Raadsvoorstel Zienswijze Financiële Begroting WIL 2027

Raadsvoorstel gemeente IJsselstein _______________________________________________________________________ Agendapunt: Zienswijze Financiële Begroting WIL 2027 Zaaknummer: 353965 Programma: Inkomen, jeugd en Wmo Commissie: Samenleving Portefeuillehouder: Eveline Schell Onderdeel van: Informatie bij: Corette Wissink ______________________________________________________________________________ _

Onderwerp Zienswijze Financiële Begroting WIL 2027 Samenvatting Het dagelijks bestuur (DB) van Werk en Inkomen Lekstroom (WIL) heeft de Financiële Begroting WIL 2027 ter zienswijze aangeboden aan uw raad. Deze financiële begroting 2027 bevat alleen de kosten voor 2027 die met voldoende zekerheid kunnen worden geraamd en noodzakelijk zijn voor het in stand houden van de reguliere dienstverlening. Inhoudelijke trajecten waaronder de doorontwikkeling van Menskracht en de uitwerking van de ontwikkellijnen van de Ontwikkelagenda waarvan de kosten en investeringen nog onzeker zijn, zijn niet in de begroting verwerkt, wel weergegeven in de risicoparagraaf. Voor een reëel beeld van de kosten moet het realistische scenario van de risicoparagraaf worden opgeteld bij de begroting. De financiële begroting 2027 is opgesteld op basis van de realisatie 2025, de Begroting WIL 2026 en de 1e begrotingswijziging WIL 2026. De financiële uitgangspunten zijn onder andere 2% groei wat betreft het aantal klanten en kostenstijgingen door indexaties en CAO. Hierdoor stijgen de regelings- en uitvoeringskosten. Voor IJsselstein gaat het om een stijging van € 399.978. De integratie van de inhoudelijke trajecten in samenhang met de reguliere uitvoering en een bijbehorende ordening, prioritering en planning loopt en wordt later dit jaar afgerond. Dit is input voor de inhoudelijke aspecten van de begroting.

Op 5 november zal een integrale begroting 2027 aan het DB worden voorgelegd en vervolgens (als 1e Begrotingswijziging 2027) aan uw raad worden aangeboden. Het college stelt voor een zienswijze te geven op de Financiële Begroting WIL 2027 zoals verwoord in de concept-zienswijze. _______________________________________________________________________ Voorstel De zienswijzebrief over de Financiële Begroting WIL 2027 vast te stellen. Aanleiding voor dit voorstel Het bestuur van WIL vraagt de raad een zienswijze te geven op de financiële begroting WIL 2027 (zie bijlage 1). Dit is onderdeel van de jaarlijkse planning-en-controlcyclus van WIL. Pagina 1 van 7

Toelichting financiële begroting WIL 2027 Deze Financiële Begroting 2027 bevat alleen de financiële basis voor 2027 zonder inhoudelijke, beleidsmatige keuzes. De reden hiervoor is dat de inhoudelijke trajecten (doorontwikkeling van Menskracht, uitwerking van ontwikkellijnen uit de Ontwikkelagenda en de professionaliseringsopgave) nog niet geïntegreerd zijn met elkaar. Daarnaast loopt de reguliere uitvoering. Het geheel van deze opgaven vraagt om expliciete ordening, prioritering en een realistische fasering. Dit proces loopt en wordt later dit jaar afgerond. Het dagelijks bestuur WIL heeft daarom besloten om, in plaats van een integrale begroting waarin inhoudelijke keuzes, ontwikkellijnen en financiële documenten in één document worden gepresenteerd, alleen de financiële posten die met voldoende zekerheid kunnen worden geraamd en noodzakelijk zijn voor de reguliere dienstverlening op te nemen. Kosten en investeringen waarvan de omvang, timing of realisatie nog onzeker zijn, zijn niet in de begroting verwerkt, maar opgenomen in de risicoparagraaf. Hierbij gaat het onder andere om inhuur personeel en de Ontwikkelagenda (zie p. 19 van de begroting). Dit betekent dat voor een reëel beeld van de kosten voor 2027 het realistische scenario van de risicoparagraaf moet worden opgeteld bij de begroting.

De financiële begroting is opgesteld op basis van de realisatie 2025 en de begroting 2026 inclusief de 1e begrotingswijziging 2026. Financiële uitgangspunten financiële begroting 2027: A. Stijging inzet van loonkostensubsidie met 20% vanwege groei banenafspraakbanen en doelstellingen Menskracht. B. CAO-stijging 5,1%: op basis van de septembercirculaire 2025. C. Volumegroei klanten 2% conform landelijke ramingen. D. Indexering regelingskosten1 en kosten uitkeringen met 2,3%. E. Indexering ICT kosten 4,6%. F. Indexering kosten huisvesting 2,3%. G. De financieringssystematiek verandert niet: de begroting van WIL bepaalt de bijdragen van de gemeenten, niet hetgeen de gemeenten van het Rijk ontvangen. Inhoudelijke trajecten WIL en de WIL-gemeenten bevinden zich in een fase waarin meerdere grote inhoudelijke veranderingen die we gezamenlijk zijn aangegaan en noodzakelijk zijn, moeten samenkomen. Het overkoepelende doel is toekomstbestendige, professionele en betrouwbare uitvoering voor de inwoners van de WIL-gemeenten en kostenbeheersing (regelings- en/of uitvoeringskosten op werk en inkomen en/of op andere delen van het sociaal domein) voor de gemeenten. Het gaat om de ketentransformatie Menskracht, de uitvoering van de Ontwikkelagenda en de professionaliseringsslag binnen WIL2.

Zoals hierboven uitgelegd zijn deze trajecten nog niet met elkaar geïntegreerd en, in samenhang met de reguliere dienstverlening, geordend, geprioriteerd en realistisch gepland. Dit proces loopt en wordt later dit jaar afgerond. In combinatie met (bestuurlijke) besluiten over de ambities zullen dan de inhoudelijke keuzes voor 2027 worden gemaakt en financieel worden opgenomen in een integrale begroting 2027. In november wordt deze aan het DB voorgelegd waarmee voor 2027 en verder een integraal besluit kan worden genomen over stabiliteit en resultaten (opdracht en dienstverlening) van WIL. Vervolgens zal dit al 1e Begrotingswijziging WIL 2027 aan uw raad worden voorgelegd. 1

De regelingskosten zijn de kosten van de regeling zelf bijv. de bijstandsuitkering, loonkostensubsidie, individuele inkomenstoeslag of bijzondere bijstand. De uitvoeringkosten zijn de kosten die worden gemaakt voor de uitvoering van de (Participatiewet en) bijbehorende regelingen, dus vooral de inzet van het personeel 2 Over de professionaliseringsslag heeft WIL bij de 1e begrotingswijziging 2026 en Kaderbrief 2027 een brief gestuurd. Op de korte termijn is dit gericht op rust en stabiliteit in de organisatie. Op de langere termijn is het gericht op het op orde brengen van de basis en daarmee een duurzame, toekomstbestendige en professionele uitvoeringsorganisatie waar inwoners van op aan kunnen en medewerkers met plezier werken. Pagina 2 van 7

Reële begroting vanaf 2028 Vanaf de begroting 2028 zal een integrale reële begroting worden opgesteld waarin een deel van de posten die voorheen in de risicoparagraaf werden verwerkt, wel zullen worden opgenomen in de begroting. Daarmee krijgen de gemeenten voor de start van het begrotingsjaar een financieel totaalbeeld. Dit komt in plaats van het gebruikelijke proces van een kale initiële begroting met een risicoparagraaf die, al naar gelang de risico’s zich in de loop van het begrotingsjaar voordoen, dwingen tot één of meer begrotingswijzigingen en optellen tot het financiële totaalbeeld. _______________________________________________________________________________

Relevante eerdere besluiten/besluitgeschiedenis Zienswijze eerste begrotingswijziging WIL 2026 en Kaderbrief WIL 2027, zaaknummer 318201, 29 januari 2026. Wettelijk kader of beleidskader Artikel 35 van de Wgr en artikel 27 van de Gemeenschappelijke regeling WIL (begrotingsstukken). Alternatieven Het is mogelijk om geen zienswijze of een zienswijze met een andere inhoud te geven dat wat hier is voorgesteld. Argumenten Argumenten voor de voorgestelde zienswijze (bijlage 3) zijn: 1. Gegeven de situatie waarin WIL zich bevindt, is de keuze voor een financiële basisbegroting 2027 begrijpelijk. Liever hadden we een integrale reële begroting gezien, maar als deze niet kan worden opgesteld, onzeker en onvolledig is, is de voorliggende financiële begroting waarin een goed beeld wordt gegeven van de kosten die nu bekend zijn een betere keuze. Waarmee we elkaar (WIL en gemeenten) ook tijd geven om wel tot dat samenhangende en geprioriteerde totaalbeeld te komen. In de zienswijze geven we aan begrip te hebben en samen de volgende stap te willen zetten zodat we kunnen doorbouwen aan het realiseren van de doelstellingen die we met elkaar hebben afgesproken in het kader van de Ontwikkelagenda, Menskracht en de professionaliseringsslag. 2. De risicoparagraaf geeft een duidelijk beeld van de kosten en investeringen waarmee WIL en de gemeenten rekening moeten houden.

Het gaat om forse bedragen, maar geeft ook transparantie en inzicht in wat er nodig is om van de huidige situatie naar de gewenste situatie te komen. Een situatie waarin inhoud en financiën aan elkaar zijn gekoppeld en waar sturing en innovatie deel uitmaken van het geheel. Ten aanzien van het risico op en de kosten van inhuur van personeel geldt dat dit afneemt wanneer inhuur zoveel mogelijk wordt vervangen door vaste formatie. In de zienswijze nemen we op van WIL te verwachten hier de komende jaren maximaal op in te zetten. 3. Voor de integrale en reële begroting 2027 die eind 2026 wordt opgeleverd en de Kaderbrief 2028 geven we een aantal concrete punten mee die we verwerkt willen zien waaronder inzicht in huidige prestaties en duidelijk beschreven inhoudelijke plannen/ontwikkelingen met de daarbij horende kosten waarbij rekening wordt gehouden met de financiële uitdagingen van de gemeenten. 4. De financiële uitgangspunten zijn begrijpelijk en voor een deel onvermijdelijk als het gaat om indexaties, CAO-stijgingen en (verwachte) stijgende volumes. Voor een deel zijn de indexaties hoger dan de indexatie van 2,5% zoals door alle Utrechtse gemeenten was gevraagd aan alle Verbonden Partijen. In de zienswijze verzoeken we WIL om bij het opstellen van de kaderbrief 2028 hiermee wel zoveel mogelijk rekening te houden. Pagina 3 van 7

Kanttekeningen en / of risico’s De Financiële Begroting WIL 2027 is financieel kwetsbaar door stijgende regelings- en uitvoeringskosten en indexaties. Een en ander is verklaarbaar vanuit meerdere oorzaken en onontkoombaar vanuit de plicht deze kosten te dragen en de noodzaak dat de dienstverlening aan inwoners doorloopt. Gegeven dat de voorliggende begroting een financiële basisbegroting is en de situatie waarin WIL en de WIL-gemeenten zich momenteel bevinden is de kans groot dat het risico met betrekking tot niet-begrootte inhuur personeelskosten zoals opgenomen in de risicoparagraaf (p. 19 van de begroting) zich zal voordoen en zal worden doorbelast aan de gemeenten. Daarnaast is sprake van een algemeen risico dat de werkelijke ontwikkelingen in bijvoorbeeld klantvolumes, hoogtes van uitkeringen en andere kostenstijgingen afwijken van de prognoses van WIL. Dit wordt deels door externe factoren bepaald. Daarbij is de compensatie vanuit rijksmiddelen niet altijd gelijk aan werkelijke kostenstijgingen. Dit risico lopen we bij alle gemeenschappelijke regelingen en open-einde regelingen. __________________________________________________________________ _____ Uitvoering Kosten De bijdrage voor 2027 (Financiële Begroting WIL 2027) voor de gemeente IJsselstein is geraamd op € 17.095.000.

Op dit moment is in de meerjarenbegroting van IJsselstein voor 2027 rekening gehouden met € 16.265.000 voor de bijdrage aan WIL. Dat geeft het onderstaande beeld:

De belangrijkste verschillen lichten we hieronder toe: Inflatie en indexatie: Alle regelingskosten zijn geïndexeerd met 2,3%, CAO-stijging van 5,1% en de ICT kosten met 4,6%. Dit werkt door in alle onderdelen van de WIL begroting. Inkomen: Wij ontvangen jaarlijks een bijdrage van het Rijk om de uitkeringslasten te dekken. De voorlopige rijksbijdrage is lager dan de begrote uitkeringslasten van WIL. Het bedrag dat in onze begroting bij ‘inkomen’ is opgenomen is gebaseerd op het voorlopige BUIGbudget 2026 (september 2025). Dit is de laatste informatie waarover we beschikken. Voor 2027 kan dit nog wijzigen door bijvoorbeeld inflatiecorrectie of bijstelling van het macrobudget, beide door het Rijk, zoals dat in 2025 ook is gebeurd. Mogelijk zorgt dit in de loop van 2027 voor een kleiner tekort dan waarvan nu sprake lijkt te zijn. Via de circulaires wordt de raad hierover geïnformeerd.  Het aantal bijstandsuitkeringen in de financiële begroting WIL 2027 is bijgesteld op basis van de realisatie 2025 + 2%. WIL-breed stijgt het aantal bijstandsuitkeringen. Voor IJsselstein is sprake van een lichte daling.  De prijs per uitkering is aangepast met de indexatie van 2,3%. Pagina 4 van 7

Pagina 5 van 7

Werk: Het lokaal budget hebben we opgehoogd met € 150.000 voor dienstverlening aan inwoners in beschut/begeleid werk. Dit dekken we vanuit onze eigen middelen voor beschut/begeleid werken. Bedrijfsvoering: Alle inhuur is uit de begroting gehaald. Dit is een groot risico omdat WIL vrijwel zeker met inhuur te maken krijgt, zoals dat ook in de afgelopen jaren bij verschillende teams is gebeurd. Wat gaan we doen om het verschil zo klein mogelijk te maken: Sturen op uitstroom naar werk, meer inzetten van loonkostensubsidie, meer inzetten op parttime werk. Daarbij houden we oog voor duurzaamheid van de uitstroom. Voor inwoners die nog niet aan toe zijn aan werk zetten we in participatie en activering. Het Lokaal werkteam is hierop aan zet. De uitvoering van de Ontwikkelagenda, de professionaliseringsslag en de implementatie van Menskracht zijn hierbij van groot belang. De betrokken gemeenten, WIL en WerkwIJSS zijn hiervoor gezamenlijk aan zet. Met elkaar sturen we op het realiseren van de benodigde stappen en randvoorwaarden. Planning Het algemeen bestuur van WIL stelt op 15 juli 2026 de Financiële Begroting WIL 2027 vast na ontvangst van de zienswijze van alle WIL-gemeenten.

In november 2026 wordt een integrale begroting 2027 aangeboden waarin de inhoudelijke keuzes met betrekking tot ontwikkellijnen, professionaliseringsopgave en Menskracht voor 2027 expliciet zijn gemaakt en financieel zijn verwerkt. Duurzaamheid Niet van toepassing. Participatie De Cliëntenraad van WIL is in de gelegenheid geweest een zienswijze te geven op de Financiële Begroting WIL 2027. Deze wordt meegenomen in de besluitvorming in het AB WIL samen met de zienswijzen van de gemeenten. Communicatie Na vaststelling van de zienswijze door de raad wordt het bestuur van WIL geïnformeerd via bijgevoegde brief (bijlage 3). Evaluatie Monitoring vindt plaats via de P&C cyclus van WIL. Met de tussentijdse rapportage (Turap) tot en met mei 2027 krijgen we goed inzicht in de bestedingen tot dan toe en wordt een prognose gedaan voor de rest van 2027. _______________________________________________________________________ Bijlagen 1. Financiële Begroting WIL 2027 2. Concept zienswijze gemeente IJsselstein op de financiële begroting WIL 2027

Pagina 6 van 7

De raad van de gemeente IJsselstein; Gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 26 mei 2026, zaaknummer 353965 BESLUIT: De zienswijzebrief over de Financiële Begroting WIL 2027 vast te stellen. Aldus besloten in de openbare vergadering van de raad van de gemeente IJsselstein, gehouden op 9 juli 2026

de griffier,

de voorzitter,

Arnout J.O. van Kooij MMC

Ester Weststeijn

Pagina 7 van 7