Raadsvoorstel zienswijze 1e BW 2026 en Kaderbrief 2027 WIL 2026

Raadsvoorstel gemeente IJsselstein _______________________________________________________________________ Agendapunt: Zienswijze Kaderbrief WIL 2027 en 1e Begrotingswijziging WIL 2026 Zaaknummer: 318201 Programma: Inkomen, Jeugd en Wmo Commissie: Samenleving Portefeuillehouder: Eveline Schell Onderdeel van: Informatie bij: Corette Wissink _______________________________________________________________________________

Onderwerp Zienswijze Kaderbrief WIL 2027 en 1e Begrotingswijziging WIL 2026 Samenvatting Het dagelijks bestuur van Werk en Inkomen Lekstroom (WIL) heeft de Kaderbrief WIL 2027 en de 1e Begrotingswijziging WIL 2026 ter zienswijze aangeboden aan uw raad. In de Kaderbrief beschrijft WIL op hoofdlijnen de beleidsvoornemens en financiële kaders voor 2027 inclusief een update op de Ontwikkelagenda. In de Begrotingswijziging zijn met name wijzigingen in klantaantallen en uitvoeringskosten vanwege inhuur verwerkt. Ten opzichte van de Begroting WIL 2026 is sprake van stijging van de regelingskosten en de uitvoeringskosten. Voor IJsselstein gaat het om een stijging van de regelingskosten met ruim € 169.000 en van de uitvoeringskosten met bijna € 164.000. Het college stelt voor de zienswijzebrief over de Kaderbrief WIL 2027 en de 1e Begrotingswijziging WIL 2026 vast te stellen. _______________________________________________________________________ Voorstel De zienswijzebrief over de Kaderbrief WIL 2027 en de 1e Begrotingswijziging WIL 2026 vast te stellen. Aanleiding voor dit voorstel Het bestuur van WIL vraagt de raad een zienswijze te geven op de Kaderbrief WIL 2027 en de 1e Begrotingswijziging WIL 2026 (zie bijlage 1, aanbiedingsbrief WIL). Dit is onderdeel van de jaarlijkse planning- en controlcyclus van WIL.

Toelichting Kaderbrief WIL 2027 De kaderbrief beschrijft de beleidsvoornemens, verwachtingen en financiële doorkijk voor 2027 en is het startpunt voor de begroting WIL 2027 die in april ter zienswijze aan uw raad zal worden voorgelegd. De kaderbrief 2027 is inhoudelijk en financieel het tweede uitvoeringsjaar van het Meerjarenbeleidsplan WIL 2026-2028 (verder: MJBP) en van de Ontwikkelagenda WIL 2026-2028 (verder: Ontwikkelagenda). De beoogde inzet en resultaten zijn in lijn met het MJBP, zowel inhoudelijk als financieel. De basis is de Begroting 2026, inclusief de 1e Begrotingswijziging 2026. Pagina 1 van 7

Daarnaast is gerekend met een aantal financiële uitgangspunten zoals indexeringen en volumeontwikkelingen (zie bijlage 3 ‘financiële uitgangspunten meerjarenbegroting’ van het Meerjarenbeleidsplan WIL 2026-2028). Nieuwe ontwikkelingen: Voor de inzet nodig in 2027 zijn onderstaande nieuwe ontwikkelingen die nog niet in het MJBP konden worden verwerkt, relevant: 1. De Participatiewet in Balans (PIB): ruim 20 maatregelen die meer ruimte en ondersteuning bieden voor inwoners vanuit de Participatiewet. De bedoeling is de wet eenvoudiger, menselijker en effectiever te maken met focus op vertrouwen, eenvoud en maatwerk. 2. Wijziging wet SUWI (structuur Uitvoeringsorganisatie werk en inkomen): gericht op verbeterde dienstverlening voor werkenden, werkzoekenden en werkgevers op het niveau van de arbeidsmarktregio. Denk hierbij onder andere aan hervorming van de regionale arbeidsmarktinfrastructuur naar een regionaal Werkcentrum. 3. De Wet ‘Van school naar duurzaam werk’: gericht op betere samenwerking tussen scholen, doorstroompunten en gemeenten op het niveau van de arbeidsmarktregio. Doelstelling is verbeterde/aanvullende loopbaanbegeleiding naar werk/economische zelfstandigheid voor jongeren tot 27 jaar met (risico op) een afstand tot de arbeidsmarkt. 4.

Expeditie Menskracht (voorheen SILW: Sociale Infrastructuur Lekstroom Werkt): in de komende jaren wordt toegewerkt naar een meer gefocuste, gecoördineerde en geharmoniseerde uitvoering van de Participatiewet binnen de Lekstroom met de gemeenten, WIL en WerkwIJSS. De betrokken partijen werken intensief samen en er is grote samenhang tussen de Expeditie en actielijnen uit de Ontwikkelagenda. 5. De Werkgroep P&C cyclus: gericht op het verbeteren van de P&C-cyclus met verbeterde en eenduidige sturingsinformatie. De werkgroep bestaat uit medewerkers van met WIL en de gemeenten en staat onder leiding van een programmamanager bij WIL. De Ontwikkelagenda WIL Beschrijving van de context, de fasering en een organisatorische en financiële doorkijk (p. 3 t/m 5). Per actielijn geeft WIL een concrete procesmatige update over wanneer we wat van WIL kunnen verwachten, waaronder een plan van aanpak. Daarmee hebben we inzicht in de fasering van de uitvoering van de Ontwikkelagenda, er is duidelijkheid op het proces. Daarbij wordt ook ingegaan op de samenhang met de Expeditie Menskracht. De bovengenoemde programmamanager is ook verantwoordelijk voor sturing op de uitvoering, monitoring, verbinding en doelstellingen (beleidsmatig en financieel) van de Ontwikkelagenda. De directeur (a.i.) van WIL informeert het bestuur over de voortgang en resultaten van de Ontwikkelagenda.

De Ontwikkelagenda is nu niet budgettair gekwantificeerd vanwege de onzekerheden ten aanzien van de (incidentele) investeringen en de (financiële) opbrengsten en resultaten. Kosten en opbrengsten worden meegenomen in de inhoudelijke plannen van aanpak per actielijn zodat goed in beeld komt hoe snel inverdieneffecten optreden. Wat al wel bekend is (fase 1 harmonisering minimaregelingen), is wel opgenomen. Dit betekent ook dat de financiële consequenties van de Ontwikkelagenda niet zijn verwerkt in de financiële paragraaf van de kaderbrief en niet in de 1e BW WIL 2026. Het budget (€ 200.000) dat in de Begroting WIL 2026 was opgenomen voor de Ontwikkelagenda blijft staan voor de kosten die komen wanneer wordt gestart met de uitvoering van actielijnen op basis van bovengenoemde plannen van aanpak.

Pagina 2 van 7

Toelichting 1e Begrotingswijziging WIL 2026 De begrotingswijziging gaat in op de beleidsmatige en/of financiële ontwikkelingen die ten tijde van het opstellen van de begroting WIL 2026 nog niet of onvoldoende duidelijk waren. In de begrotingswijziging zijn wijzigingen in klantvolumes verwerkt. Voor inkomen en inkomensondersteuning is daarbij gekeken naar de cijfers uit de Turap 2025 en de realisatie tot en met september 2025. Voor de personeelskosten per programma geldt dat is gerekend met de Cao stijging van 2,9% uit de septembercirculaire in plaats van de 3,8% waar in de Begroting WIL 2026 vanuit was gegaan. Al met al verwacht WIL: • Inkomen: per saldo hogere regelingskosten en lagere uitvoeringskosten. • Inkomensondersteuning: per saldo hogere regelingskosten (lagere kosten voor Bijzondere bijstand - of dit zich ook zo gaat voordoen is onzeker- in combinatie met hogere kosten voor SMI wet kinderopvang) en hogere uitvoeringskosten. • Werk: per saldo iets hogere regelingskosten en iets lagere uitvoeringskosten. • Bedrijfsvoering: hogere uitvoeringskosten door inhuur (vacatures en ziekte) en extra advies en ondersteuning (zie p. 15 en 16 van de begrotingswijziging). De consequenties voor IJsselstein worden in de paragraaf ‘uitvoering’ verder toegelicht. _______________________________________________________________________________

Relevante eerdere besluiten/besluitgeschiedenis Zienswijze concept-begroting WIL 2026, zaaknummer 261409, 10 juli 2025. Zienswijze Meerjarenbeleidsplan WIL 2026-2028, Kaderbrief 2026 en 1e begrotingswijziging 2026, zaaknummer 230067, 6 maart 2025. Wettelijk kader of beleidskader Artikel 34b van de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr) en artikel 25 van de Gemeenschappelijke Regeling WIL (kaderbrief). Artikel 35 van de Wgr en artikel 27 van de Gemeenschappelijke regeling WIL (begrotingsstukken). Alternatieven Het alternatief is geen zienswijze of een zienswijze met een andere inhoud te geven. Argumenten In de zienswijze nemen we op hoe we aankijken tegen de Kaderbrief WIL 2027 en de 1 e Begrotingswijziging 2026. Argumenten voor de voorgestelde zienswijze (bijlage 4) zijn: 1. Akkoord met de Kaderbrief WIL 2027: dit is het tweede uitvoeringsjaar van het MJBP zowel inhoudelijk als financieel. In het voorjaar van 2025 hebben we inhoudelijk en financieel ingestemd met het MJBP omdat de inhoudelijke en financiële uitgangspunten passen bij de huidige en toekomstige ontwikkelingen in het klantenbestand, de benodigde dienstverlening en de financiële uitdagingen van de gemeente. Dit is nog steeds het geval. De nieuwe ontwikkelingen hebben effect op WIL en zijn daarom belangrijk om mee te nemen. 2.

Inhoudelijk blijven we de Ontwikkelagenda steunen omdat de actielijnen kansen en mogelijkheden bieden op verbetering van de dienstverlening aan inwoners (vertrouwen, eenvoud en maatwerk) en op kostenbeheersing voor de gemeente door bijvoorbeeld verbrede inzet op parttime werken en op economische participatie. Uitvoering van de Ontwikkelagenda en de Expeditie Menskracht zijn hiervoor nodig. Het uitgangspunt voor IJsselstein blijft streven naar betaald werk. Op de weg naar werk is er voor iedereen een passend aanbod voor activering waaronder vrijwilligerswerk. 3. Het is begrijpelijk dat er investeringen nodig zijn voor uitvoering van de Ontwikkelagenda. Daar moeten opbrengsten tegenover staan zoals kwaliteit van de dienstverlening, meer (financiële) bestaanszekerheid, kostenbeheersing Pagina 3 van 7

(regelingskosten, uitvoeringskosten op werk en inkomen en/of op andere delen van het sociaal domein). Dit is onderdeel van het inhoudelijke plan van aanpak per actielijn. Het is positief dat WIL per actielijn aangeeft wanneer meer duidelijkheid kan worden gegeven (proceszekerheid) en dat er een programmamanager is aangesteld voor sturing op de uitvoering. Het is niet duidelijk op welke manier de raden worden geïnformeerd hierover. In de zienswijze nemen we nogmaals op dat de raad geïnformeerd wil worden en hoe de raad geïnformeerd wil worden: een inhoudelijk plan van aanpak met daarbij een duidelijke onderbouwing van de te maken investeringen en van de opbrengsten. Een en ander in lijn met wat we hierover in eerdere zienswijzen hebben opgenomen. 4. Zorgen over de 1e Begrotingswijziging 2026: de kostenstijgingen zijn deels het gevolg van klantvolumes. We zijn verplicht deze kosten te dragen en worden hier via rijksmiddelen voor een deel voor gecompenseerd. Voor de kostenstijgingen op het programma bedrijfsvoering zijn onderbouwingen gegeven (inhuur vanwege ziekte en/of vervanging, vacatures, garanderen van de dienstverlening en capaciteit om op de Ontwikkelagenda in te zetten), maar het gaat om grote bedragen. WIL werkt aan een verbeterplan gericht op meer rust en stabiliteit in de organisatie. Dit draagt bij aan het voor de toekomst zoveel mogelijk beperken van deze kosten.

In onze zienswijze maken we onze zorgen duidelijk en ondersteunen we de door WIL ingezette aanpak: het verbeterplan, interimmanagement en programmamanagement op de Ontwikkelagenda. Met het oog op de structureel stijgende kosten voor SMI wet Kinderopvang vragen we opnieuw om de uitkomsten van het onderzoek dat WIL zou gaan doen naar de redenen voor meer aanvragen en meer toekenningen. Kanttekeningen en / of risico’s De 1e begrotingswijziging WIL 2026 is opnieuw een forse wijziging met name op bedrijfsvoering (uitvoeringkosten) en in mindere mate de regelingskosten ten aanzien van bijstand en SMI Wet kinderopvang. Een en ander is verklaarbaar en er is steeds sprake van andere en meerdere oorzaken, maar dit is niet wenselijk. Desondanks adviseren we niet om de begrotingswijziging af te wijzen. De dienstverlening aan onze inwoners door WIL moet doorlopen en dat geldt ook voor de doorontwikkeling van WIL. Samen met WIL en de andere WIL-gemeenten blijven we hierop inzetten. Bovendien zien we dat WIL interim-management en deskundige adviseurs inzet om verbeteringen door te voeren op het gebied van financiën en de organisatiestructuur. Daarnaast is sprake van een algemeen risico dat de werkelijke ontwikkelingen in bijvoorbeeld klantvolumes, hoogtes van uitkeringen en andere kostenstijgingen afwijken van de prognoses van WIL. Dit wordt deels door externe factoren bepaald.

Daarbij is de compensatie vanuit rijksmiddelen niet altijd gelijk aan werkelijke kostenstijgingen. Dit risico lopen we bij alle gemeenschappelijke regelingen en open-einde regelingen. _______________________________________________________________________ Uitvoering Kosten Kaderbrief 2027 In de Kaderbrief heeft WIL een meerjarenbegroting opgenomen die uitgaat van ongewijzigd beleid. Voor 2027 verwacht WIL voor IJsselstein een stijging van ruim € 726.000 ten opzichte van de begroting 2026 incl. de 1e begrotingswijziging 2026. Deze 4,3% stijging is het gevolg van ingeschatte ontwikkelingen in klantvolumes en algemene prijsstijgingen. Deze prijsstijgingen werken ook door in de hoogte van uitkeringen. In principe worden we via rijksmiddelen hiervoor gecompenseerd. De kaderbrief 2027 wordt uitgewerkt in de begroting WIL 2027 en deze wordt verwerkt in onze begroting 2027. Pagina 4 van 7

Gevolgen Kaderbrief WIL 2027 voor IJsselstein IJsselstein

16.361.264

Begroting WIL Verschil 2027 16.694.399 17.420.846 726.447

Totaal

16.361.264

16.694.399

Begroting WIL 2026 1e Begrotingswijziging WIL 2026

17.420.846

726.447

1e begrotingswijziging WIL 2026 De onderstaande tabel laat zien wat de 1e begrotingswijziging betekent voor IJsselstein ten opzichte van de WIL-begroting 2026: een stijging van de uitvoeringskosten met bijna € 164.000 en een stijging van de regelingskosten met ruim € 169.000. Gevolgen 1e begrotingswijziging WIL 2026 voor IJsselstein Inkomen

Werk

Inkomensondersteuning

Bedrijfsvoering Totaal

Uitvoeringskosten

-8.956

-16.038

31.830

156.826

Regelingskosten

217.985

-26.300

-22.211

0

169.474

Totaal

209.029

-42.338

9.619

156.826

333.136

163.662

De onderstaande tabel laat zien dat we de 1 e Begrotingswijziging 2026 van WIL niet kunnen opvangen binnen de begroting. Het verschil met de WIL begroting inclusief de begrotingswijziging is bijna € 418.000. Gemeenten worden door het Rijk gecompenseerd voor de prijsindexatie. De voorlopige indexatie is al verwerkt in de begroting 2026. Gedurende het jaar worden de rijksmiddelen (BUIG) herberekend. Mogelijk zorgt dit in de loop van 2026 voor een kleiner tekort dan waarvan nu sprake lijkt te zijn. Het tekort dat eventueel overblijft geeft een nadeel en komt ten laste van het saldo. Gevolgen 1e Begrotingswijziging WIL 2026 voor de begroting IJsselstein 2026 Onderdeel

Begroting WIL 2026

1ste BW WIL 2026

Inkomen

€

10.975.211

€

209.029

€

11.184.240

€

10.890.548 €

-293.692

Werk

€

1.153.727 €

-42.338

€

1.111.389

€

1.153.727 €

42.338

Inkomensondersteuning

€

1.831.867 €

9.619

€

1.841.486

€

1.831.867

€

-9.619

Bedrijfsvoering

€

1.987.459

€

156.826

€

2.144.285

€

1.987.459 €

-156.826

Uitvoeringskosten SW

€

413.000

€

-

€

Totaal

€

16.361.264

€ 333.136

Begroting WIL 2026 (na 1ste bgw)

€

Begroting IJsselstein 2026

413.000 € 16.694.400

€

Verschil

413.000 € 16.276.601 €

-417.799

Planning De uiterste termijn voor het indienen van een zienswijze is 28 februari 2026. Op 13 maart beoordeelt het algemeen bestuur van WIL de binnengekomen zienswijzen en stelt de stukken definitief vast. Duurzaamheid N.v.t. Participatie De Cliëntenraad van WIL is in de gelegenheid een zienswijze te geven op de stukken. Deze wordt meegenomen in de besluitvorming in het AB WIL samen met de zienswijzen van de gemeenten. Communicatie Na vaststelling van de zienswijze door de raad wordt het bestuur van WIL geïnformeerd via bijgevoegde brief (bijlage 4).

Pagina 5 van 7

Evaluatie Monitoring vindt plaats via de P&C cyclus van WIL. Met de tussentijdse rapportage (Turap) tot en met mei 2026 krijgen we goed inzicht in de bestedingen tot dan toe en wordt een prognose gedaan voor de rest van 2026. _______________________________________________________________________ Bijlagen 1. 2. 3. 4. 5.

Aanbiedingsbrief WIL Oplegger bij aanbiedingsbrief BW ’26 en Kaderbrief ’27 WIL Kaderbrief WIL 2027 1e Begrotingswijziging WIL 2026 Zienswijze gemeente IJsselstein op de Kaderbrief WIL 2027 en de 1e begrotingswijziging WIL 2026

Pagina 6 van 7

De raad van de gemeente IJsselstein; Gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 9 december 2025, zaaknummer 318201 BESLUIT: De zienswijzebrief over de Kaderbrief WIL 2027 en de 1e Begrotingswijziging WIL 2026 vast te stellen. Aldus besloten in de openbare vergadering van de raad van de gemeente IJsselstein, gehouden op 29 januari 2026

de griffier,

de voorzitter,

Arnout van Kooij MMC

Ester Weststeijn

Pagina 7 van 7