Raadsvoorstel zienswijze 2e begrotingswijziging WIL 2025

Raadsvoorstel gemeente IJsselstein _______________________________________________________________________ Agendapunt: Zienswijze 2e Begrotingswijziging WIL 2025 Zaaknummer: 282622 Programma: Inkomen, Jeugd en Wmo Commissie: Samenleving Portefeuillehouder: Eveline Schell Onderdeel van: Informatie bij: Corette Wissink _______________________________________________________________________________

Onderwerp Zienswijze 2e begrotingswijziging WIL 2025 Samenvatting Het dagelijks bestuur van Werk en Inkomen Lekstroom (WIL) heeft de 2e Begrotingswijziging WIL 2025 ter zienswijze aangeboden aan uw raad. De 2e begrotingswijziging is gebaseerd op de Tussenrapportage (Turap) van WIL over de maanden januari tot en met mei van dit jaar. Uit de Turap blijkt dat op een aantal onderdelen de verwachte realisatie afwijkt van de begroting WIL 2025. Het gaat hierbij zowel om regelingskosten als uitvoeringskosten. Om de realisatie en begroting beter met elkaar in balans te brengen, stelt WIL een 2e begrotingswijziging voor. De begrotingswijziging betekent een nadeel voor de gemeente IJsselstein. Het college stelt voor een zienswijze te geven op de 2e Begrotingswijziging WIL 2025 zoals verwoord in de bijgevoegde concept-zienswijze. _______________________________________________________________________ Voorstel De zienswijzebrief over de 2e begrotingswijziging WIL 2025 vast te stellen. Aanleiding voor dit voorstel Het bestuur van WIL vraagt de raad een zienswijze te geven op de 2e Begrotingswijziging WIL 2025 (zie bijlage 1). Dit is onderdeel van de jaarlijkse planning-en-controlcyclus van WIL. Toelichting 2e begrotingswijziging WIL 2025 De Tussenrapportage (Turap) beschrijft de financiële en inhoudelijke realisatie over de periode januari tot en met mei (zie bijlage 2).

En geeft een prognose van de kosten voor de rest van het jaar ten opzichte van de begroting WIL 2025 incl. 1e begrotingswijziging 2025 (verder: WIL begroting 2025). Daarnaast wordt beschreven wat de stand van zaken is ten aanzien van de herijking van de opdracht en dienstverlening WIL, de Ontwikkelagenda WIL en het traject Sociale Infrastructuur Lekstroom Werkt en personele ontwikkelingen bij WIL (zie bijlage 2, p. 2 tot en met p. 4 van de Turap). Uit de Turap blijkt dat WIL inhoudelijk grotendeels op koers ligt. Financieel is sprake van afwijkingen ten opzichte van de WIL begroting 2025. WIL-breed gaat het om lagere regelingskosten op de programma’s Inkomen en Inkomensondersteuning en lagere Pagina 1 van 7

uitvoeringskosten door een lagere CAO-verhoging dan waarmee in de WIL begroting 2025 was gerekend. Op het programma Bedrijfsvoering is sprake van hogere uitvoeringskosten door (het doorlopen van) de inhuur van personeel. Verder is hier een investeringsbudget voor de Ontwikkelagenda opgenomen zodat in 2025 kan worden gestart met een aantal actielijnen. Om de WIL begroting 2025 financieel beter te laten aansluiten op de verwachte realisatie stelt WIL een 2e begrotingswijziging voor. De tabel hieronder geeft een overzicht van de financiële wijzigingen. Hieronder lichten we de belangrijkste wijzigingen toe. Onder het kopje ‘kosten’ gaan we in op de gevolgen voor onze eigen begroting. 2e begrotingswijziging 2025 Begroting 2025 na BW2 Bedragen WIL Aandeel IJsselstein Bedragen WIL Aandeel IJsselstein uitvoeringskosten regelingskosten uitvoeringskosten regelingskosten Programma Inkomen -€ 47.831 -€ 758.230 -€ 9.733 € 27.055 € 49.448.663 € 10.480.661 Programma Werk -€ 67.153 € 86.300 -€ 13.664 € 86.300 € 5.670.900 € 1.201.620 Programma Inkomensondersteuning -€ 57.580 -€ 636.685 -€ 11.717 -€ 176.750 € 7.990.730 € 1.743.437 Bedrijfsvoering € 1.137.866 €0 € 231.536 €0 € 10.434.693 € 2.123.276 Totaal € 965.302 -€ 1.308.615 € 196.422 -€ 63.395 € 73.544.986 € 15.548.994

Regelingskosten: Programma Inkomen: WIL-breed lagere kosten voor uitkeringen als gevolg van lagere klantaantallen dan waarmee in de begroting 2025 is gerekend. Programma Werk: incidenteel meer lokaal budget voor het Lokaal Werkteam IJsselstein (LWT) zoals staat in het goedgekeurde Jaarplan 2025 Lokaal Werkteam IJsselstein Lopik. Programma Inkomensondersteuning (bijzondere bijstand, minimaregelingen en schuldhulpverlening): lagere uitgaven op bijzondere bijstand als gevolg van lagere aantallen dan waarmee in de begroting 2025 was gerekend. De uitgaven voor de wet kinderopvang daarentegen zijn hoger. Het gaat hierbij vooral om kinderopvang met een sociaal medische indicatie (SMI). Er waren meer aanvragen en toekenningen. De redenen voor meer aanvragen worden nog onderzocht. Uitvoeringskosten: Voor alle programma’s geldt dat sprake is van lagere uitvoeringskosten (personeelskosten) als gevolg van de CAO-afspraken 2025. De CAO verhoging waarmee in de WIL begroting 2025 was gerekend is hoger dan de werkelijke verhoging. Voor het programma Bedrijfsvoering is per saldo sprake van hogere uitvoeringskosten door hogere kosten voor externe inhuur (team Finance, teamleider, communicatie, privacy/informatieveiligheid, strategisch adviseur en manager bedrijfsvoering en organisatie).

En doordat in dit programma Є 200.000 is opgenomen als opstartkosten voor de Ontwikkelagenda (voor de actielijnen 1 (brede toegang Poort), 3 (digitaliseren/automatiseren dienstverlening), 5 (harmonisatie bijzondere bijstand en minimaregelingen), 6 (meer eenvoud en vertrouwen in de uitvoering), 7 (verbrede inzet op terecht in de uitkering) en 8 (verbrede inzet op parttime werken). _______________________________________________________________________________

Relevante eerdere besluiten/besluitgeschiedenis Zienswijze meerjarenbeleidsplan WIL 2026-2028, Kaderbrief WIL 2026 en eerste begrotingswijziging WIL 2025, zaaknummer 230067, 6 maart 2025. Zienswijze Begroting WIL 2025, zaaknummer 175995, 7 mei 2024. Wettelijk kader of beleidskader Artikel 35 van de Wgr en artikel 27 van de Gemeenschappelijke regeling WIL (begrotingsstukken).

Pagina 2 van 7

Alternatieven Het is mogelijk om geen zienswijze of een zienswijze met een andere inhoud te geven dat wat hier is voorgesteld. Argumenten Argumenten voor de voorgestelde zienswijze (zie bijlage 3) zijn: • De hogere kosten voor bedrijfsvoering zijn begrijpelijk als het gaat om vervangen van zieke medewerkers of medewerkers die vertrekken en de noodzaak van continuïteit in de bedrijfsvoering. Juist ook in combinatie met de inzet die nodig is voor onder andere de Ontwikkelagenda en het traject Sociale Infrastructuur Lekstroom Werkt. Tegelijkertijd zijn de hoge inhuurkosten reden voor grote zorgen inhoudelijk en financieel. Inhoudelijk vanuit het oogpunt van de organisatie: dat het nodig is om zoveel in te huren door verloop en de moeite die het kost om nieuwe, vaste medewerkers te vinden. Financieel vanuit het oogpunt van de financiële positie van de gemeente. In eerdere zienswijzen is duidelijk gemaakt dat IJsselstein deze kosten niet kan dragen en is WIL verzocht ervoor te zorgen dat deze kosten niet structureel worden. Met name over de inhuur van personeel is in de zienswijze op de kaderbrief WIL 2026, het Meerjarenbeleidsplan WIL 20262028 en de 1e begrotingswijziging WIL 2025 opgemerkt dat deze maar voor 3 maanden waren berekend en dat, wanneer dan geen vast personeel is gevonden, de kosten langer doorlopen met financiële risico’s voor de gemeenten.

Uit de Turap blijkt nu dat door een combinatie van omstandigheden deze inhuur inderdaad langer doorloopt. We willen WIL hierbij nogmaals met klem verzoeken alles te doen wat nodig is om voldoende nieuw personeel aan zich te binden. Zodat de organisatie als geheel kwalitatief en kwantitatief in staat is om de dienstverlening aan inwoners te blijven uitvoeren en de noodzakelijke doorontwikkelingen vorm te geven. • Er zijn kosten opgenomen voor (het opstarten van) de uitvoering van een aantal actielijnen uit de Ontwikkelagenda. In onze zienswijze op de Kaderbrief WIL 2026, meerjarenbeleidsplan WIL 2026-2028 en 1e begrotingswijziging WIL 2025 en opnieuw in onze zienswijze op de begroting WIL 2026 hebben we onze complimenten gegeven van de Ontwikkelagenda en aangegeven achter de inhoud en de doelstelling te staan. Maar ook hebben we aangegeven dat we per actielijn graag een businesscase willen ontvangen en ons zorgen te maken over het feit dat de investeringen zeker zijn, maar de besparingen onzeker. Met deze begrotingswijziging wordt een voorschot genomen op deze investeringen terwijl de onzekerheid over de besparingen nog net zo groot is. We herhalen daarom ons verzoek om voor alle actielijnen waar dat nog niet is gebeurd zo snel mogelijk meer duidelijkheid te geven over: • Onderbouwing bij de aard en de omvang van de investeringen.

• Het moment waarop structurele kosten en baten in beeld kunnen zijn. • De manier van monitoring van de effecten op regelingskosten, uitvoeringskosten en kwaliteit van de dienstverlening voor alle actielijnen. In de ontwerp-begroting WIL 2026 geeft u aan in oktober meer duidelijkheid te geven. We kijken hiernaar uit en volgen dit op de voet. • Wat betreft de toegenomen kosten voor de wet kinderopvang geeft WIL aan dat er meer aanvragen waren en dat de redenen hiervoor nog worden onderzocht. We zien de uitkomsten van het onderzoek graag tegemoet. Ten aanzien van het voorstel van WIL om in de resterende maanden kritischer te kijken naar de aanvragen willen we meegeven dat minder toekenningen geen doel op zich is. • In de Turap wordt duidelijk maakt dat WIL, in afstemming met de stuurgroep Sociale Infrastructuur Lekstroom Werkt, actief afstemt met de ketenregisseur voor de Sociale Infrastructuur Lekstroom Werkt ten aanzien van de actielijnen 1 (brede toegang Poort) in combinatie met actielijn 7 (verbrede inzet op terecht in de uitkering) en de actielijnen 8 (verbrede inzet op parttime werken) en 9 (verbrede

Pagina 3 van 7

•

inzet op economische participatie). Dit is zoals we in onze zienswijze op de ontwerp-begroting WIL 2026 hadden verzocht. De Turap is uitgebreid en kan, net als de ontwerp-begroting WIL 2026, korter en duidelijker. We vragen WIL om een kortere Turap in duidelijke taal met informatie over wat wel en niet goed gaat en een inhoudelijke en financiële samenvatting per gemeente.

Kanttekeningen en / of risico’s In de 2e begrotingswijziging WIL 2025 zijn voor een aantal actielijnen uit de Ontwikkelagenda opstartkosten opgenomen. Dit is in lijn met het voorstel hierover uit de ontwerp-begroting WIL 2026. De Ontwikkelagenda moet leiden tot verbetering van de dienstverlening aan inwoners en verlaging van kosten. Hierin zit zowel een maatschappelijk als een financieel risico. De verwachte (financiële) effecten zijn positief maar ook onzeker omdat deze van veel factoren afhankelijk zijn. Wat betreft de investeringen die al zijn verwerkt gaat het vaak om externe ondersteuning voor projectleiding of externe expertise. De onderbouwing voor de bedragen is beperkt. De besparingen (vanaf 2026) zijn gebaseerd op verwachtingen en prognoses. Of de opbrengsten daadwerkelijk worden gerealiseerd is nog niet te zeggen en afhankelijk van meerdere factoren waaronder maatschappelijke en economische ontwikkelingen. Met de Ontwikkelagenda lopen we dus een financieel risico dat we aanzienlijke investeringen doen, deze extra kosten structureel worden, maar dat de besparingen uitblijven of niet inzichtelijk zijn. Een goede monitoring van effecten is noodzakelijk, zodat we deze investeringen in de toekomst kunnen heroverwegen. We verzoeken WIL opnieuw om hierop in te zetten. WIL heeft een risicoparagraaf opgenomen in de Turap (zie p. 30 tot en met 33).

Met name de risico’s die betrekking hebben op inhuur van personeel zijn, gegeven de ervaringen van de afgelopen jaren en de voortdurende krapte op de arbeidsmarkt, iets om rekening mee te blijven houden. Maatschappelijke en economische ontwikkelingen zijn van invloed op het gebruik van regelingen van WIL. De werkelijkheid kan afwijken van de verwachtingen die WIL heeft opgenomen in de 2e Begrotingswijziging. De verwachtingen zijn gebaseerd op de realisatie in de maanden januari tot en met mei van dit jaar. Dat betekent dat eind 2025 de totale kosten kunnen afwijken van hetgeen waar nu vanuit wordt gegaan. Uit de eindafrekening WIL 2025 zal blijken hoeveel we overschrijden. _______________________________________________________________________ Uitvoering Kosten In de tabel hieronder zetten we de bedragen van de aangepaste WIL-begroting 2025 af tegen wat er in onze meerjarenbegroting voor 2025 is opgenomen voor de bijdrage aan WIL. Hierin hebben wij de voorlopige bijstelling van de BUIG (ca. 1 miljoen) al verwerkt (deze aanpassing wordt met een begrotingswijziging in de raadsvergadering van 3 oktober voorgelegd) + de verwachte bijstelling van € 125.000 als gevolg van het hogere minimumloon (3,1%). Dat geeft het onderstaande beeld: Onderdeel Inkomen Werk Inkomensondersteuning Bedrijfsvoering Overig Totaal

Begroting WIL 2025 1ste BW 2025

2de BGW 2025

9.698.000 1.100.000 1.493.000 1.766.000

765.000 29.000 439.000 14.000

17.000 73.000 -188.000 232.000

14.057.000

1.247.000

134.000

Begroting 2025 (na 2de bgw)

Begroting IJsselstein verschil 2025 10.481.000 10.000.000 -481.000 1.202.000 1.100.000 -102.000 1.744.000 1.546.000 -198.000 2.012.000 1.878.000 -134.000 289.000 289.000 15.439.000 14.813.000 -626.000

Pagina 4 van 7

De belangrijkste aanpassingen lichten we hieronder toe: Inkomen: Wij ontvangen jaarlijks een bijdrage van het Rijk om de uitkeringslasten te dekken. De nader voorlopige rijksbijdrage is lager dan de bijgestelde begrote uitkeringslasten van WIL. Het bedrag dat in onze begroting bij ‘inkomen’ is opgenomen is gebaseerd op het nader voorlopige BUIG beschikking 2025. In het najaar wordt het definitieve BUIG-budget vastgesteld. Mogelijk zorgt dit voor een kleiner tekort dan waarvan nu sprake lijkt te zijn. Werk Incidenteel meer lokaal budget voor het Lokaal Werkteam IJsselstein (LWT). In het vastgestelde jaarplan LWT 2025 zijn incidentele middelen opgenomen om extra te kunnen inzetten op uitstroom naar werk. In onze eigen begroting is hiervoor incidenteel budget beschikbaar, onderdeel van de post overig in de bovenstaande tabel. Inkomensondersteuning Met name lagere regelingskosten door minder aanvragen. Daarnaast ook lagere uitvoeringskosten door de lagere CAO. Desondanks nog een nadeel ten opzichte van onze eigen begroting. De hogere kosten vanwege de Wet op kinderopvang kunnen deels worden opgevangen doordat we bij de septembercirculaire 2024 structureel meer middelen hebben gekregen hiervoor, onderdeel van de post overig in de bovenstaande tabel. Bedrijfsvoering Hogere kosten door meer (en doorlopende) externe inhuur en investeringen voor de opstart van de Ontwikkelagenda.

Het verschil ten opzichte van onze eigen begroting neemt daardoor toe. Samenvattend Voor de incidentele overschrijding van € 626.000 hebben we geen ruimte in onze begroting 2025. Dit komt ten laste van het resultaat 2025. Daarom is het vanuit financieel oogpunt onwenselijk. De structurele effecten worden verwerkt in de begroting 2026. Wat gaan we doen om het verschil zo klein mogelijk te maken: Sturen op uitstroom naar werk, meer inzetten van loonkostensubsidie en meer inzetten op parttime werk. Daarbij houden we oog voor duurzaamheid van de uitstroom. Het Lokaal werkteam is hierop aan zet. De noodzaak om, vanuit wat goed is voor de inwoner en wat goed is voor de gemeentelijke financiën, tot betere prestaties te komen is een van de belangrijkste redenen voor het traject Sociale Infrastructuur Lekstroom Werkt en de Ontwikkelagenda WIL. Hierin werken de betrokken gemeenten, WIL en WerkwIJSS gezamenlijk aan het verbeteren van de ketensamenwerking in de Lekstroom, de samenwerking met werkgevers en partners met het doel meer inwoners de stap naar werk, participatie en activering te kunnen laten maken. Met elkaar sturen we op het realiseren van de benodigde stappen en randvoorwaarden conform planning. Planning De uiterste termijn voor het indienen van een zienswijze is voor 10 oktober 2025.

Het algemeen bestuur van WIL stelt in november de 2 e Begrotingswijziging WIL 2025 vast na ontvangst van de zienswijze van alle WIL-gemeenten. Duurzaamheid Niet van toepassing. Participatie

Pagina 5 van 7

De Cliëntenraad van WIL is in de gelegenheid geweest een zienswijze te geven op de 2e begrotingswijziging WIL 2025. Deze wordt meegenomen in de besluitvorming in het AB WIL samen met de zienswijzen van de gemeenten. Communicatie Na vaststelling van de zienswijze door de raad wordt het bestuur van WIL geïnformeerd via bijgevoegde brief (bijlage 3). Evaluatie Monitoring vindt plaats via de P&C cyclus van WIL. _______________________________________________________________________ Bijlagen 1. Aanbiedingsbrief WIL 2. Tussenrapportage 2025 en 2e begrotingswijziging WIL 2025 3. Concept zienswijze gemeente IJsselstein op de 2e begrotingswijziging WIL 2025

Pagina 6 van 7

De raad van de gemeente IJsselstein; Gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 22 juli 2025, zaaknummer 282622 BESLUIT: De zienswijzebrief over de 2e begrotingswijziging WIL 2025 vast te stellen. Aldus besloten in de openbare vergadering van de raad van de gemeente IJsselstein, gehouden op 2 oktober 2025

de griffier,

de voorzitter,

Arnout van Kooij MMC

Agnes Jongerius

Pagina 7 van 7