Raadsvoorstel vaststellen beheerplan Wortelopdruk (2021-2025) en vaststellen beheerplan Wegen (2021-2025)

^

^

Gemeente

IJssel

Raadsvoorstel

agendapunt Aan de raad van de gemeente IJsselstein

Zaaknummer: Programma: Commissie: Portefeuillehouder: Informatie bij: E-mail/tel.nr.: Evaluatiedatum:

882709 3 Ruimte P.J. Bekker E.M.C. Sluijs- Lansen e.sluijs@ijsselstein.nl 1601

Datum: 2 februari 2021 Blad: 1 van 7

Onderwerp Vaststellen beheerplan Wortelopdruk (2021-2025) en vaststellen beheerplan Wegen (2021-2025).

Samenvatting Voor het beheer van de openbare ruimte zijn twee beheerplannen vermeld in dit Raadvoorstel. De wortelopdruk is een dusdanig groot probleem in de gemeente IJsselstein dat het een eigen beheerplan behoeft voor de duur van 5 jaar (2021-2025). Het beheerplan Wegen 2016-2020 is herzien in verband met het einde van de looptijd van dit beheerplan. Het geactualiseerde beheerplan Wegen betreft de periode 2021-2025. Beide beheerplannen worden ter vaststelling aan u aangeboden.

Inleiding Om de wegen in onze openbare ruimte te beheren en te onderhouden is een vernieuwd beheerplan Wegen 20212025 opgesteld. In de afgelopen jaren zijn we regelmatig geconfronteerd met schade aan de wegen, veroorzaakt door wortelopdruk. Op urgente plekken is dit hersteld. Hiervoor was geen budget gereserveerd in het vorige beheerplan (2016-2020). Er is dus in de loop van de tijd achterstallig onderhoud ontstaan. De kosten die benodigd zijn om het achterstallig onderhoud op wegen en wortelopdruk op te vangen als ook de effecten van het actualiseren of oprichten van reguliere budgetten voor het onderhouden van de wegen en de wortelopdruk zijn verwerkt in de paragraaf 'wat gaat het kosten'.

Wat willen we bereiken? Wortelopdruk In de openbare ruimte van de gemeente zijn in de loop der jaren veel bomen gepland. Bomen zijn belangrijk om de omgeving leefbaar en gezond te maken. Echter de bomen groeien fors en de openbare ruimte groeit als het ware niet mee. De bomen en de wortels groeien gestaag, waardoor wegen beschadig worden en zorgt ervoor dat wegen eerder aan vervanging toe zijn, dan vooraf was gepland. Op 66 locaties binnen de gemeente is sprake van een zorgelijke situatie van wortelopdruk. De keuze is dan of om de boom te vervangen door een kleiner exemplaar of de openbare ruimte aan te passen, zodat de boom voldoende ruimte heeft zich te ontplooien. Voor beide is een investering nodig, wat niet is voorzien. Ook ontbreekt er een goede visie omtrent de wortelopdruk. Daarom is deze problematiek ook meegenomen in de nog vast te stellen integrate visie openbare ruimte. De integrate visie zal meehelpen om in de toekomst, de nieuwe bomen op de juiste manier te planten en te beheren. Om klaar te zijn voor de toekomst moeten naast nieuw in te richten locaties, ook de bestaande boomlocaties met wortelopdruk worden aangepakt. De schade veroorzaakt door wortelopdruk is dusdanig groot dat een beheerplan

Raadsvoorstel

Blad: 2 van 7

noodzakelijk is. Voor het verantwoord beheer van onze openbare ruimte is dit beheerplan wortelopdruk opgesteld. Hiermee zal de noodzakelijke oplossing van de problematiek van wortelopdruk in 5 jaar een grote slag worden gemaakt en is voor de aankomende jaren betreft uitvoering en benodigd budget inzichtelijk.

Weaen De gemeente IJsselstein heeft 1.481.000 m2 verhardingen in beheer. Hiervan is 450.200 m2 asfalt verharding en 1.030.800 m2 elementenverharding. Naast deze verhardingen is ook nog 5.000 m2 beton- en 23.000 m2 halfverharding (voornamelijk voetpaden) aanwezig. 51% van de totale oppervlakte bestaat uit hoofdrijbanen met een totale lengte van ongeveer 145 km. Het totaal aan verhardingen vertegenwoordigt een kapitaalwaarde van circa € 74 miljoen. Het totaal aan wegen wordt beheerd door gebruik van een beheersysteem. De systematiek van het wegbeheer is gebaseerd op de richtlijnen van het CROW. Aan de hand van de visuele inspecties, wordt elke twee jaar bepaald op welke wegen maatregelen worden getroffen. Deze inspecties worden gedaan om de wegen te beheren en te onderhouden op basis van het beleid 'sober en doelmatig' (beeldkwaliteit C) en de landelijke richtlijnen van het Centrum voor Regelgeving en Onderzoek in de Grond-, Water- en Wegenbouw en de Verkeerstechniek (CROW). De richtlijnen van het CROW hebben betrekking op veiligheid, duurzaamheid, comfort en beeldkwaliteit.

Waarom willen we dit? Het beheer en onderhoud van de openbare ruimte is een kerntaak van de gemeente. Een kwalitatief goede infrastructuur draagt bij aan het welzijn en de veiligheid van de inwoners. Een functioneel en goed onderhouden infrastructuur is van groot economisch belang en draagt bij aan een aantrekkelijke plaats om te wonen, te werken

Raadsvoorstel

Blad: 3 van 7

en recreeren. Het goed beheren van de openbare weg is een grote kostenpost. Het is daarom van belang het beheer en onderhoud zo efficient mogelijk uit te voeren. Wortelopdruk Aan het beheerplan Wegen 2016-2020 is een budget gekoppeld wat de afgelopen jaren zwaarder is belast dan volgens het beheerplan zou moeten, door onveilige situaties vanwege wortelopdruk. Een belangrijk kader is dat de wegen ten minste veilig moeten blijven. Daarom had op een aantal locaties wortelopdruk een hogere prioriteit. Door de wortelopdruk heeft het beheer van de wegen nu te maken met achterstallig onderhoud. Langer uitstellen heeft kapitaalvernietiging tot gevolg. De probleemlocaties ten aanzien van wortelopdruk zijn ontstaan, doordat er in het verleden bomen zijn aangebracht om een snelle groenzone te creeren in de toenmalige nieuwe wijken. Voor deze wijken zijn bomen gebruikt met een snelle groeifunctie en is geen rekening gehouden met het beheer en onderhoud in de toekomst. Met de snelle gebiedsontwikkeling in IJsselstein zijn de afgelopen jaren veel van deze bomen gepland. Door het ontbreken van een bomenbeheerplan, konden deze bomen niet op de juiste wijze worden beheerd. Het resultaat is dat er bomen in de openbare ruimte staan die te groot zijn voor hun omgeving. Het gevolg is dat er grote hoeveelheid onveilige locaties gaan ontstaan en opgelost moeten worden.

De hoeveelheid aan wortelopdruk locaties kunnen niet (meer) worden gedekt uit reguliere onderhoudsbudgetten. De afgelopen jaren heeft de wortelopdruk een grote belasting gegeven op het beheer en onderhoud van de wegen. Het beheerplan Wortelopdruk is gemaakt voor de specifieke wortelopdruk locaties, die hierdoor worden aangepast zonder grote wijzigingen door te voeren in de openbare ruimte. Met de uitvoering van het beheerplan wortelopdruk, wordt aangesloten op de integrale visie openbare ruimte, die dit jaar wordt aangeboden aan de raad. Wegen De gemeente heeft in totaal 1.481.000 m2 verhardingen in beheer en onderhoud. 8% van het wegenareaal voldoet niet aan het door u vastgestelde kader 'sober en doelmatig', beeldkwaliteit C. Op dit moment is er dus sprake van achterstallig onderhoud/ Daarom wordt in het beheerplan voorgesteld om in de aankomende twee jaar een inhaalslag te maken, om zodoende het gehele areaal te laten voldoen aan het kader beeldkwaliteit C. Doordat de wortelopdruk problematiek in een ander beheerplan wordt opgepakt, zal het achterstallig onderhoud op wegen kunnen worden uitgevoerd. Voor het verantwoord beheer van wegen areaal in de gemeente, is het oude beheerplan wegen (2016-2020) herzien en wordt hiermee een nieuw beheerplan wegen 2021-2025 ter vaststelling aangeboden.

Hiermee valt samen dat het budget van groot-en klein onderhoud voor de komende 5 jaar opnieuw moet worden vastgesteld. Tevens dient er een voorziening vastgesteld te worden om het groot onderhoud op langere termijn goed uit te kunnen voeren.. 1. Argumenten Door het beheerprincipe in de beheerplannen te volgen, wordt voldaan aan het kader beeldkwaliteit c en kunnen de wegen veilig worden beheerd en onderhouden. 2. Alternatieven Het alternatief voor beide beheerplannen is om het kader beeldkwaliteit C aan te passen en verder te versoberen. Echter dan is er sprake van kapitaalvernietiging en wordt daarom ook afgeraden. 3. Kanttekeningen Het niet volgen van dit beheer principe zal betekenen dat de ontstane schade die ontstaan is door wortelopdruk, meer schade gaat opleveren en hogere kosten gaan geven in de toekomst. Ook zal er rekening mee gehouden moeten worden met aansprakelijkheidsrisico's door de slechte kwaliteit van de openbare ruimte.

Raadsvoorstel

Blad: 4 van 7

Wat gaat het kosten?

Met dit voorstel wordt een beheerplan geactualiseerd zijnde het beheerplan wegen en 6en nieuw beheerplan ter vaststelling aangeboden zijnde het beheerplan wortelopdruk. Voor beide beheerplannen worden de budgetten ter vaststelling aangeboden. Onderstaand ziet u een totaaloverzicht van het effect van de actualisatie en inrichting van de budgetten van beide beheerplannen. Jaar Wegen

Kosten (berekening gebaseerd op 5 jaar)

2020

2021

2022

2023

2024

2025

863.000

634.000

634.000

634.000

629.000

629.000

Achterstallig onderhoud

431.500

431.500

0

0

0

Onttrekking uit worziening

-431.500

-431.500

0

0

0

Dekking

-806.680

-805.734

-804.787

-803.607

-786.879

Saldo

172.680

171.734

170.787

174.607

157.879

Vrij\«l reserve Groot onderhoud wegen Vrij\el reserw Groot onderhoud openbare ruimte Vrij\ral reserve Groot onderhoud rerkeersregelinst. Totaal wegen en wortelopdruk (- = nadeel)

-70.000 -574.688 -463.000 -175.712

Stelpost risico's Effect saldo

-177.732

47.880

46.934

45.987

49.807

-167.121

-47.880

-46.934

-45.987

-49.807

167.121

0

0

0

0

0

|2020 = achterstallig ondertioud"

In beide beheerplannen is vastgesteld dat er sprake is van achterstallig onderhoud. De BBV schrijft voor dat achterstallig onderhoud in het jaar dat dit achterstallig onderhoud bekend wordt, als verlies genomen dient te worden en opgenomen moet worden in een voorziening ten einde dit achterstallig onderhoud in de daaropvolgende periode te kunnen herstellen. In de jaarrekening 2020 zullen wij u voorstellen de verliezen over het achterstallig onderhoud op het gebied van wortelopdruk en wegen te verantwoorden en deze te dekken vanuit de verschillende reserves groot onderhoud met betrekking tot de openbare ruimte. Deze reserves zijn daarmee uitgeput. De voorziening groot onderhoud Wegen wordt vervolgens middels een jaarlijkse dotatie weer op het benodigde peil gebracht. Per saldo ontstaat er dan nog een negatief effect op het resultaat van 2020 van € 175K. Het beheerplan wortelopdruk kent een opbouw in het regulier groot onderhoud. Dit is zo ingericht om in de eerste 2 jaren van de periode de focus te leggen op het achterstallig onderhoud. Gedurende de beheerplan periode wordt het budget uiteindelijk verhoogd naar het niveau dat nodig is om het beheer op het gewenste peil te krijgen en nieuw achterstallig onderhoud te voorkomen. Bij het beheerplan wegen zien we een positief effect.

Ook hier zal in de eerste 2 jaren een inhaalslag gemaakt worden met betrekking tot achterstallig onderhoud en daarnaast heeft het specifiek inzetten op beheer wortelopdruk ook een positieve uitwerking op het beheer van de wegen. De actualisatie van het beheerplan wegen en de instelling van het beheerplan wortelopdruk hebben per saldo alleen in het jaar 2025 een negatief effect. Dit negatieve effect kan opgevangen worden uit de stelpost risico's die mede opgericht is om risico's met betrekking tot de actualisatie van de beheerplannen te kunnen opvangen. Naast het negatieve effect in het laatste jaar van de beheerplan periode is er in de voorliggende periode sprake van een positief effect. Dit positieve effect wordt toegevoegd aan de stelpost risico's ten einde effecten uit andere beheerplannen te kunnen opvangen. In het totaaloverzicht dat u per separate brief aangeboden wordt over de drie voorliggende raadsvoorstellen met betrekking tot actualisatie van de beheerplannen wordt duidelijk dat het totaaleffect van alle actualisaties op het begrotingssaldo nul is, gebruikmakend van de beschikbare ruimte in de stelpost risico's.

Raadsvoorstel

Blad: 5 van 7

Wat gaan we daarvoor doen? Door deze beheerplannen te gaan hanteren zal de wegbeheerder de praktische zaken in de uitvoering te begeleiden en de schade te herstellen die de wortelopdruk veroorzaakt heeft. Verder zijn er lopende contracten om het beheerplan Wegen uit te voeren met externe partijen. Hieronder een opsomming van lopende contracten: Lopende contracten: • Groot onderhoud elementen verharding 2020-2021, van Wijk aannemersbedrijf Nieuwegein B.V. besteknr. •

2019-01 Groot onderhoud asfaltverhardingen 2020-2021, Versluijs en zoon Bodegraven B.V. besteknr. 2019-02

• •

Overeenkomst wegmarkeringen en reflectielijnen, Van Velsen B.V. 2020-2021 Onderhouds- en ondersteuningsovereenkomst beheersysteem Obsurv, Sweco Nederland B.V.

De werkzaamheden voortvloeiend uit de beheerplannen passen binnen de lopende contracten. Voor de beheerplannen hoeven daarom geen nieuwe contracten worden afgesloten.

Duurzaamheid Duurzaamheidsaspecten worden in de uitvoering van het beheer en onderhoud van wegen meegenomen, door duurzaamheidsaspecten onder te brengen in de contracten. In de overeenkomsten zijn de volgende duurzaamheidseisen opgenomen, zoals: • Besparing op energie en C02-uitstoot (bijvoorbeeld door toepassing van energiearm asfalt). • Duurzaam materiaalgebruik (bijvoorbeeld hergebruik van oud asfalt in nieuw asfalt of te kiezen voor betonstraatstenen met betongranulaat als toeslagmateriaal in plaats van grind. • Reductie van geluid (bijvoorbeeld door te kiezen voor een geluidarm wegdek) • Afvoer van afstromend wegwater (bijvoorbeeld een waterdoorlatende constructie) • Natuur en landschap (bijvoorbeeld een verdiepte ligging of een faunapassage.

Communicatie en participatie van het voortraject Inwoners doen meldingen wanneer de openbare ruimte overlast veroorzaakt. Deze melding komen in eerste instantie terecht bij RMN en worden in samenwerking met de gemeente opgelost. De terugkoppeling van de meldingen vindt plaats door de RMN of wegbeheerder, afhankelijk van de actiehouder.

Communicatie besluit en eventueel vervolg participatietraject Het vaststellen van de beheerplannen communiceren we via de website, gemeentepagina en sociaal media naar onze inwoners. Op het moment dat een weg(gedeelte) wordt aangepakt communiceren we naar aanwonenden. In het geval dat hiervoor een ingreep moet plaatsvinden aan bestaand groen treden we in overleg met RMN, het Groen Platform IJsselstein en aanwonenden.

Raadsvoorstel

Blad: 6 van 7

Voorstel 1. Beschikbaar stellen van financiele middelen voor uitvoering van het Beheerplan Wortelopdruk voor de periode 2021-2025 2. Beschikbaar stellen van financiele middelen voor uitvoering van het Beheerplan Wegen voor de periode 2021-2025 3. Instellen van een voorziening groot onderhoud wegen 4. De bijbehorende begrotingswijziging vaststellen.

Overzicht bijlagen:

Deze zullen worden meegezonden met dit raadsvoorstel: • • •

Begrotingswijziging Wegen en Wortelopdruk. Beheerplan Wortelopdruk 2021-2025 Versie 15-12-2020 Beheerplan Wegen 2021-2025 Versie: D2.2

Raadsbesluit

blad : 7 van 7

De raad van de gemeente IJsselstein; Gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 2 februari 2021, zaaknummer 882709

BESLUIT:

2.

De financiele middelen voor de uitvoering van het beheerplan wortelopdruk voor de periode 2021-2025 beschikbaar te stellen. De financiele middelen voor de uitvoering van het beheerplan Wegen voor de periode

3. 4.

2021-2025 beschikbaar te stellen. Een voorziening groot onderhoud wegen in te stellen. De bijbehorende begrotingswijziging vast te stellen.

1.

Aldus besloten in de openbare vergadering van de raad van de gemeente IJsselstein, gehouden op 18 maart 2021