Raadsvoorstel zienswijze bedrijfsplan en begrotingen WerkwIJSS 2026

Raadsvoorstel gemeente IJsselstein _______________________________________________________________________ Agendapunt: Zienswijze bedrijfsplan en begrotingen WerkwIJSS 2026 Zaaknummer: 251939 Programma: Inkomen, Jeugd en Wmo Commissie: Samenleving Portefeuillehouder: Eveline Schell Onderdeel van: Informatie bij: Corette Wissink _______________________________________________________________________________

Onderwerp Zienswijze bedrijfsplan en begrotingen WerkwIJSS 2026 Samenvatting De bestuurder van de stichtingen WerkwIJSS en WerkwIJSS Schoon heeft het bedrijfsplan en de begrotingen 2026 ter zienswijze aan de gemeente aangeboden. Het bedrijfsplan en de begrotingen bouwen voort op de ingezette koers van voorgaande jaren. De ketenregie voor de ‘Sociale infrastructuur Lekstroom werkt’ loopt. De uitkomsten hiervan kunnen effect hebben op toekomstige begrotingen van WerkwIJSS, maar zijn nu nog niet verwerkt. Voor WerkwIJSS Schoon is sprake van een verdere omzetdaling en ontwikkeling naar beschutte leerwerkplekken die geen detacheringsvergoeding opleveren voor de gemeente. Het college stelt voor een zienswijze te geven op het bedrijfsplan en de begrotingen van WerkwIJSS en WerkwIJSS Schoon zoals verwoord in de bijgevoegde concept-zienswijze. _______________________________________________________________________ Voorstel De zienswijzebrief over het bedrijfsplan en de begrotingen WerkwIJSS 2026 vast te stellen. Aanleiding voor dit voorstel WerkwIJSS is op grond van de statuten verplicht de begrotingen en het bedrijfsplan voor zienswijze aan te bieden aan de gemeenteraad.

Toelichting bedrijfsplan en begrotingen WerkwIJSS 2026 Het bedrijfsplan en de begrotingen 2026 bouwen voort op de ingezette koers van voorgaande jaren: het bieden van beschutte werkplekken, schoonmaak-leerwerkplekken, doorontwikkeling tot een breed sociaal leerwerkbedrijf, doorontwikkeling van leerwerktrajecten voor verschillende doelgroepen binnen de Participatiewet, blijven sturen op financiële resultaten en verkennen van de toekomstige huisvesting. Begin 2025 is gestart met de ketenregie Sociale infrastructuur Lekstroom Werkt (SILW). Dit loopt door in 2026. Pas wanneer de uitkomsten hiervan duidelijk zijn en de besluitvorming rond is, kan dit worden verwerkt in de begrotingen van WerkwIJSS. Specifiek voor WerkwIJSS Schoon is SILW gevraagd om advies over hoe de schoonmaak-leerwerkplekken en -trajecten een passende plek in deze infrastructuur kunnen krijgen. Pagina 1 van 6

De ketenregie is de vervolgstap op de verkenning naar vereenvoudiging en verbeteringen van de huidige uitvoering en structuur voor een duurzame en toekomstbestendige uitvoering van de Wsw en Participatiewet die de gemeenten (naast IJsselstein ook Nieuwegein, Lopik en Houten) met de uitvoeringsorganisaties Werk en Inkomen Lekstroom (WIL) en WerkwIJSS eind 2024 met elkaar hebben hebben afgerond. Mogelijke extra kosten WerkwIJSS houdt rekening met extra uren en kosten voor de projecten SILW en de herhuisvesting. Deze kosten zijn niet opgenomen in de begroting, omdat ze in deze fase nog onzeker en moeilijk te kwantificeren zijn, maar worden als dat nodig is apart verrekend en/of voorgelegd. Begroting WerkwIJSS 2026 De begroting 2026 geeft een actueel inzicht in de bijdragen door de gemeenten rekening houdend met de diverse interne en externe ontwikkelingen. Er wordt voortgebouwd op de bestaande basisafspraken en organisatorische ontwikkelingen: 1) De basisfinanciering voor WerkwIJSS is de inkoop van beschutte werkplekken door de gemeenten met de afspraak de beschikbare 100 werkplekken zo optimaal mogelijk te benutten voor inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt voor zowel duurzame beschutte leerwerkplekken als tijdelijke ontwikkeltrajecten. 2) Versterken van de (praktijk)begeleiding gegeven de diverse groep medewerkers, met diverse ontwikkeldoelen.

In 2026 geen verdere uitbreiding voorzien. Door indexatie stijgen de loonkosten met 3,8% (septembercirculaire 2024). 3) De overige kosten stijgen met 2,6% (op basis van de septembercirculaire 2024). 4) De verdeelsleutel voor algemene kosten (o.a. staf, huisvesting, energie) tussen Beschut en Schoon is gewijzigd van 82,5% en 17,5% naar 87,5% en 12,5% vanwege (steeds) minder personeel en lagere omzet bij Schoon. 5) Er is voldoende werkaanbod, maar sinds medio 2024 sprake van een verschuiving van hoogwaardig montagewerk naar -werk met lagere opbrengst. 6) De omzet voor leerwerktrajecten is op nul gezet vanwege lage realisatie in 2024. 7) Begin 2025 is de gemeente Vijfheerenlanden uitgetreden uit de stichting. Vanaf 2026 worden de werkplekken die Vijfheerenlanden afneemt afgerekend tegen het actuele werkplektarief + 20% zoals afgesproken in de geldende dienstverleningsovereenkomst (DVO). 8) In 2024 is opnieuw gekeken naar het weerstandsvermogen van de stichting. Het minimumbedrag blijft € 120.917. Bij een negatief bedrijfsresultaat wordt het vermogen weer aangevuld tot dit bedrag waarbij de gemeenten bijdragen naar rato van het gepland aantal werkplekken. Alles bij elkaar genomen is voor 2026 een resultaat van nul begroot.

Begroting WerkwIJSS Schoon 2026 Aanvullend op de ontwikkelingen 2, 3, 4 en 8 genoemd bij WerkwIJSS Beschut: 1) De schoonmaak-leerwerkplekken ontwikkelen zich meer en meer als beschutte werkplekken: hoge begeleidingsbehoefte bij de medewerkers (zowel de kortlopende ontwikkeltrajecten als de bestaande (wsw/nbw-)doelgroep en hierdoor geen detacheringsopbrengsten. Deze ontwikkeling is ingezet in 2024 en zet door. Met de gemeenten (alleen nog IJsselstein en Lopik) is afgesproken dat de financiering van de schoonmaak-leerwerkplekken gelijk wordt aan die van de beschutte leerwerkplekken. Dat wil zeggen ingekochte werkplekken tegen een werkplektarief per fte zoals wordt gehanteerd bij WerkwIJSS Beschut. 2) In 2024 heeft IJsselstein op verzoek van WerkwIJSS een herijking van het schoonmaakbestek laten uitvoeren. De tariefaanpassing is lager uitgevallen dan de 25% waar WerkwIJSS vanuit was gegaan. Daarnaast zijn sommige werkzaamheden gestopt. Daardoor is per saldo de omzet in 2025 gelijk gebleven aan die van 2024. Voor 2026 stijgt de omzet door de indexatie van 2,6%. Pagina 2 van 6

3) Lagere personeelskosten vanwege het niet invullen van vacatures gegeven de afgenomen hoeveelheid werk (uitfasering Stichtse Vecht en RMN). Alles bij elkaar genomen is voor 2026 een resultaat van nul begroot. _______________________________________________________________________________

Relevante eerdere besluiten/besluitgeschiedenis De in WerkwIJSS deelnemende gemeenten worden jaarlijks gevraagd om hun zienswijze op de begrotingen en het bedrijfsplan van WerkwIJSS en WerkwIJSS Schoon. Wettelijk kader of beleidskader Statuten stichtingen WerkwIJSS en WerkwIJSS Schoon. Alternatieven Het is mogelijk om geen zienswijze of een zienswijze met een andere inhoud te geven dan wat hier is voorgesteld. Argumenten Argumenten voor de voorgestelde zienswijze (bijlage 4) zijn: 1. Begin 2025 is gestart met de ketenregie Sociale infrastructuur Lekstroom Werkt (SILW). Dit loopt door in 2026. De uitkomsten kunnen leiden tot (financiële) veranderingen voor WerkwIJSS. Maar het hoe en wat daarvan is nu nog onduidelijk. Het is daarom terecht dat WerkwIJSS voor het opstellen van de begrotingen 2026 voortbouwt op de eerder ingezette koers van voorgaande jaren. Pas wanneer de uitkomsten van SILW duidelijk zijn en de besluitvorming rond is, kan dit worden verwerkt in de begrotingen van WerkwIJSS. 2. De financieringssystematiek van WerkwIJSS heeft als basis de inkoop van werkplekken door gemeenten. WerkwIJSS heeft ongeveer 100 werkplekken voor arbeidsontwikkeling van inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt zowel voor tijdelijke trajecten als duurzame beschutte werkplekken.

Het werkplektarief wordt berekend op basis van het exploitatieresultaat van de stichting gedeeld door het aantal ingekochte werkplekken. Daarbij heeft WerkwIJSS te maken met grotendeels vaste kosten (huisvesting, machine, staf en leiding). Het loont om gezamenlijk zoveel mogelijk gebruik te maken van de werkplekken bij WerkwIJSS. Sinds de begroting 2023 stemmen de gemeenten daarom de inkoop af en kopen ze 10% meer in dan strikt op basis van de prognose. Ten opzichte van 2025 neemt de geplande inkoop door alle gemeenten samen iets toe (van 84,3 fte in 2025 naar 87,6 fte in 2026). Toch stijgen de kosten per werkplek, wat vooral voor de gemeente IJsselstein die, ten opzichte van de andere deelnemende gemeenten veel plekken afneemt voor extra kosten zorgt. De benutting, nieuwe instroom, toekomstbestendigheid en financiering van de infrastructuur die WerkwIJSS biedt blijven urgente vraagstukken. De uitkomsten van en vervolgstappen op de ketenregie SILW dragen bij aan een verbetering hiervan. Kanttekeningen en / of risico’s De uiteindelijke financiële resultaten in 2026 kunnen afwijken van hetgeen nu in de begroting van WerkwIJSS is opgenomen. In 2024 was sprake van bijstorting voor het weerstandsvermogen (€ 58.000). De verwachting is dat ook voor 2025 en voor 2026 bijstorting aan de orde kan zijn.

Daarnaast is sprake van een algemeen risico dat de werkelijke ontwikkelingen in bijvoorbeeld bezetting en kostenstijgingen afwijken van de begroting. Dit wordt deels door externe factoren bepaald. Daarbij is de compensatie vanuit rijksmiddelen niet altijd gelijk aan werkelijke kostenstijgingen. Dit risico lopen we bij alle gemeenschappelijke regelingen en open-einde regelingen. _______________________________________________________________________ Pagina 3 van 6

Uitvoering Kosten De kosten bij WerkwIJSS nemen toe door: • Indexatie van 3,8% voor de salarissen en indexatie van 2,6% voor andere kosten waaronder huisvestingskosten, energie en organisatiekosten; • lagere marges. Kosten beschutte plekken 2026 Het tarief per beschutte werkplek is het financieel resultaat van de stichting gedeeld door het totaal aantal ingekochte werkplekken van alle gemeenten. In 2026 zijn de kosten per plek € 11.609. Dit is een stijging van ruim 15% ten opzichte van 2025. Deze stijging is het gevolg van toename van de bovengenoemde gestegen kosten bij WerkwIJSS. De gemeente IJsselstein koopt voor 2026 evenveel beschutte werkplekken in als voor 2025 (47,0 fte). De prognose van het aantal benodigde plekken voor 2026 is vergelijkbaar met die voor 2025. Hierbij is rekening gehouden met de veroudering van de Wsw populatie en (hiermee gepaard gaande) vermindering van vaardigheden en belastbaarheid. Hierdoor neemt binnen het aantal inwoners met een Wsw-indicatie, het aandeel dat is aangewezen op een beschutte werkplek toe. Daarnaast is er een toename van inwoners met een indicatie voor de regeling nieuw beschut werk (NBW). Wegvallen detacheringsvergoeding WerkwIJSS Schoon en inkoop beschutte schoonmaakwerkplekken De detacheringsvergoeding te ontvangen door de gemeente is de uitkomst van het financieel resultaat gedeeld door het aantal werknemers.

In 2026 is het exploitatie resultaat nul. Daarom is geen sprake van een detacheringsvergoeding. Als gevolg van de toegenomen begeleidingsbehoefte van de medewerkers ontwikkelen de schoonmaakwerkplekken zich als beschutte leerwerkplekken waarvoor extra financiering nodig is tegen het werkplektarief voor beschutte werkplekken (€ 11.609). Deze ontwikkeling is gaande sinds 2024, zie onderstaande tabel. Tabel 1 Kosten beschutte werkplekken IJsselstein 2024 fte tarief kosten Beschutte plekken 44,55 € 8.977 € 399.907 Beschutte plekken "Schoon 11,8 € 8.977 € 106.288 Totaal € 506.195

2025 fte tarief kosten 47,0 € 10.074 € 473.467 11,8 € 10.074 € 119.277 € 592.744

2026 fte tarief kosten 47,0 € 11.609 € 545.640 11,0 € 11.609 € 127.704 € 673.344

De begrotingen van WerkwIJSS zijn geen onderdeel van de gemeentebegroting. In de gemeentebegroting is meerjarig ruim € 700.000 opgenomen voor beschutte werkplekken. Dit is inclusief € 227.000 die op basis van de meicirculaire 2024 en de septembercirculaire 2024 is toegevoegd aan de begroting voor beschutte werkplekken. Dit is dekkend voor de bovengenoemde verwachte kosten voor WerkwIJSS. Planning WerkwijSS wil de zienswijze graag voor 1 augustus 2025 ontvangen. Duurzaamheid Niet van toepassing. Participatie Niet van toepassing.

Pagina 4 van 6

Communicatie Na vaststelling van de zienswijze door de raad wordt de bestuurder van WerkwIJSS geïnformeerd via bijgevoegde brief (bijlage 4). Evaluatie Monitoring vindt plaats via de bestuursrapportages die WerkwIJSS opstelt voor de Raad van Commissarissen. _______________________________________________________________________ Bijlagen 1. Bedrijfsplan WerkwIJSS 2. Begroting WerkwIJSS 2026 3. Begroting WerkwIJSS Schoon 2026 4. Concept zienswijze gemeente IJsselstein op het bedrijfsplan en de begrotingen 2026 WerkwIJSS

Pagina 5 van 6

De raad van de gemeente IJsselstein; Gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 20 mei 2025, zaaknummer 251939 BESLUIT: De zienswijzebrief over het bedrijfsplan en de begrotingen WerkwIJSS 2026 vast te stellen. Aldus besloten in de openbare vergadering van de raad van de gemeente IJsselstein, gehouden op 10 juli 2025

de griffier,

de voorzitter,

Arnout J.O. van Kooij MMC

Agnes Jongerius

Pagina 6 van 6