Raadsvoorstel Zienswijze Ontwerp Centrumregeling Sociaal domein Lekstroom

Raadsvoorstel gemeente IJsselstein _______________________________________________________________________ Agendapunt: Zienswijze Ontwerp Centrumregeling Sociaal domein Lekstroom Programma: Jeugd Documentnummer Programma

308661 Inkomen, jeugd en Wmo Commissie: Samenleving Portefeuillehouder: Mark Foekema en Eveline Schell Informatie bij: Lisa Kaarls _______________________________________________________________________________

Onderwerp Zienswijze Ontwerp Centrumregeling Sociaal Domein Regio Lekstroom Samenvatting De Eerste Kamer nam 7 oktober 2025 de Wet verbetering beschikbaarheid jeugdzorg aan. Deze komt voort uit de Hervormingsagenda Jeugd. Gemeenten worden daarin verplicht om op Jeugdregioniveau (de jeugdzorgregio’s, waaronder Lekstroom) samen te werken bij de inkoop van specialistische jeugdzorg. De wet verplicht ons om vanaf 1 januari 2027 een publiekrechtelijk regionaal samenwerkingsverband te hebben voor de specialistische jeugdzorg. Alle Lekstroom-gemeenten zien urgentie om sterk in te zetten op de inhoudelijke transformatie van jeugdzorg. De juridische constructie waarin we samenwerken moet dit mogelijk maken. Daarom willen we op een zo efficiënt mogelijke wijze voldoen aan de nieuwe wet. Een centrumregeling, waarbij de gemeente Houten zal optreden als centrumgemeente, sluit het meest aan op onze huidige netwerksamenwerking. De colleges van de vijf Lekstroom-gemeenten stellen hun raden in de gelegenheid om een zienswijze in te dienen op het voornemen om een centrumregeling te treffen. Op basis van de zienswijzen ontvangen de gemeenteraden vervolgens een raadsvoorstel om toestemming te verlenen aan het college. Hierna stelt elk college de centrumregeling vast.

IJsselstein heeft een andere voorkeur dan de andere Lekstroom-gemeenten In de commissie Samenleving van 17 september 2025 en in de RIB d.d. 27 augustus 2025 (zaaknummer 291403) is uw raad geïnformeerd over de voorkeur van het college om alleen met het domein Jeugd mee te gaan in de voorgestelde centrumregeling, niet met Wmo. Dit is anders dan de andere Lekstroom-gemeenten. Zij zetten de inkoop, contractmanagement en toezicht van zowel Jeugd als Wmo over in de voorgestelde centrumregeling vanuit de huidige netwerksamenwerking. Deze omzetting heeft het college van IJsselstein beschouwd als natuurlijk moment (Nota Verbonden Partijen, 2023) om te onderzoeken of het doel van de huidige netwerksamenwerking in het sociaal domein nog het best gerealiseerd kan worden in de huidige samenwerkingsvorm. Uit het onderzoek is gebleken dat IJsselstein het lokaal organiseren van de inkoop, contractmanagement en toezicht van Wmo meer beleidsvrijheid geeft, minder financieel risico en zo couleur locale kan behouden. Het college is van mening dat de kwaliteit van de inkoop, contractmanagement en toezicht Wmo verbeterd wanneer dit in eigen beheer gedaan wordt. Daarnaast blijft IJsselstein bij jeugdhulp inzetten op de kracht van de regio. Hierdoor hoeft er geen splitsing gemaakt te worden tussen specialistische en niet-specialistische taken jeugdhulp.

In dit raadsvoorstel wordt voorgesteld geen zienswijze te geven op de ontwerp centrumregeling. De differentiatie die IJsselstein wenst wordt gemaakt in de dienstverleningsovereenkomst, onderliggend aan de ontwerp centrumregeling. Deze dienstverleningsovereenkomst ligt niet ter besluitvorming voor uw raad voor. In deze dienstverleningsovereenkomst wordt expliciet gemaakt Pagina 1 van 7

dat IJsselstein de taken rondom inkoop, contractmanagement en toezicht voor Wmo lokaal gaat organiseren. IJsselstein is voornemens om op 1 januari 2028 de taken rondom de inkoop, contractmanagement en toezicht Wmo officieel over te nemen van de Regionale Backoffice Lekstroom (RBL). Een groot deel van de Wmo contracten loopt namelijk af op (of voor) 31-12-2017 en dit geeft IJsselstein de ruimte en tijd om de eigen backoffice in de tussenliggende periode te organiseren.

_______________________________________________________________________ Voorstel Geen zienswijze in te dienen aan het college van B&W van IJsselstein over de ontwerp centrumregeling Sociaal Domein Lekstroom.

Aanleiding voor dit voorstel De Wet verbetering beschikbaarheid jeugdzorg is op 7 oktober jl. aangenomen door de Eerste Kamer. Deze komt voort uit de Hervormingsagenda Jeugd. Gemeenten worden daarin verplicht om op Jeugdregioniveau (de jeugdzorgregio’s, waaronder Lekstroom), onderling samen te werken bij de inkoop van specialistische jeugdzorg. De wetgever acht dat nodig, omdat de schaal van individuele gemeenten in veel gevallen te klein is. De intergemeentelijke samenwerking voor specialistische jeugdzorg moet daarom worden gegoten in één van de drie publiekrechtelijke vormen uit de Wet gemeenschappelijke Regelingen; openbaar lichaam, bedrijfsvoeringsorganisatie of centrumregeling. De wet en de daarmee samenhangende regelgeving treden per 1 januari 2026 in werking. Daarna hebben regio’s één jaar de tijd om te komen tot een samenwerkingsvorm op basis van de Wet Gemeenschappelijke Regelingen (Wgr). Op 1 januari 2027 moet de huidige samenwerking in Lekstroom dus omgezet zijn naar een publiekrechtelijke samenwerking, een Gemeenschappelijke Regeling. De nieuwe wet verplicht gemeenten dus om op Jeugdregioniveau samen te werken bij de inkoop van specialistische jeugdzorg. Dit is voor onze regio Lekstroom niet nieuw. De gemeenten Lopik, IJsselstein, Nieuwegein, Houten en Vijfheerenlanden werken al jaren samen op het gebied van zorg, welzijn en ondersteuning.

Dit doen we op basis van een privaatrechtelijke samenwerkingsovereenkomst (SOK) en individuele dienstverleningsovereenkomsten (DVO) tussen de gemeente Houten en de regiogemeenten. Artikel 1, derde lid, van de Wgr stelt de raden van de deelnemende gemeenten in de gelegenheid om zienswijzen kenbaar te maken over de beoogde regeling. Met dit raadsvoorstel wordt u hiervoor in de gelegenheid gebracht. Wat is een centrumregeling? Een centrumregeling is een samenwerking waarin één gemeente taken voor één of meerdere gemeenten uitvoert. Er wordt samengewerkt op basis van een netwerkconstructie. Er wordt dan ook geen zelfstandige organisatie met zelfstandige rechtspersoonlijkheid opgericht. Een centrumregeling is per definitie een collegeregeling waarin enkel uitvoerende taken zijn belegd. De gemeenten kunnen de taken enkel op basis van mandaat aan de centrumgemeente opdragen. De huidige gastheergemeente Houten wordt centrumgemeente daar de RBL op dit moment de taken uitvoert. Naast de centrumregeling, wordt de dienstverlening tussen de gemeente Houten en de andere gemeenten geregeld in een dienstverleningsovereenkomst (DVO). In de regeling is vastgelegd welke onderwerpen er minimaal in de dienstverleningsovereenkomst geregeld dienen te worden. Voor IJsselstein betekent dit dat er een DVO opgesteld wordt tussen Houten en IJsselstein op basis van de huidige samenwerkingsoverkomst.

IJsselstein stapt met Jeugd mee in de voorgestelde centrumregeling. ______________________________________________________________________________

Relevante eerdere besluiten/besluitgeschiedenis n.v.t.

Pagina 2 van 7

Wettelijk kader of beleidskader - Wet verbetering beschikbaarheid jeugdzorg (2026) Beoogd Effect • • •

Voldoen aan de wettelijke eisen en voorwaarden vanuit de Wet verbetering beschikbaarheid jeugdzorg, Een gemeenschappelijke regeling passend in de huidige samenwerkingsrelatie rondom inkoop- en ondersteuningstaken voor het domein Jeugd, De huidige samenwerking op het gebied van inkoop, contractmanagement en toezicht Jeugd continueren;

Alternatieven -

De samenwerking vormgeven in een openbaar Lichaam of bedrijfsvoeringsorganisatie. Dit is niet wenselijk omdat dat meer aanpassingen in de huidige samenwerking vraagt.

-

IJsselstein brengt zowel Jeugd als Wmo onder in de voorgestelde centrumregeling. Dit houdt in dat de huidige netwerksamenwerking voor regio Lekstroom wordt overgezet in een centrumregeling, zonder aanpassingen. Dit is echter niet wenselijk omdat IJsselstein beleidsvrijheid wil behouden op het domein Wmo. Daarnaast kan IJsselstein zelf de inkoop, contractmanagement en toezicht lokaal organiseren, behoudt IJsselstein de couleur locale en bevordert dit de communicatie en kwaliteit met en van de zorgaanbieders. Dit staat uitgewerkt in het adviesrapport regionale samenwerking Jeugd en Wmo (bijlage 9);

Argumenten 1.1 Alle Lekstroom-gemeenten zien urgentie om sterk in te zetten op de inhoudelijke transformatie. Het juridisch construct moet dit ondersteunen. Daarom willen we op een zo efficiënt mogelijke wijze voldoen aan de voorwaarden van de Hervormingsagenda Als jeugdregio zijn wij landelijk benoemd als robuust; daar borduren we op voort. Het Bestuurlijk Platform Sociaal Domein Lekstroom (BPSDL) heeft vorig jaar een toekomstnotitie over de regionale samenwerking vastgesteld. Het bureau Proof, dat ons helpt bij de juridische omzetting, geeft aan dat de huidige samenwerking het meest aansluit op een centrumregeling. In deze voorgestelde centrumregeling voldoen we op een efficiënte manier aan de voorwaarden van de Hervormingsagenda Jeugd. 1.2 Door onze krachten te bundelen in het domein Jeugd komen we tot meer kwaliteit en efficiency, zowel in de opgaves en de totstandkoming van oplossingen daarvan, als in de uitvoering zelf. De Lekstroom-gemeenten ervaren een gezamenlijk commitment om de kosten te beheersen op jeugdhulp, op zoek te gaan naar meer effectieve vormen van jeugdhulp, de samenwerking in de sociale basis en met het voorliggend veld te versterken en in brede zin op zoek te gaan naar doorbraken en innovaties.

Het college van IJsselstein is van mening dat de efficiency, effectiviteit en kwaliteit beter gewaarborgd kan worden wanneer de inkoop, contractmanagement en toezicht van Wmo lokaal wordt georganiseerd. De beleidstaken van Jeugd worden onderling tussen vijf Lekstroom-gemeenten verdeeld. In de netwerkconstructie blijft de onderlinge betrokkenheid beleidsmatig behouden, zowel in opdrachtformulering, doorontwikkeling als evaluatie. 1.3 Met een centrumregeling behoudt elke gemeente de lokale autonomie. De uitvoering door alle gemeenten blijft gecentraliseerd. De uitvoering vindt in de organisatie van de centrumgemeenten (Houten) plaats, namens de partner gemeenten. Deze organisatie staat onder verantwoordelijkheid van het college van de centrumgemeente. De raden van de Lekstroomgemeenten behouden hun ruimte om lokale beleidsafwegingen te maken en maximaal in positie te zijn. De democratische legitimatie blijft daarmee behouden.

Pagina 3 van 7

1.4 Met de ontwerp centrumregeling blijft, uit oogpunt van een effectieve en efficiënte uitvoering, de taakuitvoering voor jeugdhulp bij de RBL. De taakuitvoering voor jeugdhulp blijft bij de RBL voor zowel specialistische als niet-specialistische taken jeugdhulp. Hier verandert inhoudelijk niks, alleen de samenwerkingsvorm verandert en dit heeft geen consequenties voor de kinderen, gezinnen en zorgaanbieders in domein Jeugd. Binnen deze taakuitvoering is flexibiliteit nodig voor ontwikkeling op taken die regionaal en lokaal om ontwikkel- en experimenteerruimte vragen. In de dienstverleningsovereenkomst (DVO) zal dit geëxpliciteerd worden in de taak vermeerdering en -vermindering voor gemeenten. De Wmo taken die IJsselstein zelf gaat organiseren worden expliciet opgenomen in de dienstverleningsovereenkomst. 1.5 Taken van het Bestuurlijk Platform Sociaal Domein Lekstroom (BPSDL) en ambtelijke overleggen zijn helder door deze in de centrumregeling en de DVO uit te werken. In de huidige samenwerkingsovereenkomsten wordt gewerkt met een bestuurlijk platform, het Bestuurlijk Platform Sociaal Domein Lekstroom (BPSDL), wethoudersoverleg Jeugd, een ambtelijk platform, het Programmaleiders overleg (PLO) en het Gemeentesecretarissenoverleg (GSO).

Het GSO is eindverantwoordelijk voor de organisatie van het regionale programma/de regionale organisatie en fungeert als de opdrachtgever voor de Regionale Backoffice Lekstroom (RBL). In de bijlage staat toegelicht welke taken binnen de centrumregeling staan en welke in de DVO opgenomen worden.

Kanttekeningen en / of risico’s 1.1 Mogelijkheden tot uittreding centrumregeling zijn door de Wet verbetering beschikbaarheid jeugdzorg beperkt De Wet verbetering beschikbaarheid jeugdzorg verplicht gemeenten om op Jeugdregioniveau samen te werken bij de inkoop van specialistische jeugdzorg. De Lekstroom-gemeenten zijn vastgelegd als Jeugdregio Lekstroom, waarmee gemeenten op dit onderdeel niet uit de regeling kunnen stappen. 1.2 Het formaliseren van de samenwerking in een centrumregeling heeft als risico dat de huidige netwerksamenwerking van karakter verandert Het formaliseren van de samenwerking in een centrumregeling op het gebied van Jeugd verandert niets aan het karakter van de samenwerking. Het karakter verandert deels doordat IJsselstein de voorkeur heeft uitgesproken om Wmo lokaal te organiseren. 1.3 De voorkeur van IJsselstein voor het lokaal organiseren van de inkoop, het contractmanagement en toezicht op Wmo kent consequenties voor de andere Lekstroomgemeenten. Momenteel zijn er regionaal zeven contracten voor Wmo waarvan een groot deel een looptijd heeft tot ten minste 31 december 2027. IJsselstein zou daarom met ingang van 1 januari 2028 de taken voor inkoop, contractmanagement en toezicht zelf organiseren. Echter dient dit intern Q3 2026 al gereed te zijn vanwege de start van nieuwe aanbestedingen van een deel van deze contracten.

De voorliggende regeling maakt dit mogelijk. Tot 1 januari 2028 loopt de huidige samenwerkingsovereenkomst voor Houten en IJsselstein door. Voor de gemeenten Houten, Lopik, Nieuwegein en Vijfheerenlanden betekent de keuze van IJsselstein in ieder geval dat zij de dienstverlening op de Wmo door vier in plaats van vijf gemeenten gaan dragen, wat hogere kosten met zich mee zal brengen want dit is een verlies van schaalvoordeel. Bij deze taakvermindering betekent dat er frictie en desintegratiekosten zijn voor IJsselstein. Over de frictie- en desintegratiekosten is overeenstemming bereikt met de andere gemeenten. Op basis van de werkelijke resterende kosten in het jaar van uittreden betaalt IJsselstein eenmalig Pagina 4 van 7

maximaal €275.000 als bijdrage in de desintegratiekosten. Hiervoor zal in de jaarrekening 2025 een voorziening worden gevormd. 1.5 Mogelijk stemmen niet alle gemeenteraden in met het ontwerp centrumregeling die nu voorligt. De ontvangen zienswijzen van de vijf Lekstroom-gemeenten worden regionaal gebundeld, voorzien van een reactie en kunnen, indien nodig, leiden tot aanpassing van het voorstel. Afhankelijk van de zienswijze kan uitstel van besluitvorming noodzakelijk worden geacht. Gezien de wettelijke verplichting de samenwerking rondom jeugdhulp in een van de vormen uit de Wet gemeenschappelijke regelingen te gieten, is het niet mogelijk de huidige juridische samenwerking in stand te houden. 1.6 De centrumregeling die voorligt doet een beroep op de uitzondering van de horizontale samenwerking en voldoet daarmee aanbestedingstechnisch. Voor alle opdrachten tot dienstverlening van decentrale overheden boven de drempelwaarde, geldt dat deze moeten worden aanbesteed. Van deze plicht kan alleen worden afgezien als een beroep gedaan kan worden op één van de uitzonderingen die de Aanbestedingswet 2012 kent. De centrumregeling die voorligt doet een beroep op de uitzondering van de horizontale samenwerking en voldoet daarmee aanbestedingstechnisch voor de uitvoering van de taken door RBL.

______________________________________________________________________ Uitvoering Kosten Het veranderen van de juridische vorm van de samenwerking in het sociaal domein als zodanig heeft geen financiële consequenties.

Planning Na behandeling van dit voorstel in de raden van de regiogemeenten worden de volgende stappen gezet: 1. De colleges van B&W van de Lekstroomgemeenten beoordelen en overleggen in het BPSDL over de zienswijzen van de raden en hoe zij daarmee om zullen gaan in de definitieve versie van de centrumregeling. 2. De colleges stellen vervolgens het raadsvoorstel op waarin zij toestemming vragen aan hun raden om samen met de andere regiogemeenten de centrumregeling sociaal domein Lekstroom te mogen treffen. 3. De raden behandelen het toestemmingsverzoek. Deze stap heeft een formeel karakter; ruimte voor het doen van wijzigingsvorstellen op de inhoud van de centrumregeling is er dan niet meer; de raad verleent toestemming of ziet daarvan af. 4. Na verkregen toestemming van hun raad, stellen de colleges de tekst van de centrumregeling definitief vast. Om de regeling in werking te kunnen laten treden is een eenduidig besluit van alle colleges nodig. Met het vaststellen van de centrumregeling wordt geregeld dat er een dienstverleningsovereenkomst (DVO) wordt aangegaan, dat er een model wordt vastgesteld door de centrumgemeente en welke onderwerpen er minimaal in de dienstverleningsovereenkomst geregeld dienen te worden. De vijf colleges van B&W dragen gezamenlijk zorg voor deze DVO en mandaatregeling en reglement van orde.

De voorbereidingen hierop worden getroffen, zodat het besluitvormingsproces gelijktijdig met de definitieve versie van de centrumregeling kan plaatsvinden.

Duurzaamheid Niet van toepasing.

Participatie Niet van toepassing.

Communicatie Pagina 5 van 7

Niet van toepassing.

Evaluatie Elke vier jaar vindt er een evaluatie van de centrumregeling plaats of op verzoek van de meerderheid van de deelnemers. _______________________________________________________________________ Bijlagen 1. 2. 3. 4.

Ontwerp Centrumregeling Sociaal Domein Lekstroom Onderlegger: keuze en beslisdocument Toekomstnotitie Regio Lekstroom: sterk met elkaar Advies bestuursopdracht regionale samenwerking Jeugd en Wmo

Pagina 6 van 7

De raad van de gemeente IJsselstein; Gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 11 november 2025, zaaknummer 308661

BESLUIT:

Geen zienswijze in te dienen aan het college van B&W van IJsselstein over de ontwerp centrumregeling Sociaal Domein Lekstroom.

Aldus besloten in de openbare vergadering van de raad van de gemeente IJsselstein, gehouden op 11 december 2025

de griffier,

de voorzitter,

Arnout J.O. van Kooij MMC

Ester Weststeijn

Pagina 7 van 7