Raadsvoorstel Kaderstellende startnotitie herijking participatiebeleid

Raadsvoorstel gemeente IJsselstein _______________________________________________________________________ Agendapunt: Zaaknummer: 91631 Programma: Bestuur en organisatie Commissie: Bestuur Portefeuillehouder: M.B. Foekema MSc Onderdeel van: Informatie bij: D.H. de Jager _______________________________________________________________________________

Onderwerp Kaderstellende startnotitie herijking participatiebeleid Samenvatting Hierbij treft u ter vaststelling de kaderstellende startnotitie herijking participatiebeleid aan. Dit is in lijn met de toezegging die u als raad het afgelopen najaar is gedaan om het proces van herijking aan u voor te leggen. Het college stelt voor om het participatiebeleid te herijken samen met raads- en/of commissieleden, inwoners, initiatiefnemers, belangengroeperingen en medewerkers in een werkgroep. De nieuwe IJsselsteinse participatie-aanpak die hieruit voortkomt, helpt partners in de samenleving, raads- en collegeleden en de gemeentelijke organisatie bij de ontwikkeling of uitvoering van beleid en projecten door voorafgaand helder te maken wat het doel is van de participatie, wie meepraten, wie welke rol heeft, binnen welke kaders er participatie mogelijk is er wat er gebeurt met de opbrengsten. Met als uiteindelijk doel een mooiere fysieke en sociale leefomgeving. Ook biedt het herijkte participatiebeleid handvatten aan initiatiefnemers binnen de Omgevingswet. Het college zal de resultaten ter besluitvorming aan de raad voorleggen in haar vergadering van september 2023. _______________________________________________________________________ Voorstel De Kaderstellende startnotitie herijking participatiebeleid vast te stellen.

Aanleiding voor dit voorstel Enige tijd geleden is in het Plan van aanpak Participatieve werkwijze aangekondigd om het participatiebeleid uit 2011 te herijken. Dat is nodig omdat de samenleving verandert. Steeds meer inwoners, ondernemers en organisaties willen meepraten en meebeslissen. Daarmee krijgen we als gemeente, naast een rol als autoriteit, meer en meer een rol als speler in een netwerksamenleving. Enerzijds doordat de overheid terugtreedt en daarmee meer verantwoordelijkheid en zelfredzaamheid van inwoners vraagt, anderzijds doordat inwoners steeds vaker zelf initiatieven ontplooien en meer toegang hebben tot kennis en vaardigheden. Dat betekent dat meer dan ooit inwoners en overheid elkaar nodig hebben en goed moeten samenwerken om tot beter en gedragen beleid en een mooiere leefomgeving te komen. In hun coalitieakkoord formuleren de partijen het samengevat als volgt: ‘Wij geloven in de kracht en de creativiteit van de samenleving en het eigen initiatief. Wij willen dat inwoners, ondernemers en organisaties meepraten en meebeslissen op initiatieven die hen raken en initiatieven die zij zelf ontplooien. Door taken los te laten en een sterke samenwerkingspartner te zijn werken we samen aan oplossingen met een breed draagvlak.’

Pagina 1 van 5

Op 15 september 2022 besprak de raadscommissie Bestuur de voorgenomen herijking van het participatiebeleid en de voorgestelde werkwijze om bij het opstellen van dit actuele beleid raadsleden en partijen in de samenleving te betrekken. De commissie sprak haar bereidheid uit om drie raads- en/of commissieleden te laten deelnemen aan een werkgroep waarin verder zitting hebben: drie inwoners, drie projectontwikkelende partijen en drie belangengroeperingen. Deze werkwijze is in een kaderstellende startnotitie uitgewerkt. _______________________________________________________________________

Relevante eerdere besluiten/besluitgeschiedenis • Verordening regelende de procedures op het gebied van burgerparticipatie in de gemeente IJsselstein 2003 • Beleidsplan burgerparticipatie 2011 • Plan van aanpak participatieve werkwijze 2020 • Bespreking herijking participatiebeleid, raadscommissie Bestuur d.d. 15 september 2022 Wettelijk kader of beleidskader • Verordening regelende de procedures op het gebied van burgerparticipatie in de gemeente IJsselstein 2003 • Omgevingswet per 1 januari 2024 • Wet versterking participatie op decentraal niveau (in voorbereiding) Alternatieven Het participatiebeleid zonder inbreng van raadsleden en partners in de samenleving opstellen. De kans is dan aanwezig dat we onvoldoende draagvlak ondervinden voor de wijze waarop we de samenleving betrekken bij de ontwikkeling en uitvoering van beleid en projecten en onvoldoende aansluiten op de eisen, die de Omgevingswet aan participatie door initiatiefnemers stelt. Argumenten De samenleving is altijd flink in beweging. Kennis is door digitale ontwikkelingen voor een groter publiek beschikbaar. Inwoners, instellingen en bedrijven nemen steeds vaker initiatief, hebben meer toegang tot kennis en vaardigheden en organiseren zichzelf. Als gemeente maken we steeds vaker onderdeel uit van initiatieven die vanuit de samenleving gestart worden.

Veel inwoners, ondernemers en (maatschappelijke) organisaties willen actief een bijdrage leveren aan de kwaliteit van hun fysieke of sociale leefomgeving. Ook willen zij verantwoordelijkheid nemen bij de grote vraagstukken van vandaag, zoals de energietransitie, ruimtelijke ordening, klimaatverande¬ring of duurzame ondersteuning in het sociaal domein. Inwoners bepalen wat ze nodig hebben en vragen aan de gemeente wat deze daar in kan betekenen. Als overheid vragen we meer verantwoordelijkheid en zelfredzaamheid van inwoners. Voor de gemeente betekent dit dat zij haar rol flexibel moet kunnen aanpassen aan dit veranderende speelveld. Naast initiatiefnemer zijn we steeds vaker (gelijkwaardig) netwerkpartner. In andere gevallen hebben we alleen een faciliterende rol. Rollen zijn minder strak omlijnd. Als bestuurder, ambtenaar en inwoner moeten we weten hoe we ons tot dit speelveld verhouden. Dat vraagt om duidelijkheid en helder afspraken over wat van wie verwacht mag worden. De IJsselsteinse participatie-aanpak helpt om voorafgaand helder te maken wat het doel is van de participatie, wie meepraten, wie welke rol heeft, binnen welke kaders er participatie mogelijk is er wat er gebeurt met de opbrengsten.

Bij grotere, complexe of bovenwijkse vraagstukken waarin participatie een rol speelt worden deze zaken vooraf met de raad afgestemd en in een kaderstellende startnotitie aangeboden. Zo zijn het speelveld en de spelregels vooraf voor iedereen duidelijk. Onze participatie-aanpak is Pagina 2 van 5

geen blauwdruk. Het is dynamisch beleid dat we samen met inwoners, ondernemers, medewerkers en het bestuur (college en raad) blijven aanscherpen. Kanttekeningen en / of risico’s Gevoed door de ambtelijke organisatie staat het de werkgroep in principe vrij het participatiebeleid binnen de gestelde kaders naar eigen inzicht te actualiseren. Hierbij geven wij de volgende uitgangspunten en kanttekeningen mee: Omgevingswet Bij de herijking houden we rekening met de inwerkingtreding van de Omgevingswet per 1 januari 2024. Projectmatig werken Medewerkers van de gemeente moeten het herijkte participatiebeleid kunnen doorvertalen in hun werk met behulp van training en instrumenten en naadloos aansluiten op de projectmatige manier van werken. De rol van het gemeentebestuur Participatie vraagt ook van het bestuur reflectie op de eigen rol en op het samenspel met samenleving en organisatie. Waarbij college en raad ook elk hun eigen rol hebben. _______________________________________________________________________ Uitvoering Kosten De kosten voor de locatie, externe spreker en onvoorzien bedragen 5.000 euro, te dekken uit het gemeentebrede budget voor inhuur en organisatieontwikkeling.

Omdat op voorhand niet vaststaat hoe het participatiebeleid eruit komt te zien en welke instrumenten daarbij gewenst zijn, bijvoorbeeld een digitaal participatieplatform of uitdaagrecht, kan de uiteindelijke aanpak financiële consequenties hebben. Ook training van medewerkers brengt kosten met zich mee. In een overzicht bij het raadsvoorstel in september zal het college de kosten en de dekking daarvan inzichtelijk maken. Planning Onder leiding van een ambtelijk projectleider actualiseert deze werkgroep het participatiebeleid. De werkgroep vraagt het college om een zienswijze op het concept en legt deze na verwerking van eventuele wijzigingsvoorstellen weer terug bij het college ten behoeve van een raadsvoorstel en vaststelling door de raad. In dit raadsvoorstel worden ook de niet overgenomen opmerkingen van het college vermeld, met daarbij de argumentatie van de werkgroep om deze opmerkingen niet over te nemen. Hierdoor heeft de raad het laatste woord. De planning is in de kaderstellende startnotitie uitgewerkt. Duurzaamheid Niet van toepassing. Participatie Het herijkte participatiebeleid komt tot stand met medewerking van raads- en/of commissieleden, inwoners, projectontwikkelende partijen en belangengroeperingen. Wij kiezen daarmee voor een hoge mate van invloed.

Coproductie Voor de totstandkoming van het herijkte participatiebeleid kiezen we voor het participatieniveau coproductie. Hierbij werken betrokkenen en belanghebbende Pagina 3 van 5

daadwerkelijk mee aan het beleid. Zij leveren gezamenlijk met medewerkers van de gemeente en eventuele andere betrokkenen een resultaat op dat ter besluitvorming aan het college en de raad wordt voorgelegd. De uitkomsten gebruiken we voor een gezamenlijke uitwerking van het plan. Kwaliteit Het gaat om de kwaliteit van participatie, niet om de kwantiteit. Niet alles wat er in de gemeente gebeurt, leent zich voor participatie. Overigens wil het college wel expliciet ruimte bieden aan initiatieven en worden deze ondersteund en gestimuleerd. Als we participeren, dan doen we dat zorgvuldig en met respect voor elkaars belangen en rollen. Informeren

Raadplegen

Adviseren

Raad Inwoners Derden

Co-productie x x x

Meebeslissen

Communicatie Inwoners worden over de totstandkoming van het geactualiseerde participatiebeleid geïnformeerd via de gemeentelijke website. Op basis van het herijkte participatiebeleid richten we een intern en extern participatieloket in. Evaluatie De werkgroep wordt gevraagd om het geactualiseerde participatiebeleid na een jaar te evalueren en eventueel voorstellen tot aanpassing te doen. _______________________________________________________________________ Bijlagen Kaderstellende startnotitie herijking participatiebeleid

Pagina 4 van 5

De raad van de gemeente IJsselstein; Gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 25 april 2023, zaaknummer BESLUIT:

De Kaderstellende startnotitie herijking participatiebeleid vast te stellen. Aldus besloten in de openbare vergadering van de raad van de gemeente IJsselstein, gehouden op 8 juni 2023

de griffier,

de voorzitter,

A.J.O. van Kooij CMC

mr. P.J.M. van Domburg

Pagina 5 van 5