Raadsvoorstel Treffen van gemeenschappelijke regeling ODU

Raadsvoorstel gemeente IJsselstein _______________________________________________________________________ Agendapunt: Treffen van gemeenschappelijke regeling ODU Zaaknummer: 261128 Programma: Wonen en ruimte Commissie: Ruimte Portefeuillehouder: Peter Bekker Onderdeel van: Informatie bij: Coert van Baarsen / Diederik de Goederen _______________________________________________________________________________

Onderwerp Treffen van gemeenschappelijke regeling ODU & Zienswijze ontwerpbegroting 2026 ODU en ontwerp bijdrageverordening ODU Samenvatting Wij vragen u om toestemming voor het treffen van de gemeenschappelijke regeling Omgevingsdienst Utrecht. Verder stellen wij u voor om een zienswijze te geven op de ontwerpbegroting 2026 en de ontwerpbijdrageverordening ODU. _______________________________________________________________________ Voorstel 1) Toestemming te verlenen voor het treffen van de Gemeenschappelijke regeling Omgevingsdienst Utrecht. 2) De zienswijzebrief over de ontwerpbegroting 2026 ODU en ontwerpbijdrageverordening ODU vast te stellen. Aanleiding voor dit voorstel Op 23 januari 2025 is uw zienswijze aangenomen en ingediend. Vrijwel alle colleges hebben een zienswijze gegeven op de ontwerp gemeenschappelijke regeling Omgevingsdienst Utrecht (ODU). Deze zijn inmiddels beoordeeld door het algemeen bestuur van de Omgevingsdienst regio Utrecht (ODRU) en de regionale Uitvoeringsdienst (RUD). Uit de zienswijzen bleek dat er brede steun is voor de voorgestelde gemeenschappelijke regeling. Daarom is besloten de procedure tot het treffen van de gemeenschappelijke regeling ODU te vervolgen. Wij zijn bevoegd over te gaan tot het treffen van een gemeenschappelijke regeling na verkregen toestemming van de gemeenteraad.

Uw raad kan deze toestemming slechts weigeren op grond van strijd met het recht of strijd met het algemeen belang. Bovendien kunt u wettelijk géén voorwaarden aan de toestemming verbinden. Ook hebben wij op 14 juli 2025 de ontwerpbegroting ODU 2026 (inclusief kadernota 2026) en ontwerp bijdrageverordening ODU ontvangen. De gemeenteraad kan hierop haar zienswijze geven. De termijn voor het geven van deze zienswijze loopt tot en met 17 oktober 2025. ______________________________________________________________________________

Relevante eerdere besluiten/besluitgeschiedenis Zienswijze vorming één omgevingsdienst ODRU en RUD (23 januari 2025) Wettelijk kader of beleidskader

Pagina 1 van 7

Artikel 51, eerste lid en vierde lid, van de Wet gemeenschappelijke regelingen Artikel 59, derde lid, 35 Wgr en artikel 29, vijfde lid, van de concept-Gemeenschappelijke regeling. Alternatieven Alternatief is geen toestemming te verlenen en geen zienswijze indienen over de ontwerpbegroting 2026 ODU en ontwerpbijdrageverordening ODU. Daar zijn geen argumenten voor. Argumenten Ons college is van plan deel te nemen aan de nieuwe, nog op te richten, Omgevingsdienst Utrecht. Dit is één robuuste Omgevingsdienst in de provincie Utrecht die vanuit kennis en kunde inspeelt op maatschappelijke ontwikkelingen. Deze Omgevingsdienst bereikt beter haar doelen en draagt bij aan een gezonde, veilige en duurzame leefomgeving. Daarbij levert zij een gelijk speelveld op voor inwoners en bedrijven in de gehele provincie Utrecht. De ontwerpbegroting Omgevingsdienst Utrecht 2026 en bijdrageverordening onderbouwen de gemeentelijke bijdrage. Ook is ingegaan op kwaliteitsverbetering, innovatie en efficiëntie. 1.1 Er is brede steun voor de voorgestelde GR-ODU De deelnemende gemeenten en provincie Utrecht hebben in hun zienswijzen brede steun en betrokkenheid uitgesproken naar het algemeen bestuur van de ODRU en de RUD Utrecht. 1.2 U heeft een inhoudelijke reactie ontvangen op uw zienswijze op de ontwerp gemeenschappelijke regeling ODU.

De reactie op deze zienswijze komt tegemoet aan het verzoek om tijdig inzicht te krijgen in de financiële gevolgen van de fusie voor de gemeente. De reactiebrief van het algemeen bestuur van de ODRU en de RUD Utrecht is opgenomen in de bijlagen (bijlage 2). Het proces en de planning zijn zodanig aangepast dat het college nu inclusief de financiële consequenties aan u kan adviseren om toestemming te verlenen tot het treffen van de nieuwe gemeenschappelijke regeling. 1.3 Uit de zienswijzen van twee gemeenten volgen enkele aanpassingen in de definitieve gemeenschappelijke regeling. De gemeenten Bunnik en De Bilt hebben opmerkingen geplaatst die tot tekstuele aanpassingen hebben geleid van de ontwerp gemeenschappelijke regeling ODU. De aangepaste gemeenschappelijke regeling is opgenomen in de uiteindelijke concept GR ODU (bijlage 1). 1.4 Wij gaan niet over tot het treffen van een regeling dan na verkregen toestemming van uw raad. Wij zijn op grond van de Wet gemeenschappelijke regelingen bevoegd een besluit te nemen over het treffen van een regeling. Voorafgaand aan dat besluit is wel toestemming nodig van uw raad. Uw raad kan deze toestemming weigeren op grond van strijd met het recht of strijd met het algemeen belang. Wettelijk kunt u geen voorwaarden aan de toestemming verbinden.

2.1 Uw raad heeft de mogelijkheid om een zienswijze in te dienen op de ontwerpbegroting 2026 en ontwerpbijdrageverordening van de Omgevingsdienst Utrecht. De basis voor de ontwerpbegroting en ontwerpbijdrageverordening zijn de bestuurlijke afspraken zoals deze zijn verwoord in het Richtingsplan. Deze heeft u gelijktijdig met de ontwerp gemeenschappelijke regeling ODU van ons ontvangen. De ontwerpbegroting 2026 en de bijdrageverordening zijn zorgvuldig tot stand gekomen. Met de twee voorliggende producten (verordening en ontwerpbegroting) is de vaste

Pagina 2 van 7

formatie van de nieuwe Omgevingsdienst bekend. Verder is tegemoet gekomen aan de wens van gemeenten voor een soepele regeling bij beperkte vermindering van uren. Een korte samenvatting van de bijdrageverordening is opgenomen in bijlage 7. Kanttekeningen en / of risico’s 1.1 In principe is er geen realistisch alternatief Indien uw raad geen toestemming geeft voor het treffen van de gemeenschappelijke regeling is de gemeente per 1 januari 2026 geen deelnemer in de Omgevingsdienst Utrecht. De gemeente is verplicht om de aangewezen wettelijke milieutaken te beleggen bij de Omgevingsdienst van de provincie waarin zij zich bevindt. Vanaf 1 januari 2026 is er binnen de provincie Utrecht nog maar één Omgevingsdienst, de ODU. De RUD en ODRU zijn op dat moment niet meer operationeel. 1.2 De gemeenschappelijke regeling RUD en de gemeenschappelijke regeling ODRU blijven in verband met een zorgvuldige liquidatie voorlopig nog naast de gemeenschappelijke regeling ODU bestaan. Dit betekent onder andere dat - naast de nieuwe structuur van de gemeenschappelijke regeling ODU - er een dagelijks bestuur en een algemeen bestuur nodig zullen zijn. Vanuit de gemeenschappelijke regeling RUD en de gemeenschappelijke regeling ODRU worden per 1 januari 2026 géén inhoudelijke (VTH) taken meer uitgevoerd. 1.3 In het najaar volgt een liquidatieplan voor de ODRU.

Als gevolg van de oprichting van de nieuwe gemeenschappelijke regeling ODU worden de ODRU en RUD ontmanteld. 2.1 De gemeentelijke financiële bijdrage staat voor de aankomende twee jaar vast. In de gemeenschappelijke regeling ODU is opgenomen dat na de vaste periode van twee jaar weer wijzigingen mogelijk zijn. Hieraan zijn net als in de huidige gemeenschappelijke regeling ODRU in bepaalde situaties voorwaarden en verplichtingen gekoppeld (zoals bijvoorbeeld een doorrekening van frictiekosten). 2.2 Bij niet voorziene grote ontwikkelingen kan de bijdrage hoger uitvallen. Wanneer op jaarbasis het aantal afgesproken DVO-uren wordt overschreden met 10% of meer, vindt er een herrekening plaats van de vaste bijdrage. Door monitoring en zo mogelijk prioritering houden we dit risico beperkt. _______________________________________________________________________ Uitvoering Kosten De begroting 2026 van de ODU bevat alleen structurele inkomsten en uitgaven. Het budget is sluitend. Eventuele incidentele kosten en baten ontstaan gedurende het jaar bij tijdelijke of aanvullende opdrachten vanuit de deelnemers. De verwachting is dat de ODU op termijn taken niet alleen beter, maar ook efficiënter kan uitvoeren. 2026 wordt gezien als het basisjaar waarin deze verbetering wordt voorbereid. Er is nu al efficiencywinst behaald: • Totaal bespaard: € 950.000 o Personeel: € 640.000 (o.a.

minder management en efficiëntere bedrijfsvoering) o ICT: € 160.000 (voordeel van schaalgrootte) o Overige kosten: € 62.000 (door begroting opnieuw op te bouwen) o Kapitaallasten: € 28.000 (lagere investeringsverwachting eerste jaren) o Prijscompensatie: € 60.000 Pagina 3 van 7

Deze besparingen zijn opnieuw geïnvesteerd in: 1. Versterken van de organisatie (robuustheidscriteria): € 450.000 • Innovatievermogen: € 307.000 • Opleidingen (kennis & kwaliteitscriteria): € 132.000 • BI-formatie (data- en informatiegestuurd werken): € 11.000 2. Gezamenlijke voorzieningen voor alle deelnemers: € 500.000 • Piket- en klachtentelefoon buiten kantooruren: € 100.000 • Coördinatie regionale netwerken en strategische partners: € 400.000 Meerjarenperspectief In het meerjarenperspectief van de ontwerp programmabegroting is opgenomen dat qua efficiency een structurele besparing wordt gezien op ICT-gebied die oploopt naar € 250.000 (2027 € 100.000, 2028 € 100.000 en 2029 € 50.000). Verwacht wordt dat ook op andere onderdelen nog extra besparingen mogelijk zijn. Deze zullen inzichtelijk worden gemaakt bij volgende begrotingen. Bijdragen deelnemers De bijdragen van de deelnemers voor de dienstverleningsuren stijgen met maximaal 3,9% ten opzicht van 2025. Bijdrage ODU Ijsselstein in 2026 Voor 2026 levert de ODU aan IJsselstein bijna 20.000 uren, waarvan: • 17.700 uren uit de reguliere dienstverleningsovereenkomst (DVO) • 1.300 aanvullende uren • 1.000 uren die nog in het uitvoeringsprogramma worden ingevuld De totale bijdrage van IJsselstein bedraagt € 2,53 miljoen (waarvan 43% vergunningverlening, 33% toezicht & handhaving en 24% overige taken).

Hiervan is in de gemeentelijke begroting 2026: • € 2,16 miljoen opgenomen voor vaste taken (bouw- en milieutaken) • € 0,24 miljoen voor specialistische inzet (o.a. duurzaamheid, ruimtelijke projecten, toezicht op lozingen, geluidsmetingen) Daarnaast wordt het budget structureel verhoogd met € 130.000 voor extra uren voor omgevingsvergunningen. Een deel van deze kosten (€ 80.000) wordt terugverdiend via leges, waardoor de structurele kosten voor IJsselstein € 50.000 bedragen. Deze extra kosten zijn meegenomen bij het opstellen van de begroting 2026 en komen ten laste van het saldo. 2026 Bijdrage ODU Aanvullende uren omgevingsvergunningen Totale bijdrage ODU

2.400.000 130.000 2.530.000

Dekking: Uitvoeringskosten ODU (voorheen ODRU)

2.160.000

RO & projecten

200.000

Duurzaamheid, Toezicht lozingen & geluidsmetingen

40.000

Extra te ontvangen leges i.v.m. uitbreiding uren omgevingsvergunningen

80.000 Pagina 4 van 7

Dekking uit saldo begroting 2026 e.v.

50.000 2.530.000

Planning Na verkregen toestemming van de gemeenteraad kan het college definitief overgaan tot het tot het treffen van de gemeenschappelijker regeling ODU. De uiterste datum hiervoor is 8 oktober 2025. De programma organisatie ontvangt het getekende collegebesluit waarna het vervolgtraject tot oprichting van de gemeenschappelijke regeling ODU verder kan worden doorlopen. De gemeenschappelijke regeling ODU komt tot stand nadat alle in de ODRU en RUD Utrecht deelnemende colleges hebben ingestemd met het treffen van de regeling. De tekst van de regeling wordt bekendgemaakt in het provincieblad Utrecht. Het provinciebestuur zorgt dat de gewijzigde tekst wordt gepubliceerd bij de decentrale regelgeving op overheid.nl. De dag na de bekendmaking in het Provincieblad treedt de regeling ODU in werking. Na de inwerkingtreding van de GR ODU worden de benodigde inschrijvingen bij de kamer van koophandel, Belastingdienst, UWV, BNG, etc. gerealiseerd. Na de start van de Omgevingsdienst Utrecht per 1 januari 2026 zullen de colleges en raden/staten worden betrokken in het besluitvormingsproces om de gemeenschappelijke regeling RUD Utrecht en ODRU op te heffen. Duurzaamheid N.v.t. Participatie Ook voor de fase van ‘inrichting van de ODU’ is een programmaorganisatie ingericht met een programmateam en stuurgroep.

Gemeenten en provincie nemen deel aan verschillende werkgroepen om samen met de projectorganisatie en vraagstukken voor de inrichting te bespreken en stukken op te stellen (Uitvoeringsprogramma, Financieringssystematiek, Governance, Begroting 2026, Informatielandschap, Juridisch). Terugkoppeling naar alle regievoerders vindt regelmatig plaats waarbij er voldoende ruimte is voor reactie. Raadsleden en raadsrapporteurs worden op de hoogte gehouden van de ontwikkelingen via het platform raadsrapporteurs in Utrecht en met een nieuwsbrief van de Programmaorganisatie. Ook in het bestuurlijk besluitvormingsproces wordt samengewerkt met de betrokken regievoerders. Zowel in de voorbereiding op de bestuursvergadering van het Algemeen Bestuur ODRU en RUD (gezamenlijke annotatie). Communicatie De programma organisatie ontvangt de zienswijzebrief van de raad per mail. Evaluatie De gekozen systematiek vraagt om onderhoud en doorontwikkeling. Jaarlijks worden de PDC, kengetallen en productprijzen geëvalueerd en waar nodig bijgesteld op basis van ervaring, kwaliteitsafspraken, veranderende regelgeving en nieuwe inzichten. Daarnaast draagt het algemeen bestuur zorg voor dat, in afwijking van artikel 38 uit de gemeenschappelijke regeling Omgevingsdienst Utrecht, de bijdrageverordening in ieder geval binnen vier jaar wordt geëvalueerd.

_______________________________________________________________________

Pagina 5 van 7

Bijlagen Bijlage 1: Concept GR ODU Bijlage 2: Reactie op zienswijze van IJsselstein Bijlage 3: Aanbiedingsbrief concept GR ODU aan colleges ter instemming Bijlage 4: Zienswijzebrief begroting 2026 ODU en bijdrageverordening ODU IJsselstein Bijlage 5: Ontwerpbegroting ODU 2026 Bijlage 6: Ontwerp bijdrageverordening ODU Bijlage 7: De bijdrageverordening kort samengevat Bijlage 8: Aanbiedingsbrief mogelijkheid zienswijze (ontwerp) Bijdrageverordening ODU Bijlage 9: Aanbiedingsbrief mogelijkheid zienswijze (ontwerp) Programmabegroting ODU 2026

Pagina 6 van 7

De raad van de gemeente IJsselstein; Gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 26 augustus 2025 , zaaknummer 261128 BESLUIT: 1) Toestemming te verlenen voor het treffen van de Gemeenschappelijke regeling

Omgevingsdienst Utrecht. 2) De zienswijzebrief over de ontwerpbegroting 2026 ODU en ontwerpbijdrageverordening ODU vast te stellen. Aldus besloten in de openbare vergadering van de raad van de gemeente IJsselstein, gehouden op 2 oktober 2025.

de griffier,

de voorzitter,

Arnout J.O. van Kooij MMC

Ester Weststeijn

Pagina 7 van 7