Raadsvoorstel Ontwerp programmabegroting 2026

Raadsvoorstel gemeente IJsselstein _______________________________________________________________________ Agendapunt: Ontwerp programmabegroting 2026 Zaaknummer: 298979 Programma: Bestuur en Organisatie Commissie: Bestuur Portefeuillehouder: Mark Foekema Onderdeel van: P&C-Cyclus Informatie bij: Sybren Hennekens/Marleen van de Klashorst _______________________________________________________________________________

Onderwerp Ontwerp programmabegroting 2026 Samenvatting In deze samenvatting geven wij inzicht in de ontwikkeling van de financiële positie van onze gemeente. Het actuele saldo van de betreffende jaarschijf uit de Kadernota 2026 is hiervoor het vertrekpunt. De wijzigingen ten opzichte van dit saldo lichten we onder de tabel toe. Ontwikkeling financieel perspectief op hoofdlijnen - = nadeel, + is voordeel, bedragen x € 1.000

2026

2027

2028

2029

1.113

666

258

622

Vrijval stelpost prijs- en loonindexatie

408

379

186

186

Actualisatie budgetten

-95

-2

-23

-86

Actualisatie investeringsplanning

606

906

511

504

Aanpassing verschuiving invoering jaar herijking

502

502

502

502

Aanpassing rente aan te trekken kort- en langlopende geldleningen

-61

-295

-587

-811

Actualiseren onttrekkingen en stortingen reserves

143

-4

29

29

2.616

2.152

876

946

Saldo Kadernota 2026 Mutaties begroting

Saldo Programmabegroting 2026

Vrijval stelpost prijs- en loonindexatie De gevormde stelpost voor prijs- en loonindexatie hebben we niet volledig nodig en kan meerjarig vrijvallen. Dit komt hoofdzakelijk doordat de indexatiekosten van verbonden partijen en de nieuwe gemeentelijke cao lager uitvallen dan aanvankelijk ingeschat. Actualisatie budgetten Elk jaar bekijken we of we de beschikbare budgetten moeten aanpassen. Dit kan nodig zijn door: • wettelijke verplichtingen of andere autonome ontwikkelingen; • resultaten van aanbestedingen, waardoor budgetten lager of hoger uitvallen; • aanpassingen in kostendekkende tarieven, waarbij hogere kosten leiden tot hogere inkomsten; • correcties op eerder vastgestelde budgetten.

Pagina 1 van 5

Voor 2026 leidt deze actualisatie tot een nadelig effect van € 95.000. De belangrijkste wijzigingen (boven de € 50.000) lichten we afzonderlijk toe in de betreffende programma’s. Actualisatie investeringsplanning Bij het opstellen van de begroting is de investeringsplanning opnieuw beoordeeld en aangepast. Dit levert in 2026 een voordeel van € 606.000 op. Dit komt voornamelijk doordat we grote investeringen voortaan spreiden over meerdere jaren in plaats van volledig in één jaar verantwoord. Dit geeft een gelijkmatiger lastenpatroon. Aanpassing verschuiving invoering jaar herijking Het Rijk heeft de invoering van de herijking van het gemeentefonds met een jaar uitgesteld. Dit levert een meerjarig voordeel van € 502.000 in deze begroting op. Het totale effect van de herijking is echter ongewijzigd. In onderstaande tabel is het saldo van jaarschijf 2029 uitgezet tegenover de verdere afbouw van onze rijksbijdrage. In 2031 is volgens de huidige rijksplanning de volledige herijking doorgevoerd en valt ons structureel saldo terug naar € 276.000, ervan uitgaande dat zich geen andere wijzigingen voordoen. Prognose effect herijking na vanaf 2029 - = nadeel, + is voordeel, bedragen x € 1.000 Saldo jaarschijf 2029 Verdere opbouw herijking Prognose saldo meerjarig langetermijn

2029

2030

2031

946

946

946

*N.v.t.

-502

-670

946

444

276

*De opbouw herijking 2029 is al in het saldo opgenomen

Aanpassing rente aan te trekken kort- en langlopende geldleningen Bij het opstellen van de geprognotiseerde balans is beoordeeld of er voldoende middelen beschikbaar zijn om de geplande investeringen te financieren. In 2026 kunnen wij deze investeringen nog met kortlopende leningen bekostigen. Vanaf 2027 is dit niet meer toereikend en zullen we ook langlopende leningen moeten aantrekken. Over deze leningen moeten we rente betalen. In eerdere begrotingen zijn deze rentelasten niet opgenomen, omdat het onzeker was of de leningen daadwerkelijk nodig zouden zijn. Het BBV schrijft echter voor dat we de rente wel in de begroting moeten meenemen. Ook de provincie heeft in haar toezichtbrief van vorig jaar benadrukt dat zij dit vanaf de begroting 2026 verwacht. Het opnemen van de rentelasten betekent voor 2026 een nadeel van € 78.000. Dit nadeel loopt geleidelijk op tot € 949.000 in 2029. Actualiseren onttrekkingen en stortingen reserves Bij het opstellen van de begroting actualiseren we de onttrekkingen en stortingen in reserves. In 2026 resulteert dit in een positief resultaat van € 143.000. Ontwikkeling solvabiliteitsratio De solvabiliteitsratio is een belangrijk kengetal om onze financiële gezondheid aan te toetsen. Dit cijfer geeft de verhouding weer tussen het eigen vermogen en het totaal van de passiva (eigen vermogen, vaste en vlottende schulden en overlopende posten).

Het laat zien in welke mate de gemeente in staat is om haar financiële verplichtingen op lange termijn na te komen.

Pagina 2 van 5

Bij gemeenten ligt de solvabiliteitsratio gemiddeld rond de 40%, waarbij een ondergrens van 20% wordt gehanteerd. Uit de cijfers blijkt dat onze ratio de komende jaren redelijk stabiel blijft. Dit komt doordat het eigen vermogen in ongeveer hetzelfde tempo stijgt als de totale passiva. Op het moment dat het eigen vermogen daalt terwijl we blijven investeren, zal het vreemd vermogen toenemen en daarmee de ratio teruglopen. Solvabiliteitsratio 2026

2027

2028

2029

27.184.225

28.754.902

29.049.627

Eigen vermogen (Algemene reserve, bestemmingsreserves en resultaat)

a

24.857.950

Totaal passiva balans

b

104.435.029 114.854.780 119.926.490 126.432.432

Solvabiliteitsratio

a/b

23,8%

23,7%

24,0%

23,0%

Conclusie solvabiliteitsratio De begroting voor 2026 en verder laat een positief saldo zien. Dit werkt gunstig door in de solvabiliteitsratio. Zolang het eigen vermogen groeit, blijft de ratio stabiel en hoeven we minder snel extern te lenen. Als het eigen vermogen in de toekomst echter gaat afnemen, kan de solvabiliteitsratio richting de ondergrens van 20% bewegen. Dat zou de financiële ruimte beperken en ons afhankelijker maken van externe financiering. Provincie en toezicht De provincie houdt via onze begroting en jaarrekening toezicht op de gemeentelijke financiële positie. Onderdeel van het toezicht is de controle of onze begroting ‘structureel sluitend’ is. Hierbij beoordeelt de provincie of wij structurele lasten met structurele baten dekken. Dit geeft aan dat wij de structurele lasten, bij gelijkblijvende omstandigheden, ook op de langere termijn kunnen dekken. Om aan de vereisten voor het minimale ‘repressieve’ begrotingstoezicht te voldoen moet de begroting minimaal structureel sluitend zijn in het eerste of laatste jaar. In de onderstaande tabel leest u dat onze begroting structureel sluitend is en we hiermee aan de eis voldoen. In de financiële begroting vind u onder ‘Incidentele baten en lasten’ de uiteenzetting van het structurele saldo. Structureel begrotingssaldo - = nadeel, + is voordeel Begrotingssaldo Saldo incidentele baten en lasten Totaal

2026

2027

2028

2029

2.616

2.152

876

946

-83

101

0

0

2.533

2.253

876

946

_____________________________________________________________________ Voorstel De Programmabegroting 2026 vast te stellen. Aanleiding voor dit voorstel Jaarlijks bieden wij de programmabegroting aan uw raad aan als onderdeel van de planning & control cyclus. _______________________________________________________________________________

Relevante eerdere besluiten/besluitgeschiedenis Kadernota 2026 (zaak 265759)

Pagina 3 van 5

Wettelijk kader of beleidskader Hoofdstuk XIII § 1 van de Gemeentewet en het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten. Alternatieven Er is geen alternatief beschikbaar. Er is geen mogelijkheid om uitstel aan te vragen voor het indienen van de begroting. Argumenten - De begroting dient vóór 15 november te zijn vastgesteld en aangeboden aan de provincie Utrecht; - De Kadernota 2026 is in de begroting verwerkt; - De begroting is structureel sluitend en voldoet hiermee aan de vereisten voor het minimale ‘repressieve’ begrotingstoezicht. Kanttekeningen en / of risico’s Niet van toepassing. _______________________________________________________________________ Uitvoering Kosten Zie de financiële samenvatting van dit voorstel. Planning Na vaststelling van de Programmabegroting 2026 wordt deze samen met het raadsbesluit aangeboden aan Gedupeerde Staten van Utrecht. Duurzaamheid Niet van toepassing. Participatie Niet van toepassing. Communicatie Wij publiceren de begroting als infographic in de lokale media en op social media in onze publicatieapplicatie. Evaluatie Niet van toepassing. _______________________________________________________________________ Bijlagen -Programmabegroting 2026 -Infographic Programmabegroting 2026

Pagina 4 van 5

De raad van de gemeente IJsselstein; Gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 23 september 2025, zaaknummer 298979 BESLUIT:

De programmabegroting 2026 vast te stellen. Aldus besloten in de openbare vergadering van de raad van de gemeente IJsselstein, gehouden op 6 november 2025

de griffier,

de voorzitter,

Arnout J.O. van Kooij MMC

Ester Weststeijn

Pagina 5 van 5