Raadsvoorstel Zienswijze 2e begrotingswijziging Werk en Inkomen Lekstroom 2024

Raadsvoorstel gemeente IJsselstein _______________________________________________________________________ Agendapunt: Zienswijze 2e begrotingswijziging Werk en Inkomen Lekstroom 2024 Zaaknummer: 197892 Programma: Inkomen, Jeugd en Wmo Commissie: Samenleving Portefeuillehouder: Drs. E.J.M. Schell Onderdeel van: Informatie bij: C. Wissink _______________________________________________________________________________

Onderwerp Zienswijze 2e Begrotingswijziging Werk en Inkomen Lekstroom 2024 Samenvatting Het dagelijks bestuur van Werk en Inkomen Lekstroom (WIL) heeft de concept 2e Begrotingswijziging 2024 WIL voor zienswijze aangeboden aan de raad. De 2e Begrotingswijziging is gebaseerd op de tussenrapportage (Turap) van WIL over de maanden januari tot en met mei van dit jaar. Uit de Turap blijkt dat op een aantal onderdelen de verwachte realisatie afwijkt van de begroting. Het gaat hierbij zowel om regelingskosten als uitvoeringskosten. Om de realisatie en begroting beter met elkaar in balans te brengen, stelt WIL een 2 e begrotingswijziging voor. De begrotingswijziging betekent een nadeel voor de gemeente IJsselstein. Het college stelt voor een zienswijze te geven op de 2e Begrotingswijziging WIL 2024 zoals verwoord in de bijgevoegde concept-zienswijze. _______________________________________________________________________ Voorstel De bijgevoegde zienswijzebrief over de 2e Begrotingswijziging WIL 2024 vast te stellen waarin de raad de volgende punten meegeeft aan het bestuur van WIL: 1. De aanpassingen die het gevolg zijn van prijsstijgingen van de uitkeringen zijn begrijpelijk en onvermijdelijk. 2. Het team Finance en Control WIL bestaat op dit moment voor een groot deel uit inhuur. Dit zorgt voor een zeer sterke kostenstijging op de bedrijfsvoering die IJsselstein niet kan dragen.

We verzoeken WIL daarom met klem om ervoor te zorgen dat deze extra kosten niet structureel worden. 3. We vragen WIL te onderzoeken of het mogelijk is om op ICT kosten te besparen met als doel om ook te voorkomen dat deze structureel worden. 4. We roepen WIL gezien de financiële positie van de gemeente(n) op te onderzoeken of besparingen op de uitvoeringskosten mogelijk zijn.

Aanleiding voor dit voorstel Het bestuur van WIL vraagt de raad een zienswijze te geven op de 2e Begrotingswijziging WIL 2024 (zie bijlage 1). Dit is onderdeel van de jaarlijkse planning-en-controlcyclus van WIL.

Pagina 1 van 6

Toelichting Tussenrapportage en 2e begrotingswijziging WIL 2024 De Tussenrapportage (Turap) beschrijft de financiële en inhoudelijke realisatie over de periode januari tot en met mei (zie bijlage 2). En geeft een prognose van de kosten voor de rest van het jaar ten opzichte van de begroting WIL 2024 incl. 1e begrotingswijziging 2024 (verder: WIL-begroting 2024). Uit de Turap blijkt dat WIL inhoudelijk grotendeels op koers ligt. Financieel is sprake van afwijkingen ten opzichte van de WIL-begroting 2024. Hierbij gaat het zowel om hogere regelingskosten als hogere uitvoeringkosten. Om de WIL-begroting 2024 financieel beter te laten aansluiten op de verwachte realisatie stelt WIL een 2e begrotingswijziging voor. De tabel hieronder geeft een overzicht van de financiële wijzigingen. Hieronder lichten we de belangrijkste wijzigingen toe. Onder het kopje ‘kosten’ gaan we in op de gevolgen voor onze eigen begroting.

Programma Inkomen Programma Werk Programma Inkomensondersteuning Bedrijfsvoering Totaal

2e begrotingswijziging 2024 Bedragen WIL Aandeel IJsselstein uitvoeringskosten regelingskosten uitvoeringskosten regelingskosten € 29.184 € 3.410.206 € 5.939 € 707.078 € 32.307 € 493.000 € 7.172 € 67.500 € 35.244 € 175.500 € 6.574 € 257.000 € 998.970 €0 € 203.273 €0 € 1.255.705 € 4.078.706 € 222.958 € 1.031.578

Begroting 2024 na BW2 Bedragen WIL Aandeel IJsselstein € 47.033.288 € 5.141.534 € 8.080.879 € 9.545.119 € 69.800.820

€ 9.331.922 € 1.092.157 € 1.678.844 € 1.941.527 € 14.044.450

Regelingskosten: • Programma Inkomen: hogere kosten voor de uitkeringen en loonkostensubsidie (LKS). De hogere kosten voor uitkeringen worden veroorzaakt door de koppeling met het minimumloon (in januari en in juli geïndexeerd). Deze indexaties konden niet eerder in de WIL-begroting 2024 worden meegenomen. Het instrument LKS wordt gebruikt om mensen met een arbeidsbeperking of een grote afstand tot de arbeidsmarkt zo regulier mogelijk te laten werken. De verwachte kosten van LKS zijn hoger dan begroot . • Programma Inkomensondersteuning (bijzondere bijstand, minimaregelingen en schuldhulpverlening): structureel hogere uitgaven op bijzondere bijstand door hogere vergoedingen en stijging van de aantallen. Een voorbeeld van hogere vergoedingen is de vergoeding voor woninginrichting. Deze is gekoppeld aan Nibud-normen die in 2024 zijn gestegen. De huisvesting van statushouders is een belangrijke verklaring voor de stijging van de aantallen. Voor IJsselstein geldt dat in de eerste helft van 2024 een inhaalslag is gemaakt met de huisvesting van statushouders. Daardoor is de achterstand ten opzichte van de taakstelling voor een deel ingehaald. • Programma Werk: meer lokaal budget voor het Lokaal Werkteam (LWT) zoals staat in het goedgekeurde Jaarplan 2024 Lokaal Werkteam IJsselstein Lopik.

In het jaarplan zijn incidentele middelen opgenomen om extra te kunnen inzetten op uitstroom naar werk. Dit sluit aan op het coalitie-akkoord (‘voor iedere inwoner in de bijstand een persoonlijk plan gericht op werk’). Uitvoeringskosten: Voor alle programma’s geldt dat sprake is van hogere uitvoeringskosten (personeelskosten) als gevolg van de CAO-afspraken 2024. Deze waren nog niet volledig verwerkt in de WIL-begroting 2024. Daarnaast zijn er hogere uitvoeringskosten door: • Programma Bedrijfsvoering: externe inhuur van personeel team Finance en control en ICT (WIL-breed € 448.000), hogere kosten voor ICT-dienstverlening (WIL-breed Є 339.000) 1 en advisering en ondersteuning vanwege aanvullende eisen aan AVG en dataveiligheid (WIL-breed € 155.000) 2. 1 WIL heeft in 2023 een aantal scenario’s uitgewerkt voor hoe de ICT WIL te (laten) organiseren: ICT Houten (vervolg

huidige situatie), ICT Nieuwegein, externe leverancier of ICT in eigen beheer. Voor elk scenario is gekeken naar de technische, organisatorische, financiële en verander-technische consequenties. Uit het onderzoek is naar voren gekomen dat continueren van de ICT-dienstverlening door Houten de beste oplossing is. Hierbij is afgesproken dat Houten de noodzakelijke investeringen doet voor de toekomstbestendigheid van de dienstverlening. 2 De bedragen zijn exclusief BTW-compensatie Pagina 2 van 6

Relevante eerdere besluiten/besluitgeschiedenis Zienswijze Begroting WIL 2024, zaaknummer 92739, 15 juni 2023. Zienswijze 1e Begrotingswijziging WIL 2024, zaaknummer 146169, 7 maart 2024. Wettelijk kader of beleidskader Artikel 35 van de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr) en artikel 27 van de Gemeenschappelijke regeling WIL. Alternatieven Alternatief is geen zienswijze of een zienswijze met een andere inhoud te geven dan wat hier is voorgesteld. Argumenten Argumenten voor de voorgestelde zienswijze (zie bijlage 3) zijn: • De hogere kosten door prijsstijgingen van uitkeringen zijn niet beïnvloedbaar door WIL en daarom begrijpelijk en onvermijdelijk. • Het team Finance en Control bestaat voor een groot deel uit inhuur. Door de noodzaak van continuïteit in de bedrijfsvoering in combinatie met de krappe arbeidsmarkt is er sprake van overmacht. Dit is begrijpelijk. Maar de inhuur zorgt voor veel extra kosten in de bedrijfsvoering die IJsselstein niet kan dragen. We verzoeken WIL daarom met klem om ervoor te zorgen dat deze extra kosten niet structureel worden. • Sinds de start van WIL verzorgt ICT Houten de ICT van WIL uitgaande van het non-profit beginsel. Er is sprake van hogere kosten voor ICT door nieuwe afspraken met ICT Houten.

We vragen WIL goed in gesprek te blijven met de gemeente Houten over de inhoud en de kosten van de ICT-dienstverlening en te onderzoeken of het mogelijk is om op ICT kosten te besparen met als doel om ook te voorkomen dat deze structureel worden. • Met het ravijnjaar 2026 in het vooruitzicht zijn extra structurele (uitvoerings)kosten voor gemeente(n) zeer onwenselijk. We roepen WIL gezien de financiële positie van de gemeente(n) op te onderzoeken of besparingen op de uitvoeringskosten mogelijk zijn. Kanttekeningen en / of risico’s Maatschappelijke en economische ontwikkelingen zijn van invloed op het gebruik van regelingen van WIL. De werkelijkheid kan afwijken van de verwachtingen die WIL heeft opgenomen in de 2e Begrotingswijziging. De verwachtingen zijn gebaseerd op de realisatie in de maanden januari tot en met mei van dit jaar. Dat betekent dat eind 2024 de totale kosten kunnen afwijken van hetgeen waar nu vanuit wordt gegaan. Uit de eindafrekening WIL 2024 zal blijken hoeveel we overschrijden. _______________________________________________________________________ Uitvoering Kosten In de tabel hieronder zetten we de bedragen van de aangepaste WIL-begroting 2024 af tegen wat er in onze meerjarenbegroting voor 2024 is opgenomen voor de bijdrage aan WIL. Hierin hebben wij de voorlopige bijstelling van de BUIG (ca.

1 miljoen) al verwerkt (deze aanpassing wordt met een begrotingswijziging in de raadsvergadering van 3 oktober voorgelegd) + de verwachte bijstelling van € 125.000 als gevolg van het hogere minimumloon (3,1%). Dit geeft onderstaand beeld:

Pagina 3 van 6

Onderdeel

Begroting WIL na 2e BW 2024

Begroting 2024 IJsselstein

Verschil

Inkomen

9.299.017

8.717.123

-581.894

Werk

1.091.672

1.081.586

-10.086

Inkomensondersteuning

1.679.574

1.313.503

-366.071

Bedrijfsvoering

1.871.272

1.579.217

-292.055

Totaal

13.941.535

12.691.429

-1.250.106

De belangrijkste aanpassingen lichten we toe: Inkomen Elk jaar ontvangt de gemeente een bijdrage van het Rijk om de uitkeringslasten te dekken. De voorlopige rijksbijdrage is lager dan de begrote uitkeringslasten van WIL. De rijksbijdrage is gebaseerd op de aantallen uitkeringen van voorgaande jaren. Hierdoor ontstaat een verschil tussen inkomsten en uitgaven op de uitkeringen. Door deze fluctuatie is het effect het ene jaar negatief en het andere jaar positief. De gemeente wordt voor een deel door het Rijk gecompenseerd voor de prijsstijgingen van uitkeringen. In het najaar wordt het definitieve BUIG budget vastgesteld. Dit kan nog afwijken van onze huidige budget. Daarmee zouden we uitkomen op een tekort van ongeveer € 580.000. We verwachten niet dat dit een structureel karakter heeft omdat het normaal is dat het BUIG saldo jaar op jaar fluctueert. Dit kan zowel positief als negatief uitpakken. De ervaring leert dat dit elkaar meerjarig opheft. Werk Meer Lokaal budget voor het Lokaal Werkteam in lijn met het goedgekeurde Jaarplan 2024 Lokaal Werkteam. In onze eigen begroting is hiervoor incidenteel budget beschikbaar. Inkomensondersteuning Het gaat om hogere regelingskosten met name door meer aanvragen. Het gaat hier om open einde regelingen. De huisvesting van statushouders is een belangrijke verklaring voor de stijging van aantallen, zoals gemeld in de Q2 rapportage 2024.

Aan deze statushouders moet relatief veel vaker een inrichtingsvergoeding worden verstrekt. Voor IJsselstein geldt dat in de eerste helft van 2024 een inhaalslag is gemaakt met de huisvesting van statushouders. Het tekort van 2024 komt in principe ten laste van het resultaat. We onderzoeken nog of we een deel van de lasten kunnen dekken met SPUKs. De structurele component voor 2025 en verder is ingeschat op ongeveer € 160.000. Dit is opgenomen in de begroting 2025. Omdat er sprake is van een inhaalslag in huisvesting van statushouders gaan we er vanuit dat het overige tekort niet structureel is. Bedrijfsvoering De kosten voor ICT-dienstverlening door ICT Houten en externe inhuur (met name team Finance en ICT) zijn verhoogd. We verwachten dat het ICT-deel structureel wordt en het inhuur-deel incidenteel blijft. Dit is ook door WIL al verwerkt in de begroting 2025 en wordt dus ook opgenomen in onze begroting 2025 (bijna € 300.000 extra opgenomen voor bedrijfsvoering). We roepen WIL in onze zienswijze op om hierop strak te sturen.

Pagina 4 van 6

Samenvattend: Voor de incidentele overschrijding van 1,25 miljoen euro hebben we geen ruimte in onze begroting 2024. Dit komt ten laste van het resultaat 2024. Daarom is het vanuit financieel oogpunt onwenselijk. De structurele effecten zijn verwerkt in de begroting 2025. Planning De uiterste termijn voor het indienen van een zienswijze is voor 15 oktober 2024. Het algemeen bestuur van WIL stelt in november de 2e Begrotingswijziging WIL 2024 vast na ontvangst van de zienswijze van alle WIL-gemeenten. Duurzaamheid N.v.t. Participatie De cliëntenraad van WIL is in de gelegenheid gesteld een reactie te geven op de 2e Begrotingswijziging WIL 2024. Communicatie Na vaststelling van de zienswijze door de raad wordt het bestuur van WIL geïnformeerd via bijgevoegde brief (bijlage 3). Evaluatie Monitoring vindt plaats via de P&C cyclus van WIL. _______________________________________________________________________ Bijlagen 1. Aanbiedingsbrief WIL 2. Tussenrapportage 2024 en 2 e begrotingswijziging 2024 3. Concept zienswijze gemeente IJsselstein op de 2e begrotingswijziging WIL 2024

Pagina 5 van 6

De raad van de gemeente IJsselstein; Gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 3 september 2024, zaaknummer 197892

BESLUIT:

De bijgevoegde zienswijzebrief over de 2e begrotingswijziging WIL 2024 vast te stellen waarin de raad de volgende punten meegeeft aan het bestuur van Werk en Inkomen Lekstroom: 1. De aanpassingen die het gevolg zijn van prijsstijgingen van de uitkeringen zijn begrijpelijk en onvermijdelijk. 2. Het team Finance en Control WIL bestaat op dit moment voor een groot deel uit inhuur. Dit zorgt voor een zeer sterke kostenstijging op de bedrijfsvoering die IJsselstein niet kan dragen. We verzoeken WIL daarom met klem om ervoor te zorgen dat deze extra kosten niet structureel worden. 3. We vragen WIL te onderzoeken of het mogelijk is om op ICT kosten te besparen met als doel om ook te voorkomen dat deze structureel worden. 4. We roepen WIL gezien de financiële situatie van gemeente(n) op te onderzoeken of besparingen op de uitvoeringskosten mogelijk zijn.

Aldus besloten in de openbare vergadering van de raad van de gemeente IJsselstein, gehouden op 3 oktober 2024

de griffier,

de voorzitter,

A.J.O. van Kooij MMC

mr. P.J.M. van Domburg

Pagina 6 van 6