Raadsvoorstel positief advies zonneveld onder de Gerbrandytoren

Raadsvoorstel gemeente IJsselstein _______________________________________________________________________ Agendapunt: Positief advies zonneveld Gerbrandytoren Zaaknummer: 247085 Programma: Ruimte en wonen Commissie: Ruimte Portefeuillehouder: Peter Bekker en Edwin Tas Onderdeel van: Ruimte en projecten Informatie bij: Luuk Toppen _____________________________________________________________________________

Onderwerp Positief advies voor zonneveld Gerbrandytoren

Samenvatting Het college stelt de raad voor om een positief advies af te geven om de aanleg van een zonneveld mogelijk te maken onder de Gerbrandytoren.

_______________________________________________________________________ Voorstel Een positief advies te geven voor het aanleggen van een zonneveld onder de Gerbrandytoren, onder de voorwaarde dat er sprake zal zijn van een evenwichtige toedeling van functies aan locaties.

Aanleiding voor dit voorstel Op 11 februari 2025 heeft het college besloten principemedewerking te verlenen aan het verzoek om op de gronden onder de Gerbrandyoren een zonneveld aan te leggen, voor een periode van 30 jaar. De omvang van het gehele plangebied is ca. 10,9 hectare. Hiervan zal ca. 8 hectare gebruikt worden als zonneveld. De overige gronden worden gebruikt voor de landschappelijke inpassing gecombineerd met de verbetering van de wandelroutes. Voor het plangebied geldt, op basis van het tijdelijk deel van het Omgevingsplan , het bestemmingsplan ‘Landelijk Gebied noord en zuid’. Hierbinnen hebben de gronden de bestemming ‘Agrarisch’. De aanleg van een zonneveld is niet passend binnen het omgevingsplan. Met een buitenplanse omgevingsplanactiviteit (BOPA) is het mogelijk hiervan af te wijken. Bij raadsbesluit d.d. 23 november 2023 heeft uw raad een lijst vastgesteld voor BOPA’s waar bindend adviesrecht op van toepassing is. Op deze aanvraag is het bindend adviesrecht van toepassing omdat de omvang van het zonneveld groter is dan 1 hectare. Zonder positief advies mogen wij hiervoor geen vergunning verlenen. Bij een negatief advies, weigeren wij de vergunning. Een negatief advies moet wel voorzien zijn van een goede motivering. _______________________________________________________________________

Relevante eerdere besluiten/besluitgeschiedenis -

Bestemmingsplan ‘Landelijk Gebied noord en zuid’ vastgesteld op 17 december 2015 Toets- en afwegingskader voor het grootschalig opwekken van duurzame elektriciteit vastgesteld op 20 mei 2021 Positief principebesluit d.d. 11 februari 2025

Pagina 1 van 5

Wettelijk kader of beleidskader Artikel 4.2 en 5.1 van de Omgevingswet

Alternatieven Een negatief advies afgeven Er ligt een positief principebesluit. Wanneer u een negatief advies afgeeft moet de omgevingsvergunning worden geweigerd..

Argumenten Het zonneveld past binnen toets- en afwegingskader voor grootschalig opwekken van duurzame elektriciteit Onze gemeente heeft de ambitie om in 2030 0,05 TWh duurzame energie bij te dragen aan de Regionale ambitie van 1,8 TWh. Hiermee dragen we bij aan de landelijke opgave en werken we volgens onze eigen ambities aan een energieneutraal IJsselstein. In 2021 heeft uw raad zoekgebieden aangewezen voor de opwek van duurzame energie. Een van de zoekgebieden die daarbij is aangewezen zijn de braakliggende terreinen binnen het stedelijk gebied waaronder de gronden onder de Gerbrandytoren. Voor dit zoekgebied mogen initiatieven worden aangedragen. De locatie past binnen het gestelde beleid voor duurzame energie. In het toets- en afwegingskader is vastgelegd onder welke voorwaarden grootschalige duurzame energieprojecten zijn toegestaan. Deze voorwaarden kunnen ruimtelijk, technisch of financieel zijn, maar gaan ook over wat wij maatschappelijk acceptabel vinden. De initiatiefnemers gaan hier in hun project- en participatieplan op in. Dit plan is akkoord bevonden. De conclusie is dat het verzoek past binnen de kaders zoals vastgelegd in het toets- en afwegingskader voor grootschalig opwekken van duurzame elektriciteit.

Het zonneveld levert een belangrijke bijdrage aan onze ambitie om in 2030 0,05 TWh duurzame elektriciteit op te wekken Onze gemeente heeft de ambitie om in 2030 0,05 TWh (50GWh) duurzame elektriciteit op te wekken door zonnevelden en grote zon-op-dakinstallaties (>15 kWp). 20 tot 25% van deze opgave zal gerealiseerd worden door grote zon-op-dakinstallaties, maar het merendeel zal moeten worden ingevuld met zonnevelden. Tot op heden zijn er in IJsselstein nog geen zonnevelden gerealiseerd. Het zonneveld onder de Gerbrandytoren zal naar verwachting goed zijn voor ca. 8 GWh en kan daarmee een belangrijke bijdrage vormen voor onze ambitie. Inwoners/omwonende zijn betrokken bij het ontwerp van het zonneveld en kunnen financieel participeren In het Toets- en Afwegingskader hebben we voorwaarden gesteld aan de wijze waarop initiatiefnemers de omgeving betrekken (procesparticipatie). Daarnaast hebben we hierin ook het streven vastgelegd voor 50% lokaal eigendom. Voor het zonneveld wordt aan deze voorwaarden voldaan. Procesparticipatie Procesparticipatie gaat over de wijze waarop aanwonenden, buurtbewoners en andere stakeholders betrokken zijn bij het ontwerpen van een zonneveld. Eind 2024 en begin 2025 hebben in totaal twee avonden plaatsgevonden. Tijdens de eerste avond zijn wensen opgehaald bij omwonende over de invulling van het projectgebied.

Deze zijn vertaald naar een aantal scenario’s die op de tweede avond zijn besproken. De input van deze twee avonden is gebruikt om tot het definitieve inrichtingsplan te komen voor het zonneveld. Daarnaast hebben er keukentafeloverleg plaatsgevonden met de direct omwonende. Financiële participatie Met betrekking tot financiële participatie is het uitgangspunt om te streven naar 50% lokaal eigendom. Dit is een inspanningsverplichting en conform het ‘Toets en Afwegingskader’ kan dit worden ingevuld als mede-eigenaarschap (meestal in samenwerking met een energiecoöperatie) of financiële deelneming (meestal in de vorm van obligaties). De initiatiefnemer is in gesprek met de Energiecoöperatie Lek en IJsselstroom om samen het lokaal eigendom in te vullen. Op dit moment verkennen zij de mogelijkheid om dit de doen middels obligaties maar wanneer dit niet lukt zal het lokaal eigendom op een andere wijze worden ingevuld. Pagina 2 van 5

Aanvullend daarop worden ook nog de mogelijkheden voor een omgevingsfonds verkend. Het streven naar lokaal eigendom wordt geborgd in de anterieure overeenkomst. Het aangaan van een anterieure overeenkomst is een bevoegdheid van het college. Tijdens de laatste inloopavond wil de initiatiefnemer ook richting de omgeving nader ingaan op de mogelijkheden voor financiële participatie. Intern is positief geadviseerd over de aanleg van het zonneveld Het verzoek is besproken met de stedenbouwkundige van de gemeente en voorgelegd aan de Commissie ruimtelijke kwaliteit (CRK). Door de CRK is verzoek onder voorwaarden akkoord bevonden. Dit betekent dat de inrichting van het plangebied akkoord is bevonden, maar dat er bijvoorbeeld voor het vervolg nadere afstemming dient plaats te vinden over de toe te passen hekwerken rondom het zonneveld. Voordat de vergunning wordt verleend zal dit nader worden afgestemd met de CRK. Daarnaast is de realisatie van een nieuw voetpad langs de Hogebiezendijk afgestemd met het team Civiele techniek en Vastgoed en op hoofdlijnen akkoord bevonden. Het zonneveld is afgestemd met de provincie Utrecht en de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) Vanwege de ligging van het plangebied nabij een Rijksmonument (de Gerbrandytoren) is de RCE en provincie Utrecht betrokken bij het initiatief. Het initiatief is behandeld tijdens het bouwplanoverleg.

Dat is een integraal overleg waar ook de provincie en RCE bij aanwezig zijn. Naar aanleiding hiervan is door de initiatiefnemers allereerst een cultuurhistorisch onderzoek uitgevoerd om de kwaliteiten van de Gerbrandytoren inzichtelijk te krijgen (bijlage 4). Dit onderzoek heeft randvoorwaarden geboden waaronder het mogelijk is om het zonneveld te realiseren. Zowel de voorwaarden vanuit het cultuurhistorisch onderzoek als inbreng vanuit de participatie heeft geresulteerd in een definitieve inrichting van het plangebied. Dit is vervolgens afgestemd tijdens het bouwplanoverleg en akkoord bevonden op hoofdlijnen. Positief advies onder de voorwaarde dat er sprake is van een evenwichtige toedeling van functies aan locaties In de Omgevingswet is bepaald dat bij nieuwe ontwikkelingen aangetoond moet worden dat er sprake is van een evenwichtige toedeling van functies aan locaties (ETFAL). Daarbij wordt rekening gehouden met bijvoorbeeld de beleidskaders vanuit onder andere het Rijk, provincie Utrecht en de gemeente. Daarnaast worden de effecten op de fysieke leefomgeving inzichtelijk gemaakt door in te gaan op de verschillende milieuaspecten zoals bodem, flora- en fauna en archeologie. In vergelijking met het vorige recht is ETFAL het vervolg op het criterium van een ‘goede ruimtelijke ordening’ uit de Wet ruimtelijke ordening (Wro).

Zoals eerder aangegeven is het initiatief afgestemd met de provincie Utrecht en de RCE. Ten aanzien van de milieuaspecten heeft met de Omgevingsdienst Regio Utrecht afstemming plaatsgevonden over onder andere flora en fauna en archeologie. De verwachting is dat het initiatief vanuit de milieu- en omgevingsaspecten uitvoerbaar is. De verantwoordelijkheid ligt bij de initiatiefnemer om aan te tonen dat er sprake is van een evenwichtige toedeling van functies aan locaties. Dit geldt als voorwaarden voor positief bindend advies.

Kanttekeningen en / of risico’s De realisatie van het zonneveld is afhankelijk van het verkrijgen van de SDE++ subsidie De realisatie van het zonneveld is, net als bijna alle andere zonnevelden, afhankelijk van subsidie. Om aanspraak te maken op de Stimulering Duurzame Energieproductie en Klimaattransitie subsidie (SDE++) dient de initiatiefnemers idealiter in september 2025 een SDE aanvraag in te dienen. Voorwaarde voor het aanvragen van deze subsidie is onder andere dat er een definitieve vergunning voor het zonneveld is afgegeven. Dit risico ligt bij de initiatiefnemer. Als gemeente kunnen wij ons echter wel inspannen om tijdig een besluit te nemen over de omgevingsvergunningaanvraag zodat aanspraak op de SDE++ gemaakt kan worden. Daarom wordt ook in een vroegtijdig stadium uw raad om positief advies gevraagd, zodat de omgevingsvergunningprocedure snel kan worden doorlopen. Wanneer dit niet mogelijk blijkt zal de initiatiefnemer in 2026 een subsidieaanvraag moeten indienen. Dit brengt extra onzekerheden met zich mee omdat de voorwaarden en subsidie bedragen tegen die tijd mogelijk zullen wijzigen. Pagina 3 van 5

Door netcongestie kan het zonneveld pas na 2029 worden aangesloten op het stroomnet Door de snelgroeiende hoeveelheid duurzame energie en de economische groei heeft het landelijke hoogspanningsnet van TenneT in de regio Utrecht de capaciteitsgrenzen om elektriciteit terug te leveren bereikt. TenneT gaat het stroomnet de komende jaren uitbreiden. Naar verwachting zijn deze net uitbereidingen in 2029 gereed. Zodra de benodigde projecten zijn afgerond, kan het zonneveld worden aangesloten. In de tussentijd zullen er ook alternatieven worden onderzocht, zodat de stroom lokaal kan worden afgenomen. Dit heeft als voordeel dat het zonneveld eerder kan worden aangesloten maar het is nog onzeker of deze alternatieven ook realiseerbaar zijn. De alternatieven welke worden onderzocht zijn: -

Aansluiting op het elektriciteitsnetwerk van de sneltram (U-OV) Aansluiting op industrieterrein Lage Dijk

Krappe business case voor zonnevelden Een vergunning voor een zonneveld is van tijdelijke aard en minimaal twintig jaar. In dit geval is het noodzakelijk dat het zonneveld 30 jaar operationeel is. Sinds de vaststelling van het Toets- en afwegingskader voor het grootschalig opwekken van duurzame elektriciteit van de gemeente IJsselstein zijn er veel aspecten binnen de businesscase veranderd, waardoor een termijn van 30 jaar nodig is.

___________________________________________________________________ Uitvoering Kosten De beoogde ontwikkeling wordt gerealiseerd vanuit een private exploitatie. door middel van een anterieure overeenkomst worden afspraken gemaakt omtrent o.a. het kostenverhaal en wordt het risico op nadeelcompensatie verlegd naar initiatiefnemer. Ook worden er afspraken gemaakt over de inspanningsverplichting om te streven naar 50% lokaal eigendom. Hiermee zijn de gemeentelijke financiële risico’s zoals nu voorzien geborgd en daarmee ook de economische uitvoerbaarheid. Planning Nadat uw raad een positief advies heeft gegeven kan de omgevingsvergunning worden verleend mits aangetoond is dat er sprake is van ETFAL. De BOPA ligt vervolgens voor 6 weken ter inzage. Binnen deze periode kan bezwaar worden aangetekend. Duurzaamheid De gemeente heeft de ambitie om in 2030 0,05 TWh duurzame energie bij te dragen aan de Regionale ambitie van 1,8 TWh. Met de realisatie van dit zonneveld wordt hieraan een eerste bijdrage geleverd. Daarnaast wordt het project landschappelijk ingepast en is er aandacht voor de verbetering van de biodiversiteit door de aanleg van een natuurlijke vriendelijke oever en het inzaaien een kruidenrijk grasland. Hiermee wordt de biodiversiteit binnen het plangebied verbeterd.

Participatie Er zijn twee inloopavonden georganiseerd daarnaast zijn de direct aanwonenden uitgenodigd voor een keukentafeloverleg. Een samenvatting hiervan en wat hiermee is gebeurd vindt u in het bijgevoegde participatieverslag. Communicatie Wanneer de omgevingsvergunning wordt verleend, zal deze worden gepubliceerd op officielebekendmakingen.nl

_______________________________________________________________________ Bijlagen 1. 2. 3. 4.

Projectplan Participatieplan- en verslag Landschapsplan Cultuurhistorisch onderzoek

Pagina 4 van 5

De raad van de gemeente IJsselstein; Gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 4 maart 2025, zaaknummer 247085

BESLUIT: Een positief advies te geven voor het zonneveld onder de Gerbrandytoren onder de voorwaarden dat er sprake is van een evenwichtige toedeling van functies aan locaties.

Aldus besloten in de openbare vergadering van de raad van de gemeente IJsselstein, gehouden op 10 april 2025.

de griffier,

de voorzitter,

Arnout van Kooij

Agnes Jongerius

de griffier,

de voorzitter,

Pagina 5 van 5