Raadsvoorstel verordening jeugdhulp en maatschappelijke ondersteuning 2022

Raadsvoorstel agendapunt Aan de raad van de gemeente IJsselstein

Zaaknummer: Programma: Commissie: Portefeuillehouder: Informatie bij: E-mail/tel.nr.: Evaluatiedatum:

1037686 Samenleving Samenleving E.J.M. Schell T. Leroi/M. Muilwijk m.muilwijk@ijsselstein.nl/1668 1-1-2025

Datum: 9 november 2021 Blad: 1 van 6

Onderwerp Verordening jeugdhulp en maatschappelijke ondersteuning gemeente IJsselstein 2022

Samenvatting De verordening jeugdhulp en maatschappelijke ondersteuning gemeente IJsselstein 2022 bevat de regels van de gemeente voor de Jeugdwet en de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo 2015).. De regels in deze Verordening vullen de wettelijke regels aan. Wij hebben er voor gekozen om één verordening jeugdhulp en maatschappelijke ondersteuning op te stellen om zo meer integraal, dus over de domeinen heen, te kunnen werken. Ons doel is hiermee, om bij elke vraag naar ondersteuning of hulp, vanuit één toegang via het Lokaal Team te komen tot een meer integrale belangenafweging en een zo uniform mogelijke procedure.

Inleiding In de Jeugdwet en de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 (Wmo 2015) is opgenomen dat gemeenten afspraken over de uitvoering van deze wetten vastleggen in een verordening. De huidige verordeningen jeugdhulp en maatschappelijk zijn vastgesteld in 2018. Deze verordening jeugdhulp en maatschappelijke ondersteuning 2022 bevat de regels van de gemeente voor de Jeugdwet en de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo 2015). De regels in deze verordening vullen de wettelijke regels aan en worden verder uitgewerkt in de beleidsregels. In de afgelopen jaren is de wetgeving op onderdelen aangepast, er zijn juridische uitspraken gedaan door de Centrale Raad van Beroep en er is ruime ervaring opgedaan in de praktijk. Deze ontwikkelingen vragen om een actualisatie en aanscherping van de verordeningen jeugdhulp en maatschappelijke ondersteuning per 2022. Daarnaast heeft het college aan de gemeenteraad aangegeven te komen tot één verordening binnen het sociaal domein om zo bij te dragen aan een meer integrale uitvoeringspraktijk. De Jeugdwet en de Wmo 2015 willen vergelijkbare doelen behalen voor hulp en ondersteuning aan verschillende doelgroepen. De wetgever verplicht gemeenten om beleid in samenhang te ontwikkelen. Daar sluit deze integrale verordening bij aan.

De verordening geeft invulling aan één integraal proces in het sociaal domein met als vertrekpunt: ‘één gezin, één plan, één regie’. De verordening is gebaseerd op de modelverordening van de VNG, de modelverordening van Schulinck en de verordening sociaal domein van de gemeente Houten. Deze geactualiseerde verordening hebben wij natuurlijk ook gebaseerd op de elementen die in IJsselstein belangrijk worden gevonden, zoals de vier leidende principes van de Koers Sociaal Domein

Raadsvoorstel

Blad: 2 van 6

2020-2022: voorkomen, samen, dichtbij en verantwoordelijkheid. In de toelichting op de verordening gaan wij hier nader op in. Ook hebben wij de verordening naast de huidige werkwijze van onze uitvoeringsdienst (het Lokaal Team) gelegd en wijzigingen en wensen voor aanpassing verwerkt. Wij zorgen er met deze verordening voor dat hulpvragen van inwoners de komende jaren integraal worden opgepakt. De bovenstaande leidende principes vormen het fundament voor deze verordening. Met de leidende principes leggen wij tevens een verbinding tussen inhoud en financiën. Als gemeente staan wij uitdrukkelijk voor de opgave om passende zorg en ondersteuning beschikbaar en betaalbaar te houden, juist voor die inwoners die het echt nodig hebben. De belangrijkste wijzigingen ten opzichte van de oude verordening zijn: - Een aanvraag voor een pgb kan worden geweigerd als de hulp of ondersteuning die door één persoon geleverd wordt, meer bedraagt dan 36 uur per week. We hebben de verantwoordelijkheid om ervoor te zorgen dat een mantelzorger niet overbelast raakt en dat er kwalitatief goede ondersteuning wordt gegeven. - Voor jeugdhulp gaan we weer werken met beschikkingen. De huidige werkwijze voor Jeugd is dat er doorgaans beschikkingsvrij werd gewerkt.

In de regio Lekstroom worden beschikkingen weer ingevoerd om redenen van rechtszekerheid voor de inwoner en wij hiermee voldoen aan jurisprudentie hierover. Het proces van beschikken maken wij zo eenvoudig mogelijk. - Er wordt voor het collectief vervoer rekening gehouden met verplaatsingen op basis van ondersteuningsbehoefte, tot maximaal 1500 kilometer per jaar in de directe woon- en leefomgeving van de inwoner. In de huidige verordening stond geen maximum aantal kilometers opgenomen. De jurisprudentie beschrijft een bepaalde reikwijdte waarbij 1500 kilometer per jaar als norm wordt gehanteerd. Met dit maximum sluiten wij aan op de rest van de regio Lekstroom. Wanneer iemand, vanwege uitzonderlijke redenen, toch meer kilometers nodig heeft kunnen wij op grond van deze individuele reden afwijken van ons beleid. - Er kan een financiële tegemoetkoming in de kosten van (individueel) vervoer worden verstrekt aan een inwoner aan wie een maatwerkvoorziening jeugdhulp met vervoer wordt toegekend. Het gaat om een tegemoetkoming in de kosten van het vervoer van en naar de locatie waar de jeugdhulp geboden. - Een beslissing tot het verstrekken van een pgb, kan ingetrokken worden als dit pgb binnen zes maanden na de startdatum van de toegekende periode niet is ingezet waarvoor het bedoeld was. De verordening is afgestemd met het Platform Samenleving IJsselstein (het PSIJ).

Met het PSIJ is op 14 oktober 2021 het wijzigingenoverzicht besproken. Deze afstemming heeft niet geleid tot aanvullingen of wijzigingen in de verordening. Het PSIJ kan zich vinden in de aangegeven wijzigingen. Het PSIJ heeft op 18 oktober een schriftelijk advies uitgebracht over de (concept)verordening. Dat advies vindt u als bijlage bij dit collegevoorstel. Hieronder geven wij een korte reactie op de verschillende punten die het PSIJ aan ons heeft gestuurd: 1. Het PSIJ adviseert de term ‘cliëntondersteuning’ te vervangen door ‘begeleiding van iemand die men goed kent en vertrouwt’. Onze reactie: Wij zien geen aanleiding om de term cliëntondersteuning in de verordening te vervangen. De term cliëntondersteuning wordt ook gebruikt in de Wet maatschappelijke ondersteuning. Daarbij sluit de verordening aan. Tevens is de term ‘cliëntondersteuning’ inmiddels gangbaar binnen het sociaal domein in Nederland en ook van toepassing op jeugdhulp. Wel nemen wij mee dat het belangrijk is om in gesprekken goed uit te leggen wat ‘cliëntondersteuning’ betekent. Daarbij kan de suggestie van de PSIJ zeker een rol spelen. 2. Het PSIJ adviseert bij artikel 7 duidelijk respijtzorg op te nemen. Onze reactie: Wij zien respijtzorg als een volgende stap, wanneer mantelzorg leidt tot overbelasting. Respijtzorg is voor ons dus niet een eerste criterium om bij het onderzoek, zoals genoemd in artikel 7

Raadsvoorstel

Blad: 3 van 6

van de verordening, om te beoordelen of en welke maatwerkvoorziening moet worden toegekend. Daarom nemen wij respijtzorg niet op in de verordening. Wel hebben wij respijtzorg opgenomen in onze nieuwe beleidsregels. 3. Het PSIJ is – in relatie tot artikel 13 - van mening dat elk openbaar gebouw altijd toegankelijk moet zijn voor minder validen. Ook moeten de mensen in een rolstoel hun eigen woning fatsoenlijk kunnen betreden en vanuit hun rolstoel deurknoppen en liftknoppen kunnen bedienen. Het PSIJ vraagt ons tevens of met woningbouwvereniging Provides prestatie afspraken zijn gemaakt hierover. Onze reactie: Wij zijn het met het PSIJ eens. Wanneer een inwoner zijn huis niet goed kan binnenkomen zullen wij met de inwoner, binnen de hiervoor gestelde kaders, zoeken naar een passende oplossing hiervoor (maatwerk). Wij hebben met Provides geen prestatieafspraken gemaakt maar wel werkafspraken over de aanpassingen in sociale huurwoningen. De werkafspraken hebben wij bij de beleidsregels gevoegd. 4. Het PSIJ vraagt zich af of bij inwoners de eigen bijdrage kan worden kwijtgescholden of kan worden verlaagd (artikel 14). Onze reactie: De eigen bijdrage wordt vastgesteld en geïnd door het CAK. Bij het CAK kan een verzoek worden ingediend om de eigen bijdrage aan te passen, zie ook: https://www.hetcak.nl/vragen/betalenen-de-factuur/eigen-bijdrage/moeite-om-eigen-bijdrage-te-betalen.

Wij zullen hier onze consulenten nog eens extra op attenderen om deze mogelijkheid bij de inwoners onder de aandacht te brengen. Een tekst hierover past echter niet in de gemeentelijke verordening. 5. Bij artikel 27 van de verordening over fraude, waarschuwt het PSIJ ons dat het eerste lid veel leed kan veroorzaken bij de inwoners. Onze reactie: Wij hebben het artikel, mede vanwege het advies van het PSIJ en vanwege eigen inzichten, aangepast in de definitieve verordening. Wij vinden het voeren van een actief anti fraude preventie heel belangrijk. Bij de uitvoering daarbij zullen wij met de nodige zorgvuldigheid te werk gedaan en ook lessen uit de landelijke politiek (bijvoorbeeld uit de toeslagenaffaire, zoals genoemd door het PSIJ) betrekken.

Wat willen we bereiken? Wij willen zowel de verordening jeugdhulp als de verordening maatschappelijke ondersteuning actualiseren en waar nodig, aanscherpen. De verordening voor jeugdhulp hebben wij samengevoegd met de verordening maatschappelijke ondersteuning (Wmo). Wij hebben er voor gekozen om één verordening jeugdhulp en maatschappelijke ondersteuning op te stellen om zo meer integraal, dus over de domeinen heen, te kunnen werken. Wij hopen hierdoor, bij elke hulpvraag, vanuit één toegang via het Lokaal Team, te komen tot een bredere belangenafweging. Ons uitgangspunt van ‘één gezin, één plan en één regisseur’ houdt immers niet op wanneer iemand 18 jaar is geworden en van de jeugdhulp terecht komt in de volwassenenzorg. Er zijn dan wel andere wetten en financieringen van toepassing en ook wordt van een meerderjarige zelf meer verwacht dan van een jeugdige, maar het principe van de (vereiste) samenhang in de hulpverlening blijft staan. Samen met onze inwoners en partners willen wij een krachtig en ‘ontschot’ sociaal domein brede verordening verwezenlijken en wij beginnen dus met de samenvoeging van Jeugd en maatschappelijke ondersteuning. Ook de beleidsregels beide thema’s gaan we samenvoegen. Tevens is het belangrijk om te blijven werken aan een vermindering van de administratieve lasten.

De verordening jeugdhulp en maatschappelijke ondersteuning 2022 hebben wij – door aan te sluiten bij de bestaande modelverordeningen van onder andere de VNG - ontdaan van (inmiddels) achterhaalde of minder efficiënte regels en werkwijzen.

Raadsvoorstel

Blad: 4 van 6

Als gemeente staan wij voor de opgave om passende zorg en ondersteuning beschikbaar en betaalbaar te houden. De verordening is een belangrijk instrument om hierin keuzes te maken. Het biedt daarom – een aangescherpt en tegelijk redelijk afwegingskader voor het proces van toegang tot hulp en ondersteuning.

Waarom willen we dit? Een verordening jeugdhulp wordt in (artikel 2.9 van) de Jeugdwet verplicht gesteld. Een verordening maatschappelijke ondersteuning wordt in (artikel 2.1.3 van) de Wmo 2015 verplicht gesteld. Naast deze wettelijke verplichting is de verordening voor ons belangrijk omdat wij door een helder afwegingskader goed ‘Op Koers’ kunnen blijven en onze inwoners weten wat zij van ons kunnen en mogen verwachten en welke grenzen er aan de jeugdhulp zitten. Een alternatief is om te blijven werken met een aparte verordening Jeugdhulp en een aparte verordening maatschappelijke ondersteuning. Dat is niet wenselijk, we willen integraliteit. Het samenvoegen van jeugdhulp met maatschappelijke ondersteuning is daarbij, vanwege de vaak vergelijkbare aard van de regelgeving een goed begin. Wij hebben ervoor gekozen om vooralsnog alleen jeugdhulp en maatschappelijke ondersteuning te integreren in één verordening. Dit komt ook door de verschillende wettelijke kaders die zorgen voor een belemmering om op gemeentelijk niveau nu te komen tot een verdergaande integratie, bijvoorbeeld met Werk & Inkomen. Informatie over de beperkte mogelijkheden tot integratie is terug te vinden op de website van de VNG. De onderwerpen jeugdhulp en maatschappelijke ondersteuning hebben de meeste raakvlakken om op dit moment samen te voegen in één verordening.

Wat gaat het kosten? Er zijn geen extra kosten aan deze samenvoeging en actualisatie van de beide verordeningen verbonden.

Wat gaan we daarvoor doen? Het Lokaal Team zal gebruik gaan maken van de verordening (en de beleidsregels) als afwegingskader. De nieuwe verordening betreft vooral een actualisatie, aanscherping en samenvoeging van de twee (aparte) verordeningen jeugdhulp en maatschappelijke ondersteuning. Door middel van deze geactualiseerde verordening (in samenhang met de beleidsregels) zetten wij de ingezette koers voort. Een evaluatie hoeft daarom pas plaats te vinden bij een volgende verplichte nieuwe verordening, over vier jaar.

Duurzaamheid De geactualiseerde verordening jeugdhulp en maatschappelijke ondersteuning gemeente IJsselstein 2022 vormt een goede basis voor de komende jaren (toekomstwaarde). De waarde die met deze verordening wordt toegevoegd is dat wij hierin een goed afwegingskader bieden om het gesprek aan te gaan met de inwoner, i.h.k.v. de transformatie Sociaal Domein.

Raadsvoorstel

Blad: 5 van 6

Tevens weten de inwoners wat zij in de nabije toekomst mogen en kunnen verwachten van de gemeente qua jeugdhulp en maatschappelijke ondersteuning en waar de grenzen liggen. Als gemeente staan wij voor de opgave om passende zorg en ondersteuning beschikbaar en betaalbaar te houden. De verordening is een belangrijk instrument om hierin keuzes te maken. Het biedt daarom een scherp en tegelijk redelijk afwegingskader voor het proces van toegang tot ondersteuning en zorg. Communicatie en participatie van het voortraject Het Platform Samenleving IJsselstein is – zoals aangegeven - geconsulteerd. Dit raadsbesluit zal op de gangbare wijze publiek kenbaar worden gemaakt.

Voorstel -

De verordening jeugdhulp en maatschappelijke ondersteuning gemeente IJsselstein 2022 vast te stellen.

Overzicht bijlagen: 1. Verordening jeugdhulp en maatschappelijke ondersteuning gemeente IJsselstein 2022 2. Wijzigingenoverzicht verordening, oktober 2021 3. Advies Platform Samenleving IJsselstein, d.d. 18 oktober 2021 4. Toelichting op de verordening 2022

Raadsbesluit

blad : 6 van 6

De raad van de gemeente IJsselstein; Gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 9 november 2021, zaaknummer 1037686 BESLUIT: De verordening jeugdhulp en maatschappelijke ondersteuning gemeente IJsselstein 2022 vast te stellen Aldus besloten in de openbare vergadering van de raad van de gemeente IJsselstein, gehouden op 16 december 2021

de griffier,

de voorzitter,

A.J.O. van Kooij

mr. P.J.M. van Domburg