Raadsvoorstel Woonzorgvisie IJsselstein 2024-2034

Raadsvoorstel gemeente IJsselstein _______________________________________________________________________ Agendapunt: Woonzorgvisie IJsselstein 2024-2034 Zaaknummer: 129982 Programma:Inkomen Jeugd en Wmo en Wonen en Ruimte Commissie: Samenleving Portefeuillehouders: E. Tas en M. Foekema Onderdeel van: Informatie bij: D.A. Draaisma ______________________________________________________________________________

Onderwerp Vaststellen Woonzorgvisie IJsselstein 2024-2034 Samenvatting Als gevolg van de toenemende vergrijzing en het fysiek scheiden van wonen en zorg verandert de woon- en zorgbehoefte. De zorgvraag neemt toe, zeker omdat ouderen ook vaker zware zorg krijgen. Door de scheiding van wonen en zorg, meer en langer thuis, en het tekort op de arbeidsmarkt is er een aanpassing van de voorraad en aanvullende nieuwbouw nodig, zodat men ook langer zelfstandig met ambulante zorg kan wonen. Deze woonopgave heeft zijn uitwerking zowel op het sociale als op het fysieke domein en vraagt daarom om een integrale benadering. De woonzorgvisie verbindt deze beide domeinen. Hierin staat wat er nodig is om mensen met een bijzondere woonbehoefte te huisvesten in een toegankelijke woonomgeving, met in de nabijheid medische basisvoorzieningen (huisarts, fysio, tandarts, wijkgebouw), dagelijkse voorzieningen (winkels, openbaar vervoer e.a.) en de aanwezigheid van ontmoetings- en dagbestedingsplekken. Onderzocht is hoe de verwachte vraag naar wonen-met-zorg zich verhoudt tot het huidige aanbod van woningen voor verschillende doelgroepen. De Woonzorgvisie bepaalt de richting op hoofdlijnen. Aan de hand van vijf thema’s, wonen kwalitatief, wonen kwantitatief, welzijn, zorg en communicatie, is op basis van uitgangspunten de IJsselsteinse visie op wonen, welzijn en zorg geformuleerd.

In 2024 en verder werken we de Woonzorgvisie verder uit in een uitvoeringsagenda. Dat doen we samen met onze ketenpartners. Het college stelt de raad voor om de Woonzorgvisie vast te stellen. _______________________________________________________________________ Voorstel De Woonzorgvisie IJsselstein 2024-2034 vast te stellen. Aanleiding voor dit voorstel Wetswijziging (decentralisatie van de zorg, extramuralisering 1, ambulantisering2), veranderende woon- en zorgvoorkeuren en demografische ontwikkelingen 1 [1] Extramuralisering is het streven om buiten de muren van een instelling waar iemand opgenomen is, gelijkwaardige

zorg te bieden, bijvoorbeeld in de eigen woning. Steeds vaker willen ouderen, die behoefte hebben aan (intensieve) verzorging of verpleging zelfstandig blijven wonen. 2 Ambulantisering houdt in dat mensen met (ernstige) psychische aandoeningen zo veel mogelijk kunnen deelnemen aan

en wonen in de maatschappij. Het streven is: minder en kortere psychiatrische opnamen en gelijktijdig verbetering van de ambulante zorg en ondersteuning.

Pagina 1 van 7

(vergrijzing), afspraken Woondeal 2022-2030 regio Utrecht. _______________________________________________________________________

Relevante eerdere besluiten/besluitgeschiedenis • Programmabegroting 2023 budget voor opstellen Woonzorgvisie, zaaknummer 45720, 10-11-2022 • Vastgestelde Woonvisie 2019-2030 met aandacht voor andere woningtypen en woonconcepten zoals toekomstbestendige (levensloopbestendige en duurzame) woningen, woonzorgvoorzieningen en bijzondere woonvormen • Voorbereiding taken Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang (voldoende hulp en woningen beschikbaar), plan Opvang, wonen en herstel, zaaknummer 56914 • Koers Sociaal Domein 2023-2026

Wettelijk kader of beleidskader Artikel 108 van de Gemeentewet. Bijlage 7 van de Woonzorgvisie bevat een overzicht van relevante beleidskaders. Alternatieven Het alternatief is om geen visie vast te stellen. Argumenten Door vergrijzing en extramuralisering verandert de wereld van wonen en zorg Inwoners met een zorgvraag blijven steeds langer zelfstandig wonen of kunnen eerder terug naar huis. Dit zorgt ervoor dat de vraag naar passende woonruimte in een passende woonomgeving steeds meer toeneemt. Het gaat daarbij om diverse doelgroepen: ouderen, inwoners met een lichamelijke of verstandelijke beperking maar ook om inwoners met een psychische aandoening en jong volwassenen met een woonzorgbehoefte. Voor al deze doelgroepen geldt dat er een passend woon-, ondersteunings- en zorgaanbod nodig is. Dat vraagt om een visie op wonen en zorg, als basis voor de aanpak van deze woonzorgopgave.

Ministeries hebben aandacht voor de ontwikkeling van gemeentelijke woonzorgvisies Vanuit de ministeries BZK en VWS zijn gemeenten opgeroepen in 2024 de woonzorgopgave in beeld te hebben en hierop een visie te ontwikkelen. Uitgangspunt is ons streven naar een inclusieve samenleving Hierin kan iedereen een plek vinden. Dit betekent dat ook mensen met een bepaalde zorgvraag zo zelfstandig mogelijk moeten kunnen wonen.

Brede opgave vraagt om brede samenwerking De gemeente heeft het initiatief genomen tot het opstellen van de Woonzorgvisie maar kan de brede opgave om mensen langer zelfstandig thuis te laten wonen niet alleen oplossen. De Woonzorgvisie is dan ook tot stand gekomen in samenwerking met woonzorgpartners als

Cazas Wonen, Stichting Pulse, Stichting Vecht en IJssel, AxionContinu en Stichting Zorg4IJsselstein. Ook hebben diverse zorgaanbieders en belangenbehartigers in themabijeenkomsten input gegeven aan de inhoud van de Woonzorgvisie.

Samen met partners is een centrale ambitie voor de Woonzorgvisie opgesteld: ‘De gemeente IJsselstein en partners op het gebied van wonen en zorg, streven ernaar dat inwoners volwaardig en zo lang en zo veel mogelijk in staat zijn om zelfstandig te Pagina 2 van 7

participeren in de samenleving. Waar nodig moeten zij terug kunnen vallen op goed georganiseerde zorg en ondersteuning en hulp van anderen. Een passende woning, woonomgeving en lokale (welzijns)voorzieningen zijn daarbij van primair belang. Waar mogelijk spelen persoonlijke voorkeuren een belangrijke rol’. Huisvestingsopgave voor wonen-met-zorg in beeld Voorafgaand aan de Woonzorgvisie is een woonzorganalyse verricht. Hiermee is inzicht verkregen in de huidige en toekomstige vraag naar en het aanbod van passende (sociale huur-) woningen en andere woonvormen voor mensen met een zorgvraag. De woonzorganalyse brengt de huisvestingsopgave voor wonen met zorg voor verschillende doelgroepen in beeld en diende als basis voor de Woonzorgvisie.

De totale opgave kan gesplitst worden in een deel 2023-2030, zodat aangesloten wordt bij de regionale-woondeal-afspraken. De totale opgave voor de periode 2023-2030 komt in totaal op 707 woningen. Dit aantal valt binnen de 2500 nieuw te bouwen woningen (woonopgave te bouwen vóór 2030). De periode van 2030-2040 komt neer op 943 woningen. Onder de eerder genoemde 5 thema’s zijn in samenwerking met ketenpartners doelstellingen geformuleerd. Uitgangspunten wonen kwalitatief We realiseren voldoende geschikt en betaalbaar woonaanbod voor ouderen en (kwetsbare) aandachtsgroepen. Het streven is een toekomstbestendige woningvoorraad, waarin voor iedereen een geschikte woning te vinden is. Hierbij gaat het zowel om het in acht nemen van woonwensen en behoeften van ouderen en andere aandachtsgroepen in nieuwbouwprojecten, als om het geschikt maken van bestaande woningvoorraad voor deze groepen.

De uitgangspunten die we daarbij hanteren zijn: • IJsselstein bouwt vitale en gezonde wijken • We creëren een gevarieerd woningaanbod • We stimuleren de ontwikkeling van geclusterde (gemengde) woonvormen • We wijzen (nieuwe) (geclusterde) nultredenwoningen met minimale afstand tot voorzieningen gericht toe • We stimuleren huiseigenaren hun woningen levensloopgeschikt(er) te maken • De mogelijkheden van ‘aanpasbaar bouwen’ worden verkend • We spreiden bewoners met (sociale) problematiek voor het versterken van de sociaal-economische kracht van de wijk Deelambitie wonen kwalitatief: 'De woningen die worden gerealiseerd sluiten aan bij de wensen (en zorg)behoeften van de verschillende aandachtsgroepen, en zijn betaalbaar'.

Pagina 3 van 7

Uitgangspunten wonen kwantitatief We werken aan een toekomstbestendige woningvoorraad waarin het voor iedereen prettig wonen is. Er wordt rekening gehouden met de (toekomstige) woonwensen van alle inwoners van IJsselstein, waaronder die van ouderen en aandachtsgroepen. Om aan de huisvestingsvraag te voldoen wordt er niet enkel gekeken naar nieuwbouw, maar ook naar het geschikt maken van de bestaande woningvoorraad. De uitgangspunten die we daarbij hanteren zijn: • We bevorderen doorstroming en doorstromingsmogelijkheden • We realiseren flexwoningen voor diverse aandachtsgroepen • We onderzoeken of we geschikte woningbouwlocaties kunnen toewijzen dan wel kunnen reserveren voor ouderen Deelambitie wonen kwantitatief: ‘Vraag en aanbod (prognoses) van woningen met en zonder zorg zijn in balans.’ Uitgangspunten welzijn Inwoners van de gemeente IJsselstein wonen in een gezonde leefomgeving, waarin ze zo lang mogelijk kunnen meedoen en tot hun recht komen in de samenleving. Zelfredzaamheid en solidariteit zijn belangrijke kernwaarden. Deze zetten we in voor een sociaal en verbonden samenleving. De komende jaren verschuift de focus steeds meer van zorg naar welzijn. Door in te zetten op een stevige (sociale) basis, stellen we de (zwaardere en langdurige) zorgvraag uit.

De uitgangspunten die we daarbij hanteren zijn: • We zetten in op (gezondheids)preventie • We zetten niet ziekte, maar gezondheid centraal • We vergroten het welzijnsaanbod voor aandachtsgroepen • We bevorderen de inclusieve samenleving en sociale cohesie van onderuit • We maken meerjarige (financiële) afspraken over de ondersteuning van mantelzorg en vrijwilligerswerk • We zetten in op een dementievriendelijke gemeente Deelambitie welzijn: ‘We versterken de sociale basis, zodat de zelfredzaamheid van onze inwoners en de samenredzaamheid van de samenleving als geheel wordt vergroot en het gebruik van maatwerkvoorzieningen kan worden beperkt’. Uitgangspunten zorg Inwoners van de gemeente IJsselstein voeren zo lang mogelijk zelf regie over hun eigen leven met hulp van hun omgeving. Zelfredzaamheid staat voorop en daarom geldt het uitgangspunt ‘zelf als het kan, thuis als het kan, digitaal als het kan’. Wanneer zelfredzaamheid tekortschiet, is er passende ondersteuning, vanuit het principe ‘zo licht als kan, maar zo zwaar als nodig’. Om dit te realiseren is er voldoende, betaalbaar en toegankelijk aanbod van elkaar aanvullende zorg- en welzijnsdiensten. De uitgangspunten die we daarbij hanteren zijn: • Zorg organiseren we lokaal waar mogelijk en regionaal waar nodig. • We pakken met de hoogste prioriteit gezamenlijk de krapte op de arbeidsmarkt m.b.t. zorg aan.

• Door de verantwoordelijkheden rondom de zorg aan aandachtsgroepen vast te leggen, borgen we de (crisis)zorg in de avonden, nachten en weekenden. • We versterken de verbinding tussen formele en informele zorg. • We stimuleren innovatie, digitale technologie en E-health. • We realiseren basisvoorzieningen in alle wijken. • We richten een actief netwerk op voor partners van wonen, welzijn en zorg. Pagina 4 van 7

Deelambitie zorg: ‘We realiseren een passende zorg- en ondersteuningsinfrastructuur in de gemeente IJsselstein; lokaal waar mogelijk en regionaal waar nodig’. Communicatie Goede communicatie tussen gemeente, woningcorporatie, zorg- en welzijnsaanbieders en inwoners is belangrijk voor de onderlinge samenwerking en noodzakelijk om iedereen mee te krijgen in de opgaven die iedereen te wachten staan. Ook is communicatie essentieel als het gaat om het creëren van bewustwording ten aanzien van geschikt wonen en de inclusieve samenleving. De uitgangspunten die we daarbij hanteren zijn: • We nemen inwoners mee bij ontwikkelingen en communiceren hier zo vroeg mogelijk over • We zetten publiekscampagnes en voorlichting in om inwoners te informeren over de inclusieve samenleving en zetten daarbij in op anti-stigma • We vergroten de bewustwording over de eigen verantwoordelijkheid bij passend en/of geschikt wonen bij ouderen • We richten een informatiepunt in waar inwoners terechtkunnen met zorgen over kwetsbare inwoners Deelambitie communicatie: ‘We vergroten het bewustzijn over eigen verantwoordelijkheden, langer zelfstandig thuis wonen en de inclusieve samenleving’ Kanttekeningen en / of risico’s De opgave is nog niet volledig in beeld omdat ‘wonen met welzijn en zorg’ niet stopt bij de gemeentegrens.

Momenteel bereidt de provincie Utrecht samen met de Utrechtse gemeenten een regionale woonzorganalyse voor (regio's zijn U10, Amersfoort en Foodvalley). De verzamelde gegevens over IJsselstein worden hierin meegenomen. Naar verwachting worden de regio-analyses in april 2024 gepresenteerd. De gemeenten hebben aangegeven welke onderwerpen zij belangrijk vinden: eerlijke verdeling en regionale samenwerking. _______________________________________________________________________ Uitvoering Na het vaststellen van de Woonzorgvisie gaan we, wederom met partners, aan de slag met het vormgeven van de uitvoeringsagenda. Daarmee prioriteren we de opgaven en maken afspraken over wie met welke opgave(n) aan de slag gaat. Financiële gevolgen De woonzorgvisie heeft geen financiële, personele of juridische gevolgen. Bij het uitwerken van de activiteiten zal blijken welke rol de gemeente neemt bij de diverse onderwerpen. Als daar extra financiële middelen voor nodig zijn, dan wordt dit waar nodig aan raad of college (ieder naar diens bevoegdheid) voorgelegd Duurzaamheid Het is nodig dat gemeenten, woningcorporatie, zorgpartijen en welzijn op zoek gaan naar een duurzame oplossing om in de toekomst aan de woon- en zorgbehoeften van inwoners te voldoen. Participatie Professionele samenwerkingspartners

Pagina 5 van 7

De brede maatschappelijke opgave op het gebied van wonen en zorg is niet alleen door de gemeente op te lossen. Binnen het traject om te komen tot de Woonzorgvisie is afstemming gezocht met onze ketenpartners (zorgaanbieders, het zorgkantoor, woningbouwcorporatie, welzijnsorganisatie) om in gezamenlijkheid meer zicht te krijgen op de opgave die er ligt en hoe deze te vertalen naar ambities voor de toekomst. Vanaf Q2 2023 zijn diverse bijeenkomsten georganiseerd om input te leveren aan de Woonzorgvisie. Daaraan hebben ook vertegenwoordigers van de KBO IJsselstein deelgenomen. Aan Platform Samenleving IJsselstein (PSIJ) is advies gevraagd op de eerste versie van de Woonzorgvisie. Hoewel de definitieve Woonzorgvisie afwijkt van de eerste versie is dit vooral op vormgeving en tekstueel niveau, niet op inhoud van de woonopgaven. De PSIJ heeft advies gegeven en deze input is, waar nodig en mogelijk, verwerkt in de Woonzorgvisie. Een aantal door hen genoemde aandachtspunten voor de Woonzorgvisie zullen vallen in het komende uitvoeringstraject (uitvoeringsagenda). Bewonersorganisaties In de Woonzorgvisie wordt ook ingezoomd op samenwerking en communicatie met inwoners. Daarbij hoort ook de samenwerking op het gebied van bijzondere huisvestingsinitiatieven. Bij bouwontwikkelingen heeft bewonersparticipatie een rol. Hoe we dat gaan vormgeven, werken we verder uit in de uitvoeringsagenda.

Inwoners/doelgroepen In 2023 is het inwonerspanel van IJsselstein bevraagt over onderwerpen als o verwegingen om te

verhuizen, levensloopgeschikt wonen, zelfstandig wonen en betrokkenheid bij kwetsbare personen in de wijk. De doelgroepen zijn vertegenwoordigd door de professionele zorgaanbieders; deze worden ook benaderd voor het traject van de uitvoeringsagenda. Vervolg Begin 2024 wordt voor de realisatie van de ambitie met partners een uitvoeringsagenda

opgesteld. Hierin worden de uitgangspunten en deelambities omgezet naar (tactischoperationele) doelen en inspanningen met resultaten. Hierbij zullen in ieder geval de huidige partners worden betrokken. Communicatie De vastgestelde Woonzorgvisie wordt op de gebruikelijke wijze bekend gemaakt. Hij wordt geplaatst op de website en kenbaar gemaakt aan de partners die betrokken zijn geweest bij het opstellen van de visie. Zij zijn actief uitgenodigd om de uitvoeringsagenda in 2024 vorm te geven. Evaluatie Via de P&C-cyclus wordt gerapporteerd over de jaarlijkse resultaten. De resultaten zullen terug te zien zijn in programma 3 Wonen en Ruimte en programma 5 Inkomen, Jeugd en Wmo. Een tussentijdse evaluatie volgt in 2026. _______________________________________________________________________ Bijlagen Woonzorgvisie 2024-2034 IJsselstein Advies van Platform Samenleving IJsselstein Antwoordbrief aan Platform Samenleving IJsselstein Landelijke wet- en regelgeving Overzicht regelingen BZK De gemeente IJsselstein in beeld Rapportage gemeente IJsselstein Woonzorgvisie, inwonerspanel Praatplaat Dementievriendelijk wonen, Alzheimer Nederland Toolkit Werken aan doorstroming van senioren, Platform31 Handreiking geclusterde woonvormen voor senioren, Platform31 Pagina 6 van 7

De raad van de gemeente IJsselstein; Gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 23 januari 2024, zaaknummer 129982

BESLUIT:

De Woonzorgvisie 2024-2034 vast te stellen. Aldus besloten in de openbare vergadering van de raad van de gemeente IJsselstein, gehouden op 7 maart 2024.

de griffier,

de voorzitter,

A.J.O. van Kooij MMC

mr. P.J.M. van Domburg

Pagina 7 van 7