Raadsvoorstel kadernota 2026

Raadsvoorstel gemeente IJsselstein _______________________________________________________________________ Agendapunt: Kadernota 2026 Zaaknummer: 265759 Programma: Bestuur en Organisatie Commissie: Bestuur Portefeuillehouder: Mark Foekema Onderdeel van: P&C cyclus Informatie bij: Wouter Geurts _______________________________________________________________________________

Onderwerp Kadernota 2026 gemeente IJsselstein Samenvatting Het college vraagt de raad om de kadernota 2026 vast te stellen. De kadernota is een belangrijk kaderstellend instrument van de raad en bevat de bouwstenen voor de op te stellen programmabegroting. In de kadernota geeft het college een actueel inzicht in het financiële perspectief van de gemeente en de uitgangspunten voor de begroting. Daarnaast heeft de raad de mogelijkheid om via de kadernota voorstellen in te dienen en het college de opdracht te geven deze mee te nemen in de begroting. De raad heeft voor deze kadernota geen gebruik gemaakt van deze mogelijkheid. De kadernota bestaat daarom uit de kaderbrief van het college en de op 6 maart goedgekeurde voorstellen ravijnjaar. Daarnaast neemt het college de vertaling van de Voorjaarsnota en de meicirculaire mee in de kadernota omdat hierdoor extra financiële ruimte ontstaat. Het college stelt voor om deze extra ruimte te gebruiken om een aantal maatregelen te nemen. De belangrijkste hiervan is het aanpassen van de begroting voor jeugdhulp op basis van actuele prognoses. Daarnaast stelt het college voor om een deel van de maatregelen ravijnjaar uit te stellen tot 2028. _______________________________________________________________________ Voorstel 1. De kadernota 2026 vast te stellen 2.

Het financieel perspectief, de financiële uitgangspunten en de voorgestelde maatregelen te verwerken in de programmabegroting 2026. Aanleiding voor dit voorstel De kadernota is een belangrijk kaderstellend instrument voor sturing en bevat de bouwstenen voor de op te stellen programmabegroting 2026. Het college heeft de raad in februari van dit jaar via de kaderbrief op hoofdlijnen geïnformeerd over het actuele financiële perspectief voor onze gemeente en de ontwikkelingen die op ons afkomen. Hierbij is in het bijzonder aandacht besteed aan het financieel ravijnjaar 2026 en de impact hiervan op de begroting 2026. Op basis van dit perspectief heeft het college voorstellen gedaan voor bezuinigingen en extra inkomsten om het ravijnjaar te dichten. Deze voorstellen zijn met enkele amendementen door uw raad aangenomen op 6 maart 2025. Pagina 1 van 7

De kadernota bevat het financieel perspectief inclusief het raadsbesluit ravijnjaar van 6 maart. Daarnaast geeft het college inzicht in de uitwerking van de Voorjaarsnota en meicirculaire 2025 op ons financieel perspectief en doet het voorstellen hoe de extra financiële ruimte ingezet kan worden. Deze voorstellen worden verwerkt in de kadernota. _______________________________________________________________________________

Relevante eerdere besluiten/besluitgeschiedenis Kaderbrief 2026 – 4 februari 2025 Raadsbesluit ravijnjaar – 6 maart 2025 Wettelijk kader of beleidskader Artikel 3 lid 1 van de Financiële Verordening Gemeente IJsselstein 2025 Alternatieven Op hoofdlijnen zijn er drie andere keuzes mogelijk: 1. We veranderen niets aan de eerder goedgekeurde bezuinigingsvoorstellen. Dit leidt ertoe dat de begroting een groter overschot zal laten zien. Binnen deze optie is het ook mogelijk om de extra ruimte in te zetten voor andere ontwikkelingen of beleidsambities. Structureel is hier beperkte ruimte voor. Incidenteel is hiervoor de ruimte in 2026 en 2027 groter. 2. Een deel van de eerder besloten bezuinigingsvoorstellen wordt teruggedraaid. Deze optie is mogelijk zolang de begroting in 2026 of 2029 structureel sluitend blijft. Hierdoor stijgt het risico dat toekomstige tegenvallers leiden tot een nieuwe bezuinigingsopgave. 3. Geen kadernota vaststellen. Er bestaat geen wettelijke verplichting om een kadernota vast te stellen. Wel schrijft onze financiële verordening dit voor, maar de raad mag besluiten hiervan af te wijken. Optie 1 is alleen logisch als er bepaalde belangrijke ambities zijn waar uitgaven voor nodig zijn. Als deze er niet zijn leidt optie 1 waarschijnlijk tot een onnodig overschot waardoor de pijn van bezuinigingsmaatregelen onnodig groot wordt.

Optie 2 heeft niet de voorkeur omdat we beperkte structurele ruimte hebben. Deze optie vergroot het risico op toekomstige tekorten, met name vanaf 2028. Het ambtelijke en politieke proces dat we het afgelopen jaar hebben doorlopen zullen we dan over 1-2 jaar deels opnieuw moeten doorlopen. Bij optie 3 is het nadeel dat er geen actueel financieel perspectief wordt vastgesteld met vertaling van de maatregelen uit de Voorjaarsnota van het Rijk. Ook wordt er dan pas bij het vaststellen van de programmabegroting 2026 een besluit genomen hoe de extra financiële ruimte wordt ingezet. Om bovenstaande redenen stelt het college, naast enkele structurele maatregelen, voor om een deel van de maatregelen ravijnjaar uit te stellen naar 2028. Binnen deze optie zijn er keuzes te maken welke maatregelen worden uitgesteld. Hierbij kan de raad kiezen voor andere maatregelen dan die door het college worden voorgesteld. Argumenten Op 12 november heeft het college besloten over keuzes die zij wil maken om de financiële gevolgen van het ravijnjaar vanaf 2026 op te vangen. De gemeenteraad heeft deze keuzes, met enkele amendementen, op 6 maart 2025 goedgekeurd. De goedgekeurde voorstellen voor bezuinigingen en extra inkomsten hanteren wij als uitgangspunt voor de kadernota en begroting 2026.

Pagina 2 van 7

Bij de behandeling van de voorstellen ravijnjaar hebben college en raad gebruik gemaakt van het op dat moment bekende financieel perspectief. Dit perspectief is door de Voorjaarsnota 2025 en de vertaling hiervan in de meicirculaire verbeterd. Het college doet daarom voorstellen hoe we deze ruimte in kunnen zetten. De extra ruimte en het actueel perspectief Gelijktijdig met dit raadsvoorstel hebben wij u via een RIB geïnformeerd over de doorrekening van de meicirculaire 2025. In de meicirculaire zijn onder andere de extra middelen uit de Voorjaarsnota van het kabinet verwerkt. Ook worden de indexatie en overige mutaties in het gemeentefonds via de meicirculaire verwerkt. In onderstaande tabel hanteren wij het saldo begroting ná raadsvoorstel ravijnjaar als uitgangspunt. Daar voegen we het netto effect van de meicirculaire aan toe. In dit netto effect is rekening gehouden met de middelen die wij moeten reserveren voor indexatie van onze eigen budgetten en taakmutaties. Voor het overzicht van alle mutaties en de toelichting verwijzen wij naar deze RIB. Het raadsvoorstel ravijnjaar en de RIB meicirculaire zijn als bijlage aan de kadernota toegevoegd. Het saldo ná effect van de meicirculaire geeft de financiële ruimte weer voor 2026 en de jaren daarna. Hieruit blijkt dat in 2026 en 2027 de meeste ruimte resteert.

Door het effect in de meicirculaire ontstaat ongeveer een miljoen Euro structurele ruimte. De extra ruimte in 2026 en 2027 ontstaat vooral door de incidentele extra middelen jeugd (zie RIB meicirculaire voor toelichting). Deze incidentele ruimte is in 2026 iets meer dan een miljoen en in 2027 iets minder dan een miljoen. Ontwikkeling saldo begroting (bedragen x (€ 1.000) Saldo begroting na raadsvoorstel Ravijnjaar Netto effect meicirculaire

2026 2027 397.350 -528.693 2.023.250 2.313.123

2028 2029 -35.186 81.654 959.421 1.100.416

Saldo begroting ná effect meicirculaire

2.420.600 1.784.430

924.235 1.182.070

De voorgestelde structurele aanpassingen We stellen enkele maatregelen voor die leiden tot een structurele aanpassingen van budgetten. Het gaat om het verhogen van het budget voor jeugdhulp en cameratoezicht. Besparing jeugd In december 2024 heeft uw raad het Project Jeugd goedgekeurd. Hierin zijn maatregelen gepresenteerd die bijdragen aan de beheersing van kosten voor jeugdhulp. Bij het Project Jeugd hebben wij een prognose gemaakt van de kostenontwikkeling en een doorrekening gemaakt van de geplande maatregelen (scenario 2). Bij deze prognose hebben wij ook rekening gehouden met een neerwaartse bijstelling van het jeugdhulpbudget voor de krimp van het aantal kinderen in IJsselstein. Dit is de besparing die in het raadsvoorstel ravijnjaar is toegelicht. Per saldo gaf de prognose van scenario 2 in Project Jeugd aan dat we een klein tekort overhouden. We stellen nu voor om de begroting aan te laten sluiten op de prognoses uit Project Jeugd. Ook stellen we de prognoses bij naar de situatie nu. Aan het geplande beleid uit Project Jeugd veranderen we niets. We maken de volgende aanpassingen: • Bijstellen van prognose: in Project Jeugd was voor 2024 een prognose gegeven van 9,75 miljoen Euro. We zien in 2024 een realisatie van 10 miljoen Euro door hogere kosten voor specialistische zorg en gezinsvormen. Deze analyse hebben we via een RIB met uw raad gedeeld.

We verwachten dat dit niet incidenteel is en door blijft werken. De prognoses uit Project Jeugd zijn daarom structureel 250K te laag. We stellen de prognose daarom met 250K bij voor alle jaren. Pagina 3 van 7

•

In de prognoses van Project Jeugd resteerde een tekort van 364K in 2026, 184K in 2027 en 251K structureel vanaf 2028. Dat betekent dat we met het effect van alle geplande maatregelen nog steeds een tekort verwachten. We plussen het budget bij met het verwachte tekort.

Bovenstaande zorgt ervoor dat we een realistische begroting hebben voor jeugdhulp wat aansluit op de verwachte kosten. We zijn van plan onze prognoses in het vervolg ook jaarlijks bij te stellen. Op basis daarvan gaan we jaarlijks afwegen of het bijstellen van de begroting noodzakelijk is. Op die manier blijven we realistisch begroten. Wanneer de bijgestelde prognose reden geeft om het budget te verhogen beoordelen we altijd eerst of er maatregelen zijn die we kunnen en willen nemen om de kosten te beheersen. Het effect hiervan verwerken we dan in de prognose. Onderstaande tabel geeft de voorgestelde aanpassingen jeugd weer, en de relatie met Project Jeugd en raadsvoorstel ravijnjaar. De kosten- en begrotingsprognose voor 2028 zijn doorgetrokken naar 2029 omdat we voor 2029 nog geen nieuwe prognose hebben. Overzicht jeugdhulp (cliëntgebonden kosten excl. PGB) Startpunt begroting vóór project jeugd en vóór RV Ravijnjaar Minus: daling aantal kinderen (besparing ravijnjaar) Plus: verwachte reguliere indexatie

2026

2027

2028

2029

9.420.000

9.420.000

9.420.000

9.420.000

-150.000 296.000

-300.000 665.000

-450.000 1.041.000

-600.000 1.191.000

Begrotingsprognose Project Jeugd

9.566.000

9.785.000 10.011.000 10.011.000

Kostenprognose Project Jeugd scenario 2 Plus: investering voorveld Verwacht saldo Project Jeugd Aanpassingen kadernota 2026

9.750.000 180.000 -364.000

9.669.000 300.000 -184.000

9.962.000 300.000 -251.000

9.962.000 300.000 -251.000

Bijstellen prognose kosten

250.000

250.000

250.000

250.000

Opplussen tekort Project Jeugd Totale aanpassing via kadernota Nieuwe prognose kosten incl investering voorveld

364.000 184.000 251.000 251.000 614.000 434.000 501.000 501.000 10.180.000 10.219.000 10.512.000 10.512.000

Aangepaste begroting incl verwachte indexatie Nieuw verwacht saldo

10.180.000 10.219.000 10.512.000 10.512.000 0 0 0 0

Cameratoezicht We zijn bezig met de voorbereiding op een aanbesteding voor cameratoezicht. We verwachten structureel 60K nodig te hebben bovenop het al beschikbare budget. We vinden goed cameratoezicht van groot belang voor de veiligheid en stellen daarom voor het extra budget vrij te maken. Uit te stellen bezuinigingen We hebben in 2026 en 2027 incidentele ruimte over. We hebben daarom overwogen welke maatregelen ravijnjaar we uit kunnen stellen. Hierbij hebben we vooral gekeken naar de maatregelen die onze inwoners het meest raken of die een risico vormen voor onze woningbouwopgave. We houden ook rekening met de technische haalbaarheid en we stellen bij voorkeur geen maatregelen uit waarvoor we al zijn gestart met nieuw/gewijzigd beleid.

Dat leidt tot de volgende voorstellen: Pagina 4 van 7

•

• •

• •

• •

Wmo: we verwachten een besparing te behalen van 105K in 2026, oplopend naar 225K in 2027 en 331K structureel vanaf 2028. Aan de raad is toegezegd dat de geplande maatregelen en financiële doorrekening in 2025 inzichtelijk worden gemaakt. We stellen voor de geplande bezuiniging met 1 jaar op te schuiven. Dit kost 105K in 2026, 120K in 2027 en 106K in 2028. We veranderen niets aan het geplande beleid en verwachten de extra middelen niet nodig te hebben. De maatregel zorgt ervoor dat we meer financiële ruimte hebben mochten de besparingen later optreden dan verwacht. Parkeren: we verhogen de tarieven pas in 2028. Kosten van uitstel bedragen 147K in 2026 en 2027. Vastgoed: we verwachten 50K te besparen op onderhoud als gevolg van onze afstootstrategie. Deze wordt op dit moment ontwikkeld. De kans is daarom groot dat de besparing in 2026 nog niet wordt gerealiseerd. We stellen voor om de besparing uit te stellen. We realiseren de helft van de besparing in 2027 en de volledige besparing in 2028. Dit kost 50K in 2026 en 25K in 2027. We blijven inzetten op het snel mogelijk afstoten van de panden die in onze afstootstrategie worden opgenomen. Leges begraven: We verhogen de leges pas in 2028. Dit kost ons 62,5K in 2026 en 2027. Leges omgevingsvergunningen: We verhogen de leges pas in 2028. Onze inschatting was dat een 30% verhoging zou kunnen leiden tot 300K meer inkomsten.

We hebben hiervoor 100K aan extra inkomsten ingeboekt. Bij uitstel moeten we dus deze 100K terugdraaien. Budget woningbouw: We houden 100K budget over in 2026 en 2027 als aanjaagbudget. BOA: wij gaan onderzoeken of de huidige BOA capaciteit voldoende is. We stellen voor de vacatureruimte voor de jaren 2026 en 2027 te behouden voor het geval blijkt dat de capaciteit nodig is. Dit kost in beide jaren 70K. Vanaf 2028 boeken we nog wel de besparing in. Indien blijkt dat de capaciteit structureel nodig is zullen wij dit met een apart raadsvoorstel aan u voorleggen.

De overige ruimte In de kostenparagraaf staat een tabel dat een totaaloverzicht geeft van de aanpassingen. Hieruit blijkt dat na de voorgestelde aanpassingen in 2026 een saldo van 1,1 miljoen Euro overblijft. Dit is voor een belangrijk deel incidenteel. Het structureel saldo is beperkt. We doen geen voorstellen voor andere aanpassingen omdat we het verstandig vinden om deze beperkte ruimte over te houden voor toekomstige ontwikkelingen die we op ons af zien komen. Een voorbeeld hiervan is het BUIG budget. We begroten de BUIG budgetneutraal, maar gezien de ontwikkeling die uit de begroting van de WIL voor 2026 blijkt, dreigt ons tekort op de BUIG structureel te worden. Het uitgangspunt blijft dat autonome ontwikkelingen binnen bestaande budgetten worden opgevangen, maar we zien een risico dat dit niet altijd kan. In dat geval gaan we de ruimte nodig hebben. Als we deze ruimte nu inzetten wordt het risico groter dat een nieuw college volgend jaar moet starten met een bezuinigingsopgave. Dat willen we voorkomen. Kanttekeningen en / of risico’s Het financieel perspectief, zowel vóór als ná de voorgestelde aanpassingen, is de beste inschatting die we op dit moment voor 2026 kunnen maken. Gedurende het begrotingsjaar zal dit altijd op onderdelen wijzigen. Dit kan bijvoorbeeld te maken hebben veranderingen in marktomstandigheden, open-einde regelingen of onvoorziene gebeurtenissen.

Bij belangrijke wijzigingen informeren we de raad over de reden en de impact hiervan. Waar mogelijk doen we dit via onze reguliere P&C producten. _______________________________________________________________________

Pagina 5 van 7

Uitvoering Kosten Het financieel perspectief ná de voorgestelde bijstellingen is als volgt: Aanpassingen en uitstel bezuinigingen

2026

2027

2028

2029

Saldo begroting ná effect meicirculaire Jeugdhulp aanpassen aan prognoses Cameratoezicht

2.420.600 -613.000 -60.000

1.784.430 -434.000 -60.000

924.235 -500.000 -60.000

1.182.070 -500.000 -60.000

Subtotaal na structurele aanpassingen

1.747.600

1.290.430

364.235

622.070

Uit te stellen bezuinigingen Wmo Parkeren Vastgoed Leges begraven

-105.000 -147.000 -50.000 -62.500

-120.000 -147.000 -25.000 -62.500

-106.000 0 0 0

0 0 0 0

Leges omgevingsvergunningen Woningbouw BOA Saldo na aanpassingen

-100.000 -100.000 -70.000 1.113.100

-100.000 -100.000 -70.000 665.930

0 0 0 258.235

0 0 0 622.070

Het financieel perspectief na bijstellingen geeft een structureel positief saldo weer. Daarmee blijven we voldoen aan de criteria voor repressief toezicht. Planning Na vaststelling van de kadernota (gepland juli 2025) verwerken wij deze in de programmabegroting 2026. Deze wordt in november 2025 aan de raad ter besluitvorming voorgelegd. Duurzaamheid Niet van toepassing Participatie Niet van toepassing Communicatie Na vaststelling zal het college de kadernota 2025 via de website van de gemeente openbaar maken Evaluatie Niet van toepassing _______________________________________________________________________ Bijlagen Kadernota 2026

Pagina 6 van 7

De raad van de gemeente IJsselstein; Gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 10 juni 2025, zaaknummer 265759 BESLUIT:

1. De kadernota 2026 vast te stellen 2. Het financieel perspectief, de financiële uitgangspunten en de voorgestelde maatregelen te verwerken in de programmabegroting 2026. Aldus besloten in de openbare vergadering van de raad van de gemeente IJsselstein, gehouden op 10 juli 2025

de griffier,

de voorzitter,

Arnout J.O. van Kooij MMC

Agnes Jongerius

Pagina 7 van 7