heeft een gezamenlijk participatieproces plaatsgevonden met de vier gemeenten in de Kromme Rijnstreek (Wijk bij Duurstede, Bunnik, Utrechtse Heuvelrug en Houten). Tijdens dit proces is veel informatie opgehaald over randvoorwaarden en de belangrijke aandachtspunten. Ook zijn de mogelijke zoekgebieden voorgelegd aan inwoners en stakeholders. Het participatieproces heeft geleid tot een set randvoorwaarden voor energieprojecten, waarmee tegemoetgekomen wordt aan de wensen en zorgen van de inwoners. Daarnaast heeft het participatieproces geleid tot een bevestiging van de voorkeur om energie langs infrastructuur (snelweg, spoor) te plaatsen, en een bevestiging van de keuze om geen windturbines toe te staan in natuurgebieden. Uit het proces kwam de zone langs de A12, ten noordoosten van Overberg naar voren als mogelijk kansrijk gebied voor windenergie.
Voor dit gebied is in mei 2021 een extra participatieronde georganiseerd. RES 1.0 | Regio U16 | Verdieping hoofdstuk elektriciteit: lokale zoekprocessen
Inleiding De gemeente Wijk bij Duurstede ligt in het zuidoosten van de provincie Utrecht, tussen Lek en Heuvelrug. De oppervlakte beslaat ca. 50 km2 en er wonen ca 24.000 inwoners. Er gemeente telt 3 kernen: Wijk bij Duurstede, Cothen en Langbroek. Het gebied binnen de gemeente bestaat uit verschillende landschapstypen. Het grondgebruik is voornamelijk agrarisch (weide, fruitteelt) en natuur. In juni 2020 zijn de vier Kromme Rijngemeenten (Utrechtse Heuvelrug, Houten, Wijk bij Duurstede en Bunnik) een samenwerking gestart voor het participatieproces over de Regionale Energie Strategie. Het proces is gericht op het vinden van globale zoekgebieden voor zonnevelden en windmolens. Er zijn randvoorwaarden opgehaald en er is samen met inwoners en stakeholders gezocht naar globale zoekgebieden. Kwantiteit
Operationeel
Pijplijn
Ambitie 2030
Totaal
Wind groot
0
0
0
0
Zon op veld
0
0,057
0
0,057
Zon op dak
0,004
0
nog niet gekwantificeerd 0,004
Totaal
0,004
0,057
0
0,061
Samen met een burgerpanel is een gebiedstabel en kansenkaart opgesteld voor zonnevelden. De gemeenteraad heeft in 2019 besloten dat er maximaal 60 ha zonnevelden gerealiseerd kan worden. Deze 60 ha zijn reeds vergund (pijplijn). Voor wind verwacht Wijk bij Duurstede op dit moment tot 2030 geen kansen voor zoekgebieden. Wel ziet de gemeente kansen voor meer grootschalig zon op dak, dit wordt in de toekomst nog nader gekwantificeerd. Ruimtelijke kwaliteit Het grondgebied van Wijk bij Duurstede ligt tussen de Nederrijn/Lek en de Utrechtse Heuvelrug, met het open gebied in het Kromme Rijndal en de komgronden langs de grote rivieren (weiden en fruitteelt) en het kenmerkende coulissen-landschap met de vele landgoederen langs de Langbroekerwetering (cultuurhistorie, weiden, bos en hakhout). Door de lage ligging van het Amsterdam Rijnkanaal is deze als structuur buiten niet echt zichtbaar. In de gesprekken over zoekgebieden voor zonnevelden en windmolens hebben verschillende belangen een rol gespeeld, zoals natuur, landbouw, woningbouw en cultuurhistorie. Daarnaast is de opinie van de inwoners gevraagd ten aanzien van de ontwikkeling van duurzame energie en de borging van ruimtelijke kwaliteit. Dit is verwoord in een set met criteria en randvoorwaarden.
RES 1.0 | Regio U16 | Verdieping hoofdstuk elektriciteit: lokale zoekprocessen
Wijk bij Duurstede
Bron (TWh)
Bestuurlijke en maatschappelijke betrokkenheid De gemeenteraad is op gedurende het zoekproces op de hoogte gehouden via raadsmemo’s, bijpraatavonden en korte updates via raadsnet. Daarnaast konden raadsleden deelnemen aan de inwonersbijeenkomsten en bijpraatmomenten in de regio. In juni 2020 startte de participatie samen met de andere drie Kromme Rijngemeenten: Bunnik, Utrechtse Heuvelrug en Houten. Het traject bestond uit twee stappen. De eerste stap (november-december 2020) was het bepalen van criteria en randvoorwaarden voor plaatsing van zonnevelden en windmolens. Op de website www.energie-krommerijn-praatmee.nl konden inwoners een enquête invullen. Voorts waren er twee bewonersavonden en een bijeenkomst stakeholders (belangengroepen). In december 2020/januari 2021 is een online enquête gehouden over duurzaamheid/energietransitie in Wijk bij Duurstede. Ruim 850 respondenten deden mee. (zie: https://www.wijkbijduurstede.nl/inwoners/duurzaamheid/nieuwsoverzicht/ inwoners-positief-over-zonne-energie-en-geinteresseerd-in-waterkracht.html). De tweede stap was het bepalen van globale zoekgebieden voor zonnevelden en windmolens. In januari 2021 werden bijeenkomsten gehouden met stakeholders over mogelijke globale zoekgebieden. De mogelijke zoekgebieden zijn ook aan de inwoners voorgelegd in een vragenlijst op de website en in de bewonersavonden van 18 en 22 februari.
Voor meer info: Praat mee over energiestrategie Kromme Rijnstreek (energie-krommerijn-praatmee.nl). Voor grootschalige zon-op-dak loopt nog een onderzoek. Uit de participatie blijkt dat er zeer weinig draagvlak is voor windenergie in Wijk bij Duurstede.
Bunnik Inleiding De gemeente Bunnik is een gemeente in het zuidoosten van de provincie Utrecht. De oppervlakte is ruim 37 km2 en er wonen ruim 15.000 inwoners. De gemeente telt 3 officiële kernen: Bunnik, Odijk en Werkhoven. De ligging van de Hollandse waterlinie met Unesco status, waaronder fort bij Vechten is kenmerkend voor de gemeente. Daarnaast wordt het buitengebied gevormd door kleinschalige agrarische gronden en fruitteelt. In juni 2020 zijn de vier Kromme Rijngemeenten (Utrechtse Heuvelrug, Houten, Wijk bij Duurstede en Bunnik) een samenwerking gestart voor het participatieproces over
18
|
|
19
de Regionale Energie Strategie. Het proces is gericht op het vinden van globale zoekgebieden voor zonnevelden en windmolens. Er zijn randvoorwaarden opgehaald en er is samen met inwoners en stakeholders gezocht naar globale zoekgebieden.
nieuwe ontwikkelingen met zich meebrengt. In de fase van nader onderzoek zal met de provincie het gesprek over de (on)mogelijkheden van de inpassing van deze oude en nieuwe structuren gevoerd moeten worden.
Kwantiteit
Ruimtelijke kwaliteit In de randvoorwaarden is aangegeven dat er een goede landschappelijke inpassing moet komen. De zoekgebieden moeten in een hierop volgend proces verder worden onderzocht op haalbaarheid en acceptatie bij de omwonenden. Het stroomgebied van de Kromme Rijn heeft een slingerend landschap met oerwallen opgeleverd waarbij open en besloten ruimten langs de rivier elkaar afwisselen. Het gebied ligt iets hoger ten opzichte van de omgeving. De Kromme Rijn en de provinciale weg vormen de belangrijkste hedendaagse structuurlijnen die kronkelen langs dorpen. Opvallend is het mozaiek van vele boomgaarden en akkers in blokverkaveling. Lager gelegen wordt het landschap afgewisseld met meer open ruimten van weilanden in strokenverkaveling. Vanuit de verschillende belangen en het participatieproces is een duidelijke voorkeur naar voren gekomen voor windenergie langs hoofdinfrastructuur (snelwegen, spoor). De zonnevelden moeten ingepast worden in een kavelrichting en maximale omvang die past bij de maat en schaal van het landschap.
RES 1.0 | Regio U16 | Verdieping hoofdstuk elektriciteit: lokale zoekprocessen
Bron (TWh)
Operationeel
Pijplijn
Ambitie 2030
Totaal
Wind groot
0
0
0
0
Zon op veld
0
0,028
0,022
0,050
Zon op dak
0,003
0
nog niet gekwantificeerd
0,003
Totaal
0
0
0
0,053
Zonnevelden Gemeente Bunnik heeft een bijdrage van 53 ha zonneveld aan de energie-opwekking op land. De gemeenteraad heeft ingestemd met zonneveldenbeleid met 40 ha voor 2022. Daarnaast is er door de gemeenteraad vastgesteld dat met de resterende hectares invulling wordt gegeven aan de ambitie na 2022. Die nadere ambitie stellen we vast met de evaluatie van het huidige zonneveldenbeleid. Daarnaast zet Bunnik verder maximaal in op zon op dak. Windmolens Voor wind verwachten we tot 2030 de beste kansen in het zoekgebied langs de A12. Dit zoekgebied is gekomen uit het participatietraject Kromme Rijnstreek. Hier zou ruimte kunnen zijn voor 1 tot 2 windmolens. De kansrijkheid moet nog nader worden onderzocht en verankerd in lokaal beleid voor windmolens. Om deze reden wordt deze locatie niet meegenomen in de ambitie 2030. Voor windenergie is in de gemeente Bunnik nader onderzoek nodig, vanwege de zorgen (die blijken uit de participatiesessies) om de gezondheid, de nabijheid tot woningen en de regionale samenhang. Als eerste zal in regionaal verband gekeken worden naar uitwerking van zoekgebieden langs grote infrastructuur. Dat is voor de gemeente Bunnik het zoekgebied langs de A12, grofweg tussen Utrecht, Houten en de kern Bunnik. Aandachtspunt is wel dat dit zoekgebied binnen de contouren van de Hollandse Waterlinie ligt.
Hiervoor is een UNESCO status in behandeling die veel restricties voor
20
|
RES 1.0 | Regio U16 | Verdieping hoofdstuk elektriciteit: lokale zoekprocessen
Bestuurlijke en maatschappelijke betrokkenheid De gemeenteraad van Bunnik is geïnformeerd over de voortgang in onze gemeente en uitgenodigd voor alle inwonerbijeenkomsten. Daarnaast is er een raadsinformatiebrief gestuurd over het participatieproces in Kromme Rijnverband. In september 2020 startte de participatie in de gemeente Bunnik met een enquête over windmolens en zonnevelden in het buitengebied. In december startte de participatie met de Kromme Rijngemeenten over de randvoorwaarden voor plaatsing van zonnevelden en windmolens. Op de website Energie-KrommeRijn-Praatmee.nl konden inwoners een enquête invullen. Voorts waren er twee bewonersavonden en een bijeenkomst met belangengroepen. In januari werden bijeenkomsten gehouden met stakeholders over mogelijke zoekgebieden voor zonnevelden en windmolens. In de stakeholdersbijeenkomst in januari en de bewonersavonden van 18 en 22 februari zijn de overgebleven zoekgebieden voorgelegd. Voor zonnevelden heeft gemeente Bunnik een beleidskader. Doordat er veel stemmen op gingen voor behoud van landbouwgrond, is een evaluatie van die belangen ten opzichte van bijvoorbeeld cultuurhistorie (maatwerk van inpassing mogelijk) of stiltegebieden (zonnevelden maken geen geluid) wenselijk.
Het participatieproces heeft verder geleid tot een bevestiging van de voorkeur om de nieuwe vormen van energie opwekking met windmolens langs infrastructuur (snelweg, spoor) te plaatsen. Op basis van het participatieproces is veel informatie opgehaald om een volgende stap te zetten met randvoorwaarden waar rekening mee gehouden moet worden en onderzoek naar eventuele gezondheidsrisico’s.
Houten Inleiding De gemeente Houten is een gemeente in het zuidoosten van de provincie Utrecht. De oppervlakte is bijna 60 km2 en er wonen ruim 50.000 inwoners. De gemeente telt 4 officiële kernen: Houten , ’t Goy, Schalkwijk en Tull en ‘t Waal. Het buitengebied bestaat uit agrarische gronden waarvan veel fruitteelt. De Nieuwe Hollandse Waterlinie loopt door de gemeente Houten. In juni 2020 zijn de vier Kromme Rijngemeenten (Utrechtse Heuvelrug, Houten, Wijk bij Duurstede en Bunnik) een samenwerking gestart voor het participatieproces over de Regionale Energie Strategie. Het proces is gericht op het vinden van globale zoekgebieden voor zonnevelden en windmolens. Er zijn randvoorwaarden opgehaald en er is samen met inwoners en stakeholders gezocht naar globale zoekgebieden. In maart 2021 is dit traject afgerond. In een aansluitende lokale Houtense participatieronde zijn de uitkomsten uit het gezamenlijke traject bevestigd.
|
21
lijkheden in het agrarische gebied, mits goed ingepast. Dat betekent ook dat daarbij gekeken wordt naar het type landschap. Het Eiland van Schalkwijk bijvoorbeeld is anders dan de omgeving van ’t Goy.
Kwantiteit
Bestuurlijke en maatschappelijke betrokkenheid De gemeenteraad is gedurende het zoekproces meegenomen via raadsinformatiebrieven, bijpraatavonden en korte updates in het griffiebericht. Daarnaast konden raadsleden deelnemen aan de inwonersbijeenkomsten. In juni 2020 startte de participatie in Houten met een enquête onder het burgerpanel over windmolens en zonnevelden in ons buitengebied. Voor het vervolg is samengewerkt met de andere drie Kromme Rijngemeenten: Bunnik, Utrechtse Heuvelrug en Wijk bij Duurstede. Samen zijn zij een participatietraject gestart, dat bestond uit twee stappen. De eerste stap (november-december 2020) was het bepalen van criteria en randvoorwaarden voor plaatsing van zonnevelden en windmolens. Op de website www.energie-krommerijn-praatmee.nl konden inwoners een enquête invullen. Voorts waren er twee bewonersavonden en een bijeenkomst voor stakeholders (belangengroepen).
RES 1.0 | Regio U16 | Verdieping hoofdstuk elektriciteit: lokale zoekprocessen
Bron
Operationeel
Pijplijn
Ambitie 2030
Totaal
Wind groot
3
4
0
7
Zon op veld
15 ha
30 ha
55 ha
100 ha
Zon op dak
0,019 TWh (7 grote daken) onbekend
nog niet gekwantificeerd 0,019 TWh
Totaal
0,045 TWh
0,070 TWh
0,081 TWh
0,195 TWh
Zonnevelden De gemeenteraad heeft eerder bepaald dat er maximaal 100 ha zonnevelden gerealiseerd kan worden in Houten. Daarvan is circa 45 ha vergund. Er resteert dus nog 55 ha beleidsruimte. Medio 2021 wordt een nieuw beleid aan de gemeenteraad voorgelegd. Het eerder bepaald maximum geldt daarin nog steeds als uitgangspunt. Uit het particpatietraject Kromme Rijnstreek lijkt naar voren te komen dat de meeste kansen worden gezien in de gebieden ten noordwesten en ten zuiden van de kern Houten (H1, H2 en H9). Kanttekening is dat deze locaties in de Nieuwe Hollandse Waterlinie liggen. Windmolens In Houten staat één operationeel windpark. Een tweede windpark zit in de pijplijn. Dit is vergund (hoger beroep loopt nog) en heeft SDE+ toegekend gekregen.
22
|
RES 1.0 | Regio U16 | Verdieping hoofdstuk elektriciteit: lokale zoekprocessen
De tweede stap was het bepalen van globale zoekgebieden voor zonnevelden en windmolens. In januari 2021 werden bijeenkomsten gehouden met stakeholders over mogelijke globale zoekgebieden. De mogelijke zoekgebieden zijn ook aan inwoners voorgelegd tijdens bewonersavonden op 18 en 22 februari en in een vragenlijst op de website. De resultaten van het totale participatietraject zijn bevestigd in een aansluitende en afsluitende ronde voor alleen Houtenaren.
Het participatieproces heeft geleid tot een set mogelijke randvoorwaarden voor energieprojecten, die gemeenten kunnen benutten bij het actualiseren of formuleren van lokaal beleid. Dat zal op een ander moment plaatsvinden. Voor Houten zal dat worden meegenomen in de actualisatie van het uitnodigingskader zonnevelden (planning medio 2021) en een nog op te stellen beleidskader voor windenergie (planning 2022).
Nieuwegein Inleiding De gemeente Nieuwegein is omringd door drie rijkswegen en de rivier De Lek. De gemeente heeft een duidelijke verdeling in woongebieden (westen) en bedrijventerreinen (oosten). De gemeente is in 1971 gevormd en heeft dus betrekkelijk veel nieuwbouw vanaf de jaren 70. De gemeente Nieuwegein heeft nog nauwelijks buitengebied. Langs de rijksweg A27 ligt Windpark Nieuwegein. In Nieuwegein bevinden zich twee zonneparken met zonnepanelen: in de Galecopperzoom en aan het Lekkanaal. Langs en door de gemeente lopen een aantal grote watergangen: de rivier De Lek, het Amsterdam-Rijnkanaal, het Lekkanaal en het Merwedekanaal met een aftakking naar de gekanaliseerde Hollandse IJssel.
Ruimtelijke kwaliteit In de gesprekken over zoekgebieden voor zonnevelden en windmolens hebben verschillende belangen een rol gespeeld, zoals natuur, landbouw, woningbouw en cultuurhistorie. Daarnaast is de opinie van de inwoners gevraagd ten aanzien van de ontwikkeling van duurzame energie en de borging van ruimtelijke kwaliteit. Daaruit bleek veel steun voor de opgave, maar ook weerstand tegen grootschalige opwek in de eigen buurt.
In het kader van de verduurzaming van het bestaande stadsverwarmingsnet Nieuwegein / Utrecht wordt er in Nieuwegein een warmtebuffer geplaatst in het bestaande stadsverwarmingsnetwerk om daarmee de piekopvang af te vlakken. De warmtebuffer laadt ’s nachts op wanneer er weinig warmtevraag is en biedt die warmte overdag aan bij grotere warmtevraag. Ook zijn er potentiële locaties voor een aardwarmtepunt om daar diepe geothermie in het stadsverwarmingsnet in Nieuwegein in te voeden en daarmee de stadsverwarming te verduurzamen. Ter voorbereiding op duurzame warmtevoorziening zijn er isolatie-acties geweest onder andere in het kader van de Rijksregeling Reductie Energieverbruik om woningen beter te isoleren en de warmtevraag te verlagen.
Vanuit de verschillende belangen en het participatieproces is als windenergie dan toch een plek moet krijgen een duidelijke voorkeur naar voren gekomen voor windenergie langs hoofdinfrastructuur (snelwegen). Ook bij zonnevelden kwam dit naar voren. Voor zonnevelden zijn er ook moge-
Kwantiteit
| 23
realistisch toekomstperspectief. Voor Nieuwegein is hierin met name de ontwikkeling van de A12-zone van belang. Bestuurlijke en maatschappelijke betrokkenheid De raad is vanaf de startnotitie RES (2019) via de ontwerp RES (2020) steeds geïnformeerd. Niet alleen via raadsvergaderingen maar ook via informatie Avonden van de raad en raadsbrieven van het college. Deze twee documenten zijn via diversie media onder aandacht gebracht van de samenleving. Met de uitwerking van ontwerp RES naar RES 1.0 zoekgebieden zonnevelden werd het concreter en zijn de inwoners van Nieuwegein actief betrokken bij de RES. In een Avond van de Raad op 25 februari 2021 is de gemeenteraad geïnformeerd over de zoektocht naar zonnevelden Nieuwegein. Het lokale afwegingskader zonnevelden Nieuwegein moet nog langs het gemeentebestuur worden geleid.
RES 1.0 | Regio U16 | Verdieping hoofdstuk elektriciteit: lokale zoekprocessen
RES 1.0 | Regio U16 | Verdieping hoofdstuk elektriciteit: lokale zoekprocessen
Voor het participatieproces met stakeholders en inwoners is Nieuwegein gestart is met een digitale enquête en de ondersteunende website www.ikbennieuwegein.nl/zonnevelden. Daarna zijn er in maart twee online gesprekken gehouden met grondeigenaren van potentiële gebieden voor zonnevelden en met belangengroepen (o.a. NMU, lokale energiecoöperatie, Stedin, Eneco). Eind maart/ begin april zijn twee online bijeenkomsten georganiseerd, om in gesprek te kunnen gaan met de inwoners.
De Bilt Bron (TWh)
Operationeel
Pijplijn
Ambitie 2030
Totaal
Wind groot
0,025
0
0
0,025
Zon op veld
0,010
0
0,013
0,023
Zon op dak
0,032
0
Zo dicht mogelijk bij maximale potentie
0,032
Totaal
0,067
0
0,013
0,080
Nieuwegein voorziet vooralsnog circa 14 ha aan zonnevelden als onderdeel van de RES U16. Dit is een ambtelijke inschatting omdat het participatieproces over duurzame energie nog niet is afgerond en de gemeenteraad nog niet akkoord is. Het overgrote groot deel van de mogelijke gronden voor de zonnevelden ligt in het toekomstige Unesco-gebied Nieuwe Hollandse Waterlinie. De provincie Utrecht is bezig met het opstellen van een afwegingskader duurzame energie in dit toekomstige Unesco-gebied. Op dit moment is dus niet duidelijk hoe groot de realisatiemogelijkheid onder dit afwegingskader wordt. De ambitie van de gemeenteraad is om de te behalen doelen voor zon op dak zo dicht mogelijk bij de maximale potentie te laten uitkomen en het door het Rijk beschikbaar gestelde instrumentarium daarbij maximaal in te zetten.
Inleiding De gemeente de Bilt bestaat uit zes kernen waarvan er vier gelegen zijn in het groene open gebied in het westelijk deel van de gemeente. Het open landschap wordt door velen hooggewaardeerd en gekoesterd: inpassing van zonne- en windenergie moet zorgvuldig gebeuren. Daarom is er in de gemeente De Bilt een uitgebreid participatietraject opgezet dat heeft geresulteerd in de bijdrage van de gemeente De Bilt aan de RES 1.0. De gemeenteraad van De Bilt zal hierover in mei 2021 een besluit nemen. Daarna volgt een participatie traject over de invulling van de Biltse bijdrage. Dat moet eind 2021 resulteren in een nieuw zonneveldenbeleid. Kwantiteit
Ruimtelijke kwaliteit Aan onze inwoners is via een digitale enquête gevraagd naar voorwaarden voor zonnevelden in Nieuwegein. Op basis van uitsluitingscriteria is een kaart met zoekgebieden opgesteld waar het technisch mogelijk is zonnevelden te realiseren. Daarna is samen met grondeigenaren, belangengroepen en inwoners gekeken naar die potentiële gebieden en voorwaarden om zonnevelden mogelijk te maken. We hebben de denkrichtingen gebruikt om een volledige eerste technische analyse te kunnen leveren. Vervolgens is er nog een slag overheen gegaan. Inclusief de genoemde filters in de Ontwerp-RES, zoals cultuurhistorie en compensatiegebieden hebben wij een meer realistische weergave gerealiseerd. De landschapsstudie van Land-ID is heel beperkt gebruikt, voornamelijk omdat onze gemeente voornamelijk bestaat uit stedelijk gebied. De afbeeldingen van opstellingen, afschermingen en functiecombinaties hebben ons overigens wel geholpen.Als onderdeel van het Ruimtelijk Economisch Programma heeft de regio het Integraal Ruimtelijk Perspectief ontwikkeld. Een visie op de ruimtelijke ontwikkeling van de regio, waarin landschap, wonen, werken, energie en mobiliteit samenkomen. Het is een wenkend en
24
|
| 25
Bron (TWh)
Operationeel
Pijplijn
Ambitie 2030
Totaal
Wind groot
0
0
-
-
Zon op veld
0,011
0
0,0254
0,036
Zon op dak
0,004
0
0,0046
0,0086
Totaal
0,015
0
0,030
0,045
waard. Vijfheerenlanden kan daarmee een schakel vormen van de stad naar het open landschap, tussen de regio’s U16 en de Alblasserwaard. Vijfheerenlanden is dan ook trots op het groene karakter en wil dit samen met onze inwoners blijvend versterken, maar nemen ook onze verantwoordelijkheid in de energietransitie. Kwantiteit
Zonnevelden De gemeenteraad zal in mei 2021 een besluit nemen over de bijdrage (zoals in het schema is opgenomen) van de gemeente De Bilt aan de regionale opgave. Na behandeling in de gemeenteraad zal een participatietraject gestart worden over de invulling van de opgave. Dit moet in het najaar resulteren in een nieuw zonneveldenbeleid.
RES 1.0 | Regio U16 | Verdieping hoofdstuk elektriciteit: lokale zoekprocessen
RES 1.0 | Regio U16 | Verdieping hoofdstuk elektriciteit: lokale zoekprocessen
Windenergie Op basis van een technische studie is vastgesteld waar in de gemeente windenergie mogelijk is. Het aantal locaties en de omvang daarvan zijn echter beperkt in De Bilt. Desalniettemin zal de gemeente De Bilt onderzoek laten uitvoeren naar de mogelijkheid van windenergie langs het gebied van de A28. Ruimtelijke kwaliteit Het gebied ten westen van de A27 is door de Provincie Utrecht aangemerkt als ganzenrustgebied en een deel maakt onderdeel uit van Natura 2000. De opwekking van duurzame energie door middel van zon of wind is in deze gebieden door de provincie uitgesloten. In het oostelijk en zuidelijk deel van de gemeente is de opwekking van duurzame elektriciteit onder voorwaarden mogelijk in verband met de NNN-gebieden. Het zuidelijk deel maakt tevens onderdeel uit van de Nieuwe Hollandse Waterlinie (NHW). In dit gebied is de opwekking van duurzame elektriciteit niet op voorhand uitgesloten maar erg lastig. Tijdens het participatietraject met inwoners en stakeholder is, alvorens de mogelijke locaties voor zon en wind ter sprake kwamen, eerst gevraagd naar de kwaliteit van de verschillende gebieden in De Bilt zoals die ervaren wordt door de deelnemers. Uiteraard is bij het opstellen van de kaart ook rekening gehouden met Natura 2000, ganzenrustgebied, NHW etc.
Bestuurlijke en maatschappelijke betrokkenheid De participatie met inwoners en stakeholders is in februari 2020 gestart met drie stakeholdersbijeenkomsten (o.a. natuurorganisaties en energiecoöperaties). In september 2020 zijn drie bijeenkomsten (waarvan 2 digitaal) gehouden met inwoners. Tevens is in juni het inwonerpanel bevraagd op het gebied van duurzaamheid. In januari en februari 2021 zijn eveneens drie digitale bijeenkomsten georganiseerd en is aan de inwoners de mogelijkheid geboden om via een enquête te reageren op de kansenkaart zon en op een technisch onderzoek naar de mogelijkheden van windenergie. De uitkomsten van dit participatietraject zijn opgenomen in een verslag. Het zoekproces zoals dat inwoners en stakeholders is doorlopen is ook gedaan met het college in januari 2021 en met de gemeenteraad tijdens een raadsinformatieavond in december 2020. Tot slot is op 1 april wederom een raadsinformatieavond georganiseerd over de RES. Hierbij heeft ook netbeheerder Stedin een presentatie gegeven.
Vijfheerenlanden Inleiding De fusiegemeente Vijfheerenlanden is ontstaan op 1 januari 2019 en heeft 2 grote kernen, te weten Vianen en Leerdam en 14 kleinere kernen. Vijfheerenlanden hecht aan banden met de provincie Utrecht, maar heeft ook een sterke verbinding met het open landelijk gebied van de Alblasser-
26
|
Bron (TWh)
Operationeel
Pijplijn
Ambitie 2030
Totaal
Wind groot
0,02
0
0,033
0,053
Zon op veld
0
0
0
0
Zon op dak
0,019
0
nog niet gekwantificeerd 0,019
Totaal
0,039
0
0,033
0,072
Er zijn drie zoekgebieden in de gemeente Vijfheerenlanden: a. Windpark Autena bij Knooppunt Everdingen: 1 windturbine van 3 MW b. Zijderveld: 2 tot 3 windturbines c. Lexmond: 6 tot 8 windturbines Ruimtelijke kwaliteit Momenteel worden de voorbereidingen getroffen om te komen tot een landschapsvisie. De vaststelling daarvan is gepland eind van 2021. Er wordt rekening gehouden met de voorkeursrichtingen uit de regionale landschapsstudie van Land-id. In het rapport is het uitgangspunt om het open landschap te behouden benoemd. Daarom bevinden de zoeklocaties zich langs snelwegen en zijn in lijnopstelling geclusterd om rekening te houden met de landschappelijke waarden. Bestuurlijke en maatschappelijke betrokkenheid De gemeente heeft de volgende activiteiten ondernomen a. Raadinformatiebrieven over proces/genomen besluiten/enz. (zowel vanuit VHL als U16 en RMA) b. Diverse workshops/Summer schools (waterkracht/zon/wind, energiebesparing woningen en duurzame warmte/waterstof/geothermie/aquathermie/economie en duurzaamheidskansen/ voor raadsleden, inwoners, maatschappelijke organisatie (zomer 2019)
|
27
RES 1.0 | Regio U16 | Verdieping hoofdstuk elektriciteit: lokale zoekprocessen
Provincie Rol van de provincie Utrecht Provincie Utrecht is als deelnemende overheid onderdeel van de RES U16 en mede-vormgever van de RES 1.0. Samen met de andere deelnemende overheden en andere partners werkt de provincie Utrecht aan de realisatie van onze RES. Bij het realiseren van de RES zijn de Provinciale Omgevingsvisie en de Provinciale Interim Omgevingsverordening van belang. Hierna staan de belangrijkste aandachtpunten. Ook is de rol van de provincie in het kader van de Wet Natuurbescherming Wnb relevant. De provinciale Kwaliteitsgidsen Landschap worden momenteel herzien en er wordt een Afsprakenkader Hollandse Waterlinies en Energie opgesteld. In al deze documenten heeft energietransitie een belangrijke plek. Daarnaast stelt de provincie samen met gemeenten programma’s voor verstedelijking (Regionale Programmering) en mobiliteit op. De provincie treedt graag zo vroeg mogelijk met andere overheden in overleg om de haalbaarheid en inpasbaarheid van initiatieven af te stemmen. Provinciale Omgevingsvisie en (Interim) Omgevingsverordening Op 1 april 2021 zijn de provinciale Omgevingsvisie en de (Interim) Omgevingsverordening in werking getreden. De provincie beoordeelt (gemeentelijke) plannen voor concrete locaties op basis de Omgevingsvisie provincie Utrecht en (Interim) Omgevingsverordening provincie Utrecht.
De (Interim) Omgevingsverordening bevat onder meer regels voor bestemmingsplannen. In relatie tot zonnevelden en windenergie zijn in ieder geval de volgende provinciale regels belangrijk: Natura 2000-gebieden en Ganzenrustgebieden (artikelen 5.4 en 5.5 van de provinciale (Interim) Omgevingsverordening) Natura 2000-gebieden en Ganzenrustgebieden zijn in de (Interim) Omgevingsverordening uitgesloten voor zonnevelden en windenergie. In deze RES 1.0 zijn daarom geen zoekgebieden opgenomen die in een van beide categorieën gebieden liggen. Natuurnetwerk Nederland (NNN) en Groene Contour (artikelen 6.1 t/m 6.11) De (Interim) Omgevingsverordening stelt regels en voorwaarden aan ontwikkelingen in het Natuurnetwerk Nederland (NNN) en de Groene Contour, om de natuurwaarden in deze gebieden te beschermen. Zonnevelden en windenergie zijn hier niet uitgesloten, mits aan deze voorwaarden wordt voldaan. Voorbeelden van de zoekgebieden waar NNN aan de orde is zijn bijvoorbeeld:
28
|
a. Het zoekgebied tussen de A12 en spoorlijn Utrecht-Arnhem, ten oosten van Bunnik (gemeente Zeist) b. De zoekgebieden langs de A12 nabij Utrechtse Heuvelrug c. De zoekgebieden ten zuiden van de N225 in de gemeente Utrechtse Heuvelrug Weidevogelkerngebieden (artikel 6.12) Ontwikkeling van zonnevelden en windturbines in weidevogelkerngebieden is mogelijk, mits de kwaliteit van het leefgebied van de weidevogels aantoonbaar per saldo minimaal wordt behouden. Voorbeelden van zoekgebieden in of nabij weidevogelkerngebieden zijn onder andere: zoekgebieden ten westen van Oudewater Stiltegebieden (artikelen 9.22 t/m 9.27) In stiltegebieden gelden voorwaarden voor windturbines. Deze voorwaarden zijn onder andere dat windturbines in een in de omgeving passende combinatie van meerdere windturbines moeten worden opgesteld en dat de windturbines zodanig worden opgesteld dat de effecten op het stiltegebied zo beperkt mogelijk zijn. Zoekgebieden nabij stiltegebieden liggen onder andere in Vijfheerenlanden en de Lopikerwaard. RES 1.0 | Regio U16 | Verdieping hoofdstuk elektriciteit: lokale zoekprocessen
c. Energiecongres voor raadsleden, inwoners, maatschappelijke organisaties (oktober 2019) d. Avondprogramma: congres voor jongeren waarin jongeren (na de online WattNou app campagne) hun visie op duurzame energie hebben gegeven (oktober 2019) e. Regionale bijeenkomsten/ congressen RES U16 en RMA RES voor raadsleden en samenwerkingspartners georganiseerd door U16 regio en RMA regio. Dit waren informerende bijeenkomsten maar ook participatiebijeenkomsten en beperkten zich niet tot alleen de RES. Denk hierbij aan de Energietafel bij de Landschapsplanvorming A/V. f. Diverse communicatie via mediakanalen g. RES is onderdeel van het REP met bijbehorende werkzaamheden binnen REP werkgroep h. VHL plein (febr 2020) waarin uitleg gegeven is over proces RES en de mogelijkheden in VHL i. Raadsbesluit conceptbod RES 1.0 met daarin: Wij zetten in op wind energie (3 windturbines zijn genoemd in het raadsvoorstel zelf) en wij zetten in op grootschalig zon op dak. (april 2020) j. Online enquête duurzaamheid, met onderdeel energie k. September 2020 onlinebijeenkomst RES (voor de raad) samen met gemeente Lopik, Woerden en Ronde Venen. l. De volgende fase van het participatietraject is gestart met een Webinar zoekgebieden duurzame energie opwekking (30 maart 2021), waarna een online enquête is gehouden (tot 30 april 2021), gevolgd door inwonersgesprekken over de 3 zoekgebieden (mei 2021).
Cultuurhistorische Hoofdstructuur en de UNESCO-genomineerde Hollandse Waterlinies en Neder-Germaanse Limes (artikelen 7.1 t/m 7.8, 10.6f, 10.6g) Er zijn ook gebieden waar bijzondere cultuurhistorische waarden gelden, zoals bijvoorbeeld de gebieden die liggen in de Nieuwe Hollandse Waterlinie of de Grebbelinie. Zonnevelden en windenergie kunnen hier alleen worden ingepast wanneer sprake is van bescherming en benutting van deze waarden, of van instandhouding en versterking van deze waarden (UNESCO-genomineerde gebieden). Dit kan inhouden dat locaties slechts deels, of helemaal niet benut kunnen worden, of dat schaal en vormgeving aan de cultuurhistorische waarden moeten worden aangepast. Deze gebieden met cultuurhistorische waarden, die soms overlappen met zoekgebieden voor zonnevelden of windturbines, zijn onder andere: a. Hollandse Waterlinies (Nieuwe Hollandse Waterlinie en Stelling van Amsterdam) b. Militair erfgoed: o.a. het zoekgebied langs de aan de oostzijde van de gemeente Utrechtse Heuvelrug nabij Veenendaal (de Grebbelinie) c. Agrarisch cultuurlandschap: o.a. de zoekgebieden rond Kamerik d. Neder-Germaanse Limes: o.a. zoekgebieden langs de infrastructuur bij Woerden e. Zones met historische buitenplaatsen f.
Historische infrastructuur en archeologisch waardevolle zones Figuur 12 Nieuwe Hollandse Waterlinie en Stelling van Amsterdam Naast bovengenoemde regels bevat de (Interim) Omgevingsverordening nog andere voorwaarden op gebied van watersystemen, bodem en ondergrond, landschap, recreatie en natuur. Voor het complete overzicht zie de (Interim) Omgevingsverordening van de provincie Utrecht: https://omgevingswet. provincie-utrecht.nl/naar-een-visie/download-interim-omgevingsverordening. Figuur 21 Natuur Netwerk Nederland In de Wet natuurbescherming (Wnb) is opgenomen dat er toestemming (vergunning of ontheffing) nodig kán zijn. De provincie is bevoegd gezag voor het beoordelen van aanvragen en verlenen van toestemmingen in het kader van de Wnb. In de praktijk is voor vrijwel ieder (grootschalig) windpark of zonneveld toestemming op grond van de Wnb nodig. In sommige gevallen zijn de effecten te omvangrijk en kan er geen toestemming verleend worden. De Wnb is overal in Nederland van toepassing en zodoende is dit een aandachtspunt bij alle zoekgebieden in deze RES 1.0. Op de website van de provincie Utrecht is een informatiepagina te vinden over de Wnb en de te doorlopen procedures (door initiatiefnemers voor windenergie): https://www.provincie-utrecht.nl/onderwerpen/energie-en-klimaat/wind/windturbineparken-en-de-wet-natuurbescherming.