Raadsvoorstel inkomensondersteunende maatregelen

Raadsvoorstel gemeente IJsselstein _______________________________________________________________________ Agendapunt: ‘Aanpak negatieve impact energiecrisis door (inkomens)ondersteunende maatregelen’ Zaaknummer: 55363 Programma: Programma 5 Commissie: Samenleving Portefeuillehouder: Drs. E.J.M. Schell Onderdeel van: raadsakkoord Informatie bij: T.B.J. Maarhuis _______________________________________________________________________________

Inleiding Door de nasleep van de coronacrisis, de ontstane energiecrisis en koopkrachtcrisis in 2022 en het vervolg hierop in 2023 zijn er inwoners, maatschappelijke organisaties en ondernemers van IJsselstein die in de knel zijn geraakt of dreigen in de knel te raken. Het college voelt de urgentie om hierop te handelen en heeft in dit raadsvoorstel concrete (inkomens)ondersteunende maatregelen geformuleerd.

Samenvatting Dit raadsvoorstel is een vervolg op-, en uitwerking van, de in decembernota gevraagde € 500.000 voor de ‘Aanpak van de negatieve impact van de energiecrisis door middel van (inkomens)ondersteunende maatregelen’. In de raadsinformatiebrief van 7 november jl. is aangeven dat de raad in januari 2023 het raadsvoorstel zal ontvangen waarin het benodigde budget zal worden gevraagd en de concrete voorstellen voor de aanpak staan uitgewerkt. Bijgaand treft u de uitwerking hiervan aan.

Toelichting op de overzichtstabel (pagina 2) maatregelen en bedragen: 1. Bij de gemaakte keuzes en prioriteiten hebben we de inwoners bij de ondersteuning prioriteit gegeven. 2. De in dit voorstel genoemde bedragen bij de maatregelen zijn ramingen en aan mogelijke wijzigingen onderhevig. Deze posten en budgetten kunnen wijzigen op basis van nader onderzoek en voortschrijdend inzicht gedurende 2023. Dit betekent ook dat er binnen het totale budget tussen de posten met bedragen geschoven kan worden mocht hier aanleiding voor zijn. De raad zal bij wijzigingen hierover worden geïnformeerd. Het bedrag van maximaal € 500.000 wordt in het kader van dit voorstel niet overschreden. 3. In de overzichtstabel op pagina 2 wordt per onderdeel de op dit moment vastgestelde hulp nader gespecificeerd. 4. Veel van de hieronder genoemde ondersteuning wordt in de gemeente IJsselstein al uitgevoerd. In dit raadsvoorstel wordt deze hulp, gelet op de energie-, en koopkrachtcrisis in 2022 / 2023, tijdelijk uitgebreid of geïntensiveerd. 5. Bij de toelichting onder de tabel op pagina 2 kunnen de geraamde kosten afwijken van het gereserveerde bedrag. In die gevallen is er een marge toegepast voor onvoorziene kosten.

Pagina 1 van 6

1. Overzichtstabel maatregelen en bedragen aan ondersteuning (inkomens) ondersteunende maatregelen bedragen impact op in euro's inwoners organisaties ondernemers Bijzondere bijstand ophoging percentage naar 120% 100.000 x Stichting Leergeld 50.000 x x Verenigingen 50.000 x x Voedselbank 20.000 x x Stichting Urgente Noden 15.000 x x Sociaal Team Voorkomen uithuiszettingen 15.000 x Upas bekendheid vergroten en optimaliseren gebruik 10.000 x x Ondernemers MKB ondersteuning 80.000 x subtotaal

340.000

Overheadkosten WIL kosten uitvoering bijzondere bijstand maatregelen

50.000

Communicatiekosten gemeente IJsselstein

10.000

Gereserveerde budgetruimte / onvoorzien/nog niet ingevuld

100.000

totaal

500.000

1a Toelichting (inkomens)ondersteunende maatregelen Hieronder zijn in de kern de (inkomens) ondersteunende maatregelen beschreven. Voor een verdere toelichting verwijzen we naar Bijlage I. De vaststelling van de bedragen is grotendeels in overleg met de betreffende organisaties tot stand gekomen. In een enkel geval is er sprake van een indicatie omdat de informatie nog niet volledig is. Bijzondere bijstand ophoging draagkrachtpercentage van 110% naar 120% We willen voor 2023 tijdelijke aanvullende hulp bieden aan inwoners op of net boven bijstandsniveau die een beroep willen doen op bijzondere bijstand. Gelet op de energiecrisis / inflatie willen we de groep die hiervoor in aanmerking komt vergroten door het ophogen van de inkomensgrens van 110% naar 120% van de geldende bijstandsnorm. Reservering € 100.000 Stichting Leergeld We willen de Stichting Leergeld ondersteunen om in deze tijd ruimer dan zij normaliter doen naar noodzaak en behoefte te handelen om armoede en sociale isolement tegen te gaan. Hiermee kan Stichting Leergeld diverse aanvullende activiteiten meer ruimhartig uitvoeren. Reservering € 50.000 Organisaties op het gebied van sport, kunst en cultuur We willen inwoners en organisaties helpen gezondheid, sociaal samenzijn en ontspanning verder te bevorderen. Stijgende energieprijzen zouden kunnen leiden tot stijgende contributies, dan wel betalingsproblemen.

Via (individueel) maatwerk of andere compensatie aan de organisaties kan in een oplossing voor eventuele problemen worden voorzien. Reservering € 50.000 Voedselbank We willen voorkomen dat de grenzen van de hulp in 2023 bij de Voedselbank zullen worden bereikt nu er eind 2022 al sprake is van een toenemende vraag om hulp. Reservering € 20.000 Stichting Urgente Noden (SUN) We willen het SUN mogelijk maken, om voor mensen die in acute financiële noodsituatie verkeren, zich in te blijven zetten. Door de energie-, en koopkrachtcrisis is er een toename van het aantal aanvragen bij SUN. Reservering € 15.000 Intensiveren samenwerking voorkomen uithuiszettingen Pagina 2 van 6

We willen een toename aan huurschulden en (dreigende) uithuiszettingen voorkomen door o.a. te intensiveren op de samenwerking WIL, Cazas en het Sociaal Team in Ijsselstein. Reservering € 15.000 U-Pas ophoging van de bedragen We willen de bekendheid van de U-Pas vergroten en het gebruik verder optimaliseren zodat meer inwoners met inkomen rondom het sociaal minimum korting kunnen krijgen op o.a. activiteiten, producten, musea, en bioscopen. Reservering € 10.000 Ondernemers ondersteuning Er zijn in de gemeente IJsselstein een aantal MKB ondernemers die ondanks een levensvatbaar bedrijf gelet op de huidige crisis onvoldoende geholpen zullen worden door de landelijke maatregelen en mogelijk ook niet direct passen in het aanbod via Ondernemers Centraal Utrecht. Uitgangspunt blijft dat ondernemers een eigen ondernemersrisico hebben en zelf er alles aan moeten doen om hun bedrijf overeind te houden. Vanuit dit uitgangspunt willen we oog hebben voor die ondernemers die tussen wal en schip vallen we willen hen onder voorwaarden, hierbij helpen. Tegelijkertijd willen we hiermee voorkomen dat deze ondernemers een aanspraak op bijstand moeten maken na beëindiging van hun bedrijf. Reservering € 80.000

1b Overheadkosten WIL uitvoering De maatregelen bijzondere bijstand zijn arbeidsintensief en vereisen maatwerk. Om uitvoering van die maatregelen mogelijk te maken dient extra menskracht te worden ingezet bij WIL. Voor het uitvoeren van extra aanvragen is er een bedrag gereserveerd. Reservering € 50.000 Communicatie gemeente IJsselstein Om de verschillende inkomensondersteunende maatregelen onder de aandacht te brengen bij inwoners, organisaties en ondernemers is het van belang om de externe communicatie op een juiste wijze in te richten. Reservering € 10.000

1c Budgetruimte (onvoorzien of nog niet ingevuld budget) In het totale budget is rekening gehouden met onvoorziene kosten en mogelijk nog niet ingevulde posten. Op deze wijze is er ruimte om bijvoorbeeld nog niet opgenomen posten later alsnog op te nemen dan wel nog marginaal te schuiven met de budgetten van de verschillende posten. Reservering € 100.000 ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------

Voorstel 1. De raad voor te stellen te besluiten tot het beschikbaar stellen van een budget voor (inkomensondersteunende) maatregelen om de negatieve gevolgen van de energiecrisis te bestrijden. 2. Bijgaande begrotingswijziging (23006) vast te stellen.

Aanleiding voor dit voorstel Zie samenvatting. Relevante eerdere besluiten /besluitgeschiedenis Geen Wettelijk kader of beleidskader Artikel 189 van de Gemeentewet (Budgetrecht) Rol gemeente IJsselstein Pagina 3 van 6

Binnen de context van de geboden inkomensondersteuning aan inwoners, maatschappelijke organisaties en ondernemers is de rol van de gemeente als volgt gedefinieerd: • De gemeente heeft een rol als regisseur: zij verbindt partijen zoals lokale stichtingen/fondsen, stemt af met-, en verwijst door naar samenwerkende en uitvoerende instanties (WIL, Pulse, Voedselbank, etc.) en stelt hen in staat om hun rol goed uit te voeren. • We sluiten zoveel mogelijk aan bij de huidige bestaande hulp- en begeleidingsstructuren van onszelf (sociaal team), onze GR-en (WIL) en andere organisaties (zoals Stichting leergeld, SUN Lekstroom, Voedselbank). Informatievoorziening en coördinatie is hierin van wezenlijk belang. Communicatie heeft hierin een belangrijke rol.

Alternatieven Geen actie ondernemen: hiermee wordt het risico in een aantal gevallen op financieel gebied voor bepaalde groepen inwoners, organisaties en ondernemers groter en zullen ook psychosociale problemen onder bepaalde inwoners naar verwachting toenemen. Dit leidt mogelijk tot een toename van maatschappelijke kosten voor de gemeente. Keuzes en afwegingen Bij de inventarisatie is gekeken naar de verschillende mogelijkheden van ondersteuning. Bij het bepalen van de keuzes zijn de volgende overwegingen leidend geweest bij het niet in aanmerking komen voor ondersteunende maatregelen: • De doelgroep is dermate groot dat bij het toekennen van de hulp óf het totale budget ruimschoots zou worden overschreden dan wel dat het bedrag dat beschikbaar kan worden gesteld te klein wordt om effectief te zijn; • De hulp leidt tot het doen van inkomenspolitiek; • De betreffende doelgroep kunnen we niet in kaart brengen mede vanwege Algemene Verordening Gegevensbescherming; • Toepassing leidt tot een generieke maatregel die ook inwoners ondersteuning biedt die deze ondersteuning niet nodig hebben; • Geen acute noodzaak aanwezig; • Bij toepassing is er sprake van onevenredigheid Kanttekeningen en / of risico’s 1. De verwachtingen bij inwoners, organisaties en ondernemers dat het aangeboden pakket aan incidentele maatregelen een structureel karakter gaan krijgen. Risico is aanwezig.

Duidelijke communicatie over het incidentele karakter in 2023 zal hierbij helpen. 2. Wanneer de incidentele maatregelen niet gevolgd worden door structurele maatregelen kan dit leiden tot terugval: Risico is aanwezig. Vroegtijdig hierop anticiperen en acteren is van belang. 3. In het streven om de verschillende inwoners, maatschappelijke organisaties en ondernemers snel en doelgericht te kunnen ondersteunen is het college voor een aantal dilemma’s geplaatst waarbij het keuzes heeft moeten maken tussen optimale en haalbare routes en tussen snelheid en zorgvuldigheid. Het college wil met dit voorstel de raad hiervan deelgenoot te maken.

----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------

Uitvoering Kosten De totale kosten bedragen maximaal € 500.000 en de middelen hiervoor zijn aangevraagd in de decembernota 2022. Dekking uit de 'middelen inkomstenderving corona compensatie';

Planning Pagina 4 van 6

2022

Globale planning

mnd 11 12

2023

01

02

03

04

05

06

07

08

09

10

raadsinformatiebrief raadsvoorstel, collegevoorstel en voorstel begrotingswijziging informeren PSIJ door wethouder commissie Samenleving bespreking raadsvoorstel bespreking raadsvoorstel in de raad raadsinformatiebrief bij wijzigingen datum n.t.b. evaluatie raad

Duurzaamheid N.v.t. Participatie

Raad Inwoners Derden

Informeren x x x

Raadplegen x x x

Adviseren

Coproductie

Meebeslissen x

x

Communicatie Om de verschillende (inkomens)ondersteunende maatregelen onder de aandacht te brengen bij inwoners, organisaties en ondernemers is het van belang om de externe communicatie op een juiste wijze in te richten. Verdere uitwerking in Bijlage I.

Toetsing en Reikwijdte • • •

•

Aanvullende maatregelen: De (inkomens)ondersteunende maatregelen zijn aanvullend op de landelijk door het kabinet genomen maatregelen en de voorliggende voorzieningen waar, vanuit bestaande regelgeving, een beroep op kan worden gedaan. Incidenteel karakter: De (inkomens)ondersteunende maatregelen hebben een incidenteel karakter. De verstrekkingen vinden plaats door middel van incidentele subsidies aan de hand van een aanvraag en aanvraagperiode. Geen inkomenspolitiek: Bij de beoordeling of er wel of geen (inkomens) ondersteunende maatregel wordt ingezet, wordt geen inkomenstoets / draagkrachtmeting gehanteerd op inkomen en vermogen en er worden geen directe geldelijke verstrekkingen aan inwoners gedaan. Dit behoudens de ondersteunende maatregelen die vallen onder het bestek van de bijzondere bijstand. Afbakening lopende projecten: In dit project gaat het niet om acties die worden uitgevoerd in het kader van energiebesparende maatregelen. Dit valt onder het ‘sociaal programma energiebesparing’ dat door het Rijk wordt gefinancierd. Het project ‘Samenwerking met Ondernemer Centraal’ geldt als een voorliggende voorziening op de ondersteuning aan ondernemers.

Evaluatie Het college zal de raad tijdig informeren door middel van een raadsinformatiebrief bij wijzigingen en over de voortgang met betrekking tot de (inkomens) ondersteunende maatregelen. In 2023 wordt er een evaluatie aan de raad aangeboden. Bij de evaluatie is een totaalverantwoording bijgesloten. ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------Bijlagen Bijlage I Toelichting Inkomensondersteunende maatregelen Bijlage II Begrotingswijziging ( 23006) De raad van de gemeente IJsselstein; Pagina 5 van 6

11

12

Gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 20 december 2022, zaaknummer 55363

BESLUIT: 1. Te besluiten tot het beschikbaar stellen van een budget van €500.000,- voor (inkomensondersteunende) maatregelen om de negatieve gevolgen van de energiecrisis te bestrijden zoals beschreven in dit raadsvoorstel. 2. Bijgaande begrotingswijziging (23006) vast te stellen

Aldus besloten in de openbare vergadering van de raad van de gemeente IJsselstein, gehouden op 2 februari 2023.

de griffier,

de voorzitter,

A.J.O. van Kooij

mr. P.J.M. van Domburg

Pagina 6 van 6