Raadsvoorstel Gebiedsperspectief Kromme IJsselgebied

Raadsvoorstel gemeente IJsselstein _______________________________________________________________________ Agendapunt: Gebiedsperspectief Kromme IJsselgebied Zaaknummer: 80011 Programma: Ruimte en wonen Commissie: Ruimte Portefeuillehouder: E. Tas Onderdeel van: Collegeprogramma Informatie bij: F. Both _______________________________________________________________________________

Onderwerp Gebiedsperspectief Kromme IJsselgebied Samenvatting Om het Kromme IJsselgebied te kunnen blijven waarderen en gebruiken in de toekomst, is een gebiedsperspectief opgesteld. Dit gebiedsperspectief is in interactie met bewoners, ondernemers, grondeigenaren en andere betrokkenen bij het gebied opgesteld. Het gebiedsperspectief geeft richting voor de toekomst van het Kromme IJsselgebied. _______________________________________________________________________ Voorstel 1. Het gebiedsperspectief Kromme IJsselgebied vast te stellen als richtinggevend document voor de toekomst van het Kromme IJsselgebied; 2. Op basis hiervan het college opdracht te geven om: a. op basis van het Gebiedsperspectief Kromme IJsselgebied nader onderzoek te verrichten om te komen tot een aanscherping van de voorgestelde richting uit het gebiedsperspectief; b. op basis van dit onderzoek randvoorwaarden op te stellen voor realisatie van een woongebied in de vorm van een stadsrand en een toekomstbestendig buitengebied waarin landbouw, bedrijvigheid, energieopwek, recreatie, natuur, klimaatadaptatie en een gezonde leefomgeving in samenhang zijn verwerkt; c.

een participatieplan op te stellen en ter besluitvorming aan de raad voor te leggen, ten bate van het onderzoek en het opstellen van de randvoorwaarden; Aanleiding voor dit voorstel Op basis van interactieve gebiedsateliers is het Gebiedsperspectief Kromme IJsselgebied opgesteld. In de gebiedsateliers is gezocht naar een antwoord op vraagstukken ten aanzien van woningbouwmogelijkheden, klimaatadaptatie, gevolgen van de landbouwtransitie en energietransitie. De bestaande waarden van het gebied evenals potenties voor recreatie, natuur, water en groen zijn meegenomen in het proces. Het college vraagt de raad om een besluit te nemen over een vervolgstap op basis van het gebiedsperspectief. _______________________________________________________________________________

Pagina 1 van 7

Relevante eerdere besluiten/besluitgeschiedenis Woningbouwopgave IJsselstein, vastgesteld d.d. 9 april 2020 Propositie IJsselstein Vitaal, vastgesteld d.d. 9 juli 2020 Integraal Regionaal Perspectief U10, vastgesteld d.d. 16 december 2021 Wettelijk kader of beleidskader Woonvisie 2030 Omgevingsvisie IJsselstein Alternatieven Zie voor verschillende alternatieven het bijgevoegde document 'Beschouwingen gebiedsperspectief Kromme IJsselgebied'. Argumenten De belangrijkste argumentatie staat hieronder. Voor een nadere onderbouwing van deze argumenten verwijzen wij u naar het Gebiedsperspectief en de bijlagen. Aanleiding gebiedsperspectief Met het oog op een vitaal IJsselstein is in de Woonvisie 2030 een concrete woningbouwopgave opgenomen van 2.500 nieuwe woningen. In de zoektocht naar geschikte woningbouwlocaties was in 2020 gedacht ca 1000 woningen binnenstedelijk te realiseren. Met nieuwe projecten en inzichten (Roba) lijkt dit aantal richting 1.500 te gaan, waarmee voor ca 1000 woningen een geschikte locatie buiten de huidige kern IJsselstein gevonden moet worden. In deze zoektocht is besloten om eerst te onderzoeken wat de mogelijkheden zijn ten zuiden van de huidige kern, zoals aangegeven in de Omgevingsvisie IJsselstein. Het gebiedsperspectief is dan ook mede bedoeld om een antwoord te geven op de vraag of woningbouw mogelijk is en zo ja, onder welke voorwaarden.

Bij een eerdere verkenning in het kader van de Propositie IJsselstein Vitaal is wel gebleken dat er meer ontwikkelingen spelen in het gebied, waar integraal naar gekeken moet worden om tot een realistisch toekomstperspectief voor het gebied te komen. Proces Voor het opstellen van het gebiedsperspectief heeft het college inwoners van het gebied en belangenpartijen uitgenodigd om mee te denken over de toekomst van het gebied. Hiertoe vonden aanvankelijk drie gebiedsateliers plaats. Tijdens het proces bleek een vierde avond nodig om de input van aanwezigen en daarmee het proces recht te doen. Uit de opbrengsten van dit proces blijkt dat men verdeeld is over de toekomst van het gebied. Een deel van de aanwezigen wenst geen veranderingen te zien. Anderen zien veranderingen op het gebied afkomen en willen vooral de belangrijkste waarden van het gebied borgen. Woningzoekenden zijn niet benaderd om deel te nemen aan het proces. Gebiedsperspectief Het gebiedsperspectief is in verschillende stappen opgebouwd. Allereerst is een analyse van de bestaande waarden in het gebied gemaakt en een beschrijving van de verschillende opgaven die op het gebied afkomen. Hieruit zijn de ruimtelijke kansen gefilterd. In verschillende gebiedsateliers is de analyse verfijnd en is met behulp van modellen toegewerkt naar het eigenlijke gebiedsperspectief.

Het gebiedsperspectief bestaat uit een vijftal uitgangspunten voor de toekomst van het gebied: scheg tussen stad en land (een scheg is hier een groene wig die het stedelijk gebied binnendringt); groene long voor de stad; stad-land verbindingen; een nieuwe, openbare stadsrand; bebouwing en groen groeien samen.

Pagina 2 van 7

Belangrijkste conclusies en vraagstukken Vanuit een scherpe analyse van het gebied, laat het gebiedsperspectief zien dat heldere keuzes nodig zijn om de toekomst van het gebied te bepalen. Veranderingen in de landbouw en klimaat zullen effect hebben op de inrichting en daarmee waarden in het gebied. De doelstellingen van de gemeente uit de Woonvisie 2030 en voor energieopwek leggen het vraagstuk op tafel in hoeverre dit gebied aan deze doelstellingen kan bijdragen. Op basis van het gebiedsperspectief zijn onderstaande conclusies en vraagstukken te identificeren. In de bijlage 'beschouwingen gebiedsperspectief Kromme IJsselgebied' is een nadere analyse weergegeven. Cultuurhistorie en landschap zijn leidend Het gebiedsperspectief geeft weer welke cultuurhistorische en landschappelijke waarden in het gebied aanwezig zijn. De waarden staan onder druk door de veranderingen die op het gebied afkomen en mogelijke ontwikkelingen in het gebied. Hoofddoel moet zijn om de bestaande waarden als leidend principe toe te passen bij nieuwe ontwikkelingen. Daar waar zich kansen voordoen, moet het doel zijn om de bestaande waarden te versterken. Minimaal 80% buitengebied Belangrijke gebiedskenmerken komen het beste tot hun recht wanneer zij binnen het buitengebied vallen.

Door voor de toekomst voldoende ruimte te claimen voor het buitengebied, blijft het mogelijk om deze kenmerken te behouden of te versterken. Voor dit buitengebied blijven de regels voor het buitengebied gelden. Binnen deze kaders worden wel de volgende ontwikkelingen voorzien: Passende recreatie die vooral aansluit op de behoefte aan dagrecreatie vanuit het omliggende stedelijk gebied is wenselijk. De bestaande natuur is beperkt, maar kan met enkele ingrepen worden versterkt. Dit is wenselijk om tot een toekomstbestendig natuurnetwerk te komen. Grootschalige landbouw lijkt uit het gebied te verdwijnen, waarmee actief naar alternatief gebruik van deze gronden gezocht moet worden, passend in het buitengebied en bij de waarden in het Kromme IJsselgebied. Voor agrarische bedrijven die ondanks beperkingen door willen met hun bedrijfsvoering, moeten mogelijkheden worden gezocht om door neveninkomsten het bedrijf rendabel te houden. Stadsrand Concentreren van de woningbouw in een stadsrand kent verschillende voordelen. Voor een goede aansluiting op de bestaande voorzieningen in IJsselstein is het belangrijk om de routes naar deze voorzieningen voor fiets en voet zo kort mogelijk te houden. Daarnaast geeft een concentratie van woningen, gelet op de gevraagde differentiatie in woningen, een betere financiële exploitatie.

Wel is het van belang om bij het ontwerpen van de stadsrand gezondheid als leidend principe te hanteren, waarmee een directe aansluiting op de N210 met woningbouw gezien onder meer geluidsoverlast niet realistisch is. Een combinatie is wenselijk met de noodzaak om ook een heldere groen- en waterstructuur te maken in de stadsrand. Bestaande kenmerken van het landschap vormen het uitgangspunt bij het ontwerpen van de stadsrand. De groen- en waterstructuur moet aansluiten op de omgeving, zowel het bestaand stedelijk gebied als het buitengebied, waarmee ook een zachte overgang naar het buitengebied wordt gerealiseerd en geen harde, scherpe lijn in het landschap. Tot slot is van groot belang om in te zetten op woningbouw die is gericht op doelgroepen die geneigd zijn gebruik te maken van andere vervoersmiddelen dan de auto, om daarmee de druk op het wegennet te beperken.

Pagina 3 van 7

Energieopwek In het gebiedsperspectief is een beperkt gebied opgenomen waar grootschalige energieopwek gerealiseerd kan worden. Gezien de beperkte ruimtelijke mogelijkheden is het de vraag of het Kromme IJsselgebied hiermee een bijdrage kan leveren aan de gemeentelijke doelstelling om 0,05 Twh op te wekken in 2030. Aangezien ook in het noordelijk buitengebied van IJsselstein een proces gaat lopen in het kader van Groen Groeit Mee, waarbij minder ruimte overblijft voor grootschalige energieopwek, is het van belang om op korte termijn nader onderzoek te verrichten naar de mogelijkheden in beide gebieden en op grond daarvan een bestuurlijke keuze te maken waarbij het vastgestelde Afwegingskader zon- en wind het vertrekpunt vormt. Het proces voor dit onderzoek, inclusief participatieproces, wordt aan de raad voorgelegd voordat het onderzoek daadwerkelijk start. De uitkomsten van dit nader onderzoek worden meegenomen in het proces om te komen tot een samenhangende set randvoorwaarden (zie onder 'Vervolg' en 'Planning'). Financiële doorrekening Voor de gebiedsontwikkeling is een ruwe financiële doorrekening gemaakt. Hieruit zijn de volgende conclusies te trekken. 1. De woningbouw in de stadsrand zelf vraagt om een uitwerking waarbij rekening wordt gehouden met een optimalisatie van de grondexploitatie zodat een negatief eindresultaat wordt vermeden. 2.

In het gebiedsperspectief wordt aangegeven dat de woningbouw bijdraagt aan andere ontwikkelingen in het gebied. Dit is mogelijk, maar zal dan via het kostenverhaal van de gemeente moeten lopen. Een afzonderlijke bijdrage is, gezien de investeringen die voor de woningbouw zelf gedaan moeten worden, niet mogelijk. Dit vraagt om een concreet besluit de verkregen middelen op basis van kostenverhaal daadwerkelijk te investeren in dit gebied. 3. Voor een langdurige exploitatie van nieuwe toevoegingen in het buitengebied van het Kromme IJsselgebied, zoals nieuwe wandelpaden, natuur en recreatieve mogelijkheden, moet worden gezocht naar een balans van opbrengsten en kosten voor beheer en onderhoud. Daarbij zijn afspraken met partijen als provincie en Staatsbosbeheer van groot belang. Vervolg In het gebiedsperspectief is een richting voor het vervolgonderzoek opgenomen. Het gaat dan om een landschappelijke, stedenbouwkundige en programmatische uitwerking en een verdiepend milieuonderzoek naar de mogelijkheden en beperkingen van het gebied. Het document 'Beschouwingen gebiedsperspectief Kromme IJsselgebied' geeft een verdieping op verschillende onderwerpen die relevant zijn voor dit vervolgonderzoek.

Op basis van het onderzoek worden randvoorwaarden opgesteld voor realisatie van een stadsrand en een toekomstbestendig buitengebied waarin bedrijvigheid, energieopwek, recreatie, natuur en een gezonde leefomgeving integraal zijn verwerkt. Om deze vervolgstappen te kunnen zetten, is een zorgvuldig participatieproces van belang.

Pagina 4 van 7

Kanttekeningen en / of risico’s Voor het bouwen buiten bestaand stedelijk gebied is medewerking van de provincie cruciaal. De provincie heeft ambtelijk aangegeven dat realisatie van een beperkt aantal woningen mogelijk wordt geacht. De bestaande waarden in het gebied, met name cultuurhistorie zijn van groot belang voor de provincie. Bij een verdere uitwerking van de plannen zal de provincie nauw betrokken moeten worden om te toetsen of aan provinciale vereisten voldaan wordt, zodat de provincie kan instemmen met de verschillende ontwikkelingen in het Kromme IJsselgebied. De haalbaarheid van verschillende onderdelen van het gebiedsperspectief zal nader onderzocht moeten worden. Uit de eerste financiële doorrekening op hoofdlijnen volgt dat optimalisatie van de plannen nodig is om tot een financieel haalbaar plan te komen. Daarnaast moet uit (milieu)onderzoek blijken wat de impact is van wet- en regelgeving op een concrete uitwerking van de verschillende ontwikkelingen die worden benoemd in het gebiedsperspectief. _______________________________________________________________________ Uitvoering Kosten Budget voor de vervolgstap is in de begroting opgenomen door een jaarlijks budget voor een buitenstedelijke locatie.

Het college heeft geheimhouding opgelegd volgens artikel 87 van de Gemeentewet, op Financieel perspectief Kromme IJsselgebied en Normatieve grex Kromme IJsselgebied, op grond van het bepaalde in artikel 5.1, lid 2, sub b en f van de Wet open overheid, zijnde de financiële belangen van de gemeente en derden. Planning Op basis van het raadsbesluit wordt een projectopdracht opgesteld. Een projectgroep is nodig om op basis van deze projectopdracht aan de slag te gaan. Hiervoor zijn middelen beschikbaar, maar moet nog concrete capaciteit worden aangetrokken. De verwachting is dat nader onderzoek naar energieopwek al eerder opgepakt moet worden om aan de ambities van de RES te kunnen voldoen en om tijdig invloed uit te oefenen op lopende processen in het noorden van IJsselstein. De uitkomsten van dit onderzoek worden weer meegenomen om tot een samenhangende set randvoorwaarden te komen. Beoogde planning: Q3 2023 opstellen projectopdracht Q4 2023 opstellen participatieplan, vaststelling begin 2024 2024 uitvoeren onderzoeken/opstellen randvoorwaarden Q1 2025 vaststellen randvoorwaarden gebiedsontwikkeling Kromme IJsselgebied Duurzaamheid Verschillende duurzaamheidsaspecten zijn integraal meegewogen in het gebiedsperspectief, waaronder klimaatadaptatie en energieopwek. Het ondertekende convenant duurzaam bouwen wordt gehanteerd bij de concrete uitwerking van woningbouwplannen.

Participatie Hiervoor wordt een participatieplan opgesteld. Vanzelfsprekend worden de participanten die hebben deelgenomen aan de gebiedsateliers uitgenodigd opnieuw deel te nemen bij participatie in vervolgstappen.

Pagina 5 van 7

Informeren

Raadplegen

Adviseren

Coproductie

Meebeslissen

Raad Inwoners Derden Communicatie Voor de gebiedsateliers zijn inwoners in het gebied en belangenorganisaties uitgenodigd. De algemene communicatie loopt via de projectpagina op de website van de gemeente. In de loop van het proces zijn verschillende reacties ontvangen. Deze reacties zijn opgenomen in de bijlagen. Het besluit over het gebiedsperspectief wordt meegedeeld aan alle aanwezigen van de gebiedsateliers en op de projectwebsite. Evaluatie Niet van toepassing. _______________________________________________________________________ Bijlagen 1.Gebiedsperspectief Kromme IJsselgebied 2.Beschouwingen gebiedsperspectief Kromme IJsselgebied 3.Knelpuntenanalyse 4.Scenario schetsen duurzame energie Reacties 5a.Brief college en gemeenteraad aangaande Kromme IJsselgebied 5b.Beantwoording brief uit de buurt 5c.Bijlage bij brief beantwoording brief uit de buurt 6.Reactie scenarios Gebiedsvisie 7a.Verklaring inzake Kromme IJsselgebied 7b.Brief reactie verklaring Kromme IJsselgebied 7c.Puntsgewijze beantwoording verklaring gebiedsateliers Kromme IJsselgebied 8a.Brief handreiking voor Gebiedsperspectief Kromme IJsselgebied 8b.Brief reflectie Gebiedsperspectief Kromme IJsselgebied

Pagina 6 van 7

De raad van de gemeente IJsselstein; Gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 25 april 2023, zaaknummer 80011

BESLUIT:

1. Het gebiedsperspectief Kromme IJsselgebied vast te stellen als richtinggevend document voor de toekomst van het Kromme IJsselgebied; 2. Het college opdracht te geven om: a. op basis van het Gebiedsperspectief Kromme IJsselgebied nader onderzoek te verrichten om te komen tot een aanscherping van de voorgestelde richting uit het gebiedsperspectief; b. op basis van dit onderzoek randvoorwaarden op te stellen voor realisatie van een woongebied in de vorm van een stadsrand en een toekomstbestendig buitengebied waarin landbouw, bedrijvigheid, energieopwek, recreatie, natuur, klimaatadaptatie en een gezonde leefomgeving in samenhang zijn verwerkt; c. een participatieplan op te stellen en ter besluitvorming aan de raad voor te leggen, ten bate van het onderzoek en het opstellen van de randvoorwaarden;

Aldus besloten in de openbare vergadering van de raad van de gemeente IJsselstein, gehouden op 8 juni 2023

de griffier,

de voorzitter,

A.J.O. van Kooij CMC

mr. P.J.M. van Domburg

Pagina 7 van 7