Raadsvoorstel pilot stimuleringsregeling Wmo huishoudelijke ondersteuning

Raadsvoorstel gemeente IJsselstein _______________________________________________________________________ Agendapunt: Invoering pilot Stimulering Zelfredzaamheid bij huishoudelijke Zaaknummer: Programma: Commissie: Portefeuillehouder: Onderdeel van: Informatie bij:

ondersteuning Wmo 56062 5: Wmo Samenleving M.B. Foekema MSc

Y. du Pon _______________________________________________________________________________

Onderwerp Invoering pilot Stimulering Zelfredzaamheid

Samenvatting Het college besluit om in 2023 en 2024 met een financiële vergoeding te stimuleren, dat aanvragers van huishoudelijke ondersteuning langer zelfredzaam kunnen zijn. De pilot helpt om de huishoudelijke ondersteuning betaalbaar en beheersbaar te houden. Met dit voorstel vragen wij uw instemming om deze pilot voor de jaren 2023 en 2024 op te starten en hiervoor 300.000 euro te benutten vanuit de besparingen die dit voorstel met zich meebrengt.

_______________________________________________________________________ Voorstel De pilot Stimulering Zelfredzaamheid op te starten voor de jaren 2023 en 2024.

Pagina 1 van 6

Aanleiding voor dit voorstel Momenteel betalen inwoners van IJsselstein, zoals landelijk afgesproken, 19 euro eigen bijdrage per maand om ondersteuning vanuit de Wmo te krijgen. Dit wordt het abonnementstarief genoemd. Het abonnementstarief is sinds 1 januari 2020 definitief van kracht. De wetswijziging heeft gevolgen voor het beleid, de uitvoering en - zoals inmiddels is gebleken - de financiën van gemeenten. De vraag naar huishoudelijke ondersteuning is mede hierdoor explosief gegroeid. Er is een forse stijging van het aantal inwoners die een beroep doen op huishoudelijke ondersteuning. Uit onderzoek blijkt dat vooral veel vermogenden met inkomens in de categorieën van 30.000 40.000 euro en 50.000 - 100.000 een beroep deden op de gemeentelijke regeling voor huishoudelijke hulp1. Door de cliëntentoename zijn er capaciteitsproblemen bij de leveranciers ontstaan die naar verwachting de komende jaren alleen maar toenemen. Ook kunnen niet alle inwoners de geïndiceerde hulp krijgen. Inwoners ervaren wachtlijsten en problemen bij bijvoorbeeld ziekte en vakantie. Daarnaast is het beslag op de financiële middelen van de gemeente sterk gegroeid. Door het grote beroep op huishoudelijke ondersteuning hebben wij te maken met overschrijdingen van de begroting.

Waar voor de invoering van het abonnementstarief de uitgaven rond de 1,5 miljoen lagen, verwachten wij in 2022 uit te komen rond de 2,6 miljoen. Een stijging van bijna 75% in 4 jaar tijd. Deze situatie is niet uniek voor IJsselstein. Alle gemeenten worstelen met dit probleem. Ook de VNG adviseerde gemeenten in de ledenbrief van 23 november 2020 al om beheersmaatregelen te nemen. Een aantal gemeenten hebben destijds al een inkomenstoets ingevoerd. Destijds hebben wij deze stap niet genomen, omdat wij eerst wilden afwachten of dit door het ministerie en rechter geaccepteerd zou worden. Nu blijkt dat het invoeren van beheersmaatregelen gedoogd wordt. Ook de staatssecretaris erkent dat er beheersmaatregelen nodig zijn om de Wmo voorziening huishoudelijke Ondersteuning beheersbaar en betaalbaar te houden. Daarom heeft hij aangekondigd in 2025 het abonnementstarief te vervangen door een inkomensafhankelijke bijdrage. Het plan is om bij huishoudens met een inkomen boven 185% van het sociaal minimum de eigen bijdrage te laten stijgen naarmate het inkomen hoger wordt. Wachten tot de wijziging in 2025 is doorgevoerd, heeft echter grote gevolgen: a. Capaciteit: de zorg voor de inwoners die het meest nodig hebben komt verder onder druk te staan door een tekort aan personeel; b.

Verwachtingen/teleurstelling: meer inwoners gaan gebruik maken van de abonnementstarief en zullen vanaf 2025 naar verwachting geconfronteerd worden hoge eigen bijdragen; c. Financieel: de overschrijding van het begroting van de Wmo blijft waarschijnlijk groeien met hetzelfde groeitempo van het afgelopen jaar (15% per jaar), in casu 390k extra voor 2023 en additioneel 450k voor 2024. Daarom willen wij nu al met ingang van 01-01-2023 twee maatregelen nemen: 1. Pilot Stimulering Zelfredzaamheid. Het doel van deze pilot is voor de periode tot invoering van de inkomensafhankelijke bijdrage inwoners te stimuleren hun huidige informele zorg te continueren en geen beroep te doen op de Wmo voorziening; 2. Een inkomenstoets invoeren als extra beheersmaatregel in de Wmo voorziening huishoudelijke ondersteuning, zie daarvoor het raadsvoorstel met zaaknummer 47554. Beide maatregelen zijn uitgewerkt in twee afzonderlijke raadsvoorstellen. Hieronder spreken wij verder alleen nog over de pilot Stimulering Zelfredzaamheid. _______________________________________________________________________________

Relevante eerdere besluiten/besluitgeschiedenis −

Collegevoorstel 47554 | 22-11-2022.

Wettelijk kader of beleidskader − −

Uitvoeringsbesluit Wmo 2015; Verordening jeugdhulp en maatschappelijke ondersteuning gemeente IJsselstein 2022.

Alternatieven Pagina 2 van 6 1 bron: Significant (2022). De boeggolf voorbij. Vierde meting van de monitor abonnementstarief

Wmo. In opdracht van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport.

Naast het niet aanbieden van de subsidie is het ook mogelijk om een ander aantal uren te hanteren: − De pilot beperken tot indicatie van maximaal 45 of 60 minuten: De gemiddelde beschikking in de regio heeft een beschikkingstijd van circa 90 minuten. De lichtere hulp (minder dan gemiddeld) is veelal makkelijker te regelen via het informele circuit en het risico op vervuiling (als de hulp door subsidient niet goed wordt geregeld) is minder groot. Daarom stellen wij de grens voor het afzien van de Wmo voorziening op 90 minuten. Hiermee achten wij het risico acceptabel. Dit verder terugbrengen kan, maar maakt de subsidie voor een kleinere groep aantrekkelijk. −

Geen beperking van de indicatie: Er kan ook beargumenteerd worden dat alle inwoners met een indicatie in aanmerking moeten komen voor deze vrijwillige subsidie. Zwaardere hulp is echter minder eenvoudig te regelen en de effecten als dit niet goed gaat kunnen groter zijn dan bij mindere indicaties. De risico’s op vervuiling nemen hiermee toe.

Argumenten 1. De Stimuleringsubsidie wordt op basis van vrijwilligheid aangeboden. Deze keuze om af te zien van de Wmo voorziening huishoudelijke ondersteuning is niet definitief. Als omstandigheden of persoonlijke inzichten wijzigen, is een terugkeer naar een Wmovoorziening mogelijk; 2. De inwoner kan zelf de regie houden (wie maakt schoon, wanneer, wat doet die persoon?). Dit kan een bijdrage leveren aan het gevoel van eigenwaarde; 3. Het verminderen van de vraag naar formele huishoudelijke hulp ontlast de aanbieders die deze zorg moeten bieden. Door het personeelsgebrek is men nu al niet in staat aan de vraag te voldoen, waardoor wachtlijsten ontstaan en zorg niet altijd geleverd kan worden; 4. De inwoner die hier gebruik van maakt hoeft geen abonnementstarief Wmo te betalen (als er geen ander beroep op de Wmo gedaan wordt); voor de inwoner is dit een extra besparing van 228 euro per jaar; 5. Met de subsidie ontvangen inwoners een bedrag van € 750 per jaar. Dit is gebaseerd op maximaal 90 minuten huishoudelijke ondersteuning per week in het informele circuit. Inwoners die een lagere indicatie hebben dan 90 minuten krijgen hetzelfde bedrag. Dit betekent dat inwoners met een lagere indicatie dan 90 minuten meer huishoudelijke ondersteuning kunnen kopen dan is geïndiceerd; 6.

Informele zorg kan ook een bijdrage leveren aan bestrijding van eenzaamheid, omdat een informele hulp niet strak gestuurd wordt op minuten per huishouden; 7. Inwoners kunnen de vaak al lang werkzame hulp continueren. Hierdoor ontstaat er geen gat als gevolg van wachttijden; 8. Het uitstellen van formele hulp levert de gemeente een besparing op.

Kanttekeningen en / of risico’s Kanttekening: Wij willen deze maatregel invoeren tegelijkertijd met het invoeren van een inkomenstoets voor de Wmo voorziening huishoudelijke ondersteuning. Deze twee maatregelen kunnen elkaar beïnvloeden, waardoor de animo voor de subsidie moeilijk is in te schatten. Risico’s: 1. Het geld wordt niet besteed aan het schoonhouden van het huis; 2. Er komen aanvragen van inwoners die anders geen beroep zouden doen op Wmo; 3. Inwoners denken dat de schoonmaker zwart betaald wordt en zeggen daarom niemand te hebben; 4. Spijtoptanten. Deze risico’s willen wij mitigeren door : 1. Een verplicht jaarlijks bezoek van het Sociaal team. Tijdens dit bezoek wordt gekeken of het huis schoon is; 2. In alle gevallen moet eerst worden beoordeeld of de persoon behoort tot de doelgroep die in aanmerking komt. Een melding en een onderzoek conform de Wmo voorziening huishoudelijke ondersteuning moet dus in alle gevallen plaatsvinden; 3. Uitleg te geven over de regeling Dienstverlening aan huis;

Pagina 3 van 6 1 bron: Significant (2022). De boeggolf voorbij. Vierde meting van de monitor abonnementstarief

Wmo. In opdracht van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport.

4. Als inwoners achteraf toch de voorkeur geven aan de Wmo voorziening dan kunnen zij altijd terugkomen op hun beslissing om hiervan af te zien. Een eventueel al ontvangen subsidiebedrag wordt in dat geval (indien mogelijk) naar rato terugbetaald. Juridische consequenties: Het betreft hier een pilot, waarbij met incidentele subsidies wordt gewerkt. Om die reden is het vaststellen van een subsidieregeling hiervoor (nog) niet nodig. Voor incidentele subsidies is geen wettelijke grondslag nodig (artikel 4:23 lid 3 onder d Awb). Mocht de pilot structureel worden, is het opstellen van een subsidieregeling wel nodig.

_______________________________________________________________________ Uitvoering In alle gevallen moet eerst worden beoordeeld of de inwoner behoort tot de doelgroep die in aanmerking komt. Een melding en een onderzoek conform de Wmo voorziening huishoudelijke ondersteuning moet dus in alle gevallen plaatsvinden. Als inwoners achteraf toch de voorkeur geven aan de Wmo voorziening dan kunnen zij altijd terugkomen op hun beslissing om hiervan af te zien. De Wmo blijft immers een wettelijk recht. Een eventueel al ontvangen subsidiebedrag moet in dat geval worden terugbetaald. De subsidie wordt op basis van vrijwilligheid aangeboden. Deze keuze om af te zien van de Wmo voorziening huishoudelijke ondersteuning is niet definitief. Als omstandigheden of persoonlijke inzichten wijzigen, is een terugkeer naar een Wmo-voorziening mogelijk. Wij willen deze maatregel invoeren tegelijkertijd met het invoeren van een inkomenstoets voor de Wmo voorziening huishoudelijke ondersteuning. De subsidie is incidenteel waardoor er geen subsidieregeling noodzakelijk is. Voor verlening van de subsidie hanteren wij de volgende voorwaarden: 1. Indicatie voor huishoudelijke ondersteuning in het kader van de Wmo van maximaal 90 minuten; 2. Afzien van het recht op huishoudelijke ondersteuning in het kader van de Wmo; 3. In staat zijn om zelf te organiseren dat het huis schoon is en blijft; 4.

De subsidieaanvrager moet in de aanvraag toelichten hoe de subsidie besteed gaat worden (dus: een soort eigen ondersteuningsplan indienen); 5. Het eventueel ontvangen subsidiebedrag dat op een niet correcte manier is ontvangen, zal altijd moeten worden terugbetaald. Wij zullen een werkinstructie opstellen voor de consulenten van het Sociaal Team. Tevens maken wij een aanvraagformulier, waarin naast de voorwaarden van de subsidie ook het ondersteuningsplan in is opgenomen. Hierin wordt ook gemeld dat de aanvrager ten alle tijden terug kan komen op de beslissing om geen beroep te doen op de huishoudelijke ondersteuning uit de Wmo.

Kosten Het subsidiebedrag bedraagt 750 euro per jaar. Het bedrag is gebaseerd op de volgende berekening: Er zitten 52 weken in 1 jaar, per week krijgt de inwoner maximaal 1,5 uur huishoudelijke ondersteuning. Het uurtarief voor een werkster is om en nabij € 12,50 per uur, dus € 18,75 voor 1,5 uur per week. € 18,75 × 52 weken = € 975 per jaar. De inwoner betaalt nu voor huishoudelijke ondersteuning het abonnementstarief van € 19 per maand. Per jaar is dit € 19 × 12 maanden = € 228. Omdat de inwoner dit zelf kan financieren, halen wij dit bedrag af van de € 975. Hierdoor komen wij op een subsidiebedrag van afgerond € 750 per jaar uit. Uitgaande van 200 subsidienten (met de aanname dat 25% van het huidige aantal voor de subsidie kiest) komt het totaal bedrag over de pilotfase van twee jaar uit op 300k. Deze kosten, inclusief de geschatte uitvoeringskosten van 25K, zullen gedekt worden uit de te verwachtingen besparingen die dit voorstel met zich meebrengt. De uitgespaarde kosten van de Wmo voorziening over deze twee jaar zijn dan bij benadering 800k.

Planning Pagina 4 van 6 1 bron: Significant (2022). De boeggolf voorbij. Vierde meting van de monitor abonnementstarief

Wmo. In opdracht van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport.

De wijziging gaat in per 01-01-2023. Bij een toekenning van een indicatie voor huishoudelijke ondersteuning wordt vanaf die datum de keuze geboden tussen het verstrekken van het subsidiebedrag of hulp van één de gecontracteerde aanbieders vanuit de gemeente. Het Sociaal Team wordt betrokken en geïnformeerd.

Duurzaamheid Deze maatregel draagt bij een duurzame uitvoering van de Wmo. Door gebruik te maken van informele hulp in situaties waar dat kan, blijven de beroepskrachten beschikbaar voor de meer complexe hulp.

Participatie Informeren Raad Inwoners Derden (PSIJ)

Raadplegen

Adviseren

Co-productie

Meebeslissen x

x x

Communicatie Het Sociaal Team zal inwoners die een passende indicatie ontvangen, wijzen op de keuzemogelijkheid tussen de subsidie en de Wmo. Er wordt geen algemene communicatie opgestart.

Evaluatie Wij stellen voor de pilot jaarlijks te evalueren, voor het eerst in februari 2024 op basis van de resultaten over 2023.

_______________________________________________________________________ Bijlagen 1. Advies PSIJ.

Pagina 5 van 6 1 bron: Significant (2022). De boeggolf voorbij. Vierde meting van de monitor abonnementstarief

Wmo. In opdracht van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport.

De raad van de gemeente IJsselstein; Gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 22-11-2022, 56062

BESLUIT: De pilot Stimulering Zelfredzaamheid op te starten voor de jaren 2023 en 2024.

Aldus besloten in de openbare vergadering van de raad van de gemeente IJsselstein, gehouden op 15-12-2022

de griffier,

de voorzitter,

A.J.O. van Kooij

mr. P.J.M. van Domburg

Pagina 6 van 6 1 bron: Significant (2022). De boeggolf voorbij. Vierde meting van de monitor abonnementstarief

Wmo. In opdracht van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport.