Raadsvoorstel Zienswijze bedrijfsplan en begroting WerkwIJSS 2027

Raadsvoorstel gemeente IJsselstein _______________________________________________________________________ Agendapunt: Zienswijze bedrijfsplan en begroting WerkwIJSS 2027 Zaaknummer: 354058 Programma: Inkomen, Jeugd en Wmo Commissie: Samenleving Portefeuillehouder: Eveline Schell Onderdeel van: Informatie bij: Corette Wissink ______________________________________________________________________________ _

Onderwerp Zienswijze bedrijfsplan en begroting WerkwIJSS 2027 Samenvatting De bestuurder van de stichtingen WerkwIJSS en WerkwIJSS Schoon heeft het bedrijfsplan en de begroting 2027 ter zienswijze aan de gemeente aangeboden. Het bedrijfsplan en de begroting WerkwIJSS 2027 bouwen voort op de ingezette koers van voorgaande jaren. De ketentransformatie in het kader van de ‘Expeditie Menskracht’ loopt. De uitkomsten hiervan kunnen effect hebben op toekomstige bedrijfsplannen en begrotingen van WerkwIJSS, maar zijn nu nog niet verwerkt. Er is geen begroting voor 2027 opgesteld voor WerkwIJSS Schoon gegeven het besluit van directie en bestuur tot afbouw en overdracht. De bedoeling is dat dit eind 2026 helemaal is afgerond. Het college stelt voor een zienswijze te geven op het bedrijfsplan en de begroting van WerkwIJSS zoals verwoord in de bijgevoegde concept-zienswijze. _______________________________________________________________________ Voorstel De zienswijzebrief over het bedrijfsplan en begroting WerkwIJSS 2027 vast te stellen. Aanleiding voor dit voorstel WerkwIJSS is op grond van de statuten verplicht de begrotingen en het bedrijfsplan voor zienswijze aan te bieden aan de gemeenteraad.

Toelichting bedrijfsplan en begroting WerkwIJSS 2027 Het bedrijfsplan en de begroting 2027 WerkwIJSS bouwen voort op de ingezette koers van voorgaande jaren: het bieden van beschutte leerwerkplekken voor inwoners met een arbeidsbeperking, het bieden van tijdelijke van ontwikkeltrajecten voor verschillende doelgroepen binnen de Participatiewet, passend werk tegen een marktconforme vergoeding, arbeidsontwikkeling (scholing, werkassessments) en doorstroom naar zo regulier mogelijk participeren op de arbeidsmarkt waar mogelijk. WerkwIJSS richt zich op de behoefte van inwoners en werkt intensief samen met werkgevers, de lokale werkteams en de aangesloten gemeenten. Tijd en aandacht voor begeleiding van de medewerkers gaan voor productiviteit van medewerkers. Daarbij blijven WerkwIJSS en de gemeenten in gesprek over het optimaliseren van het exploitatieresultaat ten behoeve van betaalbaarheid en toekomstbestendigheid. Pagina 1 van 7

De belangrijkste ontwikkelingen voor 2027 ten opzichte van 2026 zijn: 1. Voortgang Expeditie Menskracht (voorheen Sociale Infrastructuur Lekstroom Werkt): na de toekomstverkenning voor de sociale infrastructuur van de werkketen in de Lekstroom in 2023 en 2024, is begin 2025 een ketenregisseur/kwartiermaker benoemd en is gestart met regie op de hele werkketen in de Lekstroom per 2025. Het doel is een werkketen die is ingericht zodat inwoners van de Lekstroomgemeenten zo snel mogelijk, regulier en duurzaam aan werk en participatie te helpen en inwoners, werkgevers en professionals maximaal ondersteunt. WerkwIJSS is onderdeel van de werkketen en nauw betrokken bij de Expeditie Menskracht. Het jaar 2026 staat in het teken van transformatie van de werkketen en kwartiermaken en loopt door in 2027. Gegeven de impact van de transformatie voor WIL en de noodzaak dit goed te borgen is begin 2026 de rol van ketenregisseur/kwartiermaker omgezet naar een tijdelijke rol directeur Menskracht bij WIL. De verwachting is dat na de zomer een voorstel wordt gedaan voor het ordenen van de werkketen en het kwartiermaken ook buiten WIL wordt opgepakt.. De uitkomsten van de transformatie kunnen invloed hebben op WerkwIJSS. Pas wanneer de uitkomsten hiervan duidelijk zijn en de besluitvorming rond is, kan dit worden verwerkt in de begroting van WerkwIJSS.

De begroting 2027 is daarom opgesteld op basis van going concern. De uitkomsten zijn ook belangrijk voor de herhuisvesting van WerkwIJSS. De planning en uitvoering van Menskracht en de fasering in de gebiedsontwikkeling Paardenveld-Noord zitten elkaar vooralsnog niet in de weg. De verkenning van de herhuisvesting loopt door in 2026 en 2027. In 2027 moet helder zijn wat de huisvesting wordt en wat de (on)mogelijkheden zijn. De gemeente en WerkwIJSS hebben hierover periodiek overleg. De gemeenten en WerkwIJSS zijn samen scherp op het zorgvuldig en tijdig oppakken en doorvoeren van Menskracht en herhuisvesting in het belang van de huidige medewerkers van WerkwIJSS en behoud van noodzakelijke functionaliteit van leerwerkplekken voor inwoners met een grotere begeleidingsbehoefte. 2. Afbouw en overdracht leerwerkplekken Schoonmaak en opheffen stichting WerkwIJSS Schoon: Eind 2025 is door de directie en raad van commissarissen van WerkwIJSS Schoon besloten tot het teruggeven van de schoonmaakopdrachten aan de gemeentelijke opdrachtgevers (Lopik en IJsselstein) en het opheffen van de aparte stichting WerkwIJSS Schoon. Begin december 2025 bent u hierover geïnformeerd. De huidige medewerkers van WerkwIJSS Schoon worden op maat begeleid naar een andere werkplek bijvoorbeeld bij WerkwIJSS Beschut.

De juridische afwikkeling vindt plaats in 2026, eind 2026 zal hierop uw zienswijze worden gevraagd. De financiële afwikkeling vindt plaats bij de jaarrekening 2026. Voor WerkwIJSS Schoon is daarom geen bedrijfsplan en geen begroting 2027 opgesteld. Begroting WerkwIJSS 2027 De begroting 2027 geeft een actueel inzicht in de bijdragen door de gemeenten rekening houdend met de diverse interne en externe ontwikkelingen. Er wordt voortgebouwd op de bestaande basisafspraken, focuspunten en bedrijfsdoelen (zie p. 8 van het bedrijfsplan 2027) en organisatorische ontwikkelingen: 1) De basisfinanciering voor WerkwIJSS is de inkoop van beschutte werkplekken door de gemeenten met de afspraak de beschikbare 100 generieke werkplekken zo optimaal mogelijk te benutten voor inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt. Daarbij gaat het om zowel duurzame beschutte leerwerkplekken als tijdelijke ontwikkeltrajecten. Pagina 2 van 7

Begin 2025 is de gemeente Vijfheerenlanden uitgetreden uit de stichting. Sinds 2026 worden de werkplekken die Vijfheerenlanden afneemt afgerekend tegen 120% van het actuele werkplektarief. Personeelskosten: o Versterken van de (praktijk)begeleiding gegeven de diverse groep medewerkers, met diverse ontwikkeldoelen. In 2026 is +1 fte structureel geworden op basis van de bezetting leerwerkplekken. o Versterking coördinatorfunctie: voor 2026 tijdelijk +1 fte (totaal 1,63 fte), voor 2027 structureel totaal 1 fte. o Indexatie loonkosten 5,1%. o Herijking in 2026 van het WIL-functiehuis ook voor de functies met betrekking tot WerkwIJSS. Dit zorgt voor projectkosten en heeft mogelijk ook effect op de personeelskosten. Overige kosten (ICT, huisvesting, machines) stijgen met 2,3%. Vanwege de opheffing van WerkwIJSS Schoon komen alle algemene (loon)kosten voor rekening van WerkwIJSS Beschut. Er is voldoende werkaanbod, maar sinds medio 2024 sprake van een verschuiving van hoogwaardig montagewerk naar werk met lagere opbrengst. Het minimumbedrag aan weerstandsvermogen van de stichting is € 120.917. Bij een negatief bedrijfsresultaat wordt het weerstandsvermogen door de gemeenten weer aangevuld tot dit minimumbedrag. De bijdrage per gemeente is naar rato van het aantal gepland ingekochte werkplekken.

Voor 2026 wordt een negatief resultaat verwacht waardoor een totale bijstorting van € 282.000 nodig zal zijn. o

2)

3) 4) 5) 6)

Alles bij elkaar genomen is voor 2027 een resultaat van nul begroot. _______________________________________________________________________________

Relevante eerdere besluiten/besluitgeschiedenis De in WerkwIJSS deelnemende gemeenten worden jaarlijks gevraagd om hun zienswijze op de begrotingen en het bedrijfsplan van WerkwIJSS en WerkwIJSS Schoon. Wettelijk kader of beleidskader Statuten stichtingen WerkwIJSS en WerkwIJSS Schoon. Alternatieven Het is mogelijk om geen zienswijze of een zienswijze met een andere inhoud te geven dan wat hier is voorgesteld Argumenten Argumenten voor de voorgestelde zienswijze (bijlage 3) zijn: 1. Werkplekken en leerwerkplekken voor inwoners met een grotere begeleidingsbehoefte zijn onmisbaar vanwege niet alleen de wettelijke taken van de gemeente in het kader van de Wet sociale werkvoorziening en Participatiewet maar ook vanuit de gedeelde visie op werk en participatie zoals we die binnen de Expeditie Menskracht realiseren: ‘de inwoner zo snel en regulier mogelijk duurzaam aan het werk’. 2. Begin 2025 is gestart met de Expeditie Menskracht, ketenregie en kwartiermaken. Dit loopt door in 2026 en 2027. De uitkomsten van dit traject leiden waarschijnlijk tot (financiële) veranderingen voor WerkwIJSS. Maar het hoe en wat daarvan is nu nog onduidelijk. Het is daarom terecht dat WerkwIJSS voor het opstellen van de begroting 2027 voortbouwt op de eerder ingezette koers van voorgaande jaren en going concern. 3.

Daadwerkelijke transformatie, ordening van de werkketen en kwartiermaken zijn nodig om inwoners beter en sneller en duurzaam naar werk en participatie te helpen en inwoners, werkgevers en professionals maximaal te ondersteunen. Dit Pagina 3 van 7

vraagt betrokkenheid, inzet en daadkracht van alle partijen, WerkwIJSS, WIL en de gemeenten, die betrokken zijn in de Expeditie Menskracht binnen hun eigen organisaties en samen voor het geheel. De raad heeft hierin een eigen verantwoordelijkheid en rol en moet daarom betrokken en op de hoogte blijven. Wanneer de uitkomsten van de Expeditie Menskracht duidelijk zijn en de besluitvorming rond is, moet dit worden verwerkt in de begroting van WerkwIJSS. 4. De financieringssystematiek van WerkwIJSS heeft als basis de inkoop van werkplekken door gemeenten. WerkwIJSS heeft ongeveer 100 werkplekken voor arbeidsontwikkeling van inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt zowel voor tijdelijke trajecten als duurzame beschutte werkplekken. Het werkplektarief wordt berekend op basis van het exploitatieresultaat van de stichting gedeeld door het aantal ingekochte werkplekken. Het loont om gezamenlijk zoveel mogelijk gebruik te maken van de werkplekken bij WerkwIJSS. Sinds de begroting 2023 stemmen de gemeenten daarom de inkoop af. Ten opzichte van 2026 neemt de geplande gezamenlijke inkoop iets toe (van 88,8 fte in 2026 naar 90,1 fte in 2027). WerkwIJSS heeft te maken met grotendeels vaste kosten (huisvesting, machine, staf en leiding). Deze kosten stijgen door o.a. indexaties. Per saldo stijgen de kosten per werkplek.

Voldoende werkaanbod en marktconforme tarieven blijven daarom belangrijk. Andere aandachtspunten blijven de benutting, nieuwe instroom, toekomstbestendigheid en financiering van de infrastructuur die WerkwIJSS biedt. En de samenwerking met de gemeentelijke Lokale werkteams en WIL. We verwachten dat de uitkomsten van en vervolgstappen op de Expeditie Menskracht bijdragen aan verdere verbetering op deze punten. 5. De herhuisvesting van WerkwIJSS vanwege de gebiedsontwikkeling PaardenveldNoord is onontkoombaar. De uitkomsten en vervolgstappen van Menskracht zijn belangrijk voor concrete verkenning van de toekomstige benodigde faciliteiten en locatie. De planning en uitvoering van Menskracht en de gebiedsontwikkeling zitten elkaar vooralsnog niet in de weg. Het is noodzakelijk dat alle betrokkenen vanuit de gemeenten en WerkwIJSS hierover in gesprek blijven en tijdig en zorgvuldig vervolgstappen zetten. Kanttekeningen en / of risico’s De uiteindelijke financiële resultaten in 2027 kunnen afwijken van hetgeen nu in de begroting van WerkwIJSS is opgenomen door hogere kosten en lagere opbrengsten dan nu voorzien zijn. Verder kan ook voor 2027 een bijstorting voor het weerstandsvermogen van WerkwIJSS aan de orde zijn. In 2024 en 2025 hebben we hiermee te maken gehad en voor 2026 is de verwachting dat een totale bijstorting van € 282.000 nodig zal zijn.

Daarnaast is sprake van een algemeen risico dat de werkelijke ontwikkelingen in bijvoorbeeld bezetting en kostenstijgingen afwijken van de begroting. Dit wordt deels door externe factoren bepaald. Daarbij is de compensatie vanuit rijksmiddelen niet altijd gelijk aan werkelijke kostenstijgingen. Dit risico lopen we bij alle gemeenschappelijke regelingen en open-einde regelingen. __________________________________________________________________ _____ Uitvoering Kosten De kosten bij WerkwIJSS nemen toe door: • Indexatie van 5,1% voor de salariskosten en indexatie van 2,3% voor overige kosten (onder andere huisvestingskosten, ICT, machines en organisatiekosten); • lagere omzet en marges door werkzaamheden met een lagere opbrengstwaarde.

Pagina 4 van 7

Pagina 5 van 7

Kosten beschutte plekken 2027 Het tarief per beschutte werkplek is het financieel resultaat van de stichting gedeeld door het totaal aantal ingekochte werkplekken van alle gemeenten. In 2027 zijn de kosten per plek € 14.669. Dit is een stijging van 25% ten opzichte van het werkplektarief 2026 (€ 11.609). Aantal beschutte plekken 2027 De gemeente IJsselstein koopt voor 2027 evenveel beschutte werkplekken in als voor 2025 en 2026 (47,0 fte). Hierbij is rekening gehouden met  natuurlijke uitstroom uit de Wsw en de veroudering van de Wsw populatie en (hiermee gepaard gaande) vermindering van vaardigheden en belastbaarheid waardoor een groter aandeel van de inwoners met een Wsw-indicatie is aangewezen op een beschutte werkplek.  instroom vanuit inwoners met een indicatie beschut werk vanuit de Participatiewet of banenafspraak.  lagere gemiddelde benutting van de ingekochte werkplekken dan gepland. Tabel 1: Kostenbeschutte werkplekkenIJsselstein 2025 2026 2027 fte tarief kosten fte tarief kosten fte tarief kosten Beschutte werkplekken 47,0 €10.074 €473.478 47,0 €11.609 €545.623 47,0 €14.664 €689.208 Beschutte werkplekken Schoon 11,8 €10.074 €118.873 11,0 €11.609 €127.699 Totaal €592.351 €673.322 €689.208

De begrotingen van WerkwIJSS zijn geen onderdeel van de gemeentebegroting. In de gemeentebegroting is meerjarig ongeveer € 900.000 opgenomen voor beschutte- en begeleide werkplekken. Dit is inclusief de structurele extra financiering vanuit het Rijk voor de sociale infrastructuur waaronder de werkontwikkelbedrijven. Dit is dekkend voor de bovengenoemde verwachte kosten voor WerkwIJSS. Een deel van de extra middelen vanuit het Rijk wordt ingezet als dekking voor Expeditie Menskracht. Planning WerkwijSS wil de zienswijze graag voor 1 augustus 2026 ontvangen. Duurzaamheid Niet van toepassing. Participatie Niet van toepassing. Communicatie Na vaststelling van de zienswijze door de raad wordt de bestuurder van WerkwIJSS geïnformeerd via bijgevoegde brief (bijlage 3). Evaluatie Monitoring vindt plaats via de bestuursrapportages die WerkwIJSS opstelt voor de Raad van Commissarissen. _______________________________________________________________________ Bijlagen 1. Bedrijfsplan WerkwIJSS 2. Begroting WerkwIJSS 2027 3. Concept zienswijze gemeente IJsselstein op bedrijfsplan en begroting WerkwIJSS 2027

Pagina 6 van 7

De raad van de gemeente IJsselstein; Gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 26 mei 2026, zaaknummer 354058 BESLUIT: De zienswijzebrief over het bedrijfsplan en de begroting WerkwIJSS 2027 vast te stellen.

Aldus besloten in de openbare vergadering van de raad van de gemeente IJsselstein, gehouden op 9 juli 2026

de griffier,

de voorzitter,

Arnout J.O. van Kooij MMC

Ester Weststeijn

Pagina 7 van 7