Raadsvoorstel eerste begrotingswijziging WIL 2023 en kaderbrief WIL

Raadsvoorstel gemeente IJsselstein _______________________________________________________________________ Agendapunt: Zienswijze eerste Begrotingswijziging WIL 2023 en Kaderbrief WIL 2024 Zaaknummer: 66069 Programma: programma 5, inkomen Commissie: Samenleving Portefeuillehouder: Drs. E.J.M. Schell Onderdeel van: Informatie bij: C. Wissink ______________________________________________________________________________

Onderwerp Zienswijze eerste Begrotingswijziging WIL 2023 en concept Kaderbrief WIL 2024 Samenvatting WIL heeft een eerste voorgenomen begrotingswijziging op de Begroting 2023 ter zienswijze aangeboden aan de raad. De begrotingswijziging is opgesteld met in achtneming van de 'oogst' van het kaderstellend raadsdebat van oktober 2022. WIL heeft ook de concept Kaderbrief WIL 2024 ter zienswijze aangeboden aan de raad. In de Kaderbrief 2024 beschrijft WIL op hoofdlijnen de beleidsvoornemens en financiële kaders voor 2024 en daarmee de uitgangspunten voor de begroting 2024, welke in april ook ter zienswijze wordt aangeboden aan de raad. Inhoudelijk gaat WIL door op de ingeslagen weg met op een aantal punten aanscherping en doorontwikkeling. Voorgesteld wordt een zienswijze te geven op de eerste begrotingswijziging WIL 2023 en de concept Kaderbrief WIL 2024, zoals verwoord in de bijgevoegde concept-zienswijze. _____________________________________________________________________ Voorstel Aan het bestuur van Werk en Inkomen Lekstroom zienswijzen naar voren te brengen over de eerste Begrotingswijziging WIL 2023 en de Kaderbrief WIL 2024 conform bijgevoegde conceptbrief. Aanleiding voor dit voorstel Jaarlijks is sprake van een begrotingswijziging bij WIL bij de start van het nieuwe begrotingsjaar.

De eerste begrotingswijziging 2023 gaat in op de beleidsmatige en/of financiële ontwikkelingen die ten tijde van het opstellen van de begroting 2023 nog niet of onvoldoende duidelijk waren. In de voorliggende begrotingswijziging zijn een deel van deze beleidsmatige en/of financiële ontwikkelingen verwerkt. Ook jaarlijks is de zienswijze op een kaderbrief voor het jaar volgend op het huidige begrotingsjaar. In de kaderbrief staan de beleidsvoornemens, verwachtingen en financiële doorkijk voor 2024. Dit vormt het uitgangspunt voor het opstellen van de begroting 2024. De Begroting WIL 2024 zal in april ter zienswijze aan de raad worden voorgelegd. Toelichting eerste begrotingswijziging WIL 2023 In het regionaal kaderstellend raadsdebat dd 5 oktober 2022 is door WIL een aantal bijstellingen voorgesteld als inhoudelijke en/of financiële wijziging, aanscherping, actualisatie en herijking op de vastgestelde begroting WIL 2023. De oogst van het kaderstellend raadsdebat is input geweest voor de voorliggende begrotingswijziging (zie Pagina 1 van 6

bijlage 1 en 1a voor een samenvatting van deze 'oogst' inclusief bijbehorende aanbiedingsbrief). Een deel van de voorgestelde bijstellingen lost WIL op binnen de bestaande begroting. Op vier knelpunten wordt wel een extra investering noodzakelijk geacht om de dienstverlening op niveau te houden en klanten en WIL-medewerkers goed te bedienen, zie onderstaande tabel (zie bijlage 3 en 3a tm 3d voor de voorgestelde begrotingswijziging met bijlagen inclusief de bijbehorende aanbiedingsbrief). Onderwerpen Begrotingswijziging 2023 WIL

Totaal WIL Incidenteel

1. Ophoging uitkeringsnorm met 10% per 1/1/2023 2. extra investering businesscase Bewindvoering, uitvoeringskosten + implementatie, gebruik en licentiekosten Huishoudboekje 2a. jaarlijkse licentiekosten Huishoudboekje 2b. besparing regelingskosten Bewindvoering 3. Extra HR-ondersteuning 4. ICT Totaal WIL (4 gemeenten)

Structureel 3.700.000

198.000 -18.000 75.000 150.000 405.000

18.000 -90.000

3.628.000

Toelichting op de tabel: 1. De verhoging van de uitkeringsnormen met 10% per 1 januari 2023 leidt tot een verhoging van de regelingskosten, een ontwikkeling waar WIL geen invloed op heeft. De verwachting is dat de 10% stijging door het Rijk wordt gecompenseerd. 2. Businesscase bewindvoering: de businesscase is gericht op mensen in bewindvoering waar mogelijk zelfredzaam maken zodat zij kunnen uitstromen uit bewindvoering. In 2023 zijn de kosten per saldo € 180.000 (€ 100.000 + € 98.000 – € 18.000). Vanaf 2024 zijn bespaarde kosten jaarlijks € 90.000. Deze besparing boekt WIL in in de begroting. De businesscase bestaat uit 2 delen: a. In een pilot van 1 jaar worden door 1 fte actief 25 onderbewindgestelden naar financiële zelfredzaamheid begeleid, waarvan zonder deze actieve begeleiding aannemelijk is dat zij in bewindvoering blijven. Het doel hiervan is het inperken van de gestaag stijgende kosten van bewindvoering (de afgelopen jaren zijn deze kosten met ruim 50% toegenomen tot € 1,6 miljoen per jaar, voor het werkgebied van WIL). b. Het inzetten van het zogenaamde Huishoudboekje voor 25 unieke personen.

Het Huishoudboekje is een voorziening die inwoners helpt het eigen budget te beheren wanneer zij dit tijdelijk zelf niet kunnen zonder hulp (maar niet in aanmerking komen voor schuldhulpverlening), het kan bijdragen aan het eerder kunnen afschalen van de inzet van duurdere producten (zoals budgetbeheer en bewindvoering) en het kan op termijn breder ingezet dan alleen de mensen die geen bewindvoering meer krijgen, maar ook voor bijvoorbeeld statushouders. Op de langere termijn is te verwachten dat minder mensen bij een bewindvoerder terechtkomen. Dit levert besparing op. Het levert ook veel maatschappelijk effect op, zoals stressreductie, voorkomen van de armoedeval, kosten van advocaat en procedures. 3. ICT-transitie-budget: €150.000 in 2023 en 2024. Grootste kostenpost is een change manager. Doel is het primaire proces en het security proces op orde krijgen. 4. Uitbreiding afdeling HR: €75.000 in 2023 en 2024. Hiermee wordt ingezet op o.a. veerkracht en vitaliteit medewerkers, werkdruk en verzuim. Bij de tabel moet verder nog worden opgemerkt dat:

Pagina 2 van 6

•

•

•

•

Wat betreft de klantvolumes 2023 gaat WIL vooralsnog uit van een stabiel volume op het niveau van 2022 al zijn er meerdere ontwikkelingen (energiecrisis, toenemende kosten levensonderhoud, nasleep corona, krapte arbeidsmarkt) die invloed hebben op de volumeontwikkeling. Omdat de effecten hiervan op het bijstandsvolume op dit moment niet accuraat zijn in te schatten, is dit niet vertaald in een bijstelling. Het bestuur van WIL neemt meer ruimte om naar bevinden te handelen. Concreet: het Algemeen en Dagelijks Bestuur WIL wordt de ruimte gegeven om keuzes te maken over bijvoorbeeld het (tijdelijk) inperken van de dienstverlening of het aantrekken van extra personeel tot een bedrag van maximaal € 150.000, hierover achteraf verantwoording af te leggen en dit bij de jaarrekening 2023 te verrekenen. Hiermee is feitelijk geen sprake meer van een principiële Nullijn, maar van een pragmatische Nullijn als vertrekpunt en handelingskader; WIL rekent de uitvoerings- en regelingskosten voor de tweede tranche Energietoeslag en mogelijke extra compensatie van de stijgende kosten levensonderhoud door gemeenten 1 op 1 door aan de gemeenten. Dit wordt buiten de begroting als extra opdracht uitgevoerd. WIL gaat de businesscase bewindvoering pas oppakken nadat het Algemeen Bestuur de BW1 definitief heeft vastgesteld (maart of april 2023).

Het is hierdoor waarschijnlijk dat de verwachte inverdieneffecten op de regelingskosten lager zullen uitvallen. Op de overige bijstellingen zet WIL direct in, vooruitlopend op de definitieve besluitvorming in het Algemeen Bestuur.

Toelichting concept Kaderbrief WIL 2024 In de kaderbrief (zie bijlage 2 inclusief bijbehorende aanbiedingsbrief) wordt ingegaan op wat nu bekende ontwikkelingen zijn op Rijks-, lokaal en arbeidsmarkt-niveau die voor WIL in 2024 relevant zijn. Daarnaast beschrijft WIL op welke manier wordt ingespeeld op een aantal nieuwe ontwikkelingen zoals de door het Rijk voorgenomen aanpassingen van de Participatiewet, ontwikkelingen in gemeentelijk beleid zoals extra inzet op armoede en schulden, de samenwerking met de lokale werkteams en arbeidsmarktontwikkelingen. Verder bevat de Kaderbrief een financieel overzicht waarin de structurele gevolgen van de begrotingswijziging 2023 zijn opgenomen. Daarnaast is een stijging van de salarissen in verband met CAO-wijzigingen opgenomen. _______________________________________________________________________

Relevante eerdere besluiten/besluitgeschiedenis Zienswijze op de concept-begroting WIL 2023, zaaknummer 12369165 dd 9 juni 2022. Wettelijk kader of beleidskader Artikel 34b van de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr) en artikel 25 van de Gemeenschappelijke regeling WIL (kaderbrief). Artikel 35 van de Wgr en artikel 27 van de GR WIL (begrotingsstukken). Alternatieven Alternatief is geen zienswijze of een zienswijze met een andere inhoud te geven. Argumenten Argumenten voor de voorgestelde zienswijze (zie bijlage 4) zijn: 1. De begrotingswijziging is opgesteld met inachtneming van de ‘oogst’ uit het kaderstellend raadsdebat dd 5 oktober 2022. Door het kaderstellend raadsdebat is de raad goed geïnformeerd over de begrotingswijziging en de uitgangspunten en prioriteiten van het bestuur van WIL. De kostenstijgingen voor ICT en HR zijn duidelijk onderbouwd en noodzakelijk voor een goede bedrijfsvoering. Ook de businesscase bewindvoering in combinatie met de inzet van het Huishoudboekje zijn acceptabel en wenselijk. Enerzijds vanwege de doelstelling Pagina 3 van 6

mensen zelfredzaam te maken en te laten uitstromen uit bewindvoering. Anderzijds vanwege de kostenbesparing die hierdoor (op termijn) mogelijk is. 2. De concept Kaderbrief 2024 bouwt voort op de ingeslagen weg De inhoudelijke en financiële uitgangspunten zijn ongewijzigd en WIL blijft doorontwikkelen in het werken vanuit de leefwereld, het toepassen van maatwerk en het werken vanuit vertrouwen. Inhoudelijk kan het college zich hierin vinden. Financieel wordt uitgegaan van de begroting 2023 incl. de eerste begrotingswijziging 2023 met een inflatiecorrectie à 2,4%, loonindexatie à 4,2% excl. sociale lasten. Wanneer de nieuwe CAO bekend is, wordt een eventueel verschil verwerkt in een begrotingswijziging waarop opnieuw een zienswijze mogelijk is. Ten aanzien van de nullijn, blijven hanteren of begroten wat nodig is, vraagt WIL expliciet hierop in te gaan in de zienswijze (zie bijlage 4). De kaderbrief bevat een financiële doorkijk, maar geen volwaardige begroting 2024. Een volwaardige begroting 2024 wordt medio april opgeleverd. Via een kaderstellend raadsdebat in oktober 2023 zullen hierop correcties en aanscherpingen worden voorgesteld. Met deze manier van werken kan WIL inspelen op nieuwe ontwikkelingen en wensen die zich voordoen in 2023 en moeten worden vertaald naar 2024 en is de raad in de gelegenheid hierover mee te denken en input te leveren.

WIL en de gemeenten hebben afgestemd over de inhoud van zowel de begrotingswijziging als de kaderbrief. Kanttekeningen en / of risico’s Maatschappelijke en economische ontwikkelingen zoals de energiecrisis en de grote inflatie zijn van invloed op het gebruik van de regelingen van WIL. De werkelijkheid kan afwijken van de ramingen waar WIL in haar begrotingswijziging vanuit gaat. Het is mogelijk dat later in het jaar een tweede begrotingswijziging volgt. Dit geldt ook voor de financiële kaders in de concept Kaderbrief. Daarnaast geldt dat de (financiële) consequenties van de beleidsvoornemens van het Rijk nog erg onzeker zijn. _______________________________________________________________________ Uitvoering Kosten De financiële gevolgen van de voorgestelde begrotingswijziging 2023 en de concept Kaderbrief 2024 voor IJsselstein zijn: 1. Ophoging uitkeringsnorm met 10% per 1/1/2023 2. Extra investering Businesscase Bewindvoering uitvoeringskosten + implementatie, gebruik en licentiekosten Huishoudboekje 2a. jaarlijkse licentiekosten Huishoudboekje 2b. besparing regelingskosten Bewindvoering 4. Extra HR-ondersteuning 5. ICT 6. Loonkosten door nieuwe CAO1 totaal

2023 Incidenteel Structureel € 753.000 € 37.000

2024 e.v. Incidenteel Structureel € 753.000

€ 3.700 - € 18.000

- € 18.000 € 15.000 € 31.000 € 83.000

€ 15.000 € 31.000 € 735.000

€ 46.000

€ 110.000 € 849.000

1

Hierbij is uitgegaan van de verdeelsleutel 2023 (voor IJsselstein 20,35%), de verdeelsleutel 2024 is nog niet bekend. Het is mogelijk dat de verdeelsleutel hoger of lager uitvalt. De verdeelsleutel 2024 voor de uitvoeringskosten wordt gebaseerd op de maatstaven uit de septembercirculaire en de definitieve uitkeringsspecificatie. Pagina 4 van 6

De incidentele gevolgen voor 2023 worden budgetneutraal in de gemeentebegroting verwerkt en gedekt vanuit de verwachte ruimte binnen het uitkeringsbudget (de realisatie in 2022 was 8% lager dan begroot). De ophoging van de uitkeringsnorm heeft in principe per saldo geen consequenties voor de begroting, omdat de gemeente IJsselstein het BUIG budget in de begroting opneemt zoals zij krijgt van het Rijk. Het is echter op dit moment niet duidelijk of het Rijk deze 10% meeneemt in het macrobudget. In de eerste voorlopige vaststelling van het BUIG budget 2023 (dd 30 september 2022) was dit nog niet het geval. We wachten hierom de tweede voorlopige vaststelling van april af. Wanneer het Rijk deze 10% niet meeneemt ontstaat direct een financieel risico à € 753.000. De structurele lasten vanaf 2024 worden meegenomen in de begroting 2024 op basis van de begroting WIL 2024. Deze ontvangen we medio april. Dan wordt duidelijk in hoeverre de verwachte hogere loonkosten door CAO in de begroting WIL verwerkt wordt. Wellicht is dan ook meer duidelijk over de Rijksmiddelen hiervoor in het gemeentefonds. Planning Het AB WIL stelt de begrotingswijziging 2023 en de kaderbrief 2024 vast na ontvangst van de zienswijzen van alle WIL-gemeenten. Duurzaamheid N.v.t. Participatie Informeren Raad Inwoners Derden

Raadplegen

X

Adviseren

Co-productie

Meebeslissen X

X

De Cliëntenraad van WIL is/wordt om een zienswijze/advies gevraagd op de eerste begrotingswijziging WIL 2023 en de concept Kaderbrief WIL 2024. Communicatie Na instemming van de raad wordt het bestuur van WIL op de hoogte gesteld via bijgevoegde brief. Het bestuur is ervan op de hoogte dat de reactietermijn voor de zienswijze op de begrotingswijziging en de kaderbrief van 28 februari niet haalbaar is voor de raad van IJsselstein. Het AB van WIL stelt de begrotingswijziging en de kaderbrief vast op 16 maart, de concept zienswijze van de gemeente IJsselstein is dan ook ontvangen. Evaluatie Monitoring vindt plaats via de P&C cyclus van WIL. Met de Tussentijdse rapportage (Turap) tot en met mei 2023 krijgen we een goed inzicht in de bestedingen tot dan toe en wordt een prognose gedaan voor de rest van 2023.

_______________________________________________________________________ Bijlagen Bijlage 1 Aanbiedingsbrief Oogst Kaderstellend Raadsdebat WIL over Begroting 2023 Bijlage 1a Oogst Kaderstellend Raadsdebat WIL over Begroting 2023 Bijlage 2 Concept kaderbrief WIL 2024 Bijlage 3 Aanbiedingsbrief eerste Begrotingswijzing WIL 2023 Bijlage 3a eerste Begrotingswijzing WIL 2023 Bijlage 3b Bewindvoering (bijlage bij eerste begrotingswijziging (BW) WIL 2023) Bijlage 3c HR (bijlage bij eerste begrotingswijziging WIL 2023) Bijlage 3d ICT (bijlage bij eerste begrotingswijziging WIL 2023) Bijlage 4 concept-zienswijze gemeente IJsselstein

Pagina 5 van 6

De raad van de gemeente IJsselstein; Gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 14 maart 2023, zaaknummer 66069

BESLUIT: Aan het bestuur van Werk en Inkomen Lekstroom de volgende zienswijze naar voren te brengen over de eerste Begrotingswijziging WIL 2023 en de Kaderbrief WIL 2024, conform bijgevoegde conceptbrief. Aldus besloten in de openbare vergadering van de raad van de gemeente IJsselstein, gehouden op 13 april 2023

de griffier,

de voorzitter,

A.J.O. van Kooij CMC

mr. P.J.M. van Domburg

Pagina 6 van 6