Raadsvoorstel beheerplannen baggeren en oevers

Raadsvoorstel gemeente IJsselstein _______________________________________________________________________ Agendapunt: Actualiseren bagger- en oeverbeheerplannen Zaaknummer: 300178 Programma: 3 - Wonen en Ruimte Commissie: Ruimte Portefeuillehouder: Peter Bekker Onderdeel van: Ruimte/ Programma begroting 2024 Informatie bij: John Scholman _______________________________________________________________________________

Onderwerp Actualiseren bagger- en oeverbeheerplannen. Samenvatting Met het vaststellen van het Baggerbeheerplan 2025–2034 en het Oeverbeheerplan 2026– 2035 borgen we het structureel onderhoud en de versterking van watergangen en oevers. Zo blijven onze watergangen bestand tegen hevige regenbuien en verbeteren we de waterkwaliteit en ecologische waarde. We spelen in op actuele uitdagingen zoals oeverafkalving door de Amerikaanse rivierkreeft en wateroverlast door piekbuien. Waar mogelijk vervangen we harde oevers door natuurvriendelijke varianten, terwijl beschoeiingen en damwanden waar nodig worden behouden, vernieuwd of vervangen om schade aan wegen en bouwwerken te voorkomen. Samen met Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden starten we langs de Kromme IJssel een eerste project waarin natuur, ecologie en beleving samenkomen. _______________________________________________________________________ Voorstel 1. de investeringsplanning bij deze plannen vast te stellen; 2. eenmalig € 472.313 te onttrekken uit de algemene reserve en deze te storten in de voorziening Water; 3. de begrotingswijziging 25039 vast te stellen.

Aanleiding voor dit voorstel De beheerplannen voor onze watergangen en oevers worden elke vijf jaar geactualiseerd. Ook nu hebben we deze herijking uitgevoerd, zodat de plannen weer volledig aansluiten bij de actuele situatie (38 kilometer watergangen en 46 kilometer oevers, waarvan 19 kilometer harde constructies). Deze beheeropgave heeft nadrukkelijk betrekking op de gemeentelijke watergangen. Per 1 januari 2000 is het buitengewoon beheer van het baggeren van de singels overgedragen aan Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden. Dit is vastgelegd in het overdrachtsdocument “Stedelijk oppervlaktewater” tussen de gemeente IJsselstein en HDSR. Voor het baggeren van de singels/grachten en een aantal andere primaire watergangen is HDSR sindsdien verantwoordelijk. Voor het oeveronderhoud langs deze singels hebben wij als gemeente wél een beheerrol. Daarom zijn de singels voor wat

Pagina 1 van 6

betreft baggeren niet binnen dit beheerplan meegenomen, en qua oeveronderhoud wel onderdeel van onze totale beheeropgave. Bij het opstellen van het IBOR waren de beheerplannen baggeren en oeverbescherming nog niet volledig geactualiseerd. Om het IBOR toch te kunnen vaststellen hebben wij de toenmalige beheerplannen aangehouden als uitgangspunt. Uit de actualisatie blijkt dat de onderhoudsopgave is toegenomen als gevolg van natuurlijke processen zoals slibophoping en hevige regenbuien. Betrekkelijk nieuw is dat er steeds meer oeverafkalving en -schade plaatsvindt door de Amerikaanse rivierkreeft. Daarnaast bereiken veel oeverconstructies het einde van hun levensduur. De minimale waterdieptes (baggernormen) zijn vastgelegd in de waterschap verordening van HDSR, en door dit onderhoudsprogramma volgens plan uit te voeren voldoen wij aan deze wettelijke eisen. Door hierop tijdig in te spelen met een intensiever onderhouds- en baggerprogramma zorgen we voor een blijvende doorstroming van onze watergangen, een goede waterkwaliteit en een sterkere ecologische waarde van de omgeving. Daarmee investeren we in een toekomstbestendig watersysteem dat aansluit bij de kaders uit het IBOR en het systeem stedelijk water. _______________________________________________________________________________

Relevante eerdere besluiten/besluitgeschiedenis Vaststelling Integraal Beheerplan Openbare Ruimte (IBOR) 2024 (7 mei 2024). Wettelijk kader of beleidskader • Conform de bevoegdheidsverdeling op grond van de Gemeentewet stelt het college van burgemeester en wethouders de beheerplannen vast. De raad besluit over de financiële kaders en de daarvoor benodigde middelen. • Omgevingswet, Kaderrichtlijn Water, Omgevingsvisie IJsselstein. Alternatieven • Geen uitvoering of uitstel leidt tot dichtslibben, instabiliteit, hogere herstelkosten en risico op dwangsommen door het Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden. • Beperkte uitvoering (alleen urgente knelpunten) verlaagt kosten op korte termijn, maar verhoogt risico’s en leidt tot hogere structurele lasten door schade en ad-hoc werken. Argumenten De plannen geven duidelijkheid en sturing Met de beheerplannen voor baggeren en oevers leggen we vast hoe we de komende jaren omgaan met het onderhoud van ongeveer 38 kilometer gemeentelijke watergangen en 46 kilometer oevers. Zo zorgen we dat het onderhoud goed en planmatig gebeurt en dat we budget en inzet doelgericht kunnen gebruiken. We voorkomen risico’s en schade Door baggeren voorkomen we dat watergangen dichtslibben en daardoor minder water kunnen af- én aanvoeren, met wateroverlast als gevolg.

Daarnaast verbetert een diepere watergang de waterkwaliteit: dikke baggerlagen warmen snel op, waardoor zuurstof afneemt en stank en ecologische schade kunnen ontstaan. Bovendien controleert en handhaaft het Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden op voldoende waterdiepte, waaronder via dwangsommen. Voor oevers geldt aanvullend dat minder onderhoud direct leidt tot instabiliteit, erosie en schade aan beschoeiingen, damwanden en kademuren, maar óók aan bovenliggende constructies zoals wegen, bruggen en andere bouwwerken.

Pagina 2 van 6

Door tijdig en op het juiste niveau te blijven onderhouden, voorkomen we hogere herstelkosten op de langere termijn. We voldoen aan beleid en regels De plannen sluiten aan op de beheerniveaus uit het Integraal Beheerplan Openbare Ruimte (IBOR) en passen binnen de Omgevingswet, de Kaderrichtlijn Water en de gemeentelijke Omgevingsvisie. Daarmee voldoen we aan de verplichting om ons areaal goed te beheren. We houden rekening met duurzaamheid en klimaat Waar mogelijk vervangen we harde oevers door natuurvriendelijke oevers. Dat versterkt de natuur en de biodiversiteit. Bij het werk gebruiken we duurzame materialen en schoon materieel. Goed functionerende watergangen helpen ook wateroverlast bij hevige regen te voorkomen.

Kanttekeningen en / of risico’s Bij geen uitvoering of uitstel: - Verminderde doorstroming en wateroverlast; - Slechtere waterkwaliteit en ecologische schade; - Instabiliteit en erosie van oevers, schade aan damwanden/beschoeiingen; - Instabiele oevers door de Amerikaanse rivierkreeft; - Wegafsluitingen van routes die bovenop een oever/ beschoeiing liggen die is afgekeurd; - Hogere toekomstige kosten door uitstel; Blijvende risico’s: - Het volledige areaal oeverbescherming is mogelijk niet in beeld door de wijze waarop eigendom en verantwoordelijkheden in notariële aktes zijn beschreven; - Effect en ontwikkeling van de Amerikaanse rivierkreeft; _______________________________________________________________________ Uitvoering De uitvoering gebeurt in afstemming met Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden. Kosten Baggeren: Bij de vaststelling van het raadsvoorstel IBOR in 2024 is de voorziening water gevormd. In deze voorziening storten wij jaarlijkse een bedrag ter dekking van de kosten van het baggeren. Omdat uit het geactualiseerde beheerplan blijkt dat wij intensiever moeten baggeren is de jaarlijkse storting niet voldoende om de kosten tot en met 2030 te dekken. Daarom willen wij voorstellen om in 2025 een eenmalige onttrekking uit de algemene reserve te doen van €472.313. Hiermee zijn de kosten tot en met 2030 gedekt. (zie tabel hieronder).

Beschikbaar Benodigd Saldo voorziening per jaar

2025 219.256

2026 50.000 143.601

2027 120.000 142.205

2028 50.000 92.653

2029 50.000 126.765

2030 50.000 67.836

-219.256

-312.856

-335.061

-377.713

-454.478

-472.313

Eenmalige storting

472.313

Pagina 3 van 6

Saldo voorziening na eenmalige storting

253.058

159.457

137.253

94.600

17.836

-

Oevervoorziening: In het raadsvoorstel IBOR 2024 zijn ook de budgetten voor het dagelijks onderhoud en de investeringen voor de oevervoorzieningen uit het vorige beheerplan vastgesteld. Echter sluiten de investeringen zoals vastgesteld in het raadsvoorstel IBOR 2024 niet meer aan bij het geactualiseerde beheerplan. Daarom stellen wij voor om deze investeringen te laten vervallen en de vrijgevallen kapitaallasten in te zetten voor de kapitaallasten van de nieuwe investeringen. In bijlage 3 zijn de nieuwe investeringen opgenomen die benodigd zijn om het geactualiseerde beheerplan uit te voeren. De vrijgevallen en benodigde kapitaallasten zijn opgenomen in onderstaande tabel. Daarnaast zijn ook de jaarlijkse exploitatiebudgetten in het geactualiseerde beheerplan meegenomen in de tabel. De benodigde nieuwe kapitaallasten en budgetten voor het dagelijks onderhoud kunnen worden gedekt binnen de huidige exploitatiebudgetten. Totalen Beschikbare kapitaallasten Benodigd kapitaallasten Benodigd dagelijks onderhoud Dekking uit exploitatie Verschil

2026 5.500 30.000 24.250 -

2027 18.693 37.966 47.500 66.774 -

2028 39.843 62.457 30.000 52.613 -

2029 48.284 81.217 20.000 37.448 -

2030 57.071 81.217 45.000 69.147 -

Planning De uitvoering start direct na vaststelling van dit besluit. Duurzaamheid Waar mogelijk vervangen we harde oevers door natuurvriendelijke oevers om de biodiversiteit te versterken. We maken hierbij gebruik van duurzame materialen en schoon materieel. Zo dragen we bij aan klimaatadaptatie door een betere waterberging en het beperken van wateroverlast. Na vaststelling starten we met een eerste project langs de Kromme IJssel. In samenwerking met Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden wordt hier het wandelpad vernieuwd en worden de oevers natuurvriendelijk ingericht. Op deze plek komen beleving, natuur en ecologie op een bijzondere manier samen. Participatie Afstemming en participatie met Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden en belanghebbenden in de uitvoeringsfase. Communicatie Richting inwoners via gemeentelijke website en nieuwsbrief bij werkzaamheden. Evaluatie Evaluatie via periodieke voortgangsrapportages en actualisatie beheerplannen (elke 5 jaar). _______________________________________________________________________

Pagina 4 van 6

Bijlagen 1. 2. 3. 4.

Baggerbeheerplan 2025 - 2034 Oeverbeheerplan 2026 – 2035 Investeringsplanning Begrotingswijziging 25039

Pagina 5 van 6

De raad van de gemeente IJsselstein; Gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 04-11-2025, zaaknummer 300178 BESLUIT:

1. 2.

3.

De investeringsplanning behorend bij het Baggerbeheerplan 2025–2034 en het Oeverbeheerplan 2026–2035 vast te stellen; Eenmalig € 472.313 te onttrekken uit de algemene reserve en te storten in de voorziening Water voor de uitvoering van het geactualiseerde baggerbeheerplan; De begrotingswijziging 25039 vast te stellen;

Aldus besloten in de openbare vergadering van de raad van de gemeente IJsselstein, gehouden op 11-12-2025

de griffier,

de voorzitter,

Arnout J.O. van Kooij MMC

Ester Weststeijn

Pagina 6 van 6