Raadsvoorstel Beleidsplan minimabeleid gemeente IJsselstein 2024-2028

Raadsvoorstel gemeente IJsselstein _______________________________________________________________________ Agendapunt: Beleidsplan armoede, schulden, minimabeleid Zaaknummer: 160128 Programma: Inkomen, jeugd en Wmo Commissie: Samenleving Portefeuillehouder: Drs. E.J.M. Schell Onderdeel van: Informatie bij: M.C.W.M. de Nijs ______________________________________________________________________________

Onderwerp Beleidsplan armoede, schulden, minimabeleid Samenvatting In dit nieuwe beleidsplan geven we aan wat we de komende jaren belangrijk vinden voor onze inwoners die te maken hebben met geldzorgen. We beschrijven waarop het nieuwe beleid is gebaseerd. De wereld om ons heen is sinds 2016 veranderd en deze veranderingen nemen we in overweging. Ook geven we aan hoe ons minimabeleid op dit moment georganiseerd is. Deze basis heeft ons een aantal onderwerpen en vragen opgeleverd. Deze staan beschreven in de uitvoeringsagenda vanaf 2024. Hierin geven we aan waar we de komende periode acties op willen ondernemen. We geven hiermee richting aan ons minimabeleid en aan wat we de komende jaren behouden, verbeteren of extra gaan doen. Een doel van het nieuwe beleidsplan is ook dat we aan onze partners en aan inwoners duidelijk maken waar we voor staan en wat men kan verwachten. Vragen en ideeën van inwoners en partners die kunnen bijdragen aan het verminderen van geldzorgen leggen we naast de plannen in de uitvoeringsagenda en nemen we mee als ze passen bij onze uitgangspunten van het beleid én als er middelen beschikbaar zijn. Zo maken we ons minimabeleid zo compleet en gedragen mogelijk. Het is daarmee ook een document van en voor de stad.

_______________________________________________________________________ Voorstel Het beleidsplan armoede, schulden, minimabeleid gemeente IJsselstein 2024-2028 vast te stellen. Aanleiding voor dit voorstel Het vorige beleidsplan 'Meer meedoen voor wie minder heeft' dateert uit 2016. Een geactualiseerd beleidsplan is daarom nodig. _______________________________________________________________________________

Relevante eerdere besluiten/besluitgeschiedenis Raadsbesluit d.d. 7 oktober 2021 n.a.v. ‘rekenkameronderzoek evaluatie minimabeleid gemeente IJsselstein’. Wettelijk kader of beleidskader Het beleidsplan “Alles komt terecht“ Minimabeleid gemeente IJsselstein 2024-2028’ is opgesteld in het kader van het koersdocument sociaal domein ‘Meedoen doe je samen’. De vier bouwstenen van de koers sociaal domein Voorkomen, Dichtbij, Samen en Verantwoordelijkheid zijn de leidende principes voor dit beleidsplan Minimabeleid. Pagina 1 van 5

Alternatieven Het kader voor dit beleidsplan is het koersdocument sociaal domein, dat door de raad is vastgesteld. Vaststelling van de daaronder op te stellen beleidsplannen is een collegebevoegdheid. Alternatief is dit plan niet door de raad te laten vaststellen. Vanwege het strategisch karakter van het minimabeleid kiest het college er voor dit beleidsplan ter vaststelling aan de raad voor te leggen. Verder bestaat de mogelijkheid om geen nieuw beleidsplan op te stellen, maar verder te gaan onder het oude beleidsplan. Vanwege met name de veranderende kijk op het nemen van verantwoordelijkheid voor en het bieden van ondersteuning aan kwetsbare inwoners vinden we het nodig het minimabeleid te actualiseren. Ook het advies van de rekenkamer geeft hier aanleiding toe. Argumenten Sinds 2016, waarin het laatst geformuleerde document Minimabeleid ‘Meer meedoen voor wie minder heeft’ verscheen, is de wereld om ons heen behoorlijk veranderd: • Het aantal mensen zonder werk is sterk gedaald. Inwoners die op dit moment werkloos zijn, zijn dat vaak langdurig. Ook is er vaker sprake van een complexe (financiële) situatie waardoor werken moeilijk is.

• De decentralisaties in het sociaal domein hebben ingrijpende consequenties gehad voor jeugdzorg, maatschappelijke ondersteuning en sociale zekerheid • Digitalisering is niet meer weg te denken uit onze maatschappij, met verregaande consequenties voor mensen die niet (meer) zo digitaal vaardig zijn. • De coronacrisis en de energie- en koopkrachtcrisis vanaf 2020 hebben diepgaande effecten op mentale en financiële veerkracht van mensen. • De fundamentele vraag wat een bestaanszeker sociaal minimum is, staat sinds 2022 landelijk prominent op de agenda. • Wij zijn de afgelopen jaren anders gaan kijken naar de mate waarin mensen zelf kunnen regelen wat zij op een bepaald moment nodig hebben. Zelfredzaamheid is niet meer een onomstotelijk uitgangspunt. • De heersende mening in het sociaal domein is steeds meer dat we dienstverlening en regelingen inrichten naar de bedoeling ervan en dat we handelen vanuit vertrouwen naar de inwoner. Deze veranderingen vragen om andere nadrukken in ons beleid. Zo hebben we het nieuwe beleidsplan ook ingevuld. Het sorteert daarmee voor op de nieuwe Participatiewet in Balans, die naar verwachting per 2025 zal ingaan. Kanttekeningen en / of risico’s Een nieuw beleidsplan armoede, schulden, minimabeleid op lokaal niveau is nodig, om beter aan te sluiten bij de actuele maatschappelijke ontwikkelingen en een veranderend mensbeeld.

Het is op dit moment onduidelijk welke keuzes er landelijk gemaakt gaan worden over het sociaal minimum, bestaanszekerheid en landelijke voorzieningen om mensen met een laag inkomen tegemoet te komen. Mogelijk bepalen deze keuzes in hoeverre onze lokale regelingen, tegemoetkomingen en acties wenselijk en haalbaar zijn en blijven. _______________________________________________________________________ Uitvoering Kosten Het minimabeleid wordt uitgevoerd binnen de bestaande financiële kaders. Deze keuze wordt gemaakt zowel vanuit fundamenteel oogpunt als in de context van de huidige financiële situatie waarin gemeenten zich momenteel bevinden. Structurele verhoging van middelen die ten goede komen aan inwoners met een laag inkomen moeten volgens het college landelijk worden geïnitieerd en gefinancierd. De

Pagina 2 van 5

huidige aandacht voor bestaanszekerheid is daarbij bepalend. Het college staat op het standpunt dat het gemeentelijke aanbod daaraan aanvullend is. Wij zijn van mening dat ons huidige aanbod toereikend en ruimhartig is, mits aan een bestaanszekere basis wordt voldaan middels landelijk beleid. Ook het dringende verzoek van de commissie sociaal minimum om verschillen tussen gemeenten op te heffen vraagt om een landelijke aanpak van een aantal regelingen die nu nog op lokaal niveau worden geregeld. Zolang hier landelijk geen kaders en keuzes voor bestaan, houden wij op lokaal niveau ons aanbod in stand. Incidentele middelen worden landelijk beschikbaar gesteld voor tijdelijke impulsen, bijvoorbeeld om aanpassingen te doen in verband met de wet gemeentelijke schuldhulpverlening of voor tijdelijke categoriale bijzondere bijstand zoals de energietoeslag. Deze zetten we optimaal in, maar gebruiken we niet voor structurele wijzigingen of eventuele uitbreiding van ons dienstverleningsaanbod. Dit is verantwoord omdat we van mening zijn dat het aanbod wat we hanteren in de basis voldoet aan onze uitgangspunten, waarbij we relatief ruimhartig zijn in de toekenning van het aanbod aan hen die er gebruik van moeten maken. Daarnaast willen we geen financiële keuzes maken die in de (nabije) toekomst tot structurele toename van uitgaven leiden.

Dit past niet in de bezuinigingsopdracht die we als lokale overheid op ons af zien komen. Overigens leidt optimalisering van gebruik van regelingen er toe dat de uitgaven op ons bestaande aanbod toenemen. Planning Na vaststelling van het beleidsplan maken we een werkplan voor de acties in de uitvoeringsagenda. Voor alle acties maken we een planning en een voorstel voor monitoring en rapportage. Duurzaamheid Er is een negatieve relatie tussen een laag inkomensniveau en duurzaamheid. Dit betekent dat inwoners met een laag inkomen minder mogelijkheden hebben om duurzame producten te kopen. Deze zijn vaak duurder. In het sociaal programma energieaanpak (i.k.v. de regeling energiearmoede) zijn middelen beschikbaar om hier invulling aan te geven. In het minimabeleidsplan is in de uitvoeringsagenda onder armoede en wonen aangegeven wat aan duurzaamheid en energiebesparing gedaan wordt voor inwoners met een laag inkomen. Participatie We hebben in IJsselstein een hecht netwerk van sociale partners (o.a. Pulse, Stichting Leergeld IJsselstein), die vanuit hun (vrijwilligers)werk goede contacten hebben met (een deel van) de doelgroep voor wie wij beleid en regelingen maken. Zij zijn geraadpleegd ter voorbereiding op het opstellen van het nieuwe beleidsplan.

Platform Samenleving IJsselstein (PSIJ) heeft ter voorbereiding op het nieuwe beleidsplan ongevraagd advies uitgebracht, wat we hebben meegenomen in het definiëren van uitgangspunten en acties in de uitvoeringsagenda. Tenslotte hebben we in 2023 op meerdere momenten gesprekken gevoerd met raads- en commissieleden ter voorbereiding op het plan. Communicatie Het nieuwe beleidsplan zal na vaststelling worden gedeeld met alle relevante partijen in het sociaal domein. Op de gemeentelijke website wordt het plan gepubliceerd. Evaluatie De acties in de uitvoeringsagenda krijgen een eigen deelplan met evaluatiemomenten. Dit wordt gemonitord en op gezette momenten gerapporteerd aan college en raad.

Pagina 3 van 5

_______________________________________________________________________ Bijlagen 1. Het beleidsplan “Alles komt terecht”

Beleidsplan armoede, schulden, minimabeleid gemeente IJsselstein 2024 – 2028 2. Ongevraagd advies PSIJ + aanbiedingsbrief

Pagina 4 van 5

De raad van de gemeente IJsselstein; Gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 27 februari 2024, zaaknummer 160128

BESLUIT:

Het Beleidsplan armoede, schulden, minimabeleid gemeente IJsselstein 2024-2028 vast te stellen.

Aldus besloten in de openbare vergadering van de raad van de gemeente IJsselstein, gehouden op 4 april 2024

de griffier,

de voorzitter,

A.J.O. van Kooij MMC

mr. P.J.M. van Domburg

Pagina 5 van 5